fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

System nieskończonej zabawy

Kapitalizm nie tylko kreuje specyficzn─ů dla siebie form─Ö rozrywki, tak jak robi┼éby to ka┼╝dy system ekonomiczno-kulturowy. Rozrywka jest dzi┼Ť jego najwa┼╝niejszym produktem. Mamy nie tylko wydawa─ç na ni─ů pieni─ůdze, ale ch┼éon─ů─ç j─ů ca┼éymi sob─ů i po┼Ťwi─Öci─ç jej pe┼éni─Ö naszej uwagi.

ilustr.: Christina Yavorchuk

Po co katolewica zabiera si─Ö za rozrywk─Ö? Czy nawet to, co robimy w czasie wolnym, trzeba przeanalizowa─ç, podda─ç krytycznej refleksji, ukontekstowi─ç? I jeszcze zaraz padnie s┼éowo ÔÇ×kapitalizmÔÇŁ. A przecie┼╝ rozrywka jest tak stara jak ┼Ťwiat. Oddawali si─Ö jej ju┼╝ staro┼╝ytni Rzymianie, wybudowali nawet Koloseum, na kt├│rym ogl─ůdali krwawe walki gladiator├│w. Czy wi─Öc i kapitalizm, skoro jest powi─ůzany z rozrywk─ů, rozpocz─ů┼é si─Ö przed narodzeniem Chrystusa?

Tak, rozrywka jest stara jak ┼Ťwiat ÔÇô kapitalizm te┼╝. Wa┼╝ne jest jednak, ┼╝e ÔÇô jak przekonuj─ůco pokazuje w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Kapitalizm. Historia kr├│tkiego trwaniaÔÇŁ Kacper Pob┼éocki ÔÇô w ostatnich wiekach mamy do czynienia z jego nowoczesn─ů, bardziej drapie┼╝n─ů form─ů. Jak w takich warunkach, s┼éusznie kojarz─ůcych si─Ö z kultem produktywno┼Ťci i pochwa┼é─ů ci─Ö┼╝kiej pracy, funkcjonuje rozrywka, kt├│ra na pierwszy rzut oka mog┼éaby by─ç traktowana jak marnotrastwo? Zanim odpowiemy na to pytanie, cofnijmy si─Ö chwil─Ö w czasie. Dok┼éadnie o trzyna┼Ťcie lat.

Czy mo┼╝na przewidzie─ç przysz┼éo┼Ť─ç?

To wtedy rozegra┼éem sw├│j pierwszy sezon w Fantasy Premier League. Zasady tej gry s─ů banalnie proste. Ka┼╝dy uczestnik wybiera do swojej wirtualnej dru┼╝yny pi─Ötnastu zawodnik├│w wyst─Öpuj─ůcych w Premier League (najwy┼╝szej pi┼ékarskiej klasie rozgrywkowej w Anglii), dysponuj─ůc ograniczonym bud┼╝etem ÔÇô ka┼╝dy pi┼ékarz ma ustalon─ů cen─Ö, im jest lepszy, tym wy┼╝sz─ů. Podczas ka┼╝dej ligowej kolejki wystawiamy ÔÇô niczym prawdziwi trenerzy ÔÇô jedenastu pi┼ékarzy z naszej pi─Ötnastki i otrzymujemy punkty za to, co ci zawodnicy zrobi─ů w trakcie prawdziwego meczu ligowego. Licz─ů si─Ö tylko zdarzenia kluczowe ÔÇô bramki, asysty, czyste konta (brak straconego gola) na plus, stracone bramki czy czerwone kartki na minus.

Ta prosta gra z roku na rok cieszy si─Ö coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ťci─ů (aktualnie uczestniczy w niej oko┼éo dziesi─Öciu milion├│w os├│b z ca┼éego ┼Ťwiata). Cho─ç jest darmowa, to od pocz─ůtku wiadomo, ┼╝e jej podstawowym celem jest nap─Ödzanie popularno┼Ťci i zysk├│w Premier League ÔÇô globalnej marki, kt├│ra w aspekcie finansowym zrewolucjonizowa┼éa pi┼ék─Ö no┼╝n─ů. Uczestnictwo w FPL zach─Öca graczy do zap┼éacenia za transmisj─Ö mecz├│w, aby na ┼╝ywo obserwowa─ç swoich wybra┼äc├│w. W dalszej kolejno┼Ťci gra ma skusi─ç uczestnik├│w do kupowania wszelkiej ma┼Ťci gad┼╝et├│w klubowych czy stroj├│w sportowych.

Jednak trzyna┼Ťcie lat temu FPL mia┼é w sobie wiele losowo┼Ťci ÔÇô jak wiele innych niewinnych rozrywek. Szczeg├│┼éowe dane statystyczne dotycz─ůce pi┼éki no┼╝nej by┼éy w powijakach, a uczestnikom pozostawa┼éo ogl─ůdanie swoich ulubie┼äc├│w i na tej podstawie obstawianie, co zrobi─ů w kolejnych meczach. Sam na w┼éasny u┼╝ytek tworzy┼éem excela, w kt├│rym oblicza┼éem wsp├│┼éczynnik punkt├│w zdobywanych przez poszczeg├│lnych pi┼ékarzy na liczb─Ö rozegranych przez nich minut. Przewidywa┼éem przysz┼éo┼Ť─ç na podstawie zdarze┼ä z przesz┼éo┼Ťci, jednak mia┼éem za sob─ů matematyk─Ö. Nie spodziewa┼éem si─Ö wtedy, jak bardzo u┼éomn─ů.

Przez lata wok├│┼é FPL dosz┼éo jednak do kilku rewolucji, a m├│j excel mo┼╝e dzi┼Ť budzi─ç politowanie. Najwi─Öksz─ů zmian─ů jest powstanie modelu xG (expected goals), kt├│ry szacuje, z jakim prawdopodobie┼ästwem zawodnik oddaj─ůcy strza┼é z danej pozycji w danej boiskowej sytuacji ma szans─Ö na zdobycie gola. Podobnie liczone s─ů szanse na asyst─Ö. W ten spos├│b mo┼╝emy dok┼éadnie szacowa─ç, czy efekty dzia┼éa┼ä poszczeg├│lnych pi┼ékarzy dobrze odzwierciedlaj─ů ich faktyczny boiskowy potencja┼é, czy raczej s─ů wynikiem przypadku (strza┼é ┼╝ycia), kt├│ry wydarzy┼é si─Ö raz na sezon. Obecnie znamy te┼╝ dok┼éadnie inne liczby, mi─Ödzy innymi kontakt├│w z pi┼ék─ů poszczeg├│lnych zawodnik├│w w polu karnym. Co tydzie┼ä podawane s─ů prawdopodobie┼ästwa utrzymania przez dan─ů dru┼╝yn─Ö czystego konta. Nadal nie znamy przysz┼éo┼Ťci, a pi┼éka no┼╝na pozostaje najbardziej losowym ze sport├│w zespo┼éowych, ale gracze FPL mog─ů przewidywa─ç swoje przysz┼ée punkty z olbrzymim prawdopodobie┼ästwem.

Nie musz─ů jednak robi─ç tego sami, bo pomaga im w tym sztuczna inteligencja. Gracze mog─ů korzysta─ç z wielu modeli, kt├│re agreguj─ůc wszystkie mo┼╝liwe statystyki, szacuj─ů przewidywane punkty poszczeg├│lnych zawodnik├│w w kolejnych spotkaniach. Modele s─ů bezp┼éatne, ka┼╝dy z nich ma jednak p┼éatn─ů, bardziej rozbudowan─ů i pozwalaj─ůc─ů na bardziej d┼éugofalowe planowanie sk┼éadu wersj─Ö. Cho─ç wi─Öc FPL wci─ů┼╝ pozostaje darmowa, to zakupienie dodatkowego wspomagania zwi─Öksza szans─Ö na wygran─ů. Trudno wi─Öc m├│wi─ç o r├│wno┼Ťci.

Przywo┼éane wcze┼Ťniej modele posi┼ékuj─ůce si─Ö statystykami dotycz─ůcymi pi┼ékarzy to jednak nie jedyne ÔÇ×wspomagaczeÔÇŁ dla graczy. Kolejne strony pokazuj─ů twoj─ů pozycj─Ö w tabeli na ┼╝ywo, inne przewiduj─ů wahania cen pi┼ékarzy w grze. Ca┼éo┼Ť─ç wspomagaj─ů FPLowi influencerzy, kt├│rych nie by┼éoby, gdyby nie wszechobecno┼Ť─ç YouTubeÔÇÖa (to kolejna z rewolucji, oczywi┼Ťcie niedotycz─ůca tylko FPL). Najwi─Öksi z nich maj─ů po kilkaset tysi─Öcy subskrypcji i potrafi─ů tworzy─ç content nawet w dzie┼ä w┼éasnego ┼Ťlubu. Wszystkie opisane wy┼╝ej narz─Ödzia tworz─ů wdzi─Öczny temat do nieko┼äcz─ůcych si─Ö analiz, a przychody z reklam mog─ů ÔÇô przynajmniej niekt├│rym z FPLowych youtuber├│w ÔÇô zapewni─ç niema┼éy doch├│d.

Kiedy kilka lat temu wci─ůgn─ů┼éem w t─Ö gr─Ö kilku znajomych, my┼Ťla┼éem, ┼╝e moja ÔÇ×wiedza pi┼ékarskaÔÇŁ i nieregularnie prowadzony excel wystarcz─ů, aby wygra─ç nasz─ů prywatn─ů lig─Ö. W ko┼äcu mia┼éem za sob─ů sezony, kt├│re ko┼äczy┼éem w┼Ťr├│d kilku procent najlepszych graczy na ┼Ťwiecie.

Rzeczywisto┼Ť─ç jednak szybko rozwia┼éa moje z┼éudzenia, a kolejne sezony pe┼éne pora┼╝ek sprawi┼éy, ┼╝e postanowi┼éem co┼Ť zmieni─ç. To niby wci─ů┼╝ by┼é ten sam FPL, ale ju┼╝ nie ten sam FPL. Dzi┼Ť wi─Öc budz─Ö si─Ö i id─Ö spa─ç, sprawdzaj─ůc ceny zawodnik├│w (budowanie warto┼Ťci dru┼╝yny jest szczeg├│lnie wa┼╝ne na pocz─ůtku sezonu), w pi─ůtek ┼Ťledz─Ö Twittera, szukaj─ůc przeciek├│w dotycz─ůcych sk┼éad├│w, w weekend na ┼╝ywo sprawdzam tabel─Ö naszej ligi, a na pocz─ůtku tygodnia s┼éucham podsumowa┼ä kolejki. Po pi─Öciu kolejkach obecnego sezonu po raz pierwszy od lat prowadz─Ö w lidze. Nie wiem jednak, czy to jeszcze rozrywka, czy ju┼╝ praca. A je┼Ťli to drugie, to kto na niej zarabia, bo na pewno nie ja.

Społeczeństwo czasu wolnego

Ale przecie┼╝ ten tekst mia┼é by─ç o rozrywce i jej zwi─ůzku z kapitalizmem, a tymczasem od kilku minut czytelnik dowiaduje si─Ö o przegl─ůdarkowej grze pi┼ékarskiej. Przywo┼éuj─Ö jednak przyk┼éad FPL dlatego, ┼╝e rozw├│j tej rozrywki ogniskuje zmiany, kt├│re wsp├│┼éczesny kapitalizm wywo┼éuje w ca┼éym przemy┼Ťle rozrywkowym.

W ksi─ů┼╝ce ÔÇ×LataÔÇŁ noblistka Annie Ernaux opisuje nadej┼Ťcie ÔÇ×spo┼éecze┼ästwa czasu wolnegoÔÇŁ ÔÇô jego rozw├│j w bogatych pa┼ästwach Zachodu mo┼╝emy obserwowa─ç od lat 50. i 60. XX wieku. Kapitalizm osi─ůgn─ů┼é wtedy w spo┼éecze┼ästwach bogatej P├│┼énocy stadium, w kt├│rym by┼é w stanie umasowi─ç produkcj─Ö i zaspokoi─ç podstawowe potrzeby szerokich mas spo┼éecznych, nawet przy takich ograniczeniach jak o┼Ťmiogodzinny dzie┼ä pracy. Musia┼é jednocze┼Ťnie poszuka─ç nowego rynku dla swoich produkt├│w, wykreowa─ç nowe potrzeby, kt├│re potem m├│g┼éby zaspokaja─ç. Czas wolny, cho─ç ogranicza┼é moce produkcyjne, mia┼é te┼╝ drug─ů, pozytywn─ů dla niego stron─Ö. Tworzy┼é przestrze┼ä dla nowego rodzaju konsumpcji, a bogac─ůce si─Ö spo┼éecze┼ästwa Zachodu mia┼éy coraz wi─Öcej czasu i zasob├│w, aby j─ů realizowa─ç.

Jak jednak w pe┼éni opanowa─ç czas wolny? Nie uda┼éoby si─Ö to, gdyby nie coraz wi─Öksza dost─Öpno┼Ť─ç internetu (o zwi─ůzanych z tym zagro┼╝eniach pisze w numerze Magdalena Bigaj), kt├│ry okaza┼é si─Ö ┼Üwi─Ötym Graalem dla nowej ÔÇô rozrywkowej ÔÇô konsumpcji. Dzi┼Ť jeste┼Ťmy pod┼é─ůczeni do zabawy 24 godziny na dob─Ö. I tu wracamy do FPL. Na t─Ö gr─Ö wci─ů┼╝ mo┼╝na po┼Ťwi─Öci─ç trzydzie┼Ťci minut w tygodniu: w pi─Ötna┼Ťcie wybra─ç sk┼éad i zrobi─ç transfery (wymieni─ç niekt├│rych zawodnik├│w z naszej pi─Ötnastki), kolejne pi─Ötna┼Ťcie po┼Ťwi─Öci─ç na sprawdzenie kompletu wynik├│w w niedzielny wiecz├│r. Mo┼╝na jednak te┼╝ by─ç pod┼é─ůczonym do gry w┼éa┼Ťciwie non stop. Kapitalizm czasu wolnego ma t─Ö przewag─Ö nad klasycznym kapitalizmem produkcyjnym, ┼╝e nie stoj─ů przed nim ┼╝adne bariery, w ko┼äcu nawet szesnastogodzinny dzie┼ä pracy kiedy┼Ť si─Ö ko┼äczy, czas wolny za┼Ť mo┼╝e by─ç maksymalizowany w┼éa┼Ťciwie w niesko┼äczono┼Ť─ç. Dzi┼Ť nie musimy wi─Öcej pracowa─ç, aby wi─Öcej konsumowa─ç, wr─Öcz przeciwnie ÔÇô im wi─Öcej mamy czasu wolnego, tym wi─Ökszy jest potencja┼é do naszej konsumpcji. Kto nie wierzy, niech przyjrzy si─Ö bohaterom serialu ÔÇ×SukcesjaÔÇŁ ÔÇô magnatom medialnym przewodz─ůcym fikcyjnemu koncernowi Waystar Royco, kt├│ry przypomina znane z rzeczywisto┼Ťci Fox Corporation i The Walt Disney Company.

Rozrywka to dla rodziny Roy├│w nie tylko zaw├│d, ale r├│wnie┼╝ powo┼éanie, wr─Öcz styl ┼╝ycia. Kolejne negocjacje biznesowo-sukcesyjne odbywaj─ů si─Ö przecie┼╝ na ┼Ťlubach i weselach (przynajmniej jedno na sezon), w trakcie rejs├│w luksusowymi jachtami, nieformalnych spotka┼ä elity biznesowo-politycznej czy w prywatnych, presti┼╝owych klubach. W tle tych rozgrywek ÔÇ×SukcesjaÔÇŁ na drugim lub nawet trzecim planie pokazuje nam biznes prowadzony przez rodzin─Ö Roy├│w. Firma Waystar tylko na pierwszy rzut oka ┼é─ůczy nieprzystaj─ůce do siebie segmenty ÔÇô jak chocia┼╝by parki rozrywki i telewizj─Ö informacyjn─ů. Tak naprawd─Ö bowiem wszystkie elementy dzia┼éalno┼Ťci biznesowej Roy├│w zawieraj─ů si─Ö w s┼éowie entertainment.

Cho─ç Royom bli┼╝ej jest do republikan├│w ni┼╝ demokrat├│w (serialowa telewizja ATN przypomina t─ů, kt├│ra wynios┼éa do w┼éadzy Donalda Trumpa), to jednak nie ich pogl─ůdy polityczne warunkuj─ů to, jak wygl─ůda ich telewizyjny przekaz. Logan Roy po prostu wie, ┼╝e w tym biznesie show must go on, informacja nie musi by─ç wi─Öc prawdziwa, musi za to pobudza─ç odbiorc─Ö. To pobudzenie ÔÇô zaspokojenie wcze┼Ťniej wykreowanych potrzeb ÔÇô i zagospodarowanie wolnego czasu konsumenta mo┼╝e r├│wnie dobrze odbywa─ç si─Ö podczas luksusowego rejsu, w parku rozrywki, jak i w domu przed telewizorem.

ilustr.: Christina Yavorchuk

Rozrywka prowadzi do zbawienia

Szczytowym przyk┼éadem tworzenia rozrywkowego biznesu jest zaprezentowany w czwartym sezonie serialu przez Kendalla Roya, jak sam zapowiada, ÔÇ×niezwyk┼éy projekt ÔÇô Living+ÔÇŁ. Kto mia┼éby go stworzy─ç, je┼Ťli nie ÔÇ×┼Ťwiatowy lider rozrywkiÔÇŁ, kt├│rym jest Waystar. Living+ to odpowied┼║ na ÔÇ×coraz trudniejszy ┼ŤwiatÔÇŁ, to ÔÇ×sanktuariumÔÇŁ ÔÇô ÔÇ×media spo┼éeczno┼Ťciowe w realuÔÇŁ.

Przyjrzyjmy si─Ö bli┼╝ej Living+ ÔÇô systemowi luksusowych osiedli, kt├│ry wsp├│┼étworz─ů trzy elementy. Absolutny spok├│j i bezpiecze┼ästwo zapewniane s─ů przez dyskretn─ů ochron─Ö. Punkt drugi ÔÇô kluczowy dla naszej opowie┼Ťci ÔÇô to zabawa. Oddajmy g┼éos Kendallowi: ÔÇ×Hiperlokalne wiadomo┼Ťci, wydarzenia oko┼éofilmowe, pokazy, debaty ATN, wydarzenia multimedialne od kuchni po sport premium, zintegrowane wzbogacanie ┼╝ycia przez w┼éasno┼Ť─ç intelektualn─ů (sic!), czyli na przyk┼éad re┼╝yser wpadaj─ůcy do domu z Living+ z monta┼╝em aktualnego filmuÔÇŁ.

To jednak nie wszystko! ÔÇ×Co powiedzieliby┼Ťcie, gdyby trwa┼éo to wiecznie? Tego jeszcze nie mog─Ö zapewni─ç, aleÔÇŽÔÇŁ. Klienci Living+ w pakiecie maj─ů otrzyma─ç dost─Öp do najnowszych produkt├│w firm technologiczno-farmaceutycznych ÔÇô terapii przed┼éu┼╝aj─ůcych ┼╝ycie.

Sztandarowy produkt Kendalla jako CEO, maj─ůcy zapewni─ç mu pozostanie na tym stanowisku w kontek┼Ťcie mo┼╝liwej sprzeda┼╝y firmy, kre┼Ťli wi─Öc przysz┼éo┼Ť─ç, kt├│r─ů szykuj─ů nam (a przynajmniej tym z nas, kt├│rych b─Ödzie na to sta─ç) giganci z bran┼╝y entertainment. Rozrywk─Ö niesko┼äczon─ů, nieograniczon─ů ani w czasie cyklicznym (mo┼╝e odbywa─ç si─Ö ona 24 godziny na dob─Ö), ani linearnym ÔÇô ma trwa─ç po prostu wiecznie. Brzmi znajomo? Oferta Kendalla zapowiada powr├│t do Raju.

Szukaj─ůc czerwcowego je┼╝a

Pracuj─ůc w redakcji nad numerem, kt├│ry w┼éa┼Ťnie trafia do czytelniczek i czytelnik├│w, d┼éugo zastanawiali┼Ťmy si─Ö nad tym, czym w┼éa┼Ťciwie jest rozrywka: czy jest to synonim przyjemno┼Ťci i czy zawiera si─Ö w niej wszystko, co robimy w czasie wolnym. Czy, je┼Ťli przyjmujemy, ┼╝e ┼é─ůczy si─Ö ona z tym, co lubimy robi─ç, mo┼╝na wykorzysta─ç j─ů do przemiany ┼Ťwiata, czy raczej stanowi wentyl, dzi─Öki kt├│remu ┼éatwiej nam ┼╝y─ç i akceptowa─ç zastan─ů rzeczywisto┼Ť─ç, a w efekcie zmniejsza potencja┼é buntu. Czy to my decydujemy o tym, co nas bawi i sprawia przyjemno┼Ť─ç, czy determinuje to nasz habitus.

Nie s─ůdz─Ö, ┼╝e znale┼║li┼Ťmy jednoznaczne odpowiedzi, cho─ç pr├│bowali┼Ťmy ich szuka─ç. Jan J─Öcz w tek┼Ťcie ÔÇ×Pokona─ç dystansÔÇŁ z uwag─ů przygl─ůda si─Ö temu, jak nasz gust kszta┼étowany jest przez habitus, a wi─Öc ÔÇ×produkt relacji mi─Ödzy sytuacj─ů i systemem utrwalonych w nas dyspozycjiÔÇŁ. Jan B┼éo┼äski przybli┼╝a z kolei histori─Ö rozrywki w epoce nowo┼╝ytnej, rozwa┼╝aj─ůc, czy mog┼éa prowadzi─ç ona do podwa┼╝ania hierarchii spo┼éecze┼ästwa stanowego. Micha┼é Ochnik, autor fanpageÔÇÖa i kana┼éu YouTube ÔÇ×Mistycyzm PopkulturowyÔÇŁ, pokazuje napi─Öcia, kt├│re wst─Öpuj─ů, je┼Ťli szukamy emancypacyjnej funkcji rozrywki w popkulturze. Wreszcie Agnieszka Piskozub-Piwosz zastanawia si─Ö, czy chrze┼Ťcijanin mo┼╝e si─Ö dobrze bawi─ç.

Mnie pozostaje wr├│ci─ç do styku rozrywki z kapitalizmem. Pr├│buj─ůc definiowa─ç t─Ö pierwsz─ů, ÔÇ×ustalili┼ŤmyÔÇŁ, ┼╝e nie jest ona prost─ů ÔÇ×przyjemno┼Ťci─ůÔÇŁ. O rozrywce wi─Öc w tym numerze m├│wimy wtedy, gdy mamy do czynienia z czym┼Ť zorganizowanym i zdeterminowanym przez kultur─Ö i system, w ramach kt├│rych funkcjonujemy. Wedle tej roboczej definicji rozrywka towarzyszy nam od zarania dziej├│w, a spos├│b jej organizacji i konsumpcji wynika z kultury, kt├│r─ů tworz─ů poszczeg├│lne spo┼éecze┼ästwa.

Je┼Ťli ┼╝yjemy w spo┼éecze┼ästwie kapitalistycznym, to system ten ma przemo┼╝ny wp┼éyw na to, jak si─Ö bawimy. Co m├│wi─ů nam o tym wp┼éywie przyk┼éady FPL i ÔÇ×SukcesjiÔÇŁ? Kapitalizm w swojej obecnej formie nie tylko tworzy specyficzn─ů dla siebie form─Ö rozrywki, tak jak robi┼éby to ka┼╝dy system ekonomiczno-kulturowy. Rozrywka jest dzi┼Ť jego by─ç mo┼╝e najwa┼╝niejszym produktem, ma organizowa─ç nasz─ů rzeczywisto┼Ť─ç 24 godziny na dob─Ö, wytwarza─ç poczucie obowi─ůzku anga┼╝owania si─Ö ÔÇô w przypadku FPL ÔÇô lub wr─Öcz organizowa─ç ca┼éo┼Ť─ç naszego istnienia, jak w projekcie Living+. Mamy nie tylko wydawa─ç na ni─ů pieni─ůdze, ale ch┼éon─ů─ç j─ů ca┼éymi sob─ů i po┼Ťwi─Öci─ç jej pe┼éni─Ö naszej uwagi.

Cho─ç wi─Öc zapewne da si─Ö znale┼║─ç s┼éabe punkty tej kapitalistycznej konstrukcji, to trudno wyobrazi─ç sobie, ┼╝e uda nam si─Ö przechytrzy─ç wszechogarniaj─ůcy nas przemys┼é zabawy i wykorzysta─ç jego ramy do pr├│by zmiany ┼Ťwiata. Szukajmy jednak luk i ÔÇ×czystychÔÇŁ przyjemno┼Ťci ÔÇô a jako jej przyk┼éad wyobra┼║my sobie budz─ůce w nas zachwyt spotkanie z je┼╝em w ciep┼éy czerwcowy wiecz├│r. Je┼Ťli uda nam si─Ö go zauwa┼╝y─ç i cieszy─ç si─Ö z tego spotkania, to mo┼╝na uzna─ç to za sygna┼é, ┼╝e wci─ů┼╝ jeszcze nie bawimy si─Ö 24/7.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś