Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Rewolucja i medycyna. Kuba艅ska dyplomacja medyczna

Tradycja kuba艅skiej pomocy medycznej liczy sobie ju偶 ponad p贸艂 wieku. Inicjatywa ta rozpocz臋艂a si臋 w 1960 roku, kiedy grupa lekarzy i ratownik贸w wzi臋艂a udzia艂 w akcji niesienia pomocy po trz臋sieniu ziemi w Chile. Trzy lata p贸藕niej udzielono pomocy rz膮dowi Ben Belli w Algierii w czasie konfliktu granicznego z Marokiem. Od tamtej pory Kuba艅czycy aktywnie wspierali kraje biednego po艂udnia, wysy艂aj膮c im lekarzy, specjalist贸w czy nauczycieli, pomagaj膮c miejscowej ludno艣ci i szkol膮c personel medyczny.

ilustr.: Karolina Burdon

ilustr.: Karolina Burdon


Kuba w ci膮gu ostatnich pi臋膰dziesi臋ciu lat skonstruowa艂a system opieki zdrowotnej, kt贸ry zosta艂 doceniony przez ekspert贸w mi臋dzynarodowych, a dla wielu kraj贸w rozwijaj膮cych si臋 sta艂 si臋 wzorem. Mimo na艂o偶onej blokady ekonomicznej i izolacji Kuba, kraj Trzeciego 艢wiata, w kwestii medycyny osi膮gn膮艂 standardy kraj贸w Pierwszego 艢wiata, a pod wzgl臋dem d艂ugo艣ci 偶ycia i zapobiegania 艣miertelno艣ci niemowl膮t ma lepsze wyniki ni偶 Stany Zjednoczone. Ponadto karaibska wyspa jest 艣wiatowym liderem w zapewnianiu聽pomocy medycznej i edukacji krajom globalnego po艂udnia. Mi臋dzynarodowa misja medyczna kierowana przez rz膮d Hawany zjedna艂a sobie wielu przyjaci贸艂. Wprawdzie聽nie zyska艂a szerszego uznania w 艣wiatowych mediach, ale聽艣rodki masowego przekazu wspomnia艂y ostatnio o kuba艅skich lekarzach i piel臋gniarkach, kt贸rzy odegrali wiod膮c膮 rol臋 w zwalczaniu wirusa Eboli w pa艅stwach afryka艅skich. Aby powstrzyma膰 艣mierciono艣ny wirus,聽do samego Sierra Leone Kuba艅czycy wys艂ali 165 lekarzy, staj膮c si臋 drugim najwi臋kszym personelem medycznym w tym afryka艅skim pa艅stewku. Pracownik贸w medycznych wys艂ano tak偶e do Liberii i Gwinei, r贸wnie偶 ogarni臋tych epidemi膮. Podr贸偶uj膮cy lekarze, niezwykle u偶yteczni jako narz臋dzie polityki gospodarczej i zagranicznej, zdobywaj膮 wp艂ywy i sympati臋 na arenie mi臋dzynarodowej.
Tradycja kuba艅skiej pomocy medycznej liczy sobie ju偶 ponad p贸艂 wieku. Inicjatywa ta rozpocz臋艂a si臋 w 1960 roku, kiedy Castrowski rz膮d wys艂a艂 grup臋 lekarzy i ratownik贸w, by wzi臋li udzia艂 w akcji niesienia pomocy w usuwaniu skutk贸w trz臋sienia ziemi w Chile. Trzy lata p贸藕niej udzielono pomocy rz膮dowi Ben Belli w Algierii, wysy艂aj膮c na 14 miesi臋cy 58 medyk贸w w czasie konfliktu granicznego z Marokiem. Od tamtej pory Kuba艅czycy aktywnie wspierali kraje biednego po艂udnia, wysy艂aj膮c im lekarzy, specjalist贸w czy nauczycieli, pomagaj膮c miejscowej ludno艣ci i szkol膮c personel medyczny. Polityka zagraniczna Kuby z jednej strony opiera艂a si臋 na pragmatyzmie, ale z drugiej na idealizmie. Idealizm polega艂 na tym, 偶e obowi膮zkiem ka偶dego rewolucjonisty jest wspieranie i udzielnie pomocy ka偶demu narodowi w walce z imperializmem, rasizmem i kolonializmem. Hawana mia艂a ambicje przewodniczenia w艣r贸d tak zwanych pa艅stw niezaanga偶owanych. Eksportowa艂a nie tylko lekarzy, ale tak偶e rewolucj臋 do kraj贸w trzecich. Wspiera艂a militarnie i logistycznie latynoameryka艅skie partyzantki i afryka艅skie ruchy narodowowyzwole艅cze walcz膮ce z zachodnimi mocarstwami. Jednak wsparcie to, zw艂aszcza na latynoskiej ziemi, nie odnios艂o spodziewanego sukcesu. W Ameryce 艁aci艅skiej nie powiod艂a si臋 偶adna rewolucja, za wyj膮tkiem tej w Nikaragui. Znacznie lepiej posz艂o na Czarnym L膮dzie, gdzie dzi臋ki kuba艅skiej pomocy si艂y narodowowyzwole艅cze w Angoli, Namibii czy Mozambiku by艂y w stanie przej膮膰 w艂adz臋 i przegoni膰 zachodnie mocarstwa. Okazuje si臋 wi臋c, 偶e dyplomacja medyczna jest bardziej skuteczna i op艂acalna ni偶 pomoc militarna. Niesienie pomocy humanitarnej nasili艂o si臋 zw艂aszcza po 1989 roku, kiedy to na 艣wiecie upad艂 tak zwany realny socjalizm oraz prawicowe junty w Ameryce Po艂udniowej i 艢rodkowej.
Medycyna i sprawna s艂u偶ba zdrowia od pocz膮tku by艂y 鈥瀘czkiem w g艂owie鈥 Fidela Castro. Ka偶dy obywatel mia艂 mie膰 powszechny i r贸wny dost臋p do opieki medycznej. Dobra opieka zdrowotna oraz ochrona socjalna (kt贸ra obejmowa艂a mi臋dzy innymi tanie mieszkania, racje 偶ywno艣ciowe, ubezpieczenia spo艂eczne, darmow膮 edukacj臋) mia艂y dawa膰 przepustk臋 do sprawowania w艂adzy przez komunistyczne zwierzchnictwo. Mimo 偶e na cukrowej wyspie zapanowa艂a dyktatura, a gospodarka kraju ledwo zipie, to na polu socjalnym i medycznym Kuba osi膮ga spore sukcesy. To w艂a艣nie tutaj mie艣ci si臋 jedna z najwi臋kszych szk贸艂 medycznych na 艣wiecie, ELAM (ang. Latin American School of Medicine, hiszp. Escuela Latinoamericana de Medicina), szkol膮ca student贸w z ca艂ego 艣wiata (r贸wnie偶 z USA). Sektor biotechnologiczny by艂 tak rozbudowany, 偶e ju偶 na pocz膮tku lat 90. karaibska wyspa awansowa艂a do czo艂贸wki w tej bran偶y. Do wielkich osi膮gni臋膰 kuba艅skich laboratori贸w biotechnologicznych nale偶y mi臋dzy innymi wynalezienie jedynej na 艣wiecie szczepionki przeciwko meningokokom grupy B (zapalenia opon m贸zgowo-rdzeniowych), opr贸cz tego opracowano tak偶e leki na AIDS oraz na zwalczanie raka i chor贸b tropikalnych. Nawet Stany Zjednoczone w 2004 roku zakupi艂y od Kuby licencj臋 na szczepionki antyrakowe mimo obwi膮zuj膮cego embarga. W 2011 roku 艣wiatowe media poda艂y informacj臋, 偶e naukowcy z hawa艅skiego Centrum Immunologii Molekularnej po 25 latach pracy wynale藕li szczepionk臋 na raka p艂uc. Nadano jej nazw臋 CimaVax-EGF, a wed艂ug kuba艅skich naukowc贸w na jej bazie mog膮 powsta膰 szczepionki na raka prostaty, macicy i piersi. Bardzo dobrze rozwini臋ta jest turystyka medyczna, obywatele kraj贸w latynoskich, Kanady, a tak偶e Europy korzystaj膮 z r贸偶nych zabieg贸w, kt贸re s膮 znacznie ta艅sze ni偶 w ich ojczystych krajach. Jednym z takich centr贸w medycznych jest klinika Cira Garcia, 艣wiadcz膮ca na 艣wiatowym poziomie us艂ugi medyczne dla obcokrajowc贸w. Przemys艂 farmaceutyczny jest obok turystyki, rumu i cygar jednym z g艂贸wnych 藕r贸de艂 dochodu dla gospodarki Kuby.
Spore korzy艣ci Hawana ma r贸wnie偶 z lekarzy-misjonarzy, kt贸rzy obecni s膮 na ca艂ym globie. Na chwil臋 obecn膮 ponad 50 tysi臋cy pracownik贸w s艂u偶by zdrowia dzia艂a聽w 66 krajach. Dzi臋ki takim misjom medycznym Kuba zapewnia sobie znacz膮cy kapita艂 materialny w postaci r贸偶norakiej pomocy, kredyt贸w, um贸w handlowych, a tak偶e poprawia i pog艂臋bia relacje dyplomatyczne z r贸偶nymi stolicami 艣wiata. Mo偶na powiedzie膰, 偶e podr贸偶uj膮cy lekarze poniek膮d dzia艂aj膮 jak dyplomaci, s膮 u偶ytecznym narz臋dziem polityki zagranicznej. Wielu pracownik贸w s艂u偶by zdrowia ch臋tnie wyje偶d偶a za granic臋. Dzi臋ki temu maj膮 okazj臋 zaoszcz臋dzi膰 troch臋 pieni臋dzy, naby膰 towary, kt贸rych na Kubie nie ma b膮d藕 s膮 bardzo drogie 鈥 g艂贸wnie sprz臋t elektroniczny.
Najwi臋kszy program wsp贸艂pracy medycznej Hawana utrzymuje z Wenezuel膮. Kuba艅czycy wysy艂aj膮 do tego pa艅stwa lekarzy, nauczycieli, piel臋gniarki w zamian za rop臋 naftow膮 po korzystnych cenach. W 2005 roku oba kraje rozpocz臋艂y bardzo ciekaw膮 inicjatyw臋聽鈥 鈥濷peracj臋 Cud鈥, kt贸ra za darmo leczy za膰m臋 i inne choroby oczu. Projekt ten jest ju偶 obecny niemal w ka偶dym pa艅stwie latynoameryka艅skim, dzi臋ki czemu wielu milionom Latynos贸w poprawi艂 si臋 wzrok. Obecno艣膰 kuba艅skich lekarzy w Wenezueli budzi jednak ma艂e kontrowersje, poniewa偶 wed艂ug wenezuelskiej opozycji kuba艅ski lekarz odbiera prac臋 wenezuelskiemu. S臋k jednak w tym, 偶e krajowy lekarz by艂 dost臋pny tylko dla zamo偶niejszych obywateli. Na biednych obszarach Wenezueli dost臋p do doktora by艂 utrudniony, a wr臋cz niemo偶liwy dla biednego obywatela. Program wsp贸艂pracy medycznej utrzymywany jest r贸wnie偶 w innych latynoskich krajach, takich jak: Boliwia, Ekwador, Belize, Gwatemala, Nikaragua, Dominikana, Peru, Aruba, Honduras, Saint Kitts i Nevis, Saint Vincent i Grenadyny, Jamajka, Salwador czy w Brazylii, do kt贸rej jaki艣 czas temu wys艂ano oko艂o 4 tysi臋cy lekarzy do najbardziej zacofanych region贸w latynoskiego kolosa.
Dyplomacja medyczna nie ogranicza si臋 tylko do Ziemi Ognistej, ale tak偶e do dalszych obszar贸w 艣wiata. Jeszcze zanim wybuch艂a epidemia Eboli, Kuba艅ski personel medyczny by艂 obecny na czarnym kontynencie. Ju偶 w 1996 roku wys艂ano grup臋 medyk贸w do zaprzyja藕nionej Republiki Po艂udniowej Afryki Nelsona Mandeli, aby udziela膰 pomocy mieszka艅com miasteczek i obszar贸w wiejskich. Ustanowiono r贸wnie偶 kilka wydzia艂贸w medycznych i program贸w zdrowotnych mi臋dzy innymi w Gwinei-Bissau, Gambii, Gwinei R贸wnikowej, Erytrei, Botswanie, Burkinie Faso, Angoli, Ghanie, Gambii, Mali, Namibii, Nigrze, Suazi, Mozambiku, Gabonie czy Rwandzie. W sumie kuba艅scy lekarze pracowali b膮d藕 nadal pracuj膮 w oko艂o trzydziestu afryka艅skich krajach. Pomoc by艂a dostarczana tak偶e do tak odleg艂ych kraj贸w jak Timor Wschodni czy Wyspy Salomona, jak r贸wnie偶 do obszar贸w post-radzieckich. Przyk艂adowo w ci膮gu ostatnich dwudziestu lat na Kubie bezp艂atnie leczono oko艂o 20 tysi臋cy dzieci z Rosji, Ukrainy, Bia艂orusi, Mo艂dawii i Armenii, kt贸re ucierpia艂y zdrowotnie przez promieniowanie po katastrofie elektrowni j膮drowej w Czarnobylu.
Pomoc medyczna w wi臋kszo艣ci przypadk贸w jest udzielana praktycznie za darmo, niekiedy kuba艅skie misje medyczne dostaj膮 wsparcie z zewn膮trz, na przyk艂ad od r贸偶nych organizacji mi臋dzynarodowych b膮d藕 od innych pa艅stw (na przyk艂ad Norwegii), kt贸re po cz臋艣ci finansuj膮 takie misje. Czasem Hawana dostarcza sw贸j personel medyczny za pieni膮dze, g艂贸wnie do kraj贸w zamo偶nych. W 2010 roku Castrowski rz膮d postanowi艂 wys艂a膰 dwustu pracownik贸w s艂u偶by zdrowia do Kataru, za co katarskie przedsi臋biorstwa pa艅stwowe zgodzi艂y si臋 wybudowa膰 dwa luksusowe hotele na tropikalnej wyspie.
W przesz艂o艣ci Kuba udziela艂a wsparcia nie tylko przy epidemiach, lecz r贸wnie偶 przy r贸偶nych kl臋skach 偶ywio艂owych. Udzielono pomocy Indonezji po nawiedzeniu tsunami (2007 rok), Peru (2007 rok) i Chinom (2008 rok) po trz臋sieniach ziemi oraz Boliwii po powodzi (2008 rok). Pomocy dostarczono tak偶e Haiti i Pakistanowi tu偶 po katastrofach zwi膮zanych ze wstrz膮sami sejsmicznymi. Pierwszym i najszybszym wsparciem dla Haita艅czyk贸w by艂 w艂a艣nie personel medyczny z Kuby. Pomoc by艂a tak szybka i dora藕na, 偶e鈥痓rytyjski 鈥濱ndependent鈥 zatytu艂owa艂 sw贸j komentarz: 鈥濳uba艅scy lekarze na Haiti zawstydzaj膮 艣wiat鈥. R贸wnie profesjonalnej聽pomocy udzielono Pakista艅czykom, gdy wkr贸tce po trz臋sieniu ziemi w 2005 roku Hawana wys艂a艂a tam zesp贸艂 do艣wiadczonych specjalist贸w sk艂adaj膮cych si臋 z oko艂o 2500 lekarzy, piel臋gniarek i technik贸w medycznych. Cz臋艣膰 zespo艂u pracowa艂a w obozach dla uchod藕c贸w i w szpitalach, za艂o偶ono szpitale polowe i obozy bazowe. W sumie Kuba dostarczy艂a najwi臋kszej pomocy spo艣r贸d wszystkich pa艅stw w niej uczestnicz膮cych. Ta hojno艣膰 zosta艂a doceniona przez rz膮d w Islamabadzie. Wcze艣niej obydwa pa艅stwa nie utrzymywa艂y ze sob膮 stosunk贸w dyplomatycznych, ale w艂adze pakista艅skie postanowi艂y to zmieni膰 i nawi膮za艂y relacje z komunistyczn膮 wysp膮, wzmacniaj膮c z ni膮 wsp贸艂prac臋 dwustronn膮 w r贸偶nych dziedzinach.
Mi臋dzynarodowa misja medyczna kierowana przez rz膮d w Hawanie zjedna艂a wielu przyjaci贸艂 jednemu z nielicznych pa艅stw komunistycznych na 艣wiecie i znacznie poprawia jego PR. Kuba zyskuje reputacj臋 jako dostawca opieki zdrowotnej dla najbardziej potrzebuj膮cych kraj贸w 艣wiata, dzi臋ki czemu nawi膮zuje dyplomatyczne relacje z r贸偶nymi pa艅stwami na globie, unikaj膮c izolacji mi臋dzynarodowej. By膰 mo偶e nawet taka polityka cho膰 troch臋 przyczyni艂a si臋 do normalizacji relacji ze Stanami Zjednoczonymi. Podczas gdy kuba艅ski personel aktywny by艂 w krajach afryka艅skich ogarni臋tych wirusem Ebola, presti偶owy dziennik 鈥濶ew York Times鈥 napisa艂, 偶e 鈥濷bama powinien sko艅czy膰 z embargiem鈥, argumentuj膮c, 偶e normalizacja stosunk贸w z Hawan膮 b臋dzie korzystna dla relacji USA z latynoskim kontynentem. W czasie walki z 艣mierciono艣n膮 chorob膮 Kuba艅czycy wsp贸艂pracowali z Amerykanami, prze艂amuj膮c geopolityczn膮 niech臋膰. Tak wi臋c, kto wie, by膰 mo偶e kuba艅scy lekarze do艂o偶yli jedn膮 cegie艂k臋 w budowie odnowienia pe艂nych stosunk贸w pomi臋dzy Kub膮 a Waszyngtonem.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij