Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Polskie emerytury? Dach bez fundament贸w

Dyskusje nad szczeg贸艂owymi propozycjami reform systemu emerytalnego w Polsce przypominaj膮 sp贸r o to, jakimi dach贸wkami pokry膰 dach domu, kt贸ry nie ma nawet fundament贸w.

kultura liberalna
鈥濿 Polsce nie ma poj臋cia pa艅stwa jako abstrakcyjnej idei dobra wsp贸lnego. W Polsce wszystko jest spersonalizowane 鈥 s膮 konkretni ludzie, kt贸rzy w oczach swoich zwolennik贸w to pa艅stwo uosabiaj膮. Ka偶dy twierdzi, 偶e jest Polakiem, 偶e chce dobra Polski, ale nikt w t臋 Polsk臋 nie wierzy鈥, powiedzia艂 w rozmowie ze mn膮 dr Marek Naczyk, politolog z Uniwersytetu Oksfordzkiego zajmuj膮cy si臋 reformami system贸w emerytalnych.
Ukochany Nar贸d i to okropne pa艅stwo
Jaros艂aw Kuisz z kolei pisa艂, 偶e samo zestawienie ze sob膮 poj臋cia 鈥瀙olsko艣ci鈥 i 鈥瀍merytur鈥 brzmi absurdalnie. To pierwsze kojarzy si臋 bowiem przede wszystkim z dramatycznym zrywem, wielkim, ale jednocze艣nie kr贸tkotrwa艂ym po艣wi臋ceniem. To drugie wymaga trudnego i 偶mudnego procesu budowania systemu instytucji, a tak偶e 鈥 co najwa偶niejsze 鈥 powszechnej wiary, 偶e owe instytucje, podobnie jak pa艅stwo, maj膮 charakter trwa艂y. Polacy mimo tak ochoczo demonstrowanego patriotyzmu tej wiary nie maj膮. S膮 dumni 鈥 z pisanego zawsze wielk膮 liter膮 鈥 Narodu i w Nar贸d wierz膮. W pa艅stwo 鈥 pisane ju偶 liter膮 ma艂膮 鈥 nie bardzo.
Kiedy Fundacja Kaleckiego opracowa艂a raport pokazuj膮cy, 偶e w najbli偶szym czasie obs艂uga systemu emerytalnego mo偶e poch艂ania膰 blisko 1/3 PKB i doprowadzi膰 Polsk臋 na skraj bankructwa 偶adna z g艂贸wnych partii nie podj臋艂a tematu. W pewnym sensie jest to zrozumia艂e, bo to po pierwsze zagadnienie bardzo trudne i wymagaj膮ce m贸wienia o kosztach dla obywateli. A po drugie, mimo ca艂ej swojej dramaturgii… niespecjalnie ludzi interesuj膮ce. 鈥濭dzie艣 podsk贸rnie cz臋艣膰 z nas czuje, 偶e tych emerytur wcale nie b臋dzie鈥, m贸wi艂 w贸wczas Dariusz Standerski, wsp贸艂autor raportu.
Trudno si臋 zreszt膮 dziwi膰, skoro 鈥瀗ie za bardzo w pa艅stwowe emerytury鈥 wierzy nawet trzykrotny premier, a potem wicepremier polskiego rz膮du Waldemar Pawlak. I dodaje, 偶e stara si臋 鈥瀞obie zabezpieczy膰 t臋 przysz艂o艣膰 i przez oszcz臋dzanie, i przez dobre relacje z moimi dzie膰mi鈥, bo to pewniejsza polisa ubezpieczeniowa, ni偶 鈥瀋himeryczne pa艅stwowe rozwi膮zania鈥.
Nie ma podstaw by s膮dzi膰, 偶e zdanie Pawlaka jest w tej kwestii ca艂kowicie odosobnione. Wiara w osobiste relacje rodzinne jest znacznie silniejsza ni偶 wiara w pa艅stwo o rzekomo dumnej 1000-letniej historii. Taka postawa mo偶e si臋 wydawa膰 zabawna, ale w rzeczywisto艣ci pokazuje fundamentalny problem kulturowy. Bez jego przezwyci臋偶enia 偶adne powa偶ne reformy pa艅stwa nie mog膮 mie膰 miejsca. Zw艂aszcza obecnie, kiedy wielkie cele odg贸rnie kszta艂tuj膮ce polsk膮 polityk臋 przez ostatnich 30 lat 鈥 czyli wej艣cie do struktur 鈥瀂achodu鈥 鈥 zosta艂y ju偶 osi膮gni臋te, a przy okazji rozmaitych kryzys贸w sama wiara w 鈥瀖it Zachodu鈥 nale偶y ju偶 do przesz艂o艣ci.
Obywatel, czyli kto?
Z debat膮 o reformie systemu emerytalnego jest wi臋c troch臋 jak z debat膮 o zmianie konstytucji, kt贸r膮 tak偶e w ramach 鈥濻pi臋cia鈥 ju偶 toczyli艣my. Wymaga ona, po pierwsze, cho膰by minimalnego konsensusu co do tego 偶e faktycznie mamy problem. Po drugie, w miar臋 jasnych deklaracji ze strony g艂贸wnych si艂 politycznych, jak zamierzaj膮 sobie z tym problemem poradzi膰. Po trzecie, jasnego zobowi膮zania, 偶e raz wypracowane rozwi膮zania przetrwaj膮 d艂u偶ej ni偶 do kolejnych wybor贸w. 呕aden z tych warunk贸w nie jest dzi艣 w Polsce spe艂niony. A jakby tego by艂o ma艂o obie strony politycznego sporu ca艂kowicie delegitymizuj膮 pa艅stwo, kt贸rym rz膮dz膮 lub chc膮 rz膮dzi膰.
Premier Mateusz Morawiecki z akceptacj膮 powtarza 鈥瀘pini臋鈥, 偶e dzi艣 toczy si臋 w Polsce walka trzeciego pokolenia AK z trzecim pokoleniem UB. Niemal codziennie s艂yszymy, 偶e wymiar sprawiedliwo艣ci 鈥 od s膮d贸w po policj臋 鈥 jest g臋sto przetkany tajemniczymi postkomunistami, 偶e przez ostatnie lata Polsk膮 rz膮dzi艂a mafia, kt贸rej dopiero ten rz膮d zabra艂 pieni膮dze 鈥瀗a dzieci鈥, 偶e ka偶dy, kto ma zdanie odmienne od polityk贸w PiS jest przedstawicielem 鈥 je艣li nie wspomnianego ju偶 鈥瀙ostkomunizmu鈥 鈥 to tajemniczej elity, kt贸ra Polsk臋 ma za nic.
Konia z rz臋dem temu, kto b臋dzie potrafi艂 pogodzi膰 t臋 wojenn膮 retoryk臋 z pomys艂em wyp艂acania emerytur obywatelskich. Jak sama nazwa wskazuje musz膮 si臋 one opiera膰 na jakim艣 poczuciu wsp贸lnoty obywatelskiej. Tymczasem dzi艣 nawet partia, kt贸ra 鈥瀘bywatelsko艣膰鈥 ma w nazwie jak ognia unika pos艂ugiwania si臋 tym poj臋ciem. A w kwestii systemu emerytalnego ma do zaproponowania przede wszystkim… do艂o偶enie trzynastej emerytury. I tyle.
A to tylko element znacznie wi臋kszych problem贸w. Polskie spo艂ecze艅stwo ju偶 dzi艣 dramatycznie si臋 zmienia. I proces ten b臋dzie si臋 jedynie pog艂臋bia膰 鈥 nie tylko na skutek masowej emigracji m艂odych Polak贸w, ale tak偶e przybywaj膮cych na ich miejsce migrant贸w z Ukrainy oraz, stopniowo, tak偶e z innych, znacznie bardziej egzotycznych z naszej perspektywy miejsc. Jak w tych nowych warunkach zdefiniujemy obywatelsko艣膰 i 鈥 co wa偶niejsze 鈥 jak zamierzamy przekona膰 Polak贸w, do solidarno艣ci z tak rozumianymi wsp贸艂obywatelami?
Dach bez fundament贸w
W tej sytuacji demograficznej i politycznej nawet radykalne pomys艂y jak wprowadzenie r贸wnej i niskiej emerytury obywatelskiej 鈥瀌la wszystkich鈥 w po艂膮czeniu ze zniesieniem obecnych przywilej贸w emerytalnych, co proponuje 鈥濶owa Konfederacja鈥, to rozwi膮zania sensowne jedynie z w膮skiego punktu widzenia. Pozwalaj膮 za艂ata膰 dziur臋 finansow膮, ale wiary Polak贸w w system nie przywr贸c膮. Podobnie jak nie powstrzymaj膮 polityk贸w przed 鈥瀙oprawianiem鈥 systemu dla dora藕nych korzy艣ci politycznych.
Wszystko to nie znaczy, 偶e tematu w og贸le nie nale偶y podejmowa膰. Dyskusje nad szczeg贸艂owymi propozycjami reform systemu emerytalnego w Polsce przypominaj膮 sp贸r o to, jakimi dach贸wkami pokry膰 dach domu, kt贸ry nie ma nawet fundament贸w.聽 Ale, paradoksalnie, to w艂a艣nie dzi臋ki debacie o dach贸wkach, mo偶e w ko艅cu 贸w brak fundament贸w w og贸le zauwa偶ymy.
 
Artyku艂 powsta艂 w聽ramach projektu聽鈥濻pi臋cie鈥 .聽
Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz膮dzany przez Fundacj臋 dla Polski.

fundusz

***

Czas na emerytur臋 obywatelsk膮. Jak zreformowa膰 system emerytalny?

Dyskretny urok uniwersalnego 艣wiadczenia

Nawet emerytura obywatelska nas nie uratuje

Zabezpieczenie spo艂eczne to prawo cz艂owieka


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij