magazyn lewicy katolickiej

Ostatni dzwonek dla ┼Ťwiata

ÔÇô Teraz jest ostatni dzwonek, bo je┼Ťli nic nie zrobimy, to w wielu obszarach zmarnujemy sukcesy ostatnich lat i po prostu zaczniemy si─Ö cofa─ç ÔÇô m├│wi pracuj─ůca w Polskiej Akcji Humanitarnej Helena Krajewska, komentuj─ůc raport ONZ dotycz─ůcy sytuacji na ┼Ťwiecie w 2021 roku.
Ostatni dzwonek dla ┼Ťwiata
ilustr.: Gabi Kowol

Dodatkowy cios pandemii

Przed pandemi─ů koronawirusa r├│┼╝norakie trendy na ┼Ťwiecie mo┼╝na by┼éo ostro┼╝nie okre┼Ťli─ç jako pozytywne. Zmniejsza┼éa si─Ö chocia┼╝by liczba os├│b zamkni─Ötych w kr─Ögu wielowymiarowego ub├│stwa, ┼Ťmiertelno┼Ť─ç dzieci do lat pi─Öciu, w wielu krajach spada┼éy statystyki ┼Ťmiertelno┼Ťci matek w trakcie porodu. Dane pokazywa┼éy, ┼╝e powoli, bo powoli, ale jednak udaje si─Ö znajdowa─ç rozwi─ůzania wielkich spo┼éecznych problem├│w.

A przynajmniej by┼éo tak do ko┼äca 2019 roku, kiedy pojawi┼é si─Ö coroczny raport przewiduj─ůcy, jak sytuacja b─Ödzie wygl─ůda─ç w nast─Öpnych dwunastu miesi─ůcach. Przygotowywane przez Biuro Narod├│w Zjednoczonych do spraw Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) prognozy bior─ů pod uwag─Ö potencjalne wydarzenia zwi─ůzane z trwaj─ůcymi konfliktami zbrojnymi, jak r├│wnie┼╝ mo┼╝liwe do przewidzenia katastrofy naturalne w postaci chocia┼╝by powracaj─ůcych susz na jednych terenach i powodzi na innych. Og├│lne przewidywania na 2020 rok by┼éy najgorsze od dekad, co wynika┼éo w┼éa┼Ťnie z trwaj─ůcych i nowych konflikt├│w zbrojnych oraz ich nast─Öpstw, a tak┼╝e coraz bardziej ekstremalnych skutk├│w zmian klimatycznych.

A potem wybuch┼éa pandemia koronawirusa, pogr─ů┼╝aj─ůc ┼Ťwiat w chaosie i zwielokrotniaj─ůc najr├│┼╝niejsze problemy oraz dok┼éadaj─ůc zupe┼énie nowe, kt├│rych trudno by┼éo si─Ö spodziewa─ç. Wed┼éug ostro┼╝nych prognoz z lipca ubieg┼éego roku z powodu niedo┼╝ywienia lub g┼éodu cierpie─ç mog┼éo dwa razy wi─Öcej os├│b, ni┼╝ wynika┼éo z przewidywa┼ä OCHA. Wyzwania zwi─ůzane z dost─Öpem do edukacji pojawi┼éy si─Ö na ca┼éym ┼Ťwiecie, chocia┼╝ najwi─Öksze by┼éy w krajach Globalnego Po┼éudnia. Przyk┼éadowo w Libanie dzieci straci┼éy ┼Ťrednio sze┼Ť─çdziesi─ůt dni lekcyjnych, a podobne straty w rozwoju i zdobywaniu wykszta┼écenia bardzo trudno jest potem odrobi─ç. Jakby tego by┼éo ma┼éo, na pandemi─Ö na┼éo┼╝y┼éy si─Ö mi─Ödzy innymi skutki wielkiego wybuchu w bejruckim porcie, kt├│ry doprowadzi┼é do wpisania Libanu na list─Ö czerwonych punkt├│w panoramy katastrof humanitarnych. Dodatkowym problemem, do tego o wielkim zasi─Ögu, bo dotycz─ůcym ponad dwudziestu kraj├│w (od tych le┼╝─ůcych w Afryce Wschodniej a┼╝ po Indie i Pakistan), by┼éa najwi─Öksza od dziesi─Öcioleci plaga szara┼äczy.

ÔÇô Ta, z punktu widzenia naszego regionu, wr─Öcz surrealistyczna plaga mia┼éa ogromny zasi─Ög i bardzo mocno wp┼éyn─Ö┼éa na dost─Öpno┼Ť─ç ┼╝ywno┼Ťci w wielu miejscach. Dosz┼éy do tego powodzie i susze; ju┼╝ teraz wiemy, ┼╝e w 2021 roku w Somalii zn├│w b─Ödzie bardzo sucho, wi─Öc z p├│l b─Ödzie mo┼╝na zebra─ç o wiele mniej plon├│w. A przecie┼╝ na tym nie koniec, bo dopiero co wybuch┼éy nowe konflikty zbrojne, na przyk┼éad w Etiopii, a wcze┼Ťniej w G├│rskim Karabachu ÔÇô m├│wi Helena Krajewska z Polskiej Akcji Humanitarnej.

Najbardziej zagro┼╝one s─ů kraje Globalnego Po┼éudnia, kt├│re najsilniej odczuwaj─ů efekty przer├│┼╝nych problem├│w ÔÇô zar├│wno tych o zasi─Ögu ┼Ťwiatowym, jak i lokalnych. To tam najcz─Ö┼Ťciej w tragiczny spos├│b splataj─ů si─Ö ze sob─ů skutki star─ç zbrojnych, kryzys├│w gospodarczych i katastrof naturalnych. W wielu krajach ┼é─ůczy si─Ö to dodatkowo z brakiem mo┼╝liwo┼Ťci ┼Ťwiadczenia natychmiastowej pomocy przez tamtejsze rz─ůdy. I tak, jak wynika z raportu OCHA, w Sudanie Po┼éudniowym w przypadku a┼╝ sze┼Ťciu hrabstw poziom bezpiecze┼ästwa ┼╝ywno┼Ťciowego mo┼╝na okre┼Ťli─ç jako katastrofalny. W praktyce oznacza to, ┼╝e ludzie nie wiedz─ů, co zjedz─ů nast─Öpnego dnia. W ca┼éym kraju za┼Ť niedo┼╝ywionych jest ju┼╝ 6,5 miliona os├│b, czyli po┼éowa spo┼éecze┼ästwa. Z kolei w Jemenie ponad 24 miliony ludzi, w tym wiele dzieci, potrzebuje pomocy humanitarnej na skutek wyniszczaj─ůcego konfliktu, kt├│ry toczy si─Ö od sze┼Ťciu lat. Do tego dochodz─ů problemy zwi─ůzane na przyk┼éad z dost─Öpno┼Ťci─ů i jako┼Ťci─ů ochrony zdrowia, malari─ů, HIV, choler─ů.

Najgorszy rok od co najmniej dwudziestu lat

Trudno dziwi─ç si─Ö, i┼╝ wed┼éug raportu OCHA 2021 rok pod wieloma wzgl─Ödami b─Ödzie najgorszy od przynajmniej dw├│ch dekad. Przewiduje si─Ö wzrost liczby os├│b, kt├│re na nowo wpadn─ů w ub├│stwo, mimo ┼╝e wcze┼Ťniej si─Ö z niego wyrwa┼éy, a do┼é─ůcz─ů do nich kolejni ludzie, kt├│rych sytuacja materialna wyra┼║nie si─Ö pogorszy. David Beasley, dyrektor wykonawczy ┼Üwiatowego Programu ┼╗ywno┼Ťciowego, laureata ostatniej Pokojowej Nagrody Nobla, m├│wi, ┼╝e je┼Ťli w ci─ůgu najbli┼╝szych dwunastu miesi─Öcy uda si─Ö unikn─ů─ç hekatomby g┼éodu w Jemenie, to b─Ödzie mo┼╝na m├│wi─ç o cudzie.

Tak┼╝e niekt├│re pozytywne procesy, kt├│re mo┼╝na by┼éo obserwowa─ç na przestrzeni ostatnich lat, mog─ů zacz─ů─ç si─Ö cofa─ç. Przyk┼éadem sytuacja w Iraku. Z roku na rok spada┼éa tam liczba os├│b wymagaj─ůcych wsparcia humanitarnego. A┼╝ do 2020 roku, kiedy zatrzyma┼éa si─Ö w miejscu, a ju┼╝ teraz wida─ç, ┼╝e wkr├│tce zacznie si─Ö zwi─Öksza─ç. Dodatkowym czynnikiem cofaj─ůcym pozytywne trendy mo┼╝e si─Ö okaza─ç decyzja irackich w┼éadz o wygaszeniu cz─Ö┼Ťci oboz├│w dla uchod┼║c├│w wewn─Ötrznych. Ich nag┼ée zlikwidowanie mo┼╝e by─ç tragiczne w skutkach. W Iraku spada te┼╝ wyszczepialno┼Ť─ç dzieci. Wed┼éug p┼éyn─ůcych stamt─ůd sygna┼é├│w a┼╝ trzysta┬átysi─Öcy najm┼éodszych nie ma dost─Öpu do obowi─ůzkowych szczepie┼ä. Na wielu terenach mog─ů pojawia─ç si─Ö wi─Öc niewielkie ogniska odry, kt├│re nast─Öpnie mog─ů zamieni─ç si─Ö w wielk─ů epidemi─Ö. Pojawi┼éy si─Ö wr─Öcz obawy, ┼╝e dojdzie do powrotu nieobecnego od 2014 roku polio. Na szcz─Ö┼Ťcie rz─ůd Iraku, we wsp├│┼épracy ze ┼Üwiatow─ů Organizacj─ů Zdrowia (WHO) i Funduszem ONZ na Rzecz Dzieci (UNICEF), rozpocz─ů┼é ju┼╝ akcj─Ö szczepie┼ä przeciwko polio, kt├│ra ma obj─ů─ç 1,9 miliona obywateli poni┼╝ej pi─ůtego roku ┼╝ycia.

ÔÇô Dopiero co ┼Ťwi─Ötowali┼Ťmy fakt, ┼╝e w Afryce nie ma ju┼╝ kraj├│w, w kt├│rych wyst─Öpuje dzikie polio, a ju┼╝ si─Ö okazuje, ┼╝e teraz wirus polio typu 1 mo┼╝e zaatakowa─ç w innych miejscach. Bior─ůc pod uwag─Ö to wszystko (d┼éugofalowe skutki pandemii koronawirusa, post─Öpuj─ůce zmiany klimatyczne, zwi─ůzane z nimi katastrofy naturalne, trwaj─ůce konflikty zbrojne), organizacje humanitarne na ca┼éym ┼Ťwiecie szykuj─ů si─Ö na bardzo ci─Ö┼╝kie czasy. Tak naprawd─Ö to ostatni dzwonek, bo je┼Ťli nic nie zrobimy, to w wielu obszarach zmarnujemy sukcesy ostatnich kilkudziesi─Öciu lat i po prostu zaczniemy si─Ö cofa─ç ÔÇô m├│wi Helena Krajewska. ÔÇô Celem na 2030 rok by┼éo, ┼╝eby liczba os├│b w kryzysie ub├│stwa oscylowa┼éa w okolicach 3 procent globalnej populacji. Bior─ůc pod uwag─Ö obecne trendy, wszystko wskazuje na to, ┼╝e za nieca┼ée dziesi─Ö─ç lat b─Ödzie to 7 procent. W 2019 roku 1 na 45 os├│b na ┼Ťwiecie potrzebowa┼éa pomocy humanitarnej. W tym roku b─Ödzie to ju┼╝ 1 na 33 ÔÇô dodaje pracowniczka PAH.

┼Üwiate┼éko w tunelu

Z raportu OCHA wynika, ┼╝e aby m├│c w pe┼éni skutecznie przeciwdzia┼éa─ç niekorzystnym zjawiskom, tylko w 2021 roku potrzeba ponad 35 miliard├│w dolar├│w. P├│ki co uda┼éo si─Ö zebra─ç nieca┼é─ů po┼éow─Ö tej kwoty, oko┼éo 17 miliard├│w. Do tego organizacje humanitarne robi─ů, co mog─ů, by pomaga─ç w rozwi─ůzywaniu problem├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie. Nawet w 2020 roku, mimo cz─Östo dramatycznej sytuacji, r├│┼╝ne rzeczy uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç.

Polska Akcja Humanitarna prowadzi┼éa na przyk┼éad projekt zwi─ůzany ze wsp├│┼éprac─ů rozwojow─ů w Kenii. W porozumieniu z miejscowymi kooperatywami rolniczymi i lokalnymi organizacjami uda┼éo si─Ö zbudowa─ç tamy piaskowe, kt├│re pozwalaj─ů zatrzyma─ç wod─Ö podczas pory deszczowej. Przy wielu szko┼éach pojawi┼éy si─Ö te┼╝ wielkie zbiorniki o pojemno┼Ťci dziesi─Öciu tysi─Öcy litr├│w zbieraj─ůce wod─Ö deszczow─ů. Wszystko to pozwala na d┼éu┼╝ej zachowa─ç wod─Ö, kt├│r─ů nast─Öpnie mo┼╝na wykorzysta─ç do podlewania p├│l, gotowania b─ůd┼║ cz─Östszego mycia r─ůk.

Z kolei we wschodniej Ukrainie, gdzie wci─ů┼╝ trwa konflikt zbrojny, PAH udzieli┼éa pomocy rodzinom, kt├│rych cz┼éonkowie ucierpieli na skutek wybuchu miny l─ůdowej. Z jednej strony chodzi┼éo o kwestie prawne, takie jak wsparcie w uzyskaniu sprz─Ötu rehabilitacyjnego czy dostosowanie domu do potrzeb os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů. Z drugiej ÔÇô istotne by┼éy szkolenia na temat wychowania dzieci z nowymi, specjalnymi potrzebami. Z kolei nauczycielki i nauczyciele dowiedzieli si─Ö wi─Öcej o tym, jak wa┼╝ne jest w┼é─ůczanie w dzia┼éania os├│b chc─ůcych bra─ç udzia┼é w ┼╝yciu szko┼éy b─ůd┼║ miejsca, w kt├│rym mieszkaj─ů dzieci z niepe┼énosprawno┼Ťciami. Jednocze┼Ťnie prowadzono prac─Ö psychologiczn─ů z osobami, kt├│re do┼Ťwiadczy┼éy traumy spowodowanej czy to dzia┼éaniami zbrojnymi, czy zwi─ůzan─ů z nimi trudn─ů sytuacj─ů materialn─ů.

Wszystko to wpisuje si─Ö w przyj─Öte ju┼╝ kilka lat temu specjalne porozumienie w ┼Ťwiecie organizacji humanitarnych. Zak┼éada ono mi─Ödzy innymi, by przysz┼éo┼Ť─ç pomocy humanitarnej opiera┼éa si─Ö na jak najszerszym w┼é─ůczaniu w dzia┼éania lokalnych organizacji i instytucji ÔÇô dzi─Öki temu ┼éatwiej b─Ödzie w efektywny spos├│b odnajdowa─ç i wspiera─ç osoby potrzebuj─ůce pomocy. Pracowniczki i pracownicy tamtejszych organizacji, mog─ů co┼Ť zrobi─ç o wiele szybciej i ┼éatwiej dotrze─ç w cz─Östo ma┼éo dost─Öpne miejsca, a ponadto dobrze rozumiej─ů specyfik─Ö lokalnych problem├│w, istniej─ůce na danym terenie sieci zale┼╝no┼Ťci czy zwyczaje i oczekiwania mieszka┼äc├│w.

Jak m├│wi Helena Krajewska, o wiele wi─Ökszy nacisk b─Ödzie te┼╝ k┼éadziony na d┼éugofalowe projekty rozwojowe, by ludzie, kt├│rym udziela si─Ö pomocy, z czasem stali si─Ö od niej niezale┼╝ni, samowystarczalni. Chodzi wi─Öc nie tylko o dostarczenie gdzie┼Ť paczki z ┼╝ywno┼Ťci─ů lub artyku┼éami higienicznymi, ale przede wszystkim o wsparcie w zapewnieniu tych produkt├│w na miejscu, po┼é─ůczone ze zwi─Ökszaniem ┼Ťwiadomo┼Ťci, jak wa┼╝ne jest na przyk┼éad regularne mycie r─ůk. To z kolei b─Ödzie mie─ç prze┼éo┼╝enie na mniejsz─ů liczb─Ö os├│b zapadaj─ůcych na choroby takie jak cholera, czerwonka czy ostra biegunka wodnista. Podobnie rzecz ma si─Ö w przypadku przer├│┼╝nych szkole┼ä i warsztat├│w pomagaj─ůcych zdoby─ç kompetencje zawodowe na przyk┼éad uchod┼║com.

ÔÇô Praca, kt├│r─ů wk┼éadamy teraz, musi przynosi─ç wymierne korzy┼Ťci zar├│wno w tera┼║niejszo┼Ťci, jak i przysz┼éo┼Ťci. Zale┼╝y nam te┼╝ na tym, by wiedza by┼éa przekazywana dalej, a dzia┼éania kopiowane w kolejnych miejscach. Jest wiele rozwi─ůza┼ä gotowych do wdro┼╝enia od zaraz, ale w wielu miejscach trzeba te┼╝ dzia┼éa─ç na rzecz cho─çby wzmocnienia lokalnego rolnictwa, do tego w taki spos├│b, by by┼éo ono jednocze┼Ťnie efektywne i zr├│wnowa┼╝one ┼Ťrodowiskowo ÔÇô t┼éumaczy Helena Krajewska. ÔÇô Szykujemy si─Ö na bardzo ci─Ö┼╝ki rok, pe┼éen wyzwa┼ä, nad kt├│rymi b─Ödziemy pracowa─ç ze zdwojon─ů si┼é─ů. Na szcz─Ö┼Ťcie coraz wi─Öcej os├│b interesuje si─Ö tym, co dzieje si─Ö dalej ni┼╝ si─Öga ich w┼éasne podw├│rko, granice wojew├│dztwa, kraju, a nawet kontynentu. W zwi─ůzku z pandemi─ů koronawirusa wzros┼éa ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, ┼╝e nale┼╝y pomaga─ç innym i ┼╝e problemy, kt├│re pojawiaj─ů si─Ö po drugiej stronie planety, dotycz─ů nas bardziej, ni┼╝ mog┼éoby si─Ö wydawa─ç. Wyra┼║nie widzimy to dzi─Öki wzrostowi darowizn na dzia┼éania Polskiej Akcji Humanitarnej, zar├│wno tych prywatnych, jak i od biznesu ÔÇô dodaje.

Chocia┼╝ wi─Öc prognozy na 2021 rok s─ů bardzo z┼ée, wygl─ůda na to, ┼╝e w tym ciemnym tunelu obecne jest te┼╝ ┼Ťwiate┼éko. Nied┼éugo oka┼╝e si─Ö, czy stanowi ono zwiastun nowego, lepszego dnia, czy p─Ödz─ůcego na zderzenie czo┼éowe poci─ůgu.

Pe┼ény raport Biura Narod├│w Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) na 2021 rok mo┼╝na znale┼║─ç tutaj.

Dzia┼éania Polskiej Akcji Humanitarnej na ca┼éym ┼Ťwiecie mo┼╝na wspiera─ç tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś