Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

ÔÇ×Ochrona naszego europejskiego stylu ┼╝yciaÔÇŁ, czyli gaz ┼ézawi─ůcy na granicy i strzelanie do uchod┼║c├│w

Sposoby radzenia sobie z migracj─ů w Europie s─ů przyczyn─ů ┼Ťmierci tysi─Öcy os├│b. Doniesienia z granicy grecko-tureckiej pokazuj─ů, ┼╝e dla najwa┼╝niejszych w Unii instytucji wyb├│r mi─Ödzy prawami cz┼éowieka a ochron─ů naszego ÔÇ×europejskiego stylu ┼╝yciaÔÇŁ jest prosty.
ÔÇ×Ochrona naszego europejskiego stylu ┼╝yciaÔÇŁ, czyli gaz ┼ézawi─ůcy na granicy i strzelanie do uchod┼║c├│w
Uchod┼║cy przyp┼éywaj─ůcy na wysp─Ö Lesbos (2016 r.). fot. Dawid Zieli┼äski

Og┼éaszaj─ůc plan i priorytety nowej Komisji Europejskiej, jej obecna przewodnicz─ůca zadeklarowa┼éa, ┼╝e jedn─ů z nadrz─Ödnych dla niej kwestii b─Ödzie ÔÇ×ochrona naszego europejskiego stylu ┼╝yciaÔÇŁ. Par─Ö miesi─Öcy p├│┼║niej, odwiedzaj─ůc Grecj─Ö w zwi─ůzku z napi─Öt─ů sytuacj─ů na granicy grecko-tureckiej, podzi─Ökowa┼éa Grecji za bycie nasz─ů europejsk─ů tarcz─ů. Tym samym nad wyraz jasne sta┼éo si─Ö, ┼╝e dla najwa┼╝niejszych w Unii Europejskiej instytucji wyb├│r mi─Ödzy przestrzeganiem praw cz┼éowieka a ochron─ů naszego ÔÇ×europejskiego stylu ┼╝yciaÔÇŁ jest prosty.

Sytuacja na zewn─Ötrznych granicach UE od dawna jest trudna i niewiele ma wsp├│lnego z ochron─ů europejskich warto┼Ťci. W Chorwacji policja bije uchod┼║c├│w i odbiera im nie tylko telefony czy pieni─ůdze, ale nawet buty, po czym wywozi z powrotem do Serbii, zostawiaj─ůc po┼Ťrodku niczego. Funkcjonariusze Stra┼╝y Granicznej w Terespolu nie przyjmuj─ů wniosk├│w od os├│b deklaruj─ůcych ch─Ö─ç ubiegania si─Ö o ochron─Ö mi─Ödzynarodow─ů. Deportowana zostaje 21-letnia Czeczenka Kheda, kt├│rej ┼╝ycie w Czeczenii jest powa┼╝nie zagro┼╝one. Na Morzu ┼Ür├│dziemnym przez ostatnie pi─Ö─ç lat uton─Ö┼éo ponad 15 000 os├│b. Wzd┼éu┼╝ serbsko-w─Ögierskiej granicy rozci─ůga si─Ö wielokilometrowe ogrodzenie, wysokie na cztery metry. Grecja rozwa┼╝a pomys┼é zainstalowania na morzu bariery, kt├│ra mia┼éaby uniemo┼╝liwia─ç uchod┼║com przedostawanie si─Ö ┼éodziami na terytorium UE.

Od dawna, mniej lub bardziej po┼Ťrednio, sposoby radzenia sobie z migracj─ů w Europie s─ů przyczyn─ů ┼Ťmierci tysi─Öcy os├│b. Prowadzona przez Uni─Ö polityka opiera si─Ö mi─Ödzy innymi na outsourcingu wyzwa┼ä zwi─ůzanych z nap┼éywem uchod┼║c├│w do Europy. Umowa z Libi─ů bazuje na koncepcji zatrzymywania ┼éodzi z uchod┼║cami przy libijskim wybrze┼╝u, ┼╝eby udaremni─ç ich pr├│by dotarcia do W┼éoch. Porozumienie UE z Turcj─ů zobowi─ůzuje t─Ö drug─ů do powstrzymywania uchod┼║c├│w przed docieraniem do greckich wysp w zamian za wsparcie finansowe. Nasze europejskie pieni─ůdze pozwalaj─ů nam przynajmniej do pewnego stopnia wykupi─ç si─Ö z naszych europejskich problem├│w.

Autobus na granic─Ö, czyli dlaczego wszyscy trac─ů cierpliwo┼Ť─ç

To w┼éa┼Ťnie wbrew porozumieniu mi─Ödzy pa┼ästwami UE a Turcj─ů z 2016 roku Turcja og┼éosi┼éa pod koniec lutego, ┼╝e otworzy granic─Ö turecko-greck─ů. Po cz─Ö┼Ťci deklaracja ta by┼éa reakcj─ů na ┼Ťmier─ç 33 ┼╝o┼énierzy tureckich walcz─ůcych w Syrii, gdzie nadal ÔÇô czyli, przypomnijmy, od 2011 roku ÔÇô trwa wojna. Po cz─Ö┼Ťci zmiana mo┼╝e by─ç zwi─ůzana z faktem, ┼╝e Turcja go┼Ťci u siebie najwi─Öksz─ů liczb─Ö uchod┼║c├│w na ┼Ťwiecie (oko┼éo czterech milion├│w). Zgodnie z informacjami podawanymi mi─Ödzy innymi przez ÔÇ×New York TimesÔÇŁ pa┼ästwo to nie tylko zdecydowa┼éo si─Ö przymkn─ů─ç oko na podejmowane przez uchod┼║c├│w pr├│by dostawania si─Ö do UE, ale te┼╝ aktywnie organizowa┼éo autobusy przewo┼╝─ůce ich na granic─Ö grecko-tureck─ů.

Na skal─Ö europejsk─ů z kolei to Grecja jest jednym z pa┼ästw, na kt├│re spadaj─ů┬áobowi─ůzki i trudno┼Ťci zwi─ůzane z przybywaniem uchod┼║c├│w. Obecnie jest w niej ich ponad sto tysi─Öcy. Wielu z nich znajduje si─Ö na g┼é├│wnym terytorium kraju, jednak oko┼éo 35ÔÇô40 tysi─Öcy przebywa na wyspach w warunkach, kt├│re generuj─ů napi─Öcia i konflikty. Wed┼éug danych UNHCR z jesieni 2019 roku tylko w obozach na Samos, Lesbos i Kos, przystosowanych do przyjmowania odpowiednio 700, 2150 i 700 os├│b, przebywa┼éo ponad 5500, niemal 13 000 i ponad 3000 ludzi.

Sytuacja jest trudna do zniesienia zar├│wno dla uchod┼║c├│w, jak i lokalnych spo┼éeczno┼Ťci. W tygodniu poprzedzaj─ůcym tureck─ů deklaracj─Ö w sprawie otwarcia granicy dosz┼éo na greckich wyspach do zamieszek, w kt├│re zaanga┼╝owane by┼éy si┼éy policyjne ┼Ťci─ůgni─Öte z Grecji l─ůdowej. Rozruchy by┼éy wynikiem sprzeciwu cz─Ö┼Ťci mieszka┼äc├│w wobec rz─ůdowych plan├│w zbudowania kolejnego centrum dla migrant├│w na wyspach. Zablokowane zosta┼éy drogi, a ÔÇô wed┼éug doniesie┼ä mi─Ödzy innymi Are you serious? ÔÇô policja u┼╝ywa┼éa wobec protestuj─ůcych gazu ┼ézawi─ůcego oraz granat├│w b┼éyskowych.

Tak mieszka┼äcy, jak i uchod┼║cy na wyspach padaj─ů ofiar─ů dzia┼éa┼ä, kt├│re wydaj─ů si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů polityki odstraszania os├│b my┼Ťl─ůcych o pr├│bie przedostania si─Ö┬ádo UE. Przetrzymywanie dzieci i doros┼éych w nieludzkich warunkach przepe┼énionych oboz├│w jest metod─ů stawiania czo┼éa wyzwaniom zwi─ůzanym z migracjami do Unii. Mimo nieustannych wysi┼ék├│w organizacji pozarz─ůdowych i oddolnych ruch├│w pomocy uchod┼║com nie jest mo┼╝liwe opanowanie dramatycznej sytuacji. Fatalne warunki sanitarne i przepe┼énienie oboz├│w rodzi napi─Öcia, kt├│rym nawet najbardziej zdeterminowani wolontariusze nie s─ů w stanie zaradzi─ç. Szczeg├│lnie w warunkach, w kt├│rych pomaganie uchod┼║com bywa ┼Ťcigane jako przest─Öpstwo, a g┼é├│wny nurt europejskiej polityki zdominowany jest przez wsparcie dla dzia┼éa┼ä opartych na brutalnej przemocy wobec os├│b pr├│buj─ůcych przekroczy─ç zewn─Ötrzne granice UE.

Eskalacja napi─Öcia: gaz ┼ézawi─ůcy i ┼Ťmier─ç na granicach

W wyniku deklaracji i dzia┼éa┼ä Turcji na pograniczu grecko-tureckim znalaz┼éo si─Ö, prawdopodobnie, kilkana┼Ťcie tysi─Öcy os├│b. Grecja odpowiedzia┼éa zamkni─Öciem granicy, w zwi─ůzku z czym uchod┼║cy znale┼║li si─Ö w potrzasku: nie mog─ů ani dosta─ç si─Ö do Grecji, ani wr├│ci─ç do Turcji. Ponadto grecki premier zadeklarowa┼é, ┼╝e na miesi─ůc jego kraj zawiesza mo┼╝liwo┼Ť─ç ubiegania si─Ö o azyl oraz podnosi do maksimum poziom ochrony swoich granic. Tym samym nawet osoby, kt├│rym uda si─Ö dosta─ç na terytorium UE, zostan─ů pozbawione mo┼╝liwo┼Ťci przedstawienia swojej sprawy i b─Öd─ů deportowane.

Na granicy l─ůdowej mi─Ödzy Turcj─ů i Grecj─ů maksymalny poziom ochrony granic obejmuje dzia┼éania takie jak u┼╝ywanie przeciwko uchod┼║com gazu ┼ézawi─ůcego i powstrzymywanie si─Ö od udzielania pomocy ┼éodziom. W ┼Ťrod─Ö 4 marca grecka stra┼╝ graniczna zosta┼éa oskar┼╝ona o postrzelenie jednego z uchod┼║c├│w ze skutkiem ┼Ťmiertelnym. Grecja odpiera zarzuty jako fake newsy. Tymczasem drobiazgowa analiza materia┼é├│w dotycz─ůcych wydarzenia przeprowadzona przez Forensic Architecture wykazuje, ┼╝e 21-letni Syryjczyk Muhammad al-Arab zmar┼é w┼éa┼Ťnie w wyniku strza┼éu oddanego przez greck─ů stra┼╝ graniczn─ů.

Sytuacja na wyspach jest r├│wnie napi─Öta, co na granicy l─ůdowej. W pierwszych dniach marca przez morze na przepe┼énione ju┼╝ greckie wyspy dotar┼éo, wed┼éug danych zbieranych przez Aegean Boat Report, ponad 950 os├│b. ┼Ümier─ç ponios┼éo dziecko znajduj─ůce si─Ö┬áwraz z 47 innymi osobami na ┼éodzi pr├│buj─ůcej dobi─ç do brzegu Lesbos. Pojawi┼éy si─Ö doniesienia na temat niszczenia samochod├│w wolontariuszy i atakowania dziennikarzy pr├│buj─ůcych nagrywa─ç materia┼éy. Starania o pomoc ze strony uchod┼║c├│w, kt├│rzy zmierzaj─ů na wyspy, s─ů ignorowane. Pojawiaj─ů si─Ö nawet pr├│by atakowania i niszczenia ┼éodzi wype┼énionych uchod┼║cami. Unijn─ů bierno┼Ť─ç wobec wydarzaj─ůcych si─Ö na morzu i na granicach l─ůdowych tragedii zast─Öpuje czynne prze┼Ťladowanie os├│b pr├│buj─ůcych znale┼║─ç w UE schronienie.

Przyklaskiwanie ┼éamaniu prawa: w obronie stylu ┼╝ycia, a nie warto┼Ťci

Retoryka Ursuli von der Leyen m├│wi─ůcej o europejskiej tarczy jest ┼Ťwiadectwem rosn─ůcego przyzwolenia na przemoc i ┼éamanie prawa mi─Ödzynarodowego w g┼é├│wnym nurcie unijnej polityki ÔÇô tak d┼éugo, jak d┼éugo chodzi o polityk─Ö┬áwobec uchod┼║c├│w. Deklaracje von der Leyen niczym nie r├│┼╝ni─ů si─Ö od wypowiedzi Donalda Trumpa zapowiadaj─ůcego budow─Ö wielkiego, pi─Öknego muru na granicy Stan├│w Zjednoczonych z Meksykiem. Komentarz Ma┼égorzaty Kidawy-B┼éo┼äskiej do bie┼╝─ůcych wydarze┼ä na grecko-tureckim pograniczu tak┼╝e niczym nie r├│┼╝ni si─Ö od opinii na temat uchod┼║c├│w, jakie wyra┼╝aj─ů politycy Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci czy Konfederacji:

ÔÇ×Rzeczywi┼Ťcie sytuacja jest bardzo trudna. Turcja chce wp┼éywa─ç ÔÇô i Putin ÔÇô na Europ─Ö. I rzeczywi┼Ťcie przestali dzia┼éa─ç, ┼╝eby chroni─ç przed wp┼éywem migrant├│w. Wa┼╝ne s─ů w tej chwili rozmowy Unii Europejskiej. Wa┼╝ne jest wzmocnienie W┼éoch i Grecji, ┼╝eby pom├│c tym krajom zatrzyma─ç migrant├│w. Ale co najwa┼╝niejsze, ja chcia┼éam przypomnie─ç, ┼╝e my w tej chwili w Polsce, za rz─ůd├│w Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci, prawie 19 000 ludzi przyjecha┼éo i jest w naszym kraju. Powinni┼Ťmy pilnowa─ç naszych granic i czuwa─ç, ┼╝eby nikt niepowo┼éany w naszym kraju si─Ö nie znalaz┼é. A z tego, co wiem, nasze granice nie s─ů odpowiednio zabezpieczone, bo to, co si─Ö dzieje w tej chwili, jest bardzo, bardzo niebezpieczne. Ci ludzie s─ů zrozpaczeni i b─Öd─ů szukali wszelkich mo┼╝liwo┼Ťci dotarcia do EuropyÔÇŁ (3 marca 2020 roku).

Pomijaj─ůc ju┼╝ nawet niejasn─ů genealogi─Ö liczby 19 000(najbli┼╝ej jej do liczby os├│b, kt├│re zgin─Ö┼éy na Morzu ┼Ür├│dziemnym od 2014 roku, nie za┼Ť do jakichkolwiek liczb zwi─ůzanych z migracj─ů do Polski), s┼éowa Kidawy-B┼éo┼äskiej pokazuj─ů mechanizm czynienia z uchod┼║c├│w broni politycznej. Kandydatka Koalicji Obywatelskiej, ugrupowania pr├│buj─ůcego przedstawia─ç si─Ö jako czo┼éowa si┼éa walcz─ůca w Polsce o europejskie warto┼Ťci, korzysta z narz─Ödzi skrz─Ötnie wykorzystywanych przez Prawo i Sprawiedliwo┼Ť─ç. Budowanie strachu przez utrzymywanie, ┼╝e uchod┼║cy stanowi─ů zagro┼╝enie (ÔÇ×to, co si─Ö dzieje w tej chwili, jest bardzo, bardzo niebezpieczneÔÇŁ), konieczno┼Ť─ç obrony przed uchod┼║cami (ÔÇ×chroni─ç przed wp┼éywem migrant├│wÔÇŁ) czy traktowanie (sugerowanego) wpuszczania uchod┼║c├│w jako politycznego b┼é─Ödu (ÔÇ×za rz─ůd├│w Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci prawie 19 000 ludzi przyjecha┼éo i jest w naszym krajuÔÇŁ) to chwyty retoryczne podobne do tych, kt├│rymi pos┼éugiwa┼é si─Ö PiS w wypowiedziach na temat uchod┼║c├│w w 2015 roku.

W 2015 roku kontrowersje wywo┼éa┼éa wypowied┼║ Angeli Merkel, kt├│ra pr├│bowa┼éa wyja┼Ťni─ç palesty┼äskiej uchod┼║czyni, ┼╝e Niemcy nie mog─ů pom├│c ka┼╝demu. Pi─Ö─ç lat p├│┼║niej g┼é├│wne postaci zar├│wno europejskiej, jak i polskiej polityki nawet nie udaj─ů, ┼╝e ÔÇ×tym ludziomÔÇŁ, czyli ÔÇô tym razem ÔÇô uchod┼║com, chcemy pom├│c. Przewodnicz─ůca Komisji obiecuje kolejne miliony euro na pomoc dla Grecji, nie podnosz─ůc nawet tematu ┼éamania przez to pa┼ästwo prawa mi─Ödzynarodowego, a premier Polski deklaruje mo┼╝liwo┼Ť─ç wysy┼éania policjant├│w i stra┼╝y granicznej. Nareszcie dowiadujemy si─Ö,┬ájak rozumie─ç nale┼╝y ÔÇ×solidarno┼Ť─çÔÇŁ i ÔÇ×pomaganie na miejscuÔÇŁ w polskim wydaniu: jako wysy┼éanie polskich funkcjonariuszy do Grecji. W zakresie tych poj─Ö─ç nie mie┼Ťci si─Ö natomiast ani przyj─Öcie kilku tysi─Öcy Syryjczyk├│w, co ÔÇô przypomnijmy ÔÇô by┼éo kluczowym elementem dyskusji tocz─ůcej si─Ö wok├│┼é uchod┼║c├│w w 2015 roku, ani nawet obj─Öcie ochron─ů 21-letniej Czeczenki.

W 2020 roku niemal nikt ju┼╝ nie udaje, ┼╝e UE jako organizacja mi─Ödzynarodowa chce chroni─ç europejskie warto┼Ťci. Przez dominuj─ůcy nurt niemal nie przebijaj─ů si─Ö informacje o wielotysi─Öcznych demonstracjach w Atenach i Salonikach w prote┼Ťcie wobec prowadzonej przez rz─ůd grecki polityce wobec uchod┼║c├│w, o du┼äskich pracownikach Frontexu, kt├│rzy odmawiaj─ů wypychania ┼éodzi z uchod┼║cami z powrotem na morze czy o deklaracjach miejscowo┼Ťci niemieckich, kt├│re gotowe s─ů przyj─ů─ç uchod┼║c├│w. Zdaniem kluczowych decydent├│w politycznych tym, co zas┼éuguje na ochron─Ö, jest nasz europejski styl ┼╝ycia ÔÇô┬ánawet je┼Ťli wi─ů┼╝e to si─Ö z zabijaniem uchod┼║c├│w na naszych zewn─Ötrznych granicach.

Komentarz terminologiczny: w tek┼Ťcie pos┼éuguj─Ö si─Ö wy┼é─ůcznie s┼éowem ÔÇ×uchod┼║cyÔÇŁ (zamiast na przyk┼éad ÔÇ×migranciÔÇŁ), mi─Ödzy innymi po to, aby podkre┼Ťli─ç fakt, ┼╝e w zwi─ůzku z prowadzon─ů przez UE polityk─ů ochrony jej zewn─Ötrznych granic wiele os├│b nigdy nie otrzyma szansy na z┼éo┼╝enie wniosku o status uchod┼║cy i rozpatrzenie swojej sprawy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś