Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Nowy Jork. Od Mannahatty do Ground Zero

Charakterystyk臋 Nowego Jorku najlepiej oddaje uk艂ad przecznic i geometryczne podej艣cie do organizacji przestrzeni. Nie nazwy, tylko numery. Szachownica plan贸w i marze艅.

Ka偶dy z nas, nawet je艣li nie podr贸偶owa艂 do Stan贸w, zna jaki艣 Nowy Jork. Miasto to ci膮gle istnieje w naszej 艣wiadomo艣ci. Jest nam podawane w filmach Woody鈥檈go Allen鈥檃 i w telewizyjnych doniesieniach o krachach gie艂dowych i atakach terrorystycznych. Przez ci膮g艂膮 obecno艣膰 w mediach, Nowy Jork sta艂 si臋 miastem 艣wiata. Stolic膮 nie tylko mody i kapitalizmu, ale te偶 pierwsz膮 z globalnych metropolii. Charakterystyczne budynki, takie jak Statua Wolno艣ci czy wie偶owiec Empire State Buidling zmieni艂y si臋 w nowoczesne archetypy, rozpoznaj膮 je natychmiast ludzie na obu p贸艂kulach.
 
Jednak prawdziwym symbolem Nowego Jorku jest raczej jego plan, sie膰 jednorodnych p贸l podzielonych siatk膮 ulic. Charakterystyk臋 miasta oddaje lepiej uk艂ad przecznic i geometryczne podej艣cie do organizacji przestrzeni. Nie nazwy, tylko numery. Szachownica, na kt贸r膮 ka偶dy mo偶e nanie艣膰 swoje marzenia i plany. Struktura, kt贸ra pozwala na sta艂e przemiany i nieustaj膮cy ruch. Miasto, kt贸re jest najczystszym wytworem ludzkiej wyobra藕ni i systemem, kt贸ry m贸g艂by si臋 rozrasta膰 w niesko艅czono艣膰.
 
Magdalena Rittenhouse, kt贸ra zna to miasto od kilkudziesi臋ciu lat, wprowadza czytelnika w wa偶ne dla niej miejsca w trzynastu rozdzia艂ach-reporta偶ach wydanych nak艂adem Czarnego. Opisuje znane zabytki, takie jak most Brookli艅ski i New York Public Library, jak i miejsca, kt贸re dopiero niedawno wesz艂y do miejskiej tkanki. Park High Line, wybudowany na terenie opuszczonej linii kolejowej w ci膮gu ostatnich lat, jest jednym z naj艣wie偶szych dodatk贸w do listy Rittenhouse. Autorka podr贸偶uje te偶 w przesz艂o艣膰, opowiada o pierwszych osadnikach i o warunkach geograficznych p贸艂wyspu Manhattan. Przypomina te偶 wa偶ne postacie z historii miasta, takie jak malarz Jackson Pollock czy industrialista-koneser John Pierpont Morgan. Ich biografie s膮 tworz膮 przyk艂ady zrealizowanego 鈥瀉meryka艅skiego snu鈥. Pollock sta艂 si臋 gigantem nowojorskiej sceny sztuki i symbolem witalno艣ci powojennej kultury ameryka艅skiej, mimo dorastania w skromnym domu rolnik贸w z Wyoming.
 
Jaki jest Nowy Jork Magdaleny Rittenhouse? Wiersze Walta Whitmana, kt贸re wprowadzaj膮 w poszczeg贸lne cz臋艣ci ksi膮偶ki, wydaj膮 si臋 wyznacza膰 nastr贸j tej opowie艣ci w reporta偶ach. Rittenhouse jest zachwycona miastem, odurzona jego r贸偶norodno艣ci膮 i zapatrzona w jego szale艅czy ruch. Metafory Whitmana, zapatrzonego w Nowy Jork jako wytw贸r fantastycznej przemys艂owej wyobra藕ni, s膮 w zgodzie z tonem ksi膮偶ki. W tej prozie, fakty podawane s膮 szybko, a obrazy s膮 budowane z kr贸tkich spojrze艅. Autorka cz臋sto podaje liczby, kt贸re maj膮 oszo艂omi膰 czytelnika. Miliony dolar贸w i tysi膮ce ton pr臋dko przelatuj膮 przez wyobra藕ni臋. Kwoty i wyliczenia nie daj膮 si臋 z niczym por贸wna膰. Szacunki podawane przez autork臋 nie s膮 przydatne w dostrze偶eniu pe艂nego obrazu opisywanych miejsc. Wydaje si臋, 偶e autorka pisa艂a pod zbyt wielkim wp艂ywem przewodnik贸w turystycznych.
 
By膰 mo偶e jednak ksi膮偶ka jest najciekawsza we fragmentach, kiedy Rittenhouse robi krok wstecz i odst臋puje od zach艂annego zapatrzenia w tempo Nowego Jorku. Opisy miejsc odwiedzanych przez autork臋 regularnie i jej osobiste prze偶ycia zwi膮zane z miastem s膮 艣wie偶e i oryginalne. Rittenhouse jest najlepsz膮 przewodniczk膮 kiedy pojawia si臋 w ksi膮偶ce sama, przyk艂adowo kiedy opisuje swoj膮 wizyt臋 w Banku Rezerwy Federalnej na Wall Street na tle kryzysu finansowego w 2008 r. Autorka staje si臋 bohaterk膮 w艂asnego reporta偶u, a odczuwany przez ni膮 niepok贸j zwi膮zany z sytuacj膮 na 艣wiecie jest ciekawie przeciwstawiony konkretnemu do艣wiadczeniu widzenia sztabek z艂ota Rezerwy Federalnej. Razem z Rittenhouse w膮tpimy w warto艣膰 kruszca i krytycznie patrzymy na ekonomiczny system, kt贸ry nadaje mu presti偶.
 
Niestety ten krytyczny i refleksyjny punkt widzenia pojawia si臋 zbyt rzadko. Poza wspomnianymi fragmentami, Rittenhouse ogranicza si臋 do szybkich uproszcze艅 i podsumowa艅 ameryka艅skich 藕r贸de艂, kt贸re s膮 podane w licznych przypisach i bibliografii. Wynika z nich, 偶e ksi膮偶ka zosta艂a napisana na podstawie nowych i powszechnie dost臋pnych ksi膮偶ek w j臋zyku angielskim. Cz臋艣膰 informacji pochodzi wr臋cz ze stron internetowych kierowanych do turyst贸w. Oczywi艣cie jest pewna warto艣膰 w opracowaniu takich 藕r贸de艂, jednak wydaje si臋 偶e ksi膮偶ka Magdaleny Rittenhouse by艂aby bogatsza gdyby autorka zdecydowa艂a si臋 na bardziej subteln膮 i z艂o偶on膮 opowie艣膰 wynikaj膮c膮 z wieloletniej znajomo艣ci Nowego Jorku.
 
Magdalena Rittenhouse. Nowy Jork. Od Mannahatty do Ground Zero. Wydawnictwo Czarne. 400 stron.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij