Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

ÔÇ×Na kanwie j─ÖzykaÔÇŁ. Kilka uwag o tw├│rczo┼Ťci Tomasza Pu┼éki

Poezja Tomasza Pu┼éki sama sobie wystarcza i nie musi by─ç podpierana kulaw─ů pseudolegend─ů. To tw├│rczo┼Ť─ç wymagaj─ůca i pe┼éna pu┼éapek, w kt├│re czytelnik wpa┼Ť─ç mo┼╝e bardzo ┼éatwo, szczeg├│lnie ┼╝e Pu┼éka cz─Östo umy┼Ťlnie zaburza tok wiersza czy wprowadza w jego struktury "znacz─ůce" b┼é─Ödy, przez co skutecznie deformuje i wi─ů┼╝e na supe┼é poetyckie j─Özyki.
ilustr.: Urszula Zabłocka

ilustr.: Urszula Zabłocka

9 lipca min─Ö┼éy cztery lata od samob├│jczej ┼Ťmierci Tomasza Pu┼éki. O poecie pisano wtedy sporo, jednak z regu┼éy interesowano si─Ö przede wszystkim jego biografi─ů, konkretnie za┼Ť desperack─ů pr├│b─ů jej mityzacji. Pojawi┼éy si─Ö wi─Öc obowi─ůzkowe por├│wnania do Wojaczka, wskrzeszano te┼╝ klisze zwi─ůzane z etosem ÔÇ×poety przekl─ÖtegoÔÇŁ. Poezja Pu┼éki jednak, w przeciwie┼ästwie do niekt├│rych tw├│rc├│w tak─ů etykiet─ů oznaczanych, sama sobie wystarcza i nie musi by─ç podpierana kulaw─ů pseudolegend─ů.

To tw├│rczo┼Ť─ç wymagaj─ůca i pe┼éna pu┼éapek, w kt├│re czytelnik wpa┼Ť─ç mo┼╝e bardzo ┼éatwo, szczeg├│lnie ┼╝e Pu┼éka cz─Östo umy┼Ťlnie zaburza tok wiersza czy wprowadza w jego struktury anakoluty, solecyzmy oraz inne ÔÇ×znacz─ůceÔÇŁ b┼é─Ödy, przez co skutecznie deformuje i wi─ů┼╝e na supe┼é poetyckie j─Özyki; ÔÇ×na pocz─ůtku by┼é b┼é─ůd ÔÇô mog┼éoby brzmie─ç pierwsze zdanie remiksu Genesis wed┼éug Pu┼ékiÔÇŁ1, jak s┼éusznie pisze Marek Olszewski.

Manipulacje i oszustwa w obr─Öbie materii j─Özykowej czy rozmontowywanie mechanizm├│w wiersza to oczywi┼Ťcie zabiegi od do┼Ť─ç ju┼╝ dawna obecne we wsp├│┼éczesnej polskiej poezji, ale Pu┼éka wykracza poza prost─ů kontynuacj─Ö idiomu Pi├│ry oraz Sosnowskiego i otwiera zupe┼énie now─ů perspektyw─Ö, podejmuj─ůc pr├│b─Ö metaj─Özykowego, metatekstualnego zapisu w┼éasnej, niezwykle intensywnej percepcji przestrzeni internetowej. Tradycyjne struktury poetyckie ulegaj─ů tedy ca┼ékowitemu wykolejeniu, zast─ůpione przez model umo┼╝liwiaj─ůcy lepsze oddanie wielokana┼éowo┼Ťci, niehierarchiczno┼Ťci i niecentralno┼Ťci swobodnego internetowego przebiegu danych, okre┼Ťlony przez samego autora mianem ÔÇ×wiersza dysinformatywnegoÔÇŁ. Poezj─Ö, wydaje si─Ö m├│wi─ç Pu┼éka, nale┼╝y zainfekowa─ç bia┼éym szumem przep┼éywu informacji oraz podda─ç dzia┼éaniu hipertekstowych gier, by ostatecznie ÔÇ×rozwali─ç wszelkie zabezpieczenia i mentalne zapory, a nast─Öpnie […] czerpa─ç z kultury, ca┼éymi terabajtamiÔÇŁ, jak g┼éosi manifest grupy Rozdzielczo┼Ť─ç Chleba, pod kt├│rym podpisa┼é si─Ö r├│wnie┼╝ Pu┼éka2. Takie jego poetyckie i poetologiczne wcielenie naj┼éatwiej ┼Ťledzi─ç na przyk┼éadzie utwor├│w publikowanych na stronie liternet.pl3, a tak┼╝e wchodz─ůcych w sk┼éad tomu ÔÇ×Zesp├│┼é szk├│┼éÔÇŁ (2010).

Nie spos├│b patrze─ç jednak na Pu┼ék─Ö jedynie jako na poet─Ö dekonstrukcji j─Özyka czy poet─Ö cybernetycznego. To tak┼╝e jeden z najznakomitszych w ostatnich latach autor├│w poezji lirycznej, w kt├│rej uwidacznia si─Ö niezwyk┼éa wra┼╝liwo┼Ť─ç na drobne gesty i detale, z kt├│rych zbudowana jest codzienno┼Ť─ç. Cz─Östo g┼é─Öboko ironiczne (wr─Öcz De Manowskie) podej┼Ťcie do j─Özyka schodzi u Pu┼éki ÔÇ×lirycznegoÔÇŁ na dalszy plan; wyra┼║niejsze jest za to poczucie ca┼ékowitej pustki i n─Ödzy poezji jako medium niezdolnego do ud┼║wigni─Öcia rzeczywisto┼Ťci ze wszystkimi jej niuansami, czyli ÔÇ×drobnymi przesuni─Öciami akcent├│wÔÇŁ i drobiazgami, takimi jak ÔÇ×ga┼é─ůzki i sznureczkiÔÇŁ z wiersza ÔÇ×Oswajanie snuÔÇŁ. Mo┼╝e najpi─Ökniejsze s─ů w┼éa┼Ťnie te utwory Pu┼éki, w kt├│rych tak widoczne jest zmaganie si─Ö niemal ca┼ékowitego ju┼╝ zw─ůtpienia w mo┼╝liwo┼Ťci j─Özyka z odrobin─ů wiary w zapis daj─ůcy, zaryzykuj─Ö, ocalenie:

Ukraina(10)

Nie do ko┼äca wiem jak to opisa─ç:

Dzieci przy grobie. To w czerwonej

kurtce puka w tablic─Ö, to z drugiej

strony spokojnie pyta ÔÇô ÔÇ×Kto tam?ÔÇŁ.4

Ta tw├│rczo┼Ť─ç nie ogranicza si─Ö jednak wy┼é─ůcznie do dw├│ch silnie odmiennych koncepcji poetyckich. Warto wspomnie─ç r├│wnie┼╝ o radykalnych tekstach krytycznych z cyklu ÔÇ×Lutowanie we┼ényÔÇŁ, w kt├│rych ze szczeg├│ln─ů nienawi┼Ťci─ů traktowany jest Mieczys┼éaw Jastrun, Stanis┼éaw Bara┼äczak i Tadeusz R├│┼╝ewicz, ale zdecydowanie bardziej warto zajrze─ç do nieco niepozornych mikrodziennik├│w Pu┼éki publikowanych na stronie wydawnictwa Ha!Art jako ÔÇ×Impresje rudnickieÔÇŁ. Do┼Ť─ç lu┼║ne zapiski s─ů przede wszystkim rejestracj─ů pr├│b wracania do codzienno┼Ťci ÔÇô┬áwiele w nich opis├│w prostych, codziennych czynno┼Ťci, sporo jedzenia, biegania, ogl─ůdania film├│w. Ta stabilno┼Ť─ç jest jednak niezwykle krucha, nieustanne zagro┼╝ona rozpadem i nawiedzana przez kolejne kryzysy.

W ostatnim, stanowi─ůcym podsumowanie ca┼éego cyklu fragmencie ÔÇ×ImpresjiÔÇŁ Pu┼éka wydaje si─Ö przy okazji doskonale charakteryzowa─ç to, co dla wszystkich niemal jego tekst├│w kluczowe:

ÔÇ×Rozgrywamy si─Ö na kanwie j─Özyka, kt├│rego kto┼Ť nas kiedy┼Ť, na nie┼Ťwiadomce, korzystaj─ůc z tego przera┼╝aj─ůcego ontologicznie czasu, jakim jest dzieci┼ästwo, nauczy┼é ÔÇô┬áto rodzi niebywa┼ée pok┼éady epifanii samotno┼Ťci. […] Ten dzienniczek by┼é ÔÇô┬áudan─ů zreszt─ů ÔÇô┬ápr├│b─ů oswojenia tego niewyra┼╝alnego ukurwienia byciem, jakie parali┼╝uje albo rozhisteryzowuje (na przemian, bez regu┼éy) moje postrzeganieÔÇŁ5.

***

1 M. Olszewski, error 404, http://opcje.net.pl/marek-olszewski-error-404-tomasz-pulka-cennik/ (dost─Öp: 17.07.2016)

2 L. Onak, ┼ü. Podg├│rni, Manifest v.1.8, http://xn—ch-ppa33b.pl/manifest/ (dost─Öp: 17.07.2016). Jest to chyba najwa┼╝niejszy tekst programowy w polskiej literaturze od czasu manifestu neolingwist├│w warszawskich (2002).

3 http://halfka.liternet.pl/ (dost─Öp: 17.07.2016).

4 T. Pułka, Ukraina (10), http://www.krytykapolityczna.pl/Serwiskulturalny/PulkaUkraina/menuid-431.html (dostęp: 17.07.2016).

5 ten┼╝e, Impresje rudnickie (20), http://haart.e-kei.pl/felietony/2070-tomasz-pulka-impresje-rudnickie-20.html (dost─Öp: 17.07.2016).

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś