Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Krwawe awokado ÔÇô fetyszyzm towarowy nowej klasy ┼Ťredniej

Konsumpcja awokado sta┼éa si─Ö nieod┼é─ůcznym elementem stylu ┼╝ycia potrzebnym do za┼Ťwiadczania o przynale┼╝no┼Ťci do szeroko poj─Ötej, rozmytej klasy ┼Ťredniej. Pe┼éni rol─Ö wyznacznika i statusu, i kapita┼éu spo┼éecznego.
Krwawe awokado ÔÇô fetyszyzm towarowy nowej klasy ┼Ťredniej
ilustr.: Hanna Najgebauer

Na przestrzeni ostatnich kilku lat awokado sta┼éo si─Ö jednym z najbardziej powszechnych i po┼╝─ůdanych produkt├│w na Zachodzie. Obecnie trudno wyobrazi─ç sobie lokal serwuj─ůcy ┼Ťniadania, kt├│ry nie zawiera w swoim jad┼éospisie s┼éynnego avocado toast, jajek z awokado, awokado smoothie czy guacamole. Liczba artyku┼é├│w podkre┼Ťlaj─ůcych walory zdrowotne owocu ca┼éy czas ro┼Ťnie. Awokado widnieje w nag┼é├│wkach gazet, jad┼éospisach, poradnikach, a przede wszystkim na Instagramie. Nazywane jest super ┼╝ywno┼Ťci─ů (superfoods) i uwa┼╝ane za bogate w: zdrowe t┼éuszcze, warto┼Ťci od┼╝ywcze, witaminy, potas, antyoksydanty i b┼éonnik. Ma obni┼╝a─ç poziom cholesterolu, zmniejsza─ç objawy artretyzmu, a nawet uchroni─ç nas przed rakiem. Wi─Öcej, owoc Persea americana sta┼é si─Ö nowym elementem stylu ┼╝ycia, wyznacznikiem statusu i klasowo┼Ťci ÔÇô wsp├│┼éczesnym kapitalistycznym towarem.

Zdaniem Karola Marksa pocz─ůtkowo towar zdaje si─Ö by─ç rzecz─ů trywialn─ů, dopiero przy bli┼╝szej analizie ujawnia si─Ö jego zdumiewaj─ůca z┼éo┼╝ono┼Ť─ç ÔÇô ma on bowiem dwoist─ů natur─Ö; posiada warto┼Ť─ç u┼╝ytkow─ů i wymienn─ů, wchodzi w stosunki monetarne i zdolny jest fa┼észowa─ç swoj─ů pierwotn─ů form─Ö. Fetyszyzm towarowy za┼Ť odzwierciedla rzeczowe, zdefiniowane stosunkami produkcji relacje mi─Ödzyludzkie i sprawia, ┼╝e produkt zmienia swoje znaczenie, jego warto┼Ť─ç symboliczna przys┼éania warto┼Ť─ç u┼╝ytkow─ů. To w┼éa┼Ťnie przypadek wsp├│┼éczesnego awokado konsumowanego na coraz wi─Öksz─ů skal─Ö g┼é├│wnie w Stanach Zjednoczonych i Europie. Jednak to, co dla Zachodu sta┼éo si─Ö koniecznym elementem diety legitymizuj─ůcym klasow─ů to┼╝samo┼Ť─ç, w krajach takich jak Meksyk czy Chile skrywa niewygodn─ů prawd─Ö: deforestacj─Ö ogromnych teren├│w, powi─ůzania z kartelami narkotykowymi, masowe zu┼╝ycie wody czy kosmiczne ceny, na kt├│re nie sta─ç mieszka┼äc├│w kraj├│w eksportuj─ůcych, to tylko kilka problem├│w stoj─ůcych za masow─ů upraw─ů awokado.

Styl ┼╝ycia w dobie nowoczesno┼Ťci ÔÇô aby je┼Ť─ç m├│g┼é kto┼Ť

W dobie globalizacji i post─Öpuj─ůcej indywidualizacji kultury styl ┼╝ycia staje si─Ö centralnym elementem projektu w┼éasnego ÔÇ×jaÔÇŁ. Ma┼égorzata Jacyno w ksi─ů┼╝ce z 2007 poddaje analizie genez─Ö spo┼éeczn─ů kultury indywidualizmu. Za moment kluczowy uwa┼╝a rewolt─Ö lat 60. i pojawienie si─Ö ÔÇ×nowej klasy ┼ŤredniejÔÇŁ na Zachodzie, kt├│rej d─ů┼╝enie do dobrego samopoczucia mo┼╝na widzie─ç jako symptom zbawienia w zsekularyzowanym ┼Ťwiecie. Omawiaj─ůc efekty procesu kulturacji ÔÇô adaptacji obcych kulturowo tre┼Ťci i r├│┼╝nic spo┼éecznych ÔÇô autorka podejmuje pr├│b─Ö doprecyzowania charakteru obecnego spo┼éecze┼ästwa. Jacyno uwa┼╝a, ┼╝e mamy do czynienia z ÔÇ×napa┼Ťci─ů kultury na struktur─Ö spo┼éeczn─ůÔÇŁ, kt├│ra ma przejawia─ç si─Ö w erozji tradycyjnych podzia┼é├│w klasowych, dezintegracji to┼╝samo┼Ťci klasy robotniczej i powstaniu ÔÇ×nowej klasy ┼ŤredniejÔÇŁ. Ta staje si─Ö na tyle rozproszona, ┼╝e w┼éa┼Ťciwie uniemo┼╝liwia u┼╝ycie poj─Öcia ÔÇ×klasowo┼ŤciÔÇŁ w dos┼éownym tego s┼éowa znaczeniu. Obecnie rozstrzygaj─ůce znaczenie o przynale┼╝no┼Ťci do ÔÇ×nowej klasy ┼ŤredniejÔÇŁ ma orientacja ┼╝yciowa i styl ┼╝ycia realizowany przez jednostki. Pisz─ůc o to┼╝samo┼Ťci w ┼Ťwiecie podlegaj─ůcym globalizacji, Zygmunt Bauman stwierdza, ┼╝e konieczno┼Ť─ç stania si─Ö tym, kim si─Ö jest, to cecha nowoczesnego ┼╝ycia. Nowoczesno┼Ť─ç zast─Öpuje okre┼Ťlenie pozycji spo┼éecznej przymusowym i obowi─ůzkowym samookre┼Ťleniem. Dlatego tak wa┼╝ne staje si─Ö dla jednostki naszkicowanie projektu siebie, a co za tym idzie okre┼Ťlenie: jaki sport si─Ö uprawia, gdzie si─Ö je┼║dzi na wakacje oraz co si─Ö je.

Konsumpcja awokado sta┼éa si─Ö nieod┼é─ůcznym elementem stylu ┼╝ycia potrzebnym do za┼Ťwiadczania o przynale┼╝no┼Ťci do szeroko poj─Ötej, rozmytej klasy ┼Ťredniej. Pe┼éni rol─Ö wyznacznika i statusu, i kapita┼éu spo┼éecznego.┬á Podlega tak┼╝e procesowi fetyszyzacji, kt├│ry odbywa si─Ö poprzez u┼╝ycie marketingowych poj─Ö─ç takich jak ÔÇ×naturalneÔÇŁ, ÔÇ×pe┼énowarto┼ŤcioweÔÇŁ, ÔÇ×czysteÔÇŁ i ÔÇ×zdroweÔÇŁ. Jak zauwa┼╝a Peter Jackson, towary kojarzone s─ů z nowoczesno┼Ťci─ů rozumian─ů jako przemys┼éowy kapitalizm, wymiana rynkowa i masowa konsumpcja. Ci─ůg┼éa fetyszyzacja przypomina nam, ┼╝e granice mi─Ödzy poj─Öciami takimi jak nowoczesno┼Ť─ç i tradycja czy ┼Ťwi─Öte i ┼Ťwieckie ┼éatwo si─Ö rozmywaj─ů. Utowarowienie r├│┼╝nych rodzaj├│w r├│┼╝nic kulturowych sta┼éo si─Ö w ostatnich latach wiod─ůc─ů cech─ů zachodniego kapitalizmu. W przypadku jedzenia proces ten odbywa si─Ö poprzez promowanie tego ÔÇ×etnicznegoÔÇŁ jako autentyczne b─ůd┼║ egzotyczne. Kapitalizm kocha r├│┼╝nic─Ö. To, co egzotyczne, rozpoznaje bowiem jako atrakcyjne i po┼╝─ůdane. Cecha ta wyja┼Ťnia, czemu maj─ůc polsk─ů kasz─Ö jaglan─ů, jarmu┼╝ (kt├│ry ma bardzo podobne w┼éa┼Ťciwo┼Ťci do awokado) czy kapust─Ö kiszon─ů nie traktujemy ich jako ÔÇ×super ┼╝ywno┼ŤciÔÇŁ i nadal si─Ögamy ch─Ötniej po importowane awokado. W takich przypadkach utowarowienie zwykle wi─ů┼╝e si─Ö z procesem abstrakcji i dostosowania d├│br do w┼éasnych potrzeb, na przyk┼éad zwyczaj├│w jedzeniowych. Przyk┼éadem takich zabieg├│w jest mi─Ödzy innymi estetyzacja, kt├│ra w dobie smartfon├│w i Instagrama ma ogromne znaczenie; to, jak jedzenie jest podane, jak wygl─ůda, przys┼éania jego pierwotne przeznaczenie. Poprzez wizerunek sprzedawany jest zar├│wno produkt, jak i styl ┼╝ycia konsumenta. Stosuj─ůc terminologi─Ö zaproponowan─ů ┬áprzez Marksa: warto┼Ť─ç ┼Ťwiata rzeczy ro┼Ťnie, a warto┼Ť─ç ┼Ťwiata ludzi maleje, wi─Öc procesowi alienacji podlega zar├│wno pracownik, kapitalista, praca, jak i sam przedmiot pracy. Za spraw─ů fetyszyzmu towarowego staje si─Ö wa┼╝na nie warto┼Ť─ç u┼╝ytkowa awokado, a symboliczna, czyli to, co konsumowanie tego produktu oznacza i co reprezentuje. Jednak warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e to, co nam s┼éu┼╝y do legitymizowania przynale┼╝no┼Ťci klasowej, w krajach takich jak Meksyk czy Chile uwik┼éane jest w problemy polityczne, ekologiczne i spo┼éeczne.

Kontekst meksyka┼äski ÔÇô kryzys mierzony cen─ů awokado

By uchwyci─ç pocz─ůtki procesu wymiany handlowej i zrozumie─ç, jak wa┼╝ne jest awokado dla mieszka┼äc├│w Meksyku, nale┼╝a┼éoby cofn─ů─ç si─Ö do czas├│w wymiany kolumbijskiej. Poj─Öcie to zosta┼éo stworzone przez Alfreda Crosbiego, by opisa─ç proces biologicznej dyfuzji, do kt├│rej doprowadzi┼éa europejska kolonizacja Ameryk, czyli, pos┼éuguj─ůc si─Ö etnocentrycznym terminem kolonialnym, ÔÇ×odkrycie Nowego ┼ÜwiataÔÇŁ. Rok 1492 rozpocz─ů┼é obustronn─ů wymian─Ö gatunk├│w ro┼Ťlin i zwierz─ůt. ÔÇ×Stary ┼ÜwiatÔÇŁ zyska┼é produkty takie jak kukurydza, ziemniaki, fasola, orzechy czy w┼éa┼Ťnie awokado. Do ÔÇ×Nowego ┼ÜwiataÔÇŁ przyby┼éy gatunki hodowlane: byd┼éo, konie, owce, ┼Ťwinie, ale i ro┼Ťliny ÔÇô trzcina cukrowa czy banany. Poza zdobyciem nowych produkt├│w i otwarciem szlak├│w handlowych nie oby┼éo si─Ö bez negatywnych konsekwencji wymiany kolumbijskiej takich jak choroby, pch┼éy piaskowe, znacz─ůce zmiany krajobrazu, eksploatacja robotnik├│w i niewolnictwo czy gruntowne zmiany praktyk jedzeniowych.

Podobnie jak kukurydza, awokado wchodzi w sk┼éad podstawowej diety w tym rejonie ┼Ťwiata. W ch┼éopskiej india┼äskiej diecie sprzed czas├│w industrializacji podstaw─ů by┼éy produkty pochodzenia ro┼Ťlinnego. Mi─Öso spo┼╝ywano od┼Ťwi─Ötnie z uwagi na jego wysokie ceny i nisk─ů dost─Öpno┼Ť─ç. Ponadto wega┼äska dieta oparta na triadzie maize (kukurydza), frijol (fasola) i chile (ostra papryczka) zaspokaja┼éa potrzeby organizmu. Mi─Öso nie by┼éo konieczne, by┼éo wyborem statusowym, dost─Öpnym jedynie uprzywilejowanej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa. Warzywa i owoce, a w tym bogate w t┼éuszcze ro┼Ťlinne i warto┼Ťci od┼╝ywcze awokado, obecne w ka┼╝dym domu, uzupe┼énia┼éy diet─Ö opart─ů na kukurydzy. Wraz z rosn─ůcym eksportem awokado do Stan├│w Zjednoczonych, Europy, Kanady, Japonii i Chin i zwi─ůzan─ů z nim standaryzacj─ů wedle zachodnich wytycznych ceny awokado ros┼éy, a tym samym stawa┼éy si─Ö nieosi─ůgalne dla znacz─ůcej cz─Ö┼Ťci Meksykan├│w. Pochodz─ůca z Miasta Meksyk rozm├│wczyni Renaty Hryciuk ÔÇô antropolo┼╝ki od lat prowadz─ůcej badania mi─Ödzy innymi w Mie┼Ťcie Meksyk i Oaxace le┼╝─ůcej na po┼éudniu kraju ÔÇô m├│wi, ┼╝e ÔÇ×kryzys mierzy si─Ö cen─ů awokadoÔÇŁ. Przyk┼éadowo pi─Ötna┼Ťcie lat temu kilo awokado kosztowa┼éo 5 pesos, dzi┼Ť sprzedaje si─Ö je za 70. Podczas gdy Meksyk zmaga si─Ö z deprywacj─ů podstawowego sposobu ┼╝ywienia, na Zachodzie ceny awokado id─ů w g├│r─Ö, a jego popularno┼Ť─ç nie spada.

Jeffrey Pilcher w ÔÇ×Industrial Tortillas and Folkloric Pepsi: The Nutritional Consequences of Hybrid Cuisines in MexicoÔÇŁ┬áopisuje zmian─Ö diety z ch┼éopskiej na przemys┼éow─ů przy jednoczesnej utracie walor├│w od┼╝ywczych, wa┼╝nych szczeg├│lnie dla rdzennej ludno┼Ťci ni┼╝szych klas spo┼éecznych. Obecnie, wraz z rosn─ůc─ů liczb─ů zaimplementowanej przez Stany Zjednoczone kuchni typu fast food oraz wzrastaj─ůc─ů popularno┼Ťci─ů s┼éodzonych napoj├│w, problem permanentnego niedo┼╝ywienia wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůcy z oty┼éo┼Ťci─ů w Meksyku coraz bardziej si─Ö pog┼é─Öbia. Fast food jest bowiem ta┼äszy, a wi─Öc dost─Öpny ┼éatwiej od naturalnych produkt├│w. Prekolumbijska zbilansowana dieta, uwa┼╝ana niegdy┼Ť za jedn─ů ze zdrowszych, zostaje zast─ůpiona diet─ů przemys┼éow─ů.

Meksyk jest ┼Ťwiatowym liderem w produkcji awokado ÔÇô produkuje oko┼éo 1,8 miliona ton rocznie. Z tego 80 procent meksyka┼äskiej produkcji dostarcza stan Michoaca╠ün. Zr├│┼╝nicowana topografia Michoaca╠ün stwarza warunki dla powstania mikroklimat├│w, sprzyjaj─ůcych uprawie owocu prawie przez ca┼éy rok. Lois Stanford opisuje narastaj─ůc─ů w latach 80. i 90. XX wieku standaryzacj─Ö awokado maj─ůc─ů na celu podniesienie ÔÇ×jako┼ŤciÔÇŁ produktu. Standardom zacz─Ö┼éy podlega─ç nie tylko owoce eksportowane do Stan├│w Zjednoczonych, ale tak┼╝e te przeznaczone na rynek krajowy. Proces standaryzacji stopniowo wyklucza┼é mniejszych przedsi─Öbiorc├│w.

Oro verde czy aquacate del diablo?

Awokado w Meksyku to temat stricte polityczny. Jego uprawa zacz─Ö┼éa przynosi─ç znacz─ůce dochody, co wyja┼Ťnia, dlaczego w tej cz─Ö┼Ťci ┼Ťwiata nazywane jest ono zielonym z┼éotem┬áÔÇô┬áoro verde. Do owych dochod├│w prawa roszcz─ů sobie lokalne kartele narkotykowe. Caballeros Templarios to ogromna organizacja, kt├│ra wykorzysta┼éa dane administracji rz─ůdowej, by pobiera─ç swojego rodzaju ÔÇ×podatekÔÇŁ od lokalnych farmer├│w. Podatek ten jest w istocie regularnym haraczem pozyskiwanym od hektara sadu i kilograma produkowanych owoc├│w. Op┼éaty wymuszane s─ů nie tylko od w┼éa┼Ťcicieli plantacji, ale tak┼╝e od firm odpowiedzialnych za pakowanie i transport oraz od agencji wynajmuj─ůcych robotnik├│w do pracy w sadach. Haracz egzekwowany jest drog─ů przemocy, szanta┼╝u i gro┼║by, a rz─ůd umywa r─Öce. Nie dziwi wi─Öc fakt, ┼╝e druga cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa nazywa awokado owocem diab┼éa┬áÔÇô┬áaquacate del diablo. Porwania, gwa┼éty i zab├│jstwa sprawi┼éy, ┼╝e obszar stanu Michoaca╠ün jest niemal nieprzebadany antropologicznie, bowiem badania etnograficzne s─ů w tej cz─Ö┼Ťci Meksyku tak niebezpieczne, ┼╝e w┼éa┼Ťciwie niemo┼╝liwe. Kartele narkotykowe pilnuj─ů terenu, by ┼Ťwiat nie wiedzia┼é za du┼╝o. W mie┼Ťcie Tanc├ştaro lokalna ludno┼Ť─ç sprzeciwiaj─ůca si─Ö w┼éadzy narcotraficantes stara si─Ö przeciwdzia┼éa─ç kartelom we w┼éasnym zakresie, tworz─ůc umocnione punkty kontrolne i strzeg─ůc transport├│w wyje┼╝d┼╝aj─ůcych z miasta. Jednak Tanc├ştaro w stanie Michoc├ín stanowi wyj─ůtek. Cho─ç organizacja Templariuszy zosta┼éa rozwi─ůzana w 2015 roku, na jej miejsce pojawi┼éy si─Ö nast─Öpne. Dzia┼éalno┼Ť─ç karteli narkotykowych ┼é─ůczy si─Ö tak┼╝e z problemem niewolniczej, nielegalnej i wyzyskuj─ůcej lokaln─ů ludno┼Ť─ç pracy. Ludzie pracuj─ů tu cz─Östo za minimalne kwoty (oko┼éo 7 dolar├│w dziennie) lub wy┼é─ůcznie za zakwaterowanie. Kolejn─ů kwesti─ů s─ů zatrucia pestycydami i innymi toksycznymi substancjami chemicznymi u┼╝ywanymi przy uprawie awokado, z kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç nie jest nawet zatwierdzona przez rz─ůd meksyka┼äski (takich jak na przyk┼éad Perfekthion, kwas fosforowy czy Naled 90),┬á a kt├│re w Europie s─ů absolutnie zakazane ze wzgl─Ödu na negatywny wp┼éyw na zdrowie. Zatrucia stanowi─ů temat tabu. Eksperci podejrzewaj─ů, ┼╝e toksyczne substancje wylewane s─ů do w├│d gruntowych, okolicznych potok├│w, rzek i jezior. Pracownicy plantacji, lokalna ludno┼Ť─ç, w tym dzieci, coraz cz─Ö┼Ťciej cierpi─ů na b├│le g┼éowy, nudno┼Ťci, choroby nerek i w─ůtroby, kt├│re nie istnia┼éy przed u┼╝yciem pestycyd├│w.

Masowa deforestacja i zwi─Ökszenie zapotrzebowania na wod─Ö w celu pozyskania nowych teren├│w pod uprawy owocu to kolejny temat zwi─ůzany z produkcj─ů awokado. Wycinka ogromnych po┼éaci las├│w odbywa si─Ö nielegalnie, jednocze┼Ťnie niszcz─ůc lokalny ekosystem. Dokonuj─ů jej zar├│wno narcotraficantes, jak i producenci, prowokuj─ůc katastrof─Ö ekologiczn─ů. W ci─ůgu pi─Öciu lat zosta┼éo wyci─Ötych 170 tysi─Öcy hektar├│w sosen. Sady awokado wymagaj─ů system├│w irygacyjnych, kt├│re czerpi─ů wod─Ö z lokalnych jezior i rzek. Nawadnianie drzew awokado wi─ů┼╝e si─Ö wi─Öc z masowym zu┼╝yciem wody, o kt├│r─ů w tym klimacie i tak nie jest ┼éatwo. Im wi─Öcej teren├│w przeznaczonych na plantacje awokado, tym mniejsza liczba naturalnych las├│w i wi─Öksza liczba zatru─ç w┼Ťr├│d lokalnej populacji. Katastrofa ekologiczna jest w tym wypadku sprz─Ö┼╝ona z problemem sanitarnym, a tak naprawd─Ö spo┼éecznym, kt├│ry staje z ka┼╝dym rokiem coraz powa┼╝niejszy.

Awokado w Chile ÔÇô owoc wart ka┼╝dego litra

W Chile, drugim po Meksyku najwi─Ökszym producencie awokado, uprawa owocu r├│wnie┼╝ pozostaje w silnym zwi─ůzku z polityk─ů. By lepiej zrozumie─ç spos├│b funkcjonowania prawa i gospodarki tego kraju, konieczna jest wiedza o okresie dyktatury Augusto Pinocheta, a konkretnie o roku 1985, w kt├│rym sprywatyzowana zosta┼éa eksploatacja wody. Pinochet przeprowadzi┼é radykalne wolnorynkowe reformy, kt├│rych konsekwencje wida─ç po dzi┼Ť dzie┼ä.

Chilijski eksport awokado, podobnie jak meksyka┼äski, stale ro┼Ťnie i wi─ů┼╝e si─Ö z ogromnym zu┼╝yciem wody. Do wyprodukowania kilograma awokado potrzebnych jest oko┼éo 237 litr├│w wody, a do nawodnienia jednego hektara upraw potrzeba a┼╝ 100 tysi─Öcy litr├│w dziennie. 60 procent chilijskich awokado pochodzi z prowincji Petorca, le┼╝─ůcej w centralnym regionie kraju. Tamtejsze dotychczasowe uprawy ziemniak├│w i pomidor├│w stopniowo znikaj─ů, by ust─ůpi─ç miejsca uprawom awokado. Sady Persea americana s─ů nawadniane kosztem ekologicznych zniszcze┼ä, jak i podstawowych potrzeb ┼╝yciowych mieszka┼äc├│w, kt├│rym brakuje wody do codziennej higieny czy po prostu do picia.

Problem wody w Chile le┼╝y w prywatyzacji praw do niej. Zgodnie z chilijsk─ů ustaw─ů prawo wody jest regulowane przez prywatne prawo w┼éasno┼Ťci, dlatego te┼╝ plantacje awokado w Petorce mog┼éy pobiera─ç wod─Ö z rzek, powoduj─ůc ich skuteczne wysuszenie. Pa┼ästwo przyznaje bezterminowe pozwolenie poboru wody z jeziora, rzeki czy w├│d gruntowych, kt├│re mo┼╝na nast─Öpnie sprzedawa─ç na wolnym rynku. Przywilej ten zostaje nadany albo bezp┼éatnie, albo temu, kto wygra licytacj─Ö. Przy czym istotne jest, i┼╝ w┼éasno┼Ť─ç ziemi jest w nim oddzielona od w┼éasno┼Ťci wody.

Niemniej jednak nie wszystkie praktyki stosowane przez plantator├│w s─ů legalne. W maju 2011 roku Direcci├│n General de Aguas opublikowa┼éo wyniki satelitarnego dochodzenia w sprawie nielegalnego pozyskiwania wody. ┼Üledztwo wykaza┼éo, ┼╝e istnieje co najmniej 65 uj─Ö─ç wodnych w postaci podziemnych rur, kt├│re zosta┼éy zakopane kilka metr├│w pod ziemi─ů, by pobiera─ç wod─Ö z area┼é├│w rzecznych i przenosi─ç j─ů do prywatnych studni. Niekt├│re rzeki, takie jak Petorca, s─ů ju┼╝ doszcz─Ötnie wysuszone: cz─Ö┼Ťciowo przez subtropikalny klimat i d┼éugie okresy suszy, cz─Ö┼Ťciowo przez masowe zu┼╝ycie wody w celach rolniczych. Do prywatnych gospodarstw woda dowo┼╝ona jest cysternami. Ekosystem zmienia si─Ö drastycznie ÔÇô znikn─Ö┼éy ryby, niekt├│re zwierz─Öta oraz ro┼Ťliny rzeczne. Tak tworzy si─Ö zamkni─Öte ko┼éo. Je┼Ťli nie ma area┼é├│w rzecznych, woda nie paruje, nie powstaj─ů chmury, a zatem ÔÇô nie ma opad├│w. Toczy si─Ö walka o prawo do wody mi─Ödzy rolnikami i mieszka┼äcami. Oskar┼╝enia rolnik├│w za znikni─Öcie w├│d podziemnych padaj─ů otwarcie. Prywatyzacja wody i zwi─ůzane z ni─ů wysokie ceny skutecznie wyeliminowa┼éy mniejsze rodzinne przedsi─Öbiorstwa rolnicze, kt├│rych nie sta─ç na nawadnianie sad├│w. Jedynie w┼éa┼Ťciciele wi─Ökszych area┼é├│w mog─ů sobie pozwoli─ç na kopanie wystarczaj─ůco g┼é─Öbokich, drogich studni i dostarczanie wody z du┼╝ej odleg┼éo┼Ťci. Pozbawieni pracy ludzie migruj─ů. W regionie ci─ůgle powstaj─ů nielegalne uj─Öcia wody, a jej pobory przekraczaj─ů dozwolone normy. Kary za takie kradzie┼╝e s─ů niskie, a prawo nie jest wystarczaj─ůco sprawnie egzekwowane.

Konsumpcja awokado, pochodz─ůcych z Meksyku i Chile, jest jednoznacznie nieetyczna, szczeg├│lnie bior─ůc pod uwag─Ö fakt, ┼╝e w przeciwie┼ästwie do Meksykan├│w na Zachodzie mamy mn├│stwo jego substytut├│w┬áÔÇô owoc├│w i warzyw, kt├│re s─ů tak samo zdrowe i bogate w witaminy czy antyoksydanty. Daleki dystans, jaki dzieli Europ─Ö od Meksyku czy Chile, u┼éatwia proces alienacji i wyabstrahowuje problem, utrudniaj─ůc tym samym zwi─Ökszenie spo┼éecznej ┼Ťwiadomo┼Ťci, kt├│ra by┼éaby na tyle silna, by wp┼éyn─ů─ç na praktyki konsumpcyjne. Ponadto na przyk┼éad w Polsce wiele supermarket├│w nie podaje jednoznacznego kraju pochodzenia awokado. Takie strategie sprawiaj─ů, ┼╝e etyczna i odpowiedzialna konsumpcja jest nie┼éatwa, ale nie niemo┼╝liwa. Utowarowienie jest skomplikowanym, zawi┼éym procesem, jednak z powodu swej procesualnej natury pozwala ┼Ťledzi─ç swoje trajektorie. Arjun Appadurai proponuje, by pod─ů┼╝a─ç za rzeczami w celu odszukania ich znaczenia, kt├│re wpisane jest w ich formy, sposoby u┼╝ycia i szlaki, jakimi pod─ů┼╝aj─ů. To w┼éa┼Ťnie one odzwierciedlaj─ů spo┼éeczny kontekst. Dzi─Öki takiemu podej┼Ťciu jeste┼Ťmy w stanie rozwik┼éa─ç spl─ůtanie znacze┼ä, jakie nadane zosta┼éy przedmiotowi na drodze fetyszyzacji, by ostatecznie zada─ç sobie pytanie o rzeczywisty cel kupna produktu.

***

Korzystałam z:
Appadurai, Arjun
1988 The social life of things: Commodities in cultural perspective, (ed.), Cambridge University Press.
Bauman, Zygmunt
2008 Zindywidualizowane społeczeństwo, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Domański, Henryk
1994 Spo┼éecze┼ästwa klasy ┼Ťredniej, Instytut Filozofii┬ái Socjologii. Polska Akademia Nauk. Instytut┬áFilozofii┬ái┬áSocjologii, Warszawa.
Earle, Rebecca
2012 The Columbian Exchange, [in:] The Oxford Handbook of Food History (ed.) Jeffrey M. Pilcher, Oxford University Press.
Jackson, Peter
2013 Commodity [in:] Food words: essays in culinary culture. A&C Black.
Lash Scott, Urry John
1987 The End of Organized Capitalism, Cambridge: Polity Press.
Marx, Karl
1867 Capital Volume One: the process of production of capital.
Pilcher Jeffrey M
2002 Industrial Tortillas and Folkloric Pepsi: The Nutritional Consequences of Hybrid Cuisines in Mexico, [in:] Food Nations. Selling Taste in Consumer Societies, (eds.) Warren Belasco and Philip Scranton, New York and London: Routledge.
Stanford, Lois
2002 Constructing„quality”: The political economy of standards in Mexico’s avocado industry.┬áAgriculture and Human Values,┬á19(4), s. 293-310.
Żródła :
https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/our-growing-appetite-for-avocados-is-endangering-their-existence-10233525.html
https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/aug/12/hispters-handle-unpalatable-truth-avocado-toast [dost─Öp 6.05.18]

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś