Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Domos艂awski: O Madagaskarze napisze kto艣 inny

To mo偶e by膰 bardzo wzbogacaj膮ce wewn臋trznie, je艣li nie b臋d臋 kupowa艂 produkt贸w firm, kt贸re korzystaj膮 z nielegalnie wyci臋tego, krwawego drewna. Ale do rozmontowania struktur wyzysku nie wystarcz膮 moralne decyzje jednostek.

ilustr.: Zofia R贸偶ycka


To mo偶e by膰 bardzo wzbogacaj膮ce wewn臋trznie, je艣li uznam, 偶e nie b臋d臋 kupowa艂 produkt贸w firm, o kt贸rych wiem, 偶e korzystaj膮 z nielegalnie wyci臋tego, potencjalnie krwawego drewna. Ale do rozmontowania struktur wyzysku nie wystarcz膮 moralne decyzje jednostek.
Przedstawiamy fragment wywiadu Miszy Tomaszewskiego z Arturem Domos艂awskim. Ca艂o艣膰 znajd膮 Pa艅stwo w najnowszym numerze 鈥濳ontaktu鈥, zatytu艂owanym 鈥瀂ielone poj臋cie鈥, kt贸ry po艣wi臋cony zosta艂 ekologii. Mog膮 go Pa艅stwo kupi膰 mi臋dzy innymi w prenumeracie.
 
鈥濿iesz ju偶 wystarczaj膮co du偶o. Ja te偶. To nie wiedzy nam brakuje. Brak nam odwagi, by zrozumie膰 to, co wiemy, i wyci膮gn膮膰 z tego wnioski鈥. Ale co w艂a艣ciwie wiemy?
Wiemy, 偶e wieloma produktami, z kt贸rych korzystamy na co dzie艅, 偶yj膮c w cz臋艣ci 艣wiata nazywanej umownie 鈥瀂achodem鈥 albo 鈥濸贸艂noc膮鈥, mo偶emy cieszy膰 si臋 tylko dzi臋ki temu, 偶e w krajach, kt贸re s膮 藕r贸d艂ami surowc贸w niezb臋dnych do wytworzenia tych produkt贸w, pope艂niono ogromne nadu偶ycia, a czasami zbrodnie.
W ksi膮偶ce 鈥炁歮ier膰 w Amazonii鈥 pr贸buj臋 rozpisa膰 t臋 wiedz臋 na etapy. Zaczynam od zab贸jstwa lub innego rodzaju przest臋pstwa pope艂nionego przez wielki biznes w krajach Po艂udnia, a nast臋pnie przygl膮dam si臋 drodze, kt贸r膮 pokonuj膮 okupione ludzk膮 krwi膮 surowce, p贸艂produkty i gotowe produkty 鈥 to mo偶e by膰 drewno, ropa naftowa czy z艂oto 鈥 zanim stan膮 si臋 przedmiotami codziennego u偶ytku w dostatnim 艣wiecie.
 
Opowiada pan o losie znanych z imienia i nazwiska ludzi, kt贸rzy stracili lub, co niewykluczone, strac膮 偶ycie, by艣my mogli wej艣膰 w posiadanie naszych mebli i pralek. Co z t膮 wiedz膮 zrobi膰?
Od lat istnieje na Zachodzie bardzo wiele ruch贸w, w kt贸re mo偶na si臋 zaanga偶owa膰. Ruchy te maj膮 rozmaite profile 鈥 jedne skupiaj膮 si臋 na prawach cz艂owieka, inne na prawach konsument贸w, jeszcze inne na fair trade鈥 Jednych bardziej interesuje ochrona rdzennej ludno艣ci, kt贸rej prawa s膮 gwa艂cone ze wzgl臋du na rabunkow膮 eksploatacj臋 zasob贸w naturalnych, a innych 鈥 ochrona dzikiej przyrody. Zauwa偶y艂em zreszt膮, 偶e pomi臋dzy ekologami z Po艂udnia i z P贸艂nocy wyst臋puj膮 pewne napi臋cia. Pierwsi maj膮 do drugich pretensje o to, 偶e ci zwracaj膮 uwag臋 na gin膮ce zwierz臋ta, a nie dostrzegaj膮 nieraz, 偶e zaraz obok odstrzeliwani s膮 ludzie鈥
 
I chyba trudno si臋 z tym nie zgodzi膰. Ekologia bywa przecie偶 rozrywk膮 spo艂ecze艅stw, kt贸rych cz艂onkowie zaspokoili swoje podstawowe potrzeby i teraz zastanawiaj膮 si臋 nad tym, czy w swoim wolnym czasie zaanga偶owa膰 si臋 w obron臋 jakiego艣 gin膮cego gatunku, czy te偶 w kampani臋 na rzecz wykorzystywania odnawialnych 藕r贸de艂 energii鈥
Zgoda, ale nie chcia艂bym by膰 niesprawiedliwy w stosunku do ekolog贸w, kt贸rzy prowadz膮 przecie偶 po偶yteczn膮 dzia艂alno艣膰. Oni kszta艂tuj膮 nasz膮 艣wiadomo艣膰. Cz臋sto to w艂a艣nie dzi臋ki nim dowiadujemy si臋 o nadu偶yciach pope艂nianych w odleg艂ych cz臋艣ciach 艣wiata, a to du偶o. Martwi mnie co艣 innego. Ekologowie nie dysponuj膮 偶adnymi instrumentami, przy pomocy kt贸rych mogliby wp艂ywa膰 na bieg wydarze艅, kt贸re nag艂a艣niaj膮. Mog膮 oczywi艣cie kontestowa膰 jak膮艣 sie膰 sklep贸w, przyczyniaj膮c si臋 do zwi臋kszenia wra偶liwo艣ci konsument贸w, a mo偶e nawet do zmiany polityki tej czy innej firmy, ale tu potrzebne s膮 rozwi膮zania o charakterze globalnym. Tylko instytucje pa艅stwowe i mi臋dzynarodowe dysponuj膮 si艂膮 pozwalaj膮c膮 ukr贸ci膰 proceder, kt贸ry opisuj臋 w swojej ksi膮偶ce.
 
Dlaczego wi臋c tego nie robi膮?
We藕my przyk艂ad Brazylii. Nielegalna wycinka puszczy amazo艅skiej s艂u偶y przemys艂owi drzewnemu, hodowcom, kt贸rzy na miejscu d偶ungli tworz膮 pastwiska dla byd艂a, oraz hutom, kt贸re przetwarzaj膮 gorsze gatunki ro艣lin na w臋giel s艂u偶膮cy do produkcji sur贸wki. Jeszcze dekad臋 temu znika艂o rocznie dwadzie艣cia kilka tysi臋cy kilometr贸w kwadratowych puszczy. Dzi艣 jest to ju偶 鈥瀟ylko鈥 sze艣膰 do siedmiu tysi臋cy kilometr贸w kwadratowych. W艂adza federalna doprowadzi艂a wi臋c do znacznego ograniczenia tego procederu. 呕eby ca艂kowicie go zatrzyma膰, musia艂aby chyba wys艂a膰 do Amazonii wojsko. Zreszt膮 nawet to mog艂oby nie wystarczy膰, bo Amazonia jest ogromna. Gdyby wojsko zacz臋艂o okupowa膰 jaki艣 jej rejon, drwale natychmiast przenie艣liby si臋 w inny.
 
 

ilustr.: Zofia R贸偶ycka


I tylko na tym polega problem?
No, nie do ko艅ca. Pouczaj膮cy jest przypadek Ekwadoru. Rafael Correa, kt贸ry zosta艂 wyniesiony do w艂adzy dzi臋ki poparciu ruch贸w autochtonicznych, wszed艂 z nimi p贸藕niej w bardzo ostry konflikt o eksploatacj臋 surowc贸w i ochron臋 艣rodowiska naturalnego. Kr贸tko m贸wi膮c, chodzi艂o o tworzenie bazy przemys艂owej i o pieni膮dze na prowadzenie polityki spo艂ecznej. Correa zaproponowa艂 nawet przyw贸dcom pa艅stw na P贸艂nocy, by zrzucili si臋 na fundusz, kt贸ry pozwoli艂by Ekwadorowi zbilansowa膰 bud偶et bez si臋gania po znajduj膮ce si臋 w Amazonii z艂o偶a ropy naftowej. Moim zdaniem by艂 to bardzo dobry pomys艂, ale P贸艂noc nie by艂a zainteresowana ochron膮 las贸w deszczowych.
Co do Brazylii, w ci膮gu ostatnich dwunastu lat rz膮d federalny zainicjowa艂 liczne programy, kt贸re umo偶liwi艂y awans spo艂eczny kilkudziesi臋ciu milion贸w ludzi nale偶膮cych do klas ni偶szych. Nie by艂oby to mo偶liwe bez poparcia (a przynajmniej neutralno艣ci) bancada ruralista, to znaczy frakcji reprezentuj膮cej interesy niszczycieli puszczy amazo艅skiej. Niestety, jest to rodzaj politycznego targu. Jego ofiar膮 padaj膮 ludzie, o kt贸rych pisa艂em w ksi膮偶ce. Niekt贸rych spo艣r贸d nich prawdopodobnie da艂oby si臋 uratowa膰, ale s膮 oni pozostawieni sami sobie ze wzgl臋du na wielk膮 polityk臋.
 
W gruncie rzeczy ofiarami s膮 r贸wnie偶 drwale i g贸rnicy, kt贸rzy pozyskuj膮 krwawe surowce. Przecie偶 w ten spos贸b z trudem zarabiaj膮 oni pieni膮dze na utrzymanie swoich rodzin.
Tak, to jest klasyczna wojna biedak贸w. Ubodzy drwale wchodz膮 w konflikt o ziemi臋 i surowce z autochtonami. Ta historia powtarza si臋 od czas贸w konkwisty. Je艣li ogl膮da艂 pan 鈥濵isj臋鈥 Rolanda Joffe鈥檃, to zapewne pami臋ta pan, 偶e ludzi chc膮cych zniszczy膰 zbudowan膮 przez jezuit贸w redukcj臋 Guarani prowadzili autochtoniczni przewodnicy. To te偶 byli ubodzy, kt贸rym co艣 zaoferowano. Nie musimy jednak si臋ga膰 po przyk艂ady z film贸w opowiadaj膮cych o dawnych czasach, skoro mamy wo艂aj膮c膮 o pomst臋 rzeczywisto艣膰 dzisiejsz膮. We藕my wojn臋 domow膮, kt贸ra od p贸艂 wieku toczy si臋 w Kolumbii. Gdyby na front tej wojny posy艂ano dzieci ludzi nale偶膮cych do klas 艣redniej i wy偶szej, to dawno by si臋 ona sko艅czy艂a. Ale do armii przez dekady szli biedacy, w partyzantce FARC s艂u偶膮 biedacy, do oddzia艂贸w paramilitares, to znaczy prywatnych armii latyfundyst贸w i handlarzy narkotyk贸w, te偶 rekrutowani s膮 biedacy. I wszyscy ci biedacy strzelaj膮 do siebie w imi臋 nieswoich interes贸w. Tak to mniej wi臋cej wygl膮da.
Konflikt, kt贸ry rozgrywa si臋 w Amazonii, r贸偶ni si臋 od kolumbijskiego didaskaliami, ale t艂o ma bardzo podobne. Wielu biedak贸w nie sz艂oby wycina膰 drzew dla bogatych w艂a艣cicieli tartak贸w, gdyby mieli szans臋 dosta膰 kawa艂ek ziemi w ramach reformy rolnej albo gdyby mogli rozpocz膮膰 godne 偶ycie w skromnej dzielnicy wielkiego miasta. Dramat polega na tym, 偶e kaci s膮 r贸wnie ubodzy jak ich ofiary, kt贸re nienawidz膮 swoich prze艣ladowc贸w, nie dostrzegaj膮c cz臋sto, 偶e stoj膮 za nimi czyje艣 wielkie interesy.
 
Artur Domos艂awski jest reporterem zwi膮zanym z tygodnikiem 鈥濸olityka鈥. Specjalizuje si臋 w tematyce latynoameryka艅skiej. Autor cenionych ksi膮偶ek, m.in. 鈥濩hrystus bez karabinu鈥 (Pr贸szy艅ski i S-ka 1999), 鈥濭or膮czka latynoameryka艅ska鈥 (艢wiat Ksi膮偶ki 2004), 鈥濳apu艣ci艅ski non-fiction鈥 (艢wiat Ksi膮偶ki 2010) i, ostatnio, 鈥炁歮ier膰 w Amazonii鈥 (Wielka Litera 2013). Uhonorowany tytu艂em Dziennikarza Roku 2010.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij