fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Jak tworzy膰, by stworzy膰 wsp贸lnot臋

Wystawa 鈥濭otong Royong鈥 to, bardziej ni偶 zbi贸r prac, repozytorium pami臋ci o praktykach z pola sztuk wizualnych i performatywnych, opieraj膮cych si臋 na wsp贸艂pracy, a tak偶e potencja艂 do wytworzenia kolejnych. Wybija si臋 z nich mi臋dzy innymi w膮tek antykapitalistyczny, krytyka reprodukcji nier贸wno艣ci spo艂ecznych, za艂o偶enie, 偶e kapitalizm i skrajny indywidualizm prowadz膮 do upadku wsp贸lnot i pog艂臋biania nier贸wno艣ci spo艂ecznych.

Bartosz G贸rka / Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej Zamek Ujazdowski

Bartosz G贸rka / Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej Zamek Ujazdowski


Tym, co wyr贸偶nia wystaw臋 鈥濭otong Royong. Rzeczy, kt贸re robimy razem鈥, jest jej rzeczywisty przedmiot, kt贸ry… d o p i e r o聽 聽p o w s t a n i e. I co najwa偶niejsze 鈥 ka偶dy/ka偶da b臋dzie m贸g艂/mog艂a go wsp贸艂tworzy膰. Co prawda ekspozycja przedstawia pewne artefakty, b臋d膮ce oznakami akcji artystycznych, animacyjnych, performans贸w, parad i dzia艂a艅 aktywistycznych z dalekich (wy艂膮cznie geograficznie) miejsc 艣wiata (Indonezja, Amazonia,聽Kenia,聽Jawa czy 聽przedmie艣cia Nowego Orleanu) i tych bli偶szych (Ursus) oraz kryj膮cych si臋 za nimi emocji, prze偶y膰 i do艣wiadcze艅 wsp贸lnotowych. Jednak wystawa 鈥炁紋je鈥 i jest w ci膮g艂ym ruchu: odbywaj膮ce si臋/odbyte tam dzia艂ania artystyczne i spo艂eczna samoorganizacja s膮 nieustannie przywo艂ywane, by zaistnie膰 we wspomnieniach ich uczestnik贸w lub 艣wiadomo艣ci ogl膮daj膮cych wystaw臋. Wa偶n膮 cz臋艣ci膮 sk艂adow膮 tej ostatniej jest bogaty program publiczny i dyskursywny: obecnie zaplanowane s膮 ju偶 wydarzenia takie jak 鈥濸rotest Song Karaoke鈥 pod kuratel膮 Alicji Rogalskiej czy 鈥濳oncert 呕ycze艅 na 艢wi臋to Niepodleg艂o艣ci鈥 organizowany przez Barbar臋 King臋 Majewsk膮. Ich zadaniem jest 鈥瀢kluczy膰鈥 publiczno艣膰 i odda膰 jej g艂os, przez co przestanie ju偶 by膰 publiczno艣ci膮, a stanie si臋 鈥 ka偶dy/ka偶da z osobna r贸wnoprawnych uczestnikiem/uczestniczk膮 i wsp贸艂tw贸rc膮/czyni膮.
Wesp贸艂 w zesp贸艂
Centralnym punktem w przestrzeni wystawowej jest miejsce spotka艅 i warsztat贸w nieformalnego kolektywu Intervalo-Escola, zwanego 鈥瀉kademi膮 m艂odych artyst贸w/artystek, aktywist贸w/aktywistek, badaczy/badaczek鈥, si臋gaj膮cego po metody wypracowane przez Tain臋 Azeredo, kuratork臋 i aktywistk臋 z Brazylii, od 2015 roku razem z artyst膮 Claudio Bueno zaanga偶owan膮 w oddoln膮 organizacj臋 szko艂y w amazo艅skiej puszczy. Jak wskazuje nazwa (鈥瀙rzerwa od szko艂y鈥), s膮 to metody wychodz膮ce poza zasady i struktury formalnej edukacji, niehierarchiczne, w艂膮czaj膮ce, ucz膮ce poprzez praktyki artystyczne i wsp贸艂prac臋. Cel w postaci przeniesienia tych sposob贸w na warszawski grunt stawia sobie w艂a艣nie grupa Intervalo-Escola zakotwiczona w Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej. Podj臋ta ma by膰 pr贸ba zanimowania warszawskiej publiczno艣ci do wytworzenia mi臋dzy sob膮 wi臋zi i uczenia si臋 od siebie nawzajem. 鈥濿ytwarzanie鈥 jest wa偶ne samo w sobie jako p r o c e s, w dodatku b臋d膮cy no艣nikiem generowanych w jego trakcie emocji i warto艣ci wsp贸lnotowych. Jego efektem nie s膮 (cho膰 mog膮 by膰) rzeczy materialne, ale prze偶ycia, kt贸re dana spo艂eczno艣膰 zachowa w sobie i mo偶e wykorzysta膰 dla zrozumienia lub rozwi膮zania jakiego艣 problemu spo艂ecznego. Do niematerialnego kontekstu pracy Intervalo-Escola i samych artyst贸w/artystek nawi膮zuje architektura wystawy zaprojektowana przez Macieja Siud臋. Wykonana na zasadzie recyklingu materia艂贸w zalegaj膮cych w piwnicach Zamku Ujazdowskiego, lekka drewniana konstrukcja przypomina wygl膮d szko艂y w Amazonii i nadaje si臋 do przerobienia na co艣 innego oraz ponownego wykorzystania. Jak pisz膮 kuratorzy wystawy, Marianna Dobkowska i Krzysztof 艁ukomski, 鈥濱ntervalo-Escola jest sercem wystawy, laboratorium eksperymentu, miejscem spotkania na 偶ywo, rozmowy i prezentacji r贸偶nych sposob贸w my艣lenia i dzia艂ania zaproszonych przez nas go艣ci. Jako szko艂a oparta na do艣wiadczaniu i praktyce oraz jako platforma krytyczna, kt贸ra umo偶liwia mapowanie i rozwijanie sposob贸w uczenia si臋 w obr臋bie sztuki, Intervalo-Escola jest tak偶e zespo艂em mediator贸w, kt贸rzy pomog膮 w zrozumieniu i do艣wiadczeniu tego, czym jest robienie rzeczy wsp贸lnie鈥.
Wystawa Gotong Royong to zatem, bardziej ni偶 zbi贸r prac, repozytorium pami臋ci o praktykach z pola sztuk wizualnych i聽performatywnych, opieraj膮cych si臋 na wsp贸艂pracy, a tak偶e potencja艂 do wytworzenia kolejnych. Wybija si臋 z nich mi臋dzy innymi w膮tek antykapitalistyczny, krytyka reprodukcji nier贸wno艣ci spo艂ecznych, za艂o偶enie, 偶e kapitalizm i聽skrajny indywidualizm prowadz膮 do聽upadku wsp贸lnot i聽pog艂臋biania nier贸wno艣ci spo艂ecznych.聽Dzia艂ania tw贸rcze s膮 te偶 pr贸b膮 odpowiedzi na pytania o rol臋 sztuki i artyst贸w w budowaniu wsp贸lnoty.
Tita Salina z D偶akarty w Indonezji pracuje g艂贸wnie za pomoc膮 rozbudowanych, narracyjnych performans贸w i obrazu wideo. W swojej praktyce si臋ga po tematy wa偶ne, globalne i lokalne zarazem, od gentryfikacji miast po zanieczyszczenie 艣rodowiska. Kadr z obrazu wideo pt. "1001st Island", 2015. Fotografia dzi臋ki uprzejmo艣ci artystki.

Tita Salina z D偶akarty w Indonezji pracuje g艂贸wnie za pomoc膮 rozbudowanych, narracyjnych performans贸w i obrazu wideo. W swojej praktyce si臋ga po tematy wa偶ne, globalne i lokalne zarazem, od gentryfikacji miast po zanieczyszczenie 艣rodowiska. Kadr z obrazu wideo pod tytu艂em 鈥1001st Island鈥, 2015. Fotografia dzi臋ki uprzejmo艣ci artystki.


 
Polska artystka Alicja Wysocka pracuje z grup膮 kobiet z dzielnicy slams贸w Mathare w Nairobi. Sp贸艂dzielnia USHIRIKA szyje torby i buty, a ich dystrybucja w Europie pomaga prze偶y膰 im w bardzo trudnych warunkach i rozwija膰 dalsz膮 dzia艂alno艣膰. Fot. archiwum artystki.

Polska artystka Alicja Wysocka pracuje z grup膮 kobiet z dzielnicy slams贸w Mathare w Nairobi. Sp贸艂dzielnia USHIRIKA szyje torby i buty, a ich dystrybucja w Europie pomaga prze偶y膰 im w bardzo trudnych warunkach i rozwija膰 dalsz膮 dzia艂alno艣膰. Na wystawie, mi臋dzy innymi w filmie wideo, b臋dzie mo偶na zobaczy膰, jak pracuj膮. fot. archiwum artystki


Sztuka w walce z nier贸wno艣ciami
Irwan Ahmett i Tita Salina, arty艣ci z D偶akarty, od kilkunastu lat uskuteczniaj膮 w艣r贸d lokalnych spo艂eczno艣ci w Indonezji dzia艂ania interwencyjne, subwersywne i performatywne, maj膮ce na celu na艣wietlenie negatywnych konsekwencji rozbuchanego kapitalizmu i prymatu logiki wolnorynkowej. Przeprowadzili dot膮d akcj臋 edukacyjn膮 na temat antykoncepcji w dzielnicy prostytucji w p贸艂nocnej D偶akarcie, warsztaty architektury i poor design w dzielnicy kampung贸w (osiedli o niskim statusie spo艂eczno-ekonomicznym), a tak偶e d艂ugoletni projekt upowszechniaj膮cy 艣wiadomo艣膰 zu偶ywania zasob贸w energetycznych w kraju.
Antysytemowy charakter ma tak偶e projekt artysty Doriana Batycka, realizowany we wsp贸艂pracy ze Scottem Horlacherem, o nazwie 鈥濳ineticoin鈥. Jest to stworzona przez t臋 dw贸jk臋 nowa kryptowaluta, kt贸ra zosta艂a zg艂oszona do rejestru walut i od strony technicznej przeliczana jest na walut臋 internetow膮 bitcoin, a w efekcie na dolary, z pomini臋ciem system贸w bankowych i bez narodowej przynale偶no艣ci. Jej istot膮 jest jednak 鈥瀗agradzanie鈥 i podkre艣lanie warto艣ci uczestnictwa w kulturze. Odwiedzaj膮cy wystaw臋, po tym jak zarejestruj膮 portfel cyfrowy, b臋d膮 mogli wygenerowa膰 doch贸d za sam膮 na niej obecno艣膰 i zaanga偶owanie we wsp贸艂tworzeniu instalacji: wystarczy, 偶e sp臋dzaj膮c na niej czas, znajd膮 si臋 w obr臋bie czujnik贸w ruchu 鈥 w贸wczas w wirtualnym portfelu pojawi膮 si臋 internetowe monety o realnej warto艣ci. Realizacja ta otwiera dyskusj臋 nad potrzeb膮 docenienia znaczenia partycypacji i bycia ze sob膮 鈥 by膰 mo偶e za par臋 lat, przy wzro艣cie zainteresowania 鈥濳ineticoin鈥, oka偶e si臋, 偶e jest to bardziej 鈥瀘p艂acalne鈥 ni偶 inne zaj臋cia nastawione bezpo艣rednio na zysk komercyjny?
Praktyki zaprezentowane na wystawie dotykaj膮 pal膮cych problem贸w wsp贸艂czesno艣ci. Platforma artystyczna Open Place tworzona przez dw贸jk臋 artyst贸w z Ukrainy 鈥撀燡uli臋 Kosteriev膮 i Jurija Kruchaka 鈥撀爖a pomoc膮 serii plakat贸w (opartych na kilkudziesi臋ciu spotkaniach, warsztatach i spisanych historiach) oraz warsztatu linorytniczego zajmuje si臋 tematem kondycji imigranta. Stworzenie przez nich miejsca do spotka艅 i kolektywnej pracy przy pisaniu wsp贸lnego wiersza w linorycie (sic!) jest impulsem do rozmowy o 艂amaniu praw pracowniczych, praw cz艂owieka w og贸le i ukorporacyjnieniu stosunk贸w mi臋dzyludzkich.
Polska artystka Alicja Rogalska si臋ga natomiast po inny rodzaj praktyk artystycznych, by sprowokowa膰 intelektualn膮 refleksj臋, ale i wzbudzi膰 okre艣lone emocje: organizuje w D偶akarcie warsztaty muzyki ludowej i tradycyjnej oraz muzyczne performanse uliczne, kt贸rych uwiecznienie w formie audiowizualnej tworzy 鈥 jak pisz膮 kuratorzy wystawy 鈥撀犫瀝odzaj sentymentalnego dokumentu spo艂ecznego鈥. Rogalska swoj膮 dzia艂alno艣ci膮 porusza tematy biedy i bezrobocia, przemocy w艂adzy oraz wyzysku ekonomicznego ni偶szych warstw spo艂ecznych. Do tradycji akcji ulicznych w swojej tw贸rczo艣ci odwo艂uj膮 si臋 r贸wnie偶 mi臋dzy innymi Magdalena Starska, kt贸ra wsp贸艂pracuje z Komunitas Pasir Putih, oraz Iza Rutkowska w kooperatywie z LBH Jakarta.
W艣r贸d poruszanych problematyk znajduj膮 si臋 tak偶e kwestie gentryfikacji i kierunk贸w rozwoju mieszkalnictwa, cz臋sto na ostatnim miejscu stawiaj膮cych ludzi, kt贸rym powinny s艂u偶y膰 (artystka Imani Jacqueline Brown i kolektyw Blights Out).
Bartosz G贸rka / Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej Zamek Ujazdowski

Bartosz G贸rka / Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej Zamek Ujazdowski


Wsp贸lna sprawa
Silne zaanga偶owanie spo艂eczne cechuje wszystkich artyst贸w i artystki, kt贸rych 艣lady dzia艂alno艣ci mo偶na ogl膮da膰 na wystawie Gotong Royong. Jednym ze szczeg贸lnie jaskrawych przypadk贸w po艣wi臋cenia si臋 sprawie jest wieloletnia praca artysty Vincenta Rumahloine鈥檃 w Rumah Cemara Center w Bandungu, o艣rodku pomocy spo艂ecznej dla nosicieli HIV, chorych na AIDS i ich rodzin. Rumahloine 鈥 jak opisuj膮 go kuratorzy wystawy 鈥撀犫瀠偶ywaj膮c narz臋dzi sztuki, dzia艂a z innymi cz艂onkami centrum przeciwko wykluczaniu i stygmatyzowaniu tej grupy spo艂ecznej鈥.
W praktykach artyst贸w patriarchalne i silnie zhierarchizowane instytucje zostaj膮 zamienione na inne, bardziej nieformalne, oddolne, oparte na r贸wnowa偶nej partycypacji cz艂onk贸w, powsta艂e na przeci臋ciu kultury i pracy socjalnej. W艣r贸d interesuj膮cych realizacji zaprezentowanych na wystawie wymieni膰 warto zainicjowany przez Ja艣min臋 W贸jcik i Igora Stokfiszewskiego 鈥濸rojekt Ursus Zak艂ady鈥, s艂u偶膮cy zachowaniu pami臋ci po dawnej fabryce, ale tak偶e wzmaganiu partycypacji i poczucia sprawczo艣ci lokalnej spo艂eczno艣ci, budowania wsp贸lnoty w oparciu o narz臋dzia demokratyczne. Aktywizacj臋 miejscowych zbiorowo艣ci stawia sobie za cel tak偶e 鈥濳olektyw Jatiwangi art Factory鈥 (JaF), kt贸ry pochodzi z ma艂ej wioski Jatisura, po艂o偶onej w Zachodniej Jawie. Poprzez dzia艂ania w polu sztuk wizualnych, muzyki, filmu i fotografii oraz w oparciu o dziedzictwo ceramiczne i agrykulturalne zwi膮颅zane z upraw膮 ry偶u arty艣ci z Kolektywu kszta艂tuj膮 i wzmacniaj膮 to偶samo艣膰 mieszka艅c贸w i ich zwi膮zek z otoczeniem. Podobn膮 rol臋 pe艂ni 鈥濩ooperative Sp贸艂dzielnia Ushirika鈥, czyli spo艂eczno-artystyczny projekt realizowany przez Alfa Omegi (Alicj臋 Wysock膮, pomys艂odawczyni臋), Fundacj臋 Razem Pamoja oraz spo艂eczno艣膰 Mathare 24 25 Valley, a tak偶e zaproszonych artyst贸w. Jak podaje katalog wystawy, 鈥瀙odstaw臋 funkcjonowania sp贸艂dzielni stanowi praca kolektywna, dzi臋ki kt贸rej jej cz艂onkowie wymieniaj膮 si臋 do艣wiadczeniami, ucz膮 si臋 nowych umiej臋tno艣ci oraz rozwijaj膮 w艂asn膮 kreatywno艣膰鈥. Jej specyfika polega na tym, 偶e to pracownice sp贸艂dzielni wsp贸艂颅tworz膮 ostateczny kszta艂t wytwarzanych przez siebie przedmiot贸w 鈥 nie s膮 jedynie wykonawczyniami i elementami procesu produkcji. Zostaj膮 upodmiotowione i wzmocnione si艂膮 kooperacji.
Wystawa 鈥濭otong Royong鈥 mierzy si臋 z wa偶nymi tematami wsp贸艂czesno艣ci. Czyni to za pomoc膮 praktyk z pogranicza sztuki i aktywizmu. Arty艣ci nie przygl膮daj膮 si臋 ju偶 tylko problemom spo艂ecznym, ale pr贸buj膮 znale藕膰 dla nich rozwi膮zanie. Si臋gaj膮 przy tym do troski o podstawowe relacje mi臋dzyludzkie, poczucie wsp贸lnoty i to偶samo艣ci, stawiaj膮 na integracj臋 spo艂eczno艣ci. Z pietyzmem ws艂uchuj膮 si臋 i odtwarzaj膮 mikronarracje. W centrum postawiony jest cz艂owiek, bo bez niego nic wielkiego ani wspania艂ego si臋 nie wydarzy. Ogromn膮 rol臋 w przywo艂ywanych realizacjach odgrywa聽 z a a n g a 偶 o w a n i e. Zaanga偶owanie zar贸wno artyst贸w, jak i os贸b, z kt贸rymi si臋 stykaj膮. Ono z kolei osi膮gane jest poprzez formu艂y najprostsze: obecno艣膰, spotkanie, rozmow臋, prac臋, wspominanie, czasem dzia艂anie partyzanckie. Sztuka jest pretekstem i dope艂nieniem. Dzi臋ki聽 k o o p e r a t y w i e 聽praktyk artystycznych i partycypacji ich uczestnik贸w wytwarza si臋 organiczne przekonanie, 偶e przecie偶 wszystko tu i teraz, w przesz艂o艣ci, przysz艂o艣ci i wok贸艂 nas to gotong royong. Co po indonezyjsku znaczy 鈥瀢sp贸lna sprawa鈥.
***
鈥濭otong Royong. Rzeczy, kt贸re robimy razem鈥 鈥撀爓ystawa czynna do 14 stycznia 2018 roku.
Udzia艂 bior膮:
Irwan Ahmett i聽Tita Salina,聽聽Francis Al每s, Dorian Batycka,聽Imani Jacqueline Brown, Centrala:聽Ma艂gorzata Kuciewicz i聽Simone de Iacobis,聽Intervalo-Escola:聽Tain谩 Azeredo, Claudio Bueno i聽warszawscy wsp贸艂pracownicy,聽Forum Lenteng/Akumassa,聽Marta Frank,聽Clara Ianni,聽Robert Ku艣mirowski,聽Alfadir Luna, Edyta Jarz膮b,聽Jatiwangi Art Factory,聽Open Place:聽Julia Kosterieva i聽Jurij Kruchak,聽Alicja Rogalska i聽Komunitas Pengamen Jalanan, Vincent Rumahloine i聽Rumah Cemara,聽Iza Rutkowska i聽LBH Jakarta,聽Maciej Siuda, Magdalena Starska 聽i Kommunitas Pasir Putih,聽Cooperative Sp贸艂dzielnia Ushirika: Diana Adhiambo,聽Margert Adhiambo, Philgona Aluo,聽Brian Bera,聽Ma艂gorzata Markiewicz,聽Mary Mueni,聽Ann Mwikali, Millicent Ochieng,聽Susan Odhiambo,聽Rose Onyango,聽Nancy Opondo,聽Maureen Otieno, Joanna Rajkowska i聽Alicja Wysocka,聽Ja艣mina W贸jcik i聽Projekt Ursus Zak艂ady聽鈥搘sp贸艂praca:聽Hanna Dyrcz,聽Igor Stokfiszewski,聽Dominik Strycharski,聽Rafa艂 Urbacki,聽Jakub Wr贸blewski
Kuratorzy: Marianna Dobkowska, Krzysztof聽 艁ukomski
Architektura wystawy: Maciej Siuda
Uczestniczki i聽uczestnicy Intervalo-Escola聽鈥 Czas na聽przerw臋:
Adelina Cimochowicz,聽Jakub Depczy艅ski, Kamila Ferenc,聽Agata Grabowska,聽Karolina Grzegorczyk,聽Mateusz Kowalczyk,聽Filip Madejski, Ola Rusinek,聽Jana Shostak, Katarzyna Sztarba艂a,聽Bogna T臋czynopol, Jakub Wielgo
Uczestniczki i聽uczestnicy programu publicznego i聽dyskursywnego:
Irwan Ahmett i聽Tita Salina,聽T谩ina Azeredo, Dorian Batycka,聽Imani Jacqueline Brown, Clara Ianni,聽Edyta Jarz膮b,聽Barbara Kinga Majewska,聽Ewa Alicja Majewska,聽Micha艂 Kasprzak,聽Open Place:聽Julia Kosterieva i聽Jurij Kruchak,聽Joanna Pawlu艣kiewicz,聽Alicja Rogalska,聽Vincent Rumahloine,聽Dominik Strycharski,聽Maja Sta艣ko,聽Igor Stokfiszewski,聽Arie Syarifuddin,聽Rafa艂 Urbacki,聽Reinaart Vanhoe,聽Katarzyna Winiarska,聽Alicja Wysocka i聽inni.
***
Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij