Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Gorzki kraj lat dziecinnych

Czytaj─ůc ÔÇ×Stracony poranekÔÇŁ trudno unikn─ů─ç por├│wna┼ä do ksi─ů┼╝ek Herty Muller. ┼ü─ůczy je nie tylko wspomnienie Rumunii, ale przede wszystkim pewna melancholia przejawiaj─ůca si─Ö te┼╝ w obrazowym, poetyckim stylu.

 
Wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e wsp├│┼éczesna literatura raczej niech─Ötnie podejmuje temat ojczyzny. W zglobalizowanym ┼Ťwiecie, gdzie r├│┼╝nice kulturowe zacieraj─ů si─Ö coraz bardziej, mo┼╝na by s─ůdzi─ç, ┼╝e pisarz powinien by─ç skupiony na tematach uniwersalnych. W czasach, gdy modne poniek─ůd jest okre┼Ťlanie siebie jako kosmopolity, zwr├│cenie si─Ö ku przesz┼éo┼Ťci swojego narodu, sprawia wra┼╝enie wyj─ůtkowego archaizmu. Jednak wiele ksi─ů┼╝ek wydanych ju┼╝ w XXI wieku ┼Ťwiadczy o tym, ┼╝e opowie┼Ťci o ÔÇ×kraju lat dziecinnychÔÇŁ nie nale┼╝y sprowadza─ç wy┼é─ůcznie do mickiewiczowskiego obrazu Soplicowa. Wr─Öcz przeciwnie, jest to chyba jeden z najch─Ötniej podejmowanych temat├│w przez wsp├│┼éczesn─ů literatur─Ö europejsk─ů.
Dowod├│w nie trzeba szuka─ç daleko. Wystarczy spojrze─ç na tw├│rczo┼Ť─ç kilku niedawnych noblist├│w. Ot, chocia┼╝by ÔÇ×Stambu┼é. Wspomnienia i miastoÔÇŁ Orhana Pamuka, czyli dzie┼éo bardzo retrospekcyjne, w kt├│rym jednym z g┼é├│wnych bohater├│w jest miasto i jego ┼╝ycie codzienne. Albo dorobek pisarski Herty Muller, na kt├│rym swoje mocne pi─Ötno odcisn─Ö┼éo dzieci┼ästwo sp─Ödzone w Rumunii. W tym kontek┼Ťcie powie┼Ť─ç ÔÇ×Stracony poranekÔÇŁ (pierwsza ksi─ů┼╝ka Gabrieli Adame┼čteanu przet┼éumaczona na polski, wydana na pocz─ůtku 2012 roku przez wydawnictwo W. A. B.) wydaje si─Ö niezwykle aktualna i jednocze┼Ťnie ┼Ťwie┼╝a – nie mamy wiele okazji do kontaktu z literatur─ů rumu┼äsk─ů, a o samej Rumunii i jej spo┼éecze┼ästwie, cho─ç niedalekim, wiemy bardzo ma┼éo.
 
Czytaj─ůc ÔÇ×Stracony poranekÔÇŁ trudno unikn─ů─ç por├│wna┼ä do ksi─ů┼╝ek Muller w┼éa┼Ťnie. ┼ü─ůczy je nie tylko wspomnienie Rumunii, ale przede wszystkim pewna melancholia przejawiaj─ůca si─Ö te┼╝ w obrazowym, poetyckim stylu. Adame┼čteanu kre┼Ťli obraz trzech pokole┼ä rumu┼äskiego spo┼éecze┼ästwa w niezwykle delikatny i pe┼éen wsp├│┼éczucia spos├│b. Bolesne wydarzenia historyczne s─ů w┼éa┼Ťciwie w cieniu tragicznych los├│w bohater├│w. A spojrzenie na nich staje si─Ö pe┼éniejsze dzi─Öki zmieniaj─ůcej si─Ö perspektywie narracji i licznych retrospekcjach.
Mimo zalet, kt├│rych nie mo┼╝na odm├│wi─ç powie┼Ťci Adame┼čteanu, nie jest ona lektur─ů porywaj─ůc─ů i g┼é─Öboko zapadaj─ůc─ů w pami─Ö─ç. Paradoksalnie dlatego, ┼╝e jest tak bliska ┼╝yciu. Adame┼čteanu kreuje swoich bohater├│w tak precyzyjnie, ┼╝e mo┼╝na odczyta─ç to niemal jako g┼é─Öbok─ů relacj─Ö, kt├│ra j─ů z nimi ┼é─ůczy. Tworzy to jednak ÔÇ×przegadan─ůÔÇŁ narracj─Ö, a dramatyczne historie bohater├│w staj─ů si─Ö nu┼╝─ůce z powodu opisu w┼éa┼Ťciwie ka┼╝dego uczucia, jakiego doznaje posta─ç, czy to odno┼Ťnie przyst─ůpienia Rumunii do I wojny ┼Ťwiatowej, czy zaniedbanego tarasu w swojej willi. Kobieca wra┼╝liwo┼Ť─ç literacka Adame┼čteanu, tak chwalona, mo┼╝e si─Ö sta─ç wi─Öc tak┼╝e s┼éab─ů stron─ů jej tw├│rczo┼Ťci.
 
Warta dostrze┼╝enia jest jednak tendencja, kt├│ra przejawia si─Ö tak┼╝e w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Stracony poranekÔÇŁ, a kt├│rej tak brakuje w polskiej literaturze odwo┼éuj─ůcej si─Ö do przesz┼éo┼Ťci. Bo kiedy u nas pisze si─Ö o wielkich tragediach i rozlicza ze zbrodni (nawet w prozie fikcyjnej), w literaturze europejskiej mo┼╝na dostrzec bardzo kameralne i w gruncie rzeczy skromne opowie┼Ťci o zwyk┼éych ludziach, kt├│rych los jednak nierozerwalnie z┼é─ůczony jest z dziejami ich ojczyzny albo chocia┼╝ ma┼éej spo┼éeczno┼Ťci, w kt├│rej mieszkaj─ů. To chyba kwestia silnej ch─Öci unikni─Öcia patosu, na kt├│rym z kolei budowane jest polskie spojrzenie na histori─Ö, tak┼╝e t─Ö najnowsz─ů. Kiedy my budujemy obraz przesz┼éo┼Ťci jako cierpienia lub po prostu los├│w narodu, spojrzenie zagranicznych pisarzy kierowane jest na pojedynczego cz┼éowieka. I w┼éa┼Ťnie to spojrzenie jest najwi─Öksz─ů warto┼Ťci─ů tej literatury, bo chocia┼╝ jednostkowe, daje g┼é─Öbszy obraz mentalno┼Ťci ca┼éego spo┼éecze┼ästwa.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś