Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

G艂osy z debaty "My艣l膮c z Wojty艂膮… o kobiecie"

myslac z wojty艂膮 o kobiecie
10 marca聽mia艂a miejsce w warszawskim Pa艂acu Arcybiskupim聽panelowa dyskusja dotycz膮ca nauczania Jana Paw艂a II o kobiecie. Do rozmowy prowadzonej przez publicyst臋 „Wi臋zi” Sebastiana Dud臋 zaproszone zosta艂y Aneta Gawkowska, Karolina Wigura, Agnieszka Graff i Magdalena Gawin. Za punkty wyj艣cia przyj臋to psychologiczne portrety kobiet z literackich tekst贸w Wojty艂y oraz jego list pasterski, w kt贸rym papie偶 pisa艂 m.in., 偶e dzi臋ki swojemu wrodzonemu geniuszowi kobiety powinny przyczyni膰 si臋 do przekszta艂cenia niesprawiedliwych, opartych na instrumentalizacji cz艂owieka i jawnym wyzysku stosunk贸w spo艂eczno-gospodarczych w kierunku ich humanizacji.
Jako pierwsza swoj膮 liberaln膮 wizj臋 feminizmu, kt贸ry powinien by膰 przede wszystkim ruchem na rzecz swobody wyboru we wszelkich obszarach 偶ycia, przedstawi艂a Karolina Wigura. Zaznaczy艂a, 偶e liberalizm, sam w sobie dosy膰 ch艂odny i racjonalny, potrzebuje mi艂o艣ci jako warunku swojego powodzenia.
Dalsz膮 za艣 cz臋艣膰 spotkania zaj臋艂a polemiczna wymiana zda艅 mi臋dzy pozosta艂ymi intelektualistkami, kt贸re podzieli艂 problem rozumienia tego, co Jan Pawe艂 II nazwa艂 鈥瀔obiecym geniuszem鈥.
Agnieszka Graff zacz臋艂a od nakre艣lenia kr贸tkiej historii kolejnych faz feminizmu. Zaznaczy艂a od razu, 偶e w swojej pracy naukowej najwi臋cej czasu po艣wi臋ci艂a powsta艂ej w odpowiedzi na powojenne przemiany spo艂eczne tzw. drugiej fali feminizmu. Jej cech膮 charakterystyczn膮 by艂o 偶膮danie takich samych szans i mo偶liwo艣ci wyboru dla kobiet i m臋偶czyzn. Nurt ten zawiesza艂 kwesti臋 r贸偶nic mi臋dzy p艂ciami, obecn膮 we wcze艣niejszych formach feminizmu, kt贸re publicystka zdecydowanie krytykuje, oskar偶aj膮c o przypisywanie聽聽kobietom istotowych cech, takich jak domowo艣膰, uleg艂o艣膰, opieku艅czo艣膰 i czysto艣膰. Podej艣cie takie mo偶na nazwa膰聽esencjaln膮 pob艂a偶liw膮 idealizacj膮 kobieco艣ci, kt贸ra uniemo偶liwia艂a pierwsze upolitycznienie kobiecej to偶samo艣ci, skoro ta mia艂a pozostawa膰 w prywatnej sferze domowej. 聽W zwi膮zku z czym przyczynia si臋 do podtrzymania聽sztywnego gorsetu norm obyczajowych, oraz聽usprawiedliwiania paternalistycznej dominacji. Graff zarzuci艂a nauczaniu Jana Paw艂a II w艂a艣nie takie rozumienie geniuszu kobiet, na kt贸ry ona osobi艣cie si臋 nie zgadza.
Z takim postawieniem sprawy聽polemizowa艂y wesp贸艂 historyczka idei Magdalena Gawin i socjolo偶ka Aneta Gawkowska. Pierwsza z nich, zajmuj膮ca si臋 na co dzie艅 dziejami post臋powych ruch贸w kobiecych ko艅ca XIX i XX wieku w Polsce, przekonywa艂a, 偶e aktywistek tamtych czas贸w, kobiet silnych i zdecydowanych, kt贸rych g艂os przebija艂 si臋 do publicznych dyskurs贸w, bynajmniej nie mo偶na scharakteryzowa膰 wymienionymi przez Graff czterema przymiotami. Warto doda膰, 偶e postawa tych kobiet nie wywo艂ywa艂a wcale powszechnego zgorszenia, co 艣wiadczy o tym, 偶e dyskurs feministyczny cieszy艂 si臋 w spo艂ecznej 艣wiadomo艣ci szerok膮 akceptacj膮. Gawkowska z kolei argumentowa艂a, 偶e zmar艂emu papie偶owi r贸wnie偶 nie chodzi艂o o takie rozumienie geniuszu kobieco艣ci, a raczej o relacyjno艣膰 鈥 cech臋, kt贸ra cho膰 wymaga dok艂adnego zdefiniowania, by艂a ogniwem 艂膮cz膮cym dyskutantki.
Agnieszka Graff relacyjno艣膰 rozumie podobnie do Carol Gilligan, kt贸ra przeprowadzaj膮c badania 聽psychologiczne zorientowa艂a si臋, 偶e w procesie akulturacji dziewczynki inaczej ni偶 ch艂opcy przystosowuj膮 si臋 do reprodukowania sieci spo艂ecznych relacji, troszcz膮c si臋 o do艣wiadczenia bliskich os贸b. Kolejn膮 ciekaw膮 obserwacj膮 psycholo偶ki by艂o to, 偶e na pewnym etapie rozwoju dziewczynki 鈥瀟rac膮 g艂os鈥. O ile ch艂opcy przyzwyczajeni s膮 do pob艂a偶liwego traktowania przejaw贸w swojego niepos艂usze艅stwa, p贸藕niej tak偶e obywatelskiego – a kultura przyjmuje聽 typowo 鈥瀖臋skie cechy鈥: niezale偶no艣膰 i racjonalno艣膰 za wska藕niki doros艂o艣ci, o tyle od dziewczynek wymaga si臋, by milcza艂y we w艂asnej sprawie w imi臋 specyficznie rozumianej dobroci i uleg艂o艣ci. 鈥瀃K]obieta dobra – pisze Gilligan – troszczy si臋 o innych – ws艂uchuje si臋 w ich g艂osy, reaguje na ich potrzeby. [鈥 etyka 偶e艅skiej dobroci podtrzymywa艂a聽聽n o r m a l n e, codzienne konwersacje, w kt贸rych m臋偶czy藕ni zabierali g艂os, jakby nie widz膮c pomijania kobiet, a kobiety pomija艂y lub usprawiedliwia艂y w艂asne pomini臋cie鈥 (zainteresowanym polecam te偶 ksi膮偶ki Carol Gilligan: 鈥濩hod藕cie z nami. Psychologia i op贸r鈥 oraz 鈥濱nnym g艂osem鈥).
Relacyjno艣膰, kt贸ra by艂a przedmiotem dyskusji, jest swego rodzaju 鈥瀍mocjonaln膮 pojemno艣ci膮鈥, zdolno艣ci膮 do wsp贸艂odczuwania, tym, co w pewien spos贸b determinuje szczeg贸lne dyspozycje do wykonywania pracy opieku艅czej. Ten w膮tek jest niezwykle wa偶ny, poniewa偶 niemal ca艂a praca zwi膮zana z trosk膮 鈥 praca zwana niekiedy afektywn膮, trudna, nierzadko frustruj膮ca, wyczerpuj膮ca, a zarazem niezb臋dna 鈥 obarcza艂a i wsp贸艂cze艣nie obarcza g艂贸wnie kobiety. Ten stan rzeczy jest nie do zaakceptowania, o czym wielokrotnie przypomina艂a Graff. Psychologiczne r贸偶nice, kt贸re najnowsze nurty feminizmu przyjmuj膮 jako fakt spo艂eczny (nie szukaj膮c daremnie ich deterministycznie biologicznych 藕r贸de艂), nale偶y potraktowa膰 jako za艂o偶enie i wyzwanie, by uwzgl臋dni膰 kobiece do艣wiadczenia w polityce, zwr贸ci膰 uwag臋 na trudy zwi膮zane z macierzy艅stwem, opiek膮 nad niepe艂nosprawnymi, schorowanymi i starszymi. Tej r贸偶nicy nie mo偶na traktowa膰 jako legitymizacji obecnego podzia艂u pracy. Przeciwnie, nale偶y go przekszta艂ci膰, by sprawiedliwie – r贸wno w ramach p艂ci – rozdzieli膰 niezb臋dn膮 spo艂ecznie dzia艂alno艣膰 opieku艅cz膮.
Etyka troski nie powinna pozostawa膰 d艂u偶ej domen膮 samych kobiet. W 艣wiecie demokratycznym potrzebna jest jej uniwersalizacja: z etyki kobiecej powinna sta膰 si臋 zwyczajnie etyk膮 ludzk膮, poniewa偶 opieku艅czo艣膰 i dba艂o艣膰 o innych nie jest problemem samych kobiet, tylko ca艂ego ludzkiego gatunku.
 
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij