Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

G┼éosy z debaty ÔÇ×My┼Ťl─ůc z Wojty┼é─ů… o kobiecieÔÇŁ

G┼éosy z debaty ÔÇ×My┼Ťl─ůc z Wojty┼é─ů... o kobiecieÔÇŁ

10 marca mia┼éa miejsce w warszawskim Pa┼éacu Arcybiskupim panelowa dyskusja dotycz─ůca nauczania Jana Paw┼éa II o kobiecie. Do rozmowy prowadzonej przez publicyst─Ö „Wi─Özi” Sebastiana Dud─Ö zaproszone zosta┼éy Aneta Gawkowska, Karolina Wigura, Agnieszka Graff i Magdalena Gawin. Za punkty wyj┼Ťcia przyj─Öto psychologiczne portrety kobiet z literackich tekst├│w Wojty┼éy oraz jego list pasterski, w kt├│rym papie┼╝ pisa┼é m.in., ┼╝e dzi─Öki swojemu wrodzonemu geniuszowi kobiety powinny przyczyni─ç si─Ö do przekszta┼écenia niesprawiedliwych, opartych na instrumentalizacji cz┼éowieka i jawnym wyzysku stosunk├│w spo┼éeczno-gospodarczych w kierunku ich humanizacji.

Jako pierwsza swoj─ů liberaln─ů wizj─Ö feminizmu, kt├│ry powinien by─ç przede wszystkim ruchem na rzecz swobody wyboru we wszelkich obszarach ┼╝ycia, przedstawi┼éa Karolina Wigura. Zaznaczy┼éa, ┼╝e liberalizm, sam w sobie dosy─ç ch┼éodny i racjonalny, potrzebuje mi┼éo┼Ťci jako warunku swojego powodzenia.

Dalsz─ů za┼Ť cz─Ö┼Ť─ç spotkania zaj─Ö┼éa polemiczna wymiana zda┼ä mi─Ödzy pozosta┼éymi intelektualistkami, kt├│re podzieli┼é problem rozumienia tego, co Jan Pawe┼é II nazwa┼é ÔÇ×kobiecym geniuszemÔÇŁ.

Agnieszka Graff zacz─Ö┼éa od nakre┼Ťlenia kr├│tkiej historii kolejnych faz feminizmu. Zaznaczy┼éa od razu, ┼╝e w swojej pracy naukowej najwi─Öcej czasu po┼Ťwi─Öci┼éa powsta┼éej w odpowiedzi na powojenne przemiany spo┼éeczne tzw. drugiej fali feminizmu. Jej cech─ů charakterystyczn─ů by┼éo ┼╝─ůdanie takich samych szans i mo┼╝liwo┼Ťci wyboru dla kobiet i m─Ö┼╝czyzn. Nurt ten zawiesza┼é kwesti─Ö r├│┼╝nic mi─Ödzy p┼éciami, obecn─ů we wcze┼Ťniejszych formach feminizmu, kt├│re publicystka zdecydowanie krytykuje, oskar┼╝aj─ůc o przypisywanie┬á┬ákobietom istotowych cech, takich jak domowo┼Ť─ç, uleg┼éo┼Ť─ç, opieku┼äczo┼Ť─ç i czysto┼Ť─ç. Podej┼Ťcie takie mo┼╝na nazwa─ç┬áesencjaln─ů pob┼éa┼╝liw─ů idealizacj─ů kobieco┼Ťci, kt├│ra uniemo┼╝liwia┼éa pierwsze upolitycznienie kobiecej to┼╝samo┼Ťci, skoro ta mia┼éa pozostawa─ç w prywatnej sferze domowej. ┬áW zwi─ůzku z czym przyczynia si─Ö do podtrzymania┬ásztywnego gorsetu norm obyczajowych, oraz┬áusprawiedliwiania paternalistycznej dominacji. Graff zarzuci┼éa nauczaniu Jana Paw┼éa II w┼éa┼Ťnie takie rozumienie geniuszu kobiet, na kt├│ry ona osobi┼Ťcie si─Ö nie zgadza.

Z takim postawieniem sprawy┬ápolemizowa┼éy wesp├│┼é historyczka idei Magdalena Gawin i socjolo┼╝ka Aneta Gawkowska. Pierwsza z nich, zajmuj─ůca si─Ö na co dzie┼ä dziejami post─Öpowych ruch├│w kobiecych ko┼äca XIX i XX wieku w Polsce, przekonywa┼éa, ┼╝e aktywistek tamtych czas├│w, kobiet silnych i zdecydowanych, kt├│rych g┼éos przebija┼é si─Ö do publicznych dyskurs├│w, bynajmniej nie mo┼╝na scharakteryzowa─ç wymienionymi przez Graff czterema przymiotami. Warto doda─ç, ┼╝e postawa tych kobiet nie wywo┼éywa┼éa wcale powszechnego zgorszenia, co ┼Ťwiadczy o tym, ┼╝e dyskurs feministyczny cieszy┼é si─Ö w spo┼éecznej ┼Ťwiadomo┼Ťci szerok─ů akceptacj─ů. Gawkowska z kolei argumentowa┼éa, ┼╝e zmar┼éemu papie┼╝owi r├│wnie┼╝ nie chodzi┼éo o takie rozumienie geniuszu kobieco┼Ťci, a raczej o relacyjno┼Ť─ç ÔÇô cech─Ö, kt├│ra cho─ç wymaga dok┼éadnego zdefiniowania, by┼éa ogniwem ┼é─ůcz─ůcym dyskutantki.
Agnieszka Graff relacyjno┼Ť─ç rozumie podobnie do Carol Gilligan, kt├│ra przeprowadzaj─ůc badania ┬ápsychologiczne zorientowa┼éa si─Ö, ┼╝e w procesie akulturacji dziewczynki inaczej ni┼╝ ch┼éopcy przystosowuj─ů si─Ö do reprodukowania sieci spo┼éecznych relacji, troszcz─ůc si─Ö o do┼Ťwiadczenia bliskich os├│b. Kolejn─ů ciekaw─ů obserwacj─ů psycholo┼╝ki by┼éo to, ┼╝e na pewnym etapie rozwoju dziewczynki ÔÇ×trac─ů g┼éosÔÇŁ. O ile ch┼éopcy przyzwyczajeni s─ů do pob┼éa┼╝liwego traktowania przejaw├│w swojego niepos┼éusze┼ästwa, p├│┼║niej tak┼╝e obywatelskiego – a kultura przyjmuje┬á typowo ÔÇ×m─Öskie cechyÔÇŁ: niezale┼╝no┼Ť─ç i racjonalno┼Ť─ç za wska┼║niki doros┼éo┼Ťci, o tyle od dziewczynek wymaga si─Ö, by milcza┼éy we w┼éasnej sprawie w imi─Ö specyficznie rozumianej dobroci i uleg┼éo┼Ťci. ÔÇ×[K]obieta dobra – pisze Gilligan – troszczy si─Ö o innych – ws┼éuchuje si─Ö w ich g┼éosy, reaguje na ich potrzeby. [ÔÇŽ] etyka ┼╝e┼äskiej dobroci podtrzymywa┼éa┬á┬án o r m a l n e, codzienne konwersacje, w kt├│rych m─Ö┼╝czy┼║ni zabierali g┼éos, jakby nie widz─ůc pomijania kobiet, a kobiety pomija┼éy lub usprawiedliwia┼éy w┼éasne pomini─ÖcieÔÇŁ (zainteresowanym polecam te┼╝ ksi─ů┼╝ki Carol Gilligan: ÔÇ×Chod┼║cie z nami. Psychologia i op├│rÔÇŁ oraz ÔÇ×Innym g┼éosemÔÇŁ).

Relacyjno┼Ť─ç, kt├│ra by┼éa przedmiotem dyskusji, jest swego rodzaju ÔÇ×emocjonaln─ů pojemno┼Ťci─ůÔÇŁ, zdolno┼Ťci─ů do wsp├│┼éodczuwania, tym, co w pewien spos├│b determinuje szczeg├│lne dyspozycje do wykonywania pracy opieku┼äczej. Ten w─ůtek jest niezwykle wa┼╝ny, poniewa┼╝ niemal ca┼éa praca zwi─ůzana z trosk─ů ÔÇô praca zwana niekiedy afektywn─ů, trudna, nierzadko frustruj─ůca, wyczerpuj─ůca, a zarazem niezb─Ödna ÔÇô obarcza┼éa i wsp├│┼écze┼Ťnie obarcza g┼é├│wnie kobiety. Ten stan rzeczy jest nie do zaakceptowania, o czym wielokrotnie przypomina┼éa Graff. Psychologiczne r├│┼╝nice, kt├│re najnowsze nurty feminizmu przyjmuj─ů jako fakt spo┼éeczny (nie szukaj─ůc daremnie ich deterministycznie biologicznych ┼║r├│de┼é), nale┼╝y potraktowa─ç jako za┼éo┼╝enie i wyzwanie, by uwzgl─Ödni─ç kobiece do┼Ťwiadczenia w polityce, zwr├│ci─ç uwag─Ö na trudy zwi─ůzane z macierzy┼ästwem, opiek─ů nad niepe┼énosprawnymi, schorowanymi i starszymi. Tej r├│┼╝nicy nie mo┼╝na traktowa─ç jako legitymizacji obecnego podzia┼éu pracy. Przeciwnie, nale┼╝y go przekszta┼éci─ç, by sprawiedliwie – r├│wno w ramach p┼éci – rozdzieli─ç niezb─Ödn─ů spo┼éecznie dzia┼éalno┼Ť─ç opieku┼äcz─ů.
Etyka troski nie powinna pozostawa─ç d┼éu┼╝ej domen─ů samych kobiet. W ┼Ťwiecie demokratycznym potrzebna jest jej uniwersalizacja: z etyki kobiecej powinna sta─ç si─Ö zwyczajnie etyk─ů ludzk─ů, poniewa┼╝ opieku┼äczo┼Ť─ç i dba┼éo┼Ť─ç o innych nie jest problemem samych kobiet, tylko ca┼éego ludzkiego gatunku.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś