Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Dylemat praktyczny

Prawo zakazuj─ůce aborcji jest prawem martwym i zb─Ödnym. Z punktu widzenia moralnego, jest to zakaz szkodliwy i dwuznaczny moralnie ze wzgl─Ödu na zaniechanie pomocy osobom dokonuj─ůcym aborcji.

Ilustr.: Agnieszka WI┼Ťniewska

Czasami nieporozumienie w dyskusji wynika nie tyle z faktu, ┼╝e nie zgadzamy si─Ö w kwestiach ┼Ťwiatopogl─ůdowych, ale z st─ůd, ┼╝e rozmawiamy na dwa r├│┼╝ne tematy. Taki jest problem z debat─ů o delegalizacji aborcji.

 

Nie jest to dyskusja ┼Ťwiatopogl─ůdowa. Dotychczasowa debata o delegalizacji aborcji koncentrowa┼éa si─Ö g┼é├│wnie na trzech powi─ůzanych ze sob─ů kwestiach. Po pierwsze, od kiedy mo┼╝emy m├│wi─ç, ┼╝e mamy do czynienia z istot─ů ludzk─ů. Po drugie, czy kobieta ma pe┼én─ů wolno┼Ť─ç do dysponowania swym cia┼éem. Wreszcie, czy zabijania istot ludzkich jest moralne. Co do tego, ┼╝e nie powinni┼Ťmy zabija─ç, tak zwolennicy, jak i przeciwnicy delegalizacji aborcji nie maj─ů w─ůtpliwo┼Ťci. Otwartym pozostawa┼éo pytanie, czy powinni┼Ťmy zezwala─ç na zabijanie w imi─Ö obrony innego ┼╝ycia, na przyk┼éad ┼╝ycia matki. Dwie pierwsze kwestie dotyczy┼éy tego, czy w przypadku p┼éodu mo┼╝emy m├│wi─ç o autonomicznej istocie ludzkiej i czy w zwi─ůzku z tym mamy prawo do decydowaniu o jego ┼╝yciu.

 

Aborcja jest niemoralna

Na potrzeby jasno┼Ťci dyskusji, kwesti─Ö tego, czy powinno si─Ö po┼Ťwi─Öca─ç jedno ┼╝ycie, by ratowa─ç ┼╝ycie innego, proponuj─Ö pozostawi─ç na boku. Cz─Östo s─ů to wybory tragiczne, a sama kwestia pozostaje w du┼╝ej mierze nierozstrzygalna. Pami─Ötajmy jednak, ┼╝e nie spieramy si─Ö tu o to, czy zabijanie jest z┼ée, czy dobre, ale czy zab├│jstwo w takiej a takiej sytuacji, pozostaj─ůc z┼éym bywa usprawiedliwione. Z prostsz─ů sytuacj─ů mamy do czynienia w przypadku problemu autonomii istoty ludzkiej i prawa kobiety do decydowania o w┼éasnym ciele. Nie mo┼╝na uzna─ç, ┼╝e jest ono bezwzgl─Ödne. Je┼╝eli z┼éami─Ö r─Ök─Ö, to lekarz wci─ů┼╝ ma obowi─ůzek do udzielenia mi pomocy medycznej i nastawienia ko┼äczyny bez wzgl─Ödu na to czy chc─Ö, czy nie chc─Ö, aby by┼éa ona z┼éamana. Argument z autonomii cia┼éa kobiety nie jest wi─Öc przekonuj─ůcy.

 

S┼éaba wydaje si─Ö r├│wnie┼╝ argumentacja dotycz─ůca kwestii tego, co jest, a co nie jest istot─ů ludzk─ů. Pomijaj─ůc ju┼╝ kwesti─Ö tego, ┼╝e argumenty na rzecz jednej lub drugiej strony maj─ů najcz─Ö┼Ťciej charakter estetyczny, mo┼╝emy do┼Ť─ç ┼éatwo przyj─ů─ç, ┼╝e dyskusja o tym, co to znaczy by─ç cz┼éowiekiem i od kiedy zaczyna si─Ö cz┼éowiek, mimo ┼╝e trwa od trzech tysi─ůcleci, nie doczeka┼éa si─Ö rozstrzygni─Öcia. Z kolei je┼╝eli mamy przes─ůdza─ç w─ůtpliwo┼Ťci na korzy┼Ť─ç pokrzywdzonego, to prima facie powinni┼Ťmy przyj─ů─ç, ┼╝e p┼é├│d jest cz┼éowiekiem i jego ┼╝ycie powinno by─ç bezwzgl─Ödnie chronione. Na tej podstawie mo┼╝emy wnioskowa─ç, ┼╝e aborcja jest niemoralna.

 

Ca┼éy problem polega na tym, w jaki spos├│b mo┼╝na argumentowa─ç za tym, ┼╝e nie powinno si─Ö dokonywa─ç aborcji, a zarazem by─ç przeciwnikiem jej delegalizacji? Jako katolik z przekonaniem zgadzam si─Ö z powy┼╝sz─ů argumentacj─ů. Aborcja jest z┼éa i nie powinna mie─ç miejsca. Mimo to twierdz─Ö, r├│wnie┼╝ z przyczyn moralnych, ┼╝e nie powinno si─Ö aborcji delegalizowa─ç.

Ilustr.: Agnieszka WI┼Ťniewska

Fikcyjne prawo

Przede wszystkim nale┼╝y pami─Öta─ç, jak pisa┼éem, ┼╝e nasza dyskusja nie ma charakteru ┼Ťwiatopogl─ůdowego, ale pragmatyczno-prawny. Co do tego, ┼╝e z moralnego punktu widzenia nie powinno si─Ö dokonywa─ç aborcji, ca┼ékowita zgoda. Czasami jednak jest tak, ┼╝e w imi─Ö ochrony ┼╝ycia, nale┼╝y prawnie zezwoli─ç na odbieranie ┼╝ycia. Paradoksalno┼Ť─ç tego stwierdzenia zniknie, gdy u┼Ťwiadomimy sobie kilka podstawowych fakt├│w.

 

Po pierwsze, b┼é─Ödem jest przekonanie, ┼╝e delegalizacja aborcji w Polsce czyni zabieg przerywania ci─ů┼╝y nielegalnym. Wystarczy wyjecha─ç do kliniki w Niemczech czy w Czechach, ┼╝eby zabieg sta┼é w pe┼énej zgodzie z prawem. Nie jest on te┼╝ trudny w kraju. Nie m├│wi─Ö tu wy┼é─ůcznie o tzw. podziemiu aborcyjnym, ale przede wszystkim o tym, ┼╝e ┼Ťrodki wywo┼éuj─ůce sztuczne poronienie s─ů z ┼éatwo┼Ťci─ů dost─Öpne w Internecie. Mo┼╝emy oczywi┼Ťcie zdelegalizowa─ç Internet oraz zakaza─ç wyjazd├│w do Niemiec i Czech, ale wydaje si─Ö, ┼╝e nie t─Ödy droga.

 

Nie jest r├│wnie┼╝ prawd─ů, ┼╝e delegalizacja aborcji przyczynia si─Ö do zmniejszenia liczby aborcji w kraju. Owszem, gdy spojrze─ç na oficjalne statystyki, zgodnie z kt├│rymi dokonuje si─Ö oko┼éo 600 zabieg├│w rocznie, takie twierdzenie mia┼éoby sens. Sprawa ma si─Ö jednak inaczej, gdy uwzgl─Ödnimy aborcje nielegalne. Problem polega na tym, ┼╝e nikt nie wie, jaka jest skala zjawiska. Z obu stron padaj─ů liczby od 3 do 300 tysi─Öcy nielegalnych aborcji rocznie. Ma┼éo kto zauwa┼╝a inne niepokoj─ůce statystki. Co najmniej od lat 90-tych obserwujemy w Polsce wzrost liczby samoistnych poronie┼ä, pomimo tego, ┼╝e jako┼Ť─ç opieki medycznej znaczenie wzros┼éa. Pami─Ötajmy zarazem, ┼╝e oficjalne statystyki dotycz─ůce samoistnych poronie┼ä cz─Östo ukrywaj─ů przypadki sztucznego, najcz─Ö┼Ťciej farmakologicznego przerywania ci─ů┼╝y, oraz nie uwzgl─Ödniaj─ů niezarejestrowanych przypadk├│w poronie┼ä. Rozs─ůdnie mo┼╝na wi─Öc przyj─ů─ç, zgodnie z szacunkami Federacji na rzecz Kobiet i Rodziny, kt├│ra dane podaje za statystykami WHO, ┼╝e liczba nielegalnych aborcji w Polsce kszta┼étuje si─Ö na poziomie 80-200 tysi─Öcy rocznie. Liczby kilkunastotysi─Öczne wydaj─ů si─Ö jednak ma┼éo prawdopodobne, bo oznacza┼éoby to, ┼╝e w dwukrotnie liczniejszej pod wzgl─Ödem mieszka┼äc├│w Polsce, jest mniej zabieg├│w ni┼╝ w Holandii. Za┼é├│┼╝my jednak, ┼╝e spo┼éecze┼ästwo polskie stosuje si─Ö mocniej do moralno┼Ťci katolickiej i dokonuje proporcjonalnie dwa razy mniej zabieg├│w rocznie ni┼╝ Holendrzy , czyli oko┼éo 50 tysi─Öcy zabieg├│w. Co z tego wynika? Przede wszystkim to, ┼╝e prawo antyaborcyjne jest ma┼éo skuteczne. W roku 1990, jeszcze przed uchwaleniem obecnej ustawy, dokonywano rocznie oko┼éo 59 tysi─Öcy legalnych aborcji. Je┼╝eli wi─Öc ustawa delegalizuj─ůca aborcj─Ö nie przyczynia si─Ö do spadku ilo┼Ťci zabieg├│w aborcyjnych, to znaczy, ┼╝e jest ona niepotrzebna. Prawo, kt├│rego nikt nie przestrzega, nie jest obowi─ůzuj─ůcym prawem, ale fikcj─ů.

 

W zwi─ůzku z tym, je┼╝eli ustawa antyaborcyjna nie przyczynia si─Ö do spadku ilo┼Ťci aborcji, to mo┼╝na argumentowa─ç, ┼╝e ustawa jest szkodliwa. Delegalizacja aborcji utrudnia lub uniemo┼╝liwia udzielenie pomocy medycznej i prawnej osobom dokonuj─ůcym takie zabiegi. Innymi s┼éowy, delegalizuj─ůc aborcj─Ö, nara┼╝amy ┼╝ycie i zdrowie kobiet dokonuj─ůcych aborcji. Je┼╝eli zabieg aborcji mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z powik┼éaniami i zagro┼╝eniem ┼╝ycia kobiet, to skazuj─ůc kobiety na podziemie aborcyjne, odcinamy je od publicznej opieki zdrowotnej. Tym samym pope┼éniamy grzech zaniechania.

 

Ilustr.: Agnieszka Wi┼Ťniewska

Nietrafiony jest tak┼╝e argument z analogii pomi─Ödzy mordowaniem ludzi a zabijaniem nienarodzonych dzieci. M├│wi on w skr├│cie, ┼╝e je┼╝eli zakazujemy zabijania ludzi, a p┼é├│d jest cz┼éowiekiem, to powinni┼Ťmy r├│wnie┼╝ zakaza─ç zabijania nienarodzonych dzieci. Problem polega na tym, ┼╝e prawo pa┼ästwowe nie jest tym samym, co prawo moralne. Je┼╝eli zakazujemy czego┼Ť pod sankcj─ů prawn─ů, to zakaz ten mo┼╝e pe┼éni─ç dwie podstawowe funkcje: ukaranie osoby dokonuj─ůcej zakazanego czynu oraz uniemo┼╝liwienie jej dokonania tego czynu ponownie. W przypadku morderstw twierdzimy wi─Öc, ┼╝e poparty sankcj─ů zakaz prawny ma na celu ukaranie morderc├│w oraz uniemo┼╝liwienie im dokonania kolejnych morderstw. Analogia nie zachodzi w przypadku zakazu aborcji. P├│ki co zwolennicy zakazu aborcji nie twierdz─ů, ┼╝e nale┼╝y wsadza─ç do wi─Özienia matki, a zatem prawo antyaborcyjne nie pe┼éni funkcji sankcjonuj─ůcej. By─ç mo┼╝e mog┼éoby pe┼éni─ç funkcj─Ö odstraszaj─ůc─ů i utrudniaj─ůc─ů wykonanie czynu, ale w obliczu tego, jak ┼éatwo o aborcj─Ö w Polsce, jest to ma┼éo prawdopodobne. Innymi s┼éowy, z punktu widzenia teoretycznoprawnego prawo zakazuj─ůce aborcji jest prawem martwym i zb─Ödnym. Z kolei z punktu widzenia moralnego, jest to zakaz szkodliwy i dwuznaczny moralnie ze wzgl─Ödu na zaniechanie pomocy osobom dokonuj─ůcym aborcji.

 

Jak chroni─ç ┼╝ycie?

Do tej pory twierdzi┼éem, ┼╝e aborcja jest niemoralna. Niemoralna i w─ůtpliwa pod wzgl─Ödem prawnym jest r├│wnie┼╝ delegalizacja aborcji. Co zatem zrobi─ç, ┼╝eby chroni─ç ┼╝ycie? Odpowied┼║ jest bardzo prosta. Aborcja nie bierze si─Ö st─ůd, ┼╝e taka jest moda lub kaprys wsp├│┼éczesnej kobiety. Aborcja nie bierze si─Ö z mody na cywilizacj─Ö ┼Ťmierci, czegokolwiek by ona nie oznacza┼éa. Zjawisko aborcji bierze si─Ö najcz─Ö┼Ťciej z biedy lub z praktycznej niemo┼╝liwo┼Ťci po┼Ťwi─Öcenia si─Ö opiece nad dzieckiem. To ostatnie zjawisko nie dotyczy przy tym z regu┼éy kobiet na wysokich stanowiskach, ale os├│b, kt├│re nie mog─ů sobie pozwoli─ç na p├│┼éroczn─ů przerw─Ö w pracy, musz─ů samotnie wychowywa─ç dziecko, lub tych, kt├│rych po prostu nie sta─ç na jego posiadanie.

 

Moralny sprzeciw wobec aborcji jest wi─Öc godny pochwa┼éy. Je┼╝eli jednak ma on si─Ö koncentrowa─ç na walce o delegalizacj─Ö aborcji, jest moraln─ů g┼éupot─ů. Nie wystarczy zamyka─ç oczu, ┼╝eby dane zjawisko znikn─Ö┼éo, a i samo zamykanie oczu jest cz─Östo niemoralne. Wi─Öcej dobrego my, zwolennicy ┼╝ycia, osi─ůgn─Öliby┼Ťmy, gdyby┼Ťmy zacz─Öli walczy─ç o popraw─Ö warunk├│w ┼╝ycia w Polsce, o powi─Ökszenie pensji, o ograniczenie ilo┼Ťci um├│w ┼Ťmieciowych. Chroni─ç ┼╝ycie b─Ödziemy wtedy, gdy b─Ödziemy walczy─ç z bied─ů i z wykluczeniem. Jest to by─ç mo┼╝e mniej spektakularna walka, ale z pewno┼Ťci─ů maj─ůca wi─Öcej wsp├│lnego z duchem chrze┼Ťcija┼ästwa.

 

Czytaj nas co tydzie┼ä!┬áNowy numer tygodnika „Kontakt” w ka┼╝dy poniedzia┼éek.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś