Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Czy ko┼éysanki lubi─ů ┼Ťwiat┼éo dzienne?

Dopiero czas poka┼╝e, czy p┼éyta ÔÇ×Ko┼éysanki niedzisiejszeÔÇŁ stanie si─Ö ┼╝ywym ÔÇ×pami─ÖtnikiemÔÇŁ dla kolejnych pokole┼ä czy raczej nowoczesnym i multimedialnym ÔÇ×muzeumÔÇŁ ko┼éysanki.

materiały prasowe

materiały prasowe


W ci─ůgu ostatnich kilku lat mia┼éem przyjemno┼Ť─ç natkn─ů─ç si─Ö na wiele projekt├│w muzycznych, kt├│rych celem by┼éo przypomnienie utwor├│w maj─ůcych ÔÇ×czas swojej ┼Ťwietno┼ŤciÔÇŁ za sob─ů b─ůd┼║ przybli┼╝enie szerszemu gronu s┼éuchaczy muzyki powszechnie nieznanej. T─Ögie Ch┼éopy od polek, walc├│w i fokstrot├│w Kielecczyzny, Warszawska Orkiestra Sentymentalna rozsmakowana w melodiach dawnej Warszawy, zesp├│┼é Solid Blue ÔÇô ogrywaj─ůcy tradycyjne kaszubskie piosenki jazzow─ů harmoni─ů. Podobne inicjatywy opisywane s─ů cz─Östo has┼éami ÔÇ×ocalenia od zapomnieniaÔÇŁ, ÔÇ×odkopywaniaÔÇŁ, ÔÇ×odnajdywaniaÔÇŁ, ÔÇ×przywracania pami─ÖciÔÇŁ pewnej kategorii utwor├│w, muzyce danej grupy etnicznej albo tw├│rczo┼Ťci okre┼Ťlonej spo┼éeczno┼Ťci. Ka┼╝de takie dzia┼éanie, nawet je┼Ťli nazwiemy je rekonstrukcj─ů, a opowie┼Ť─ç o nim zbudujemy na poj─Öciu autentyczno┼Ťci, stanowi─ç b─Ödzie przede wszystkim reinterpretacj─Ö muzyki w nowym kontek┼Ťcie.
Dzisiejsze niedzisiejsze
Niedawno moj─ů uwag─Ö zwr├│ci┼éo kolejne przedsi─Öwzi─Öcie, kt├│re doskonale mie┼Ťci si─Ö w opisanych wcze┼Ťniej ramach ÔÇ×przywracania pami─ÖciÔÇŁ. Mowa o ÔÇ×Ko┼éysankach niedzisiejszychÔÇŁ, czyli zbiorze ma┼éo znanych i nie┼Ťpiewanych ju┼╝ ko┼éysanek, nagranym przez wokalistk─Ö Anet─Ö Strzeszewsk─ů. Wykonawczyni zainspirowana piosnkami ┼Ťpiewanymi przez jej w┼éasn─ů babci─Ö postanowi┼éa przeprowadzi─ç co┼Ť w rodzaju mikro-badania etnomuzykologicznego, a zebrane w ten spos├│b od starszych os├│b z kilku miejsc Polski ko┼éysanki trafi┼éy na p┼éyt─Ö wydan─ů dzi─Öki wp┼éatom dokonanym w trakcie crowdfundingowej zbi├│rki.
Ko┼éysankowa p┼éyta, cho─ç by┼éoby to ca┼ékiem uzasadnione, nie wydaje si─Ö wcale monotonna. Kolejne utwory przychodz─ů do s┼éuchacza ze zr├│┼╝nicowan─ů dynamik─ů i w odmiennych tempach. Mi─Ödzy konwencjonalne ┼Ťpiewane usypianki┬áautorzy albumu wmieszali r├│wnie┼╝ inne formy ekspresji ÔÇô jak cho─çby recytowan─ů przez pani─ů Natali─Ö Wrochn─Ö (babci─Ö autorki projektu) bajk─Ö o chytrej babie gotuj─ůcej barszcz ze sple┼Ťnia┼éego buraka. Na jednej ze ┼Ťcie┼╝ek pojawia si─Ö ch├│rek dzieci. Nowoczesne aran┼╝acje ko┼éysanek s─ů urozmaicone i przyjemne dla ucha. Nagranie ÔÇô zrealizowane z dba┼éo┼Ťci─ů o stereofoni─Ö i sp├│jno┼Ť─ç przestrzeni. Zaproszeni na p┼éyt─Ö instrumentali┼Ťci wykonali swoje partie perfekcyjnie technicznie, a sama Aneta Strzeszewska doskonale panuje nad w┼éasnym g┼éosem. Mimo tego wszystkiego, s┼éuchaj─ůc ÔÇ×Ko┼éysanek niedzisiejszychÔÇŁ, odczuwam pewien dysonans.
***
Ka┼╝dy ┼Ťwiadomy (prze)tw├│rca, zanim zabierze si─Ö do swojej interpretacji materia┼éu, staje przed pytaniami: czemu ma s┼éu┼╝y─ç dokonywany przez niego przek┼éad? jak dobra─ç w┼éa┼Ťciwe ┼Ťrodki artystyczne do osi─ůgni─Öcia obranego celu? Jak pisze Aneta Strzeszewska w ksi─ů┼╝eczce do┼é─ůczonej do p┼éyty: ÔÇ×Ide─ů projektu ┬źKo┼éysanki niedzisiejsze┬╗ jest ocalenie od zapomnienia ludowych ko┼éysanek i piosenek, kt├│re s─ů ukryte g┼é─Öboko w pami─Öci ludzi starszychÔÇŁ. Na stronie internetowej promuj─ůcej przedsi─Öwzi─Öcie dodaje, ┼╝e chcia┼éaby, aby album sta┼é si─Ö ÔÇ×osobistym pami─Ötnikiem przekazanym kolejnym pokoleniomÔÇŁ. Podkre┼Ťla te┼╝, ┼╝e utwory znajduj─ůce si─Ö na kr─ů┼╝ku ÔÇ×znacznie r├│┼╝ni─ů si─Ö od popularnych, wszystkim znanych usypianek. Ujmuj─ů niebanaln─ů tematyk─ů, lini─ů melodyczn─ů i bogatym s┼éownictwemÔÇŁ.
Po podobnym artystycznym credo oczekiwa┼ébym od tw├│rc├│w projektu doboru artystycznych zabieg├│w, kt├│re dobitnie wska┼╝─ů, co czyni ko┼éysanki poprzednich pokole┼ä wyj─ůtkowymi. Liczy┼ébym na uwypuklenie tre┼Ťci znajduj─ůcych si─Ö w ich s┼éowach albo kontekstu ich dotychczasowego istnienia, a w warstwie d┼║wi─Ökowej oszcz─Ödno┼Ťci melodii. Tymczasem, o tym, ┼╝e nagrane na p┼éycie piosenki mia┼éyby by─ç ÔÇ×niedzisiejszeÔÇŁ przypominaj─ů od czasu do czasu pojedyncze archaizmy, brzmi─ůce nieco ÔÇ×ko┼ŤlawoÔÇŁ we wsp├│┼éczesnym uchu mieszczucha. Ani dzi─Öki przes┼éuchaniu kr─ů┼╝ka, ani czytaj─ůc do┼é─ůczon─ů do pude┼éka ksi─ů┼╝eczk─Ö, nie dowiedzia┼éem si─Ö, dlaczego autorka zdecydowa┼éa si─Ö wybra─ç akurat ÔÇô sk─ůdin─ůd pi─Ökn─ů ÔÇô ukrai┼äsk─ů pie┼Ť┼ä ÔÇ×Powiszu ja ko┼éysoczkuÔÇŁ. Dopiero kilkukrotne ods┼éuchanie pozwoli┼éo mi zauwa┼╝y─ç i zrozumie─ç b─Öd─ůcy tre┼Ťci─ů ko┼éysanki ÔÇ×U┼Ťnij┼╝e mi u┼ŤnijÔÇŁ w─ůtek matki fantazjuj─ůcej, ┼╝e usypiany przez ni─ů synek pr─Ödko uro┼Ťnie na tyle, by m├│g┼é pomaga─ç w gospodarstwie przy pasieniu krowy.
To, co by┼éoby zalet─ů na p┼éycie instrumentalnej ÔÇô zwracaj─ůcy uwag─Ö duet fletu i oboju, g─Öste pady wype┼éniaj─ůce przestrze┼ä nagrania ÔÇô tutaj nierzadko przykrywa s┼éowa, ujednolica, ┼éamie minimalistyczny charakter usypianek. Jednak nawet gdyby odrzuci─ç ide─Ö ÔÇ×pami─ÖtnikaÔÇŁ ko┼éysanek i potraktowa─ç album jako zbi├│r ambitnych utwor├│w wsp├│┼éczesnej muzyki rozrywkowej inspirowany melodiami ÔÇ×ludowymiÔÇŁ, trudno by┼éoby uzna─ç ÔÇ×Ko┼éysanki niedzisiejszeÔÇŁ za pe┼éen sukces. Wszystko w nich zbyt u┼éadzone, g┼éadkie ÔÇô┬áod na┼Ťladuj─ůcych smyczki syntezator├│w po ozdobniki i popow─ů manier─Ö obecn─ů w niekt├│rych partiach wokalnych. Jednym z niewielu element├│w, kt├│ry na ÔÇ×Ko┼éysankach niedzisiejszychÔÇŁ przypad┼é mi do gustu bez ┼╝adnych zastrze┼╝e┼ä, s─ů go┼Ťcinne partie osiemdziesi─Öciopi─Öcioletniej pani Natalii Wrochny. W ÔÇ×La lu lajÔÇŁ, fina┼éowym utworze p┼éyty, Babcia Natalia niespiesznie i z uczuciem na wp├│┼é ┼Ťpiewa, na wp├│┼é recytuje:
ÔÇ×W suterynach daleko za miastem
W suterynach gdzie n─Ödza i g┼é├│d
Nad niewielk─ů kolebk─ů niewiasta
tul─ůc dzieci─Ö nuci┼éa do snu…ÔÇŁ
Jednak po kilkunastu sekundach w┼é─ůcza si─Ö bardzo wysokim g┼éosem wokalistka. W jego krystalicznej barwie doskonale s┼éycha─ç g├│rne ÔÇ×CÔÇŁ i dolne ÔÇ×FÔÇŁ, ale raczej nie s─ů to pierwsze litery od ÔÇ×czu┼éo┼Ť─çÔÇŁ lub ÔÇ×frasunekÔÇŁ ÔÇô tylko nazwy d┼║wi─Ök├│w. Zarejestrowane utwory staj─ů si─Ö bardzo ÔÇ×sceniczneÔÇŁ, trac─ůc jednocze┼Ťnie kameralny charakter, tak wa┼╝ny, gdy mowa o ko┼éysankach.

┼╗ywy ÔÇ×pami─ÖtnikÔÇŁ i multimedialne ÔÇ×muzeumÔÇŁ
Cho─ç zdaj─Ö sobie spraw─Ö, jak trudne w realizacji by┼éoby podobne przedsi─Öwzi─Öcie, remedium na opisane powy┼╝ej bol─ůczki p┼éyty Anety Strzeszewskiej m├│g┼éby by─ç wi─Ökszy udzia┼é w projekcie pierwotnych ÔÇ×w┼éa┼ŤcicieliÔÇŁ zawartych na niej utwor├│w ÔÇô mi─Ödzy innymi wymienionych w podzi─Ökowaniach: pana Stanis┼éawa z okolic ┼üowicza, pani Gra┼╝yny Gra┼éek czy Babci Natalii. Oddanie im g┼éosu w szerszym zakresie ÔÇô je┼Ťli nie w roli wokalist├│w czy recytuj─ůcych, to zamieszczaj─ůc ich opowie┼Ťci o konkretnych ko┼éysankach ÔÇô uczyni┼éoby album dojrzalszym i bardziej atrakcyjnym.
Stwierdzaj─ůc, ┼╝e ÔÇ×W g┼éowach naszych bab─ç, dziadk├│w jest wiele muzyki, kt├│ra nigdy nie ujrza┼éa ┼Ťwiat┼éa dziennegoÔÇŁ ÔÇô┬áinicjatorka przedsi─Öwzi─Öcia zapomnia┼éa by─ç mo┼╝e, ┼╝e do o┼Ťwietlenia ko┼éysanek znacznie lepiej ni┼╝ ÔÇ×┼Ťwiat┼éo dzienneÔÇŁ nadaje si─Ö delikatna po┼Ťwiata ksi─Ö┼╝yca. Projekt ÔÇ×Ko┼éysanki niedzisiejszeÔÇŁ obudzi┼é we mnie naprawd─Ö du┼╝e nadzieje i zaraz potem zawi├│d┼é je niezgodno┼Ťci─ů formy i tre┼Ťci. Zdaj─Ö sobie spraw─Ö, ┼╝e (p├│ki co) nie ja jestem jego g┼é├│wnym odbiorc─ů, a dopiero z czasem oka┼╝e si─Ö, czy ÔÇ×tradycja spotka si─Ö z nowoczesno┼Ťci─ů, a bogactwo d┼║wi─Ök├│w i s┼é├│w poruszy niejedno serceÔÇŁ. Mojego nie poruszy┼éo, ale ┼╝ycz─Ö niedzisiejszym ko┼éysankom jak najlepiej. Obawiam si─Ö jednak, ┼╝e mimo uwsp├│┼écze┼Ťnionej formy (a mo┼╝e raczej ze wzgl─Ödu na ni─ů) ÔÇ×Ko┼éysanki niedzisiejszeÔÇŁ bardziej ni┼╝ jako ┼╝ywy ÔÇ×pami─ÖtnikÔÇŁ sprawdz─ů si─Ö jako pami─ůtka w nowoczesnym i multimedialnym ÔÇ×muzeumÔÇŁ ko┼éysanki. Obym si─Ö myli┼é.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś