Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Gorchinskaya: Crawlem do Europy

Nawet gdy Wiktor Janukowycz sam m├│wi, ┼╝e ÔÇ×idzie do EuropyÔÇŁ, nie koniecznie wie co faktycznie oznaczaj─ů te s┼éowa. Dla Janukowycza wyb├│r mi─Ödzy sojuszem z Uni─ů a przyja┼║ni─ů z Rosj─ů, to wyb├│r mi─Ödzy tym kto jest w stanie zagwarantowa─ç najlepszy uk┼éad i wi─Öksze szanse na jego w┼éasn─ů reelekcj─Ö.

Ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Nie jestem pewna czy Janukowycz podziela idee, kt├│re ┼é─ůcz─ů Uni─Ö Europejsk─ů. Dla niego wyb├│r mi─Ödzy sojuszem z Uni─ů a przyja┼║ni─ů z Rosj─ů, to wyb├│r mi─Ödzy tym kto jest w stanie zagwarantowa─ç najlepszy uk┼éad i wi─Öksze szanse na jego w┼éasn─ů reelekcj─Ö. Najwyra┼║niej Europa okazuje si─Ö p├│ki co bardziej op┼éacalnym wyborem z tej perspektywy. – m├│wi naczelna Katya Gorchinskaya zast─Öpca redaktora naczelnego KyivPost.
 
Rozmawia Mateusz Luft
 
W Polsce dotychczas dominowa┼éo my┼Ťlenie prometejskie. Nasz kraj mia┼é by─ç dla Ukrainy bram─ů do Europy. Jak to wygl─ůda z perspektywy ukrai┼äskiej?
Na Ukrainie nie idziemy a┼╝ tak daleko, poniewa┼╝ nikt nie m├│wi o cz┼éonkostwie w Unii, a umowa stowarzyszeniowa nie daje takiej perspektywy. Obecnie nie ma r├│wnie┼╝ konsensusu w spo┼éecze┼ästwie czy powinni┼Ťmy do Unii wst─ůpi─ç czy nie. Z pewno┼Ťci─ů jednak wzrasta zgoda na podpisanie umowy stowarzyszeniowej.
S─ůdz─Ö, ┼╝e droga Polski jest dobrym przyk┼éadem pokazuj─ůcym jakie zmiany mog─ů zaj┼Ť─ç w naszym kraju. Jednak Ukrai┼äcy rozumiej─ů, ┼╝e przemiany nie musz─ů koniecznie zachodzi─ç w ten sam spos├│b. Wr─Öcz odwrotnie.
 
Niew─ůtpliwie transformacja w Polsce, mimo wielu wad, okaza┼éa si─Ö sukcesem. Czyli nie b─Ödziemy mieli powt├│rki z historii?
Nie s─ůdz─Ö, aby transformacja na Ukrainie przebieg┼éa w podobnym stylu. Z du┼╝ym prawdopodobie┼ästwem wprowadzaj─ůc reformy p├│jdziemy z┼é─ů drog─ů, a proces ten b─Ödzie do du┼╝o d┼éu┼╝szy i trudniejszy. R├│┼╝nica polega na tym, ┼╝e u was panowa┼é konsensus dotycz─ůcy kierunku, w kt├│rym powinien pod─ů┼╝a─ç kraj, a Ukraina wci─ů┼╝ jest bardzo podzielona w tej sprawie.
Do niedawna nie by┼éo nawet w spo┼éecze┼ästwie wi─Ökszo┼Ťci, kt├│ra popiera┼éaby podpisanie umowy stowarzyszeniowej, czy integracj─Ö z Uni─ů Europejsk─ů. Dopiero od kilku lat odkrywamy, czym faktycznie jest Europa. Wielu ludzi wci─ů┼╝ uwa┼╝a umow─Ö stowarzyszeniow─ů za z┼ée posuni─Öcie.
 
A co z elitami politycznymi?
Ten proces dotyczy ich w r├│wnym stopniu, co reszt─Ö spo┼éecze┼ästwa. Do czasu kiedy prezydent Wiktor Janukowycz nie o┼Ťwiadczy┼é, ┼╝e jego celem jest d─ů┼╝enie w kierunku europejskim, nie by┼éo ┼╝adnej zgody w tej sprawie. Ale nawet gdy on sam m├│wi, ┼╝e ÔÇ×idzie do EuropyÔÇŁ, nie koniecznie wie co faktycznie oznaczaj─ů te s┼éowa. Nie jestem pewna czy on podziela idee, kt├│re ┼é─ůcz─ů Uni─Ö Europejsk─ů. Dla Janukowycza wyb├│r mi─Ödzy sojuszem z Uni─ů a przyja┼║ni─ů z Rosj─ů, to wyb├│r mi─Ödzy tym kto jest w stanie zagwarantowa─ç najlepszy uk┼éad i wi─Öksze szanse na jego w┼éasn─ů reelekcj─Ö. Najwyra┼║niej Europa okazuje si─Ö p├│ki co bardziej op┼éacalnym wyborem z tej perspektywy.
 
W 2006 roku Wiktor Juszczenko wraz z Adamem Michnikiem napisali list otwarty, wzywaj─ůcy do otwarcia si─Ö spo┼éecze┼ästw Europejskich na ten ÔÇ×wielki europejski kraj, kt├│rego potrzeby i aspiracje nie mog─ů zosta─ç pomini─Öte w procesie budowania nowej Europy.ÔÇŁ Dzi┼Ť atmosfera na Ukrainie nie jest ju┼╝ taka entuzjastyczna?
R├│┼╝nica mi─Ödzy atmosfer─ů polityczn─ů po pomara┼äczowej rewolucji, a t─ů, z kt├│r─ů mamy do czynienia obecnie polega na tym, ┼╝e poprzedni prezydent Juszczenko nie umia┼é nawet stworzy─ç rz─ůdu zdolnego do podj─Öcia i wprowadzenia w ┼╝ycie jakiejkolwiek decyzji, a obecny prezydent Wiktor Janukowycz ÔÇô ze wszystkimi swoimi wadami ÔÇô stworzy┼é system w kt├│rym jego wola staje si─Ö prawem. Janukowycz wprowadzi┼é styl gangsterski, w kt├│rym lider gangu decyduje, a wszyscy inni wykonuj─ů polecenia.
 
W praktyce oznacza to, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç z kilku tysi─Öcy ludzi pracuj─ůcych w administracji nie robi nic, cho─ç s─ů zdolni do dzia┼éania. Dzia┼éania podejmuj─ů dopiero pod presj─ů decyzji Janukowycza, kt├│rego wola musi by─ç wprowadzona w ┼╝ycie. Dopiero na skinienie jego r─Öki ca┼éa administracja, parlament, czy jego gabinet zaczyna porusza─ç si─Ö w okre┼Ťlonym kierunku. Zupe┼énie odwrotnie post─Öpowa┼é jego poprzednik Juszczenko, kt├│ry mia┼é mia┼é g┼éow─Ö w chmurach, by┼é niezdolny do rz─ůdzenia, ale m├│g┼é prosperowa─ç dzi─Öki przymykaniu oka na powszechn─ů korupcj─Ö.
 
Niew─ůtpliwie drug─ů r├│┼╝nic─ů jest to, o czym ju┼╝ wspomina┼éam. Nigdy w historii elity nie by┼éy tak zdecydowane i zgodne, ┼╝e kraj powinien zbli┼╝a─ç si─Ö do Europy i powinni┼Ťmy podpisa─ç umow─Ö stowarzyszeniow─ů. Oczywi┼Ťcie to jest pewna og├│lna zgoda co do kierunku rozwoju kraju. Jak─ů drog─ů Ukraina powinna tam zmierza─ç? Kogo oskar┼╝a─ç, je┼Ťli tam nie dojdziemy? O to spieraj─ů si─Ö r├│┼╝ne frakcje.
 

Ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


We wspomnianym li┼Ťcie obaj autorzy apeluj─ů, aby relacje UE i Ukrainy nie ogranicza┼éy si─Ö do formu┼éy ÔÇ×nowego s─ůsiedztwaÔÇŁ. ÔÇ×Potrzebne jest jasne stwierdzenie, ┼╝e przed Ukrain─ů istnieje perspektywa europejska, ┼╝e pa┼ästwo stoi przed szans─ů przyj─Öcia do NATO i UE.ÔÇŁ Sk─ůd zgoda elit w tej sprawie, mimo ┼╝e Unia nigdy nie z┼éo┼╝y┼éa Ukrainie oferty realnej drogi wst─ůpienia do Wsp├│lnoty?
Prawda, ┼╝e szczeg├│lnie w ostatnich latach kryzysu Unia z bardzo du┼╝─ů rezerw─ů podchodzi┼éa wobec perspektywy rozszerzenia. Tak naprawd─Ö Europa nigdy nie by┼éa gotowa, aby otworzy─ç dla nas perspektyw─Ö cz┼éonkostwa. Mimo to Ukraina by┼éa bardzo mocno zach─Öcana do podpisania umowy stowarzyszeniowej.
 
Jednak┼╝e w tym czasie sporo si─Ö zmieni┼éo na samej Ukrainie. Grupy, kt├│re by┼éy od zawsze postrzegane jako prorosyjskie ostatnio zmieni┼éy swoje sympatie na proeuropejskie. W do┼Ť─ç schizofremicznej sytuacji znalaz┼éa si─Ö wspomniana ju┼╝ Partia Region├│w. Od zawsze prowadzi┼éa ona polityk─Ö zbli┼╝enia z Moskw─ů i utrzymywa┼éa kontakty z rosyjskim biznesem bankowym. Kiedy jej lider, prezydent Janukowycz, powiedzia┼é, ┼╝e chce zbli┼╝enia z Europ─ů, z dnia na dzie┼ä okaza┼éo si─Ö, ┼╝e aktywi┼Ťci tej partii z region├│w wschodnich musz─ů przeci─ůga─ç ludzi w stron─Ö Europy i t┼éumaczy─ç im ide─Ö europejsko┼Ťci. ┼üatwo sobie wyobrazi─ç, ┼╝e jest to bardzo trudne zadanie dla dzia┼éaczy pochodz─ůcych ze wschodniej Ukrainy, kt├│ra ma mocne zwi─ůzki przemys┼éowe z Rosj─ů.
 
Niegdy┼Ť polski przemys┼é, tak jak obecnie bia┼éoruski i ukrai┼äski, by┼é bardzo mocno powi─ůzany z produkcj─ů rosyjsk─ů. Jak sprawi─ç, aby transformacja kraju nie poci─ůg─ůgn─Ö┼éa za sob─ů ofiar w postaci bezrobotnych z tych w┼éa┼Ťnie fabryk ze wschodu Ukrainy?
Rosja straszy nas, ┼╝e je┼Ťli podpiszemy umow─Ö stowarzyszeniow─ů wprowadzi dodatkowe c┼éa dla ukrai┼äskich towar├│w sprzedawanych w Rosji i wypowie cz┼éonkostwo Ukrainy w wolnej strefie handlu, kt├│r─ů podpisali┼Ťmy kilka lat temu. Studia wykonane na Oxfordzie m├│wi─ů jasno, ┼╝e je┼Ťli zrobi to co obiecuje, mo┼╝e na par─Ö lat zneutralizowa─ç wszystkie pozytywy wynikaj─ůce z podpisania umowy stowarzyszeniowej.
 
Nie wiemy, co si─Ö stanie w kr├│tkiej perspektywie po podpisaniu umowy . Jej efekt mo┼╝e by─ç r├│wnie dobrze pozytywny, negatywny, b─ůd┼║ ┼╝aden. Wiele zale┼╝e─ç b─Ödzie r├│wnie┼╝ od firm ukrai┼äskich. Nie wiemy czy b─Öd─ů wystarczaj─ůco elastyczne aby si─Ö zaadaptowa─ç do nowych warunk├│w. Je┼Ťli po wprowadzeniu Umowy o Wolnym Handlu Rosja b─Ödzie prowadzi┼éa polityk─Ö wojen handlowych, to nasz przemys┼é i handel najprawdopodobniej przegraj─ů konkurencj─Ö z firmami z Europy.
Jednak┼╝e wszystkie badania pokazuj─ů r├│wnie┼╝, ┼╝e pozytywne efekty mog─ů pojawi─ç si─Ö w perspektywie ┼Ťrednio i d┼éugookresowej.
 
W Polsce r├│wnie┼╝ w pierwszych latach po transformacji mieli┼Ťmy do czynienia z du┼╝ym kryzysem ekonomicznym, spadkiem PKB. Czy na Ukrainie jest kto┼Ť, kto ma pomys┼é na to, w jaki spos├│b ÔÇ×z┼éagodzi─çÔÇŁ efekty reformy gospodarczej?

To bardzo smutne, ale na Ukrainie nie ma tego typu studi├│w. Wszyscy s─ů ca┼ékowicie skoncentrowani na tym, kiedy zostanie podpisana umowa z Uni─ů. Nikt nie dyskutuje o tym, co si─Ö stanie po podpisaniu dokumentu. Jedynie trzeci sektor i pewne grupy spo┼éeczne zaczynaj─ů na ten temat rozmawia─ç, ale rozmowy te s─ů wci─ů┼╝ w fazie wst─Öpnej.
W naszym o┼Ťrodku badawczym zapytali┼Ťmy ludzi z biznesu o to, czy i w jaki spos├│b przygotowuj─ů si─Ö do podpisania umowy o wolnym handlu. Niekt├│rzy odpowiadali, ┼╝e nie maj─ů opinii. ÔÇ×Nie czytali┼Ťmy umowy, nie analizowali┼Ťmy w jaki spos├│b wp┼éynie na nasz przemys┼é, wi─Öc nic nie wiemy.ÔÇŁ
 
Co wi─Öcej, rozmawiamy o tym co si─Ö stanie po podpisaniu umowy stowarzyszeniowej, ale wci─ů┼╝ nie ma gwarancji, ┼╝e j─ů podpiszemy, poniewa┼╝ Julia Tymoszenko wci─ů┼╝ jest w wi─Özieniu. Je┼Ťli ten stan si─Ö nie zmieni, to za dwa tygodnie nie b─Ödzie podpisu. A wszystko zale┼╝y tylko od jednej osoby- od prezydenta Janukowycza.
 
Ukraina ÔÇ×maszerujeÔÇŁ w kierunku Europy?
Powiedzia┼éabym, ┼╝e p┼éynie crawlem. Idea zosta┼éa obrana za prezydentury Juszczenki, niekt├│re sprawy zosta┼éy za┼éatwione ju┼╝ wtedy. Gabinet Janukowycza jest po prostu sprawniejszy, dlatego niekt├│re sprawy s─ů teraz za┼éatwiane szybciej.
 
Istotne s─ů tu tak┼╝e relacje rosyjsko-ukrai┼äskie. Fiodor ┼üuknajew, redaktor pisma ÔÇ×Rosja w polityce globalnejÔÇŁ, przekonuje, ┼╝e Rosja odpu┼Ťci┼éa sobie walk─Ö o Ukrain─Ö, dlatego, ┼╝e nie jest jej w stanie na tej drodze zatrzyma─ç.
Rosjanie z pewno┼Ťci─ů s─ů zaskoczeni tym ÔÇ×dziwnymÔÇŁ wyborem, poniewa┼╝ oni generalnie wierz─ů, ┼╝e my nie jeste┼Ťmy oddzielnym krajem. Tylko przypadkiem zdarzy┼éo nam si─Ö odp┼éyn─ů─ç od Rosji. Nie jestem pewna czy Rosja ju┼╝ ÔÇ×odpu┼Ťci┼éa sobieÔÇŁ Ukrain─Ö. Prezydenci widz─ů si─Ö cz─Östo, mo┼╝na m├│wi─ç o wojnie handlowej mi─Ödzy krajami, r├│wnocze┼Ťnie jako marchewk─Ö Rosja sk┼éada Ukrainie co raz to nowe oferty biznesowe w zamian za rezygnacj─Ö z podpisania kolejnych um├│w z Europ─ů.
 
Moskwa utrzymuje te┼╝ aktywne grupy pracuj─ůce na Ukrainie. Gdy przejdziesz si─Ö po mie┼Ťcie, zobaczysz wiele plakat├│w i billboard├│w reklamuj─ůcych ÔÇ×Ukrai┼äski wyb├│rÔÇŁ. Ta organizacja m├│wi o potencjalnych ÔÇ×efektachÔÇŁ umowy stowarzyszeniowej. Plakaty pokazuj─ů na przyk┼éad zdj─Öcia gej├│w sugeruj─ůc, ┼╝e Unia chce wprowadzenia ma┼é┼╝e┼ästw homoseksualnych. Na innych bilbordach strasz─ů nas, ┼╝e stracimy prac─Ö. Na Ukrainie wszyscy wiedz─ů, ┼╝e ta grupa jest finansowana przez Kreml.
 
Dmitrij Trenin zaznaczy┼é ostatnio w Polskim Instytucie Stosunk├│w Mi─Ödzynarodowych, ┼╝e rosyjski rz─ůd postrzega Ukrain─Ö jako kolebk─Ö chrze┼Ťcija┼ästwa wschodniego, kt├│re nast─Öpnie przenikn─Ö┼éo do Moskwy. St─ůd te┼╝ Rosjanie nie mog─ů pozwoli─ç sobie na odsuni─Öcie si─Ö Ukrainy, poniewa┼╝ by┼éby to rodzaj utraty w┼éasnej ojczyzny.
Nie wiem jak to odbieraj─ů Rosjanie, jednak na Ukrainie wszystkie chrze┼Ťcija┼äskie wyznania, a tak┼╝e muzu┼émanie i ┼╝ydzi podpisali wsp├│lny list do prezydenta nawo┼éuj─ůcy do podpisania umowy stowarzyszeniowej. Podpisali go r├│wnie┼╝ najwy┼╝si na Ukrainie reprezentanci Patriarchatu Moskiewskiego, co by┼éo wielkim zaskoczeniem dla ich zwierzchnik├│w w Moskwie. Wydaje mi si─Ö, ┼╝e w gronie ukrai┼äskiej spo┼éeczno┼Ťci religijnej panuje konsensus w sprawie proeuropejskiego kierunku obranego przez kraj.
 
Nie zapominajmy jednak, ┼╝e istniej─ů r├│wnie┼╝ ukrai┼äskie si┼éy polityczne kontestuj─ůce podpisanie umowy stowarzyszeniowej. Czy one s─ů wp┼éywowe?
Aktywni w swojej propagandzie s─ů komuni┼Ťci, kt├│rzy przypominaj─ů o swoim stanowisku za ka┼╝dym razem, gdy wyst─Öpuj─ů w parlamencie. Chocia┼╝ jest to grupa marginalna, nie nale┼╝y zapomina─ç , ┼╝e a┼╝ 45 procent mieszka┼äc├│w Ukrainy wci─ů┼╝ s─ůdzi, ┼╝e ich kraj powinien mie─ç bli┼╝sze zwi─ůzki z Rosj─ů, ni┼╝ z Europ─ů. S─ů to g┼é├│wnie ludzie starsi z po┼éudniowej i wschodniej cz─Ö┼Ťci kraju. Przekaz takich grup jak komuni┼Ťci jest skierowany w┼éa┼Ťnie do nich.
 
Katya Gorchinskaya – jest zast─Öpca redaktora naczelnego gazety KyivPost, ekonomist─ů i analitykiem.
 
Wywiad powsta┼é we wsp├│┼épracy z portalem Eastbook.eu.
 
Czytaj nas w ka┼╝dy poniedzia┼éek!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś