Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Zranieni w Ko┼Ťciele. Rekomendacje po pierwszym roku dzia┼éalno┼Ťci 2019ÔÇô2020

Publikujemy tre┼Ť─ç rekomendacji Grupy Inicjatywnej ÔÇ×Zranieni w Ko┼ŤcieleÔÇŁ, od roku dzia┼éaj─ůcej na rzecz os├│b, kt├│re do┼Ťwiadczy┼éy przemocy i wykorzystania seksualnego.
Zranieni w Ko┼Ťciele. Rekomendacje po pierwszym roku dzia┼éalno┼Ťci 2019ÔÇô2020

Przedstawione ni┼╝ej rekomendacje to owoc naszych do┼Ťwiadcze┼ä towarzyszenia osobom skrzywdzonym przemoc─ů seksualn─ů w Ko┼Ťciele. Tworz─ůc ┼Ťrodowisko wsparcia dla os├│b zranionych, chcemy tak┼╝e ÔÇô wtedy, gdy to potrzebne ÔÇô by─ç ich g┼éosem.

Do┼Ťwiadczenie towarzyszenia osobom dotkni─Ötym przemoc─ů seksualn─ů w Ko┼Ťciele pozwala nam sformu┼éowa─ç rekomendacje dla w┼éadz ko┼Ťcielnych i konkretne postulaty, kt├│rych wprowadzenie mog┼éoby uczyni─ç Ko┼Ťci├│┼é prawdziwie bezpiecznym miejscem dla dzieci i m┼éodzie┼╝y, oraz uwzgl─Ödni─ç w prawie kanonicznym i zrealizowa─ç w praktyce ko┼Ťcielnej g┼éoszon─ů zasad─Ö stawiania na pierwszym miejscu os├│b skrzywdzonych.

Nie s─ů to bynajmniej wszystkie niezb─Ödne postulaty, jakie nale┼╝a┼éoby w tej dziedzinie zg┼éasza─ç, ani pe┼ény opis, jak powinna wygl─ůda─ç systemowa odpowied┼║ wsp├│lnoty Ko┼Ťcio┼éa. Wypowiadaj─ůc si─Ö publicznie jako Inicjatywa ÔÇ×Zranieni w Ko┼ŤcieleÔÇŁ, stosujemy zasad─Ö samoograniczenia. Nie piszemy ni┼╝ej o wszystkim, co sami uznajemy za wa┼╝ne i pilne. Odwo┼éujemy si─Ö do tego, co bezpo┼Ťrednio s┼éyszymy od os├│b skrzywdzonych ÔÇô albo do wniosk├│w z naszych dyskusji zrodzonych przez problemy sygnalizowane nam przez osoby zranione.

Patrz─ůc z tej perspektywy, dostrzegamy konieczno┼Ť─ç zwr├│cenia uwagi na nast─Öpuj─ůce kwestie:

 

na poziomie prawa i praktyki Ko┼Ťcio┼éa powszechnego:

1) pilne wprowadzenie zmian w przebiegu proces├│w karnych kanonicznych, dzi─Öki kt├│rym powstanie prawny obowi─ůzek informowania osoby pokrzywdzonej o przebiegu sprawy (obecnie ma ona status ┼Ťwiadka, a nie strony, wi─Öc formalnie nie ma dost─Öpu do akt sprawy);

2) znacz─ůce przyspieszenie procedowania spraw w Kongregacji Nauki Wiary (obecnie procesy karne trwaj─ů wiele miesi─Öcy, a w ich trakcie osoby zranione maj─ů najcz─Ö┼Ťciej poczucie, ┼╝e nic si─Ö w ich sprawie nie dzieje);

3) szersze podj─Öcie problem├│w innych ni┼╝ wykorzystanie seksualne osoby ma┼éoletniej przez duchownego (na te ostatnie kwestie Ko┼Ťci├│┼é ma swoje wewn─Ötrzne przepisy karne), takich jak:

a) molestowanie i wykorzystywanie seksualne doros┼éych os├│b zale┼╝nych od duchownych (na przyk┼éad siostry zakonne, klerycy, czasem tak┼╝e doros┼ée kobiety w relacji zale┼╝no┼Ťci od duszpasterza, osoby doros┼ée w sytuacjach kryzysowych); spraw─ů szczeg├│lnie bolesn─ů s─ů relacje ksi─Ö┼╝y z zakonnicami (nie mieli┼Ťmy zg┼éosze┼ä dotycz─ůcych wykorzystania seksualnego, ale by┼éy sprawy dotycz─ůce przemocy psychicznej, wykorzystywania zale┼╝no┼Ťci czy grubia┼äskiego seksizmu, tak┼╝e ze strony biskupa);

b) brak w ko┼Ťcielnych przepisach karnych odpowiednika art. 199 ┬ž 1 kodeksu karnego ÔÇ×Kto, przez nadu┼╝ycie stosunku zale┼╝no┼Ťci lub wykorzystanie krytycznego po┼éo┼╝enia, doprowadza inn─ů osob─Ö do obcowania p┼éciowego lub do poddania si─Ö innej czynno┼Ťci seksualnej albo do wykonania takiej czynno┼Ťci, podlega karze pozbawienia wolno┼Ťci do lat 3ÔÇŁ; zazwyczaj w Ko┼Ťciele zak┼éada si─Ö, ┼╝e relacje seksualne mi─Ödzy osobami doros┼éymi ÔÇô r├│wnie┼╝ ┬áte, kt├│re uznawane s─ů za niemoralne i grzeszne ÔÇô odbywaj─ů si─Ö za obop├│ln─ů zgod─ů; jest to jednak niekiedy za┼éo┼╝enie odleg┼ée od rzeczywisto┼Ťci, je┼Ťli jedn─ů ze stron jest m─Ö┼╝czyzna wyposa┼╝ony w sakralny autorytet instytucji ko┼Ťcielnej;

c) molestowanie i wykorzystywanie seksualne ma┼éoletnich przez osoby posiadaj─ůce autorytet w Ko┼Ťciele a nieb─Öd─ůce duchownymi, takie jak siostra zakonna (mieli┼Ťmy jeden telefon, w kt├│rym osob─ů oskar┼╝an─ů o molestowanie seksualne by┼éa zakonnica) czy ┼Ťwieccy liderzy;

d) nadu┼╝ycia pojawiaj─ůce si─Ö podczas kierownictwa duchowego czy towarzyszenia duchowego (wynikaj─ůce ze specyficznego powi─ůzania autorytetu i argumentacji religijnej z dzia┼éaniami jednoznacznie erotycznymi).

 

na poziomie rozwi─ůza┼ä instytucjonalnych Ko┼Ťcio┼éa w Polsce:

4) u┼éatwienie osobom zranionym, nawet w ramach istniej─ůcych przepis├│w, dost─Öpu do informacji dotycz─ůcych post─Öpowa┼ä kanonicznych (osoby pokrzywdzone cz─Östo skar┼╝─ů si─Ö na brak informacji; kanoni┼Ťci wskazuj─ů, ┼╝e udzielanie informacji o stanie sprawy mo┼╝liwe by┼éo r├│wnie┼╝ poprzednio, a tym bardziej mo┼╝liwe jest obecnie, po zniesieniu tak ┼Ťcis┼éej obowi─ůzywalno┼Ťci sekretu papieskiego, ale wci─ů┼╝ w niekt├│rych kuriach napotyka to na op├│r);

5) praktyczne szkolenia pokazuj─ůce z┼ée i dobre wzorce odbywania wys┼éucha┼ä os├│b zg┼éaszaj─ůcych przest─Öpstwo (wci─ů┼╝ powielane s─ů wzorce z┼ée, wcale nieobowi─ůzkowe i niewynikaj─ůce z prawa kanonicznego, na przyk┼éad przysi─Öga na krzy┼╝, niewpuszczanie osoby towarzysz─ůcej, d┼éugi st├│┼é jak w filmie ÔÇ×KlerÔÇŁ, brak kobiet w komisji s┼éuchaj─ůcej, pra┼éackie fiolety przypominaj─ůce sprawc├│w); bywa tak, ┼╝e zg┼éoszenie jest przyj─Öte poprawnie od strony formalnej, ale je┼Ťli jest dokonane w spos├│b ch┼éodny, to negatywnie wp┼éywa na ┬áradzenie sobie osoby skrzywdzonej z jej traum─ů oraz na jej przysz┼éy stosunek do Ko┼Ťcio┼éa; pozytywnym przyk┼éadem by┼éy te diecezje, z kt├│rych delegaci przyjechali do innego miasta, aby przeprowadzi─ç przyj─Öcie zg┼éoszenia od osoby, kt├│ra nie mog┼éa przyjecha─ç do diecezji sprawcy;

6) jednoznaczne og├│lnopolskie rozstrzygni─Öcie, kt├│ra diecezja ponosi odpowiedzialno┼Ť─ç finansow─ů za terapi─Ö osoby skrzywdzonej, je┼Ťli po podziale diecezji sprawca trafi┼é do innej diecezji ni┼╝ macierzysta, a osoba pokrzywdzona pozosta┼éa w diecezji macierzystej (mamy sytuacj─Ö, w kt├│rej aktualna diecezja sprawcy prowadzi jego proces karny, ale odmawia p┼éacenia za terapi─Ö osoby zranionej mieszkaj─ůcej w innej diecezji; natomiast w┼éa┼Ťciwa diecezja osoby zranionej te┼╝ nie widzi podstaw do wzi─Öcia na siebie odpowiedzialno┼Ťci finansowej);

7) wprowadzenie obowi─ůzkowych specjalistycznych szkole┼ä z zakresu prewencji nadu┼╝y─ç seksualnych dla misjonarek i misjonarzy wyje┼╝d┼╝aj─ůcych za granice kraju oraz skuteczne monitorowanie dzia┼éalno┼Ťci misjonarzy pod tym wzgl─Ödem (w odpowiedzi na sygna┼éy o mo┼╝liwych pope┼énianych tam nadu┼╝yciach);

8) utworzenie w poszczeg├│lnych diecezjach bezp┼éatnych grup wsparcia dla os├│b zranionych przemoc─ů seksualn─ů w Ko┼Ťciele, niezb─Ödnie prowadzonych przez dwoje profesjonalnych terapeut├│w grupowych;

9) powo┼éanie Rzecznika Praw Os├│b Skrzywdzonych w Ko┼Ťciele (najlepiej r├│wnolegle: ┼Ťwieckiej kobiety i ┼Ťwieckiego m─Ö┼╝czyzny) jako ÔÇô niezale┼╝nych od hierarchii ko┼Ťcielnej ÔÇô instytucjonalnych gwarant├│w troski o osoby pokrzywdzone (delegaci do spraw ochrony dzieci i m┼éodzie┼╝y, tak┼╝e gdy dobrze wykonuj─ů swe obowi─ůzki, s─ů dla os├│b skrzywdzonych oficjalnymi przedstawicielami instytucji ko┼Ťcielnych; s─ů rozliczani w jej ramach, ┼éatwiej mog─ů wi─Öc ulec pokusie reprezentowania interes├│w instytucji); spos├│b powo┼éywania ko┼Ťcielnych rzecznik├│w praw os├│b skrzywdzonych mo┼╝e by─ç r├│┼╝ny; gotowi jeste┼Ťmy do wszelkich rozm├│w na ten temat;

10) przedstawienie opinii publicznej wynik├│w analiz kwerendy statystycznej, zaprezentowanej w marcu 2019 roku, dotycz─ůcej przypadk├│w wykorzystania seksualnego os├│b ma┼éoletnich z przesz┼éo┼Ťci (osobom pokrzywdzonym nale┼╝y si─Ö informacja, ┼╝e ich cierpienie zosta┼éo poddane powa┼╝nej analizie, ┼╝e spr├│bowano zdiagnozowa─ç miejsca czy sytuacje szczeg├│lnego ryzyka, ┼╝e wyci─ůgni─Öto jakie┼Ť wnioski z ich nieszcz─Ö┼Ť─ç), a tak┼╝e aktualizacja i kontynuowanie tych bada┼ä, najlepiej z udzia┼éem niezale┼╝nej komisji;

 

na poziomie ┼Ťwiadomo┼Ťci duchownych i katolik├│w ┼Ťwieckich:

11) nieustanne uwra┼╝liwianie duszpasterzy na specyfik─Ö do┼Ťwiadczenia os├│b pokrzywdzonych: d┼éugotrwa┼éa trauma, wewn─Ötrzny przymus milczenia (na przyk┼éad dzwoni─ůce do nas osoby m├│wi─ů, ┼╝e zdarza si─Ö, i┼╝ spowiednicy usi┼éuj─ů narzuca─ç im obowi─ůzek wybaczenia sprawcy ÔÇô ÔÇ×najlepiej zapomnie─ç, przebaczy─ç, nie wraca─ç do tegoÔÇŁ);

12) przygotowanie i przekazanie diecezjom oraz zakonom tekst├│w przyk┼éadowego nabo┼╝e┼ästwa ekspiacyjnego, kt├│re powinno by─ç sprawowane we wszystkich wsp├│lnotach Ko┼Ťcio┼éa, gdzie dokona┼éy si─Ö przest─Öpstwa pogwa┼écenia Chrystusa obecnego w bezbronnych ma┼éoletnich ofiarach (Ko┼Ťci├│┼é m├│wi j─Özykiem symboli; to by┼éaby odpowied┼║ na poziomie duchowym, a nie tylko wizerunkowym); by┼éaby to reakcja na wci─ů┼╝ obecne w spo┼éeczno┼Ťciach lokalnych zaprzeczanie relacjom os├│b skrzywdzonych i ich stygmatyzowanie (m├│g┼éby pa┼Ť─ç argument, ┼╝e by┼éo przecie┼╝ specjalne nabo┼╝e┼ästwo pokutne w parafii; a gdyby nic si─Ö nie sta┼éo, to by tego nie organizowano);

13) realne, a nie tylko werbalne zach─Öcanie os├│b pokrzywdzonych do wyj┼Ťcia z cienia i opowiedzenia o swojej skrywanej traumie; podkre┼Ťlanie, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é powinien by─ç im wdzi─Öczny za ich odwa┼╝ne wyznania (z punktu widzenia ofiar d─ů┼╝enie do zg┼éoszenia sprawy nie jest aktem zemsty, lecz aktem sprawiedliwo┼Ťci, d─ů┼╝eniem do przywr├│cenia w┼éa┼Ťciwego ┼éadu w ┼Ťwiecie oraz wyrazem troski, aby ten konkretny sprawca ju┼╝ nikogo wi─Öcej nie skrzywdzi┼é);

 

w zakresie wsp├│┼épracy z prokuratur─ů:

14) ujednolicenie przepis├│w i praktyki dotycz─ůcej przes┼éuchiwania os├│b wykorzystanych seksualnie w dzieci┼ästwie i m┼éodo┼Ťci ÔÇô tak, aby mo┼╝liwe by┼éo stosowanie zasady jednego przes┼éuchania, kt├│re mo┼╝e by─ç podstaw─ů dalszych prac i w s─ůdzie pa┼ästwowym, i w procesie kanonicznym (pozwala┼éoby to unika─ç ponownego traumatyzowania os├│b pokrzywdzonych przy kolejnych przes┼éuchaniach); obecnie takie sytuacje te┼╝ s─ů mo┼╝liwe przy odpowiedniej wsp├│┼épracy organ├│w pa┼ästwowych i ko┼Ťcielnych; naszym zdaniem powinny by─ç jednoznacznie zalecane.

 

Niniejsze rekomendacje przedstawili┼Ťmy 7 marca 2020 roku gronu specjalist├│w, z kt├│rymi wsp├│┼épracowali┼Ťmy przy tworzeniu telefonu wsparcia i w trakcie pierwszego roku dzia┼éalno┼Ťci, a tak┼╝e Delegatowi KEP ds. Ochrony Dzieci i M┼éodzie┼╝y oraz przedstawicielom Biura Delegata i Fundacji ┼Üwi─Ötego J├│zefa.

Publikacja rekomendacji zosta┼éa op├│┼║niona za wzgl─Ödu na trwaj─ůc─ů pandemi─Ö. Przed publikacj─ů rekomendacje zosta┼éy przes┼éane do adresat├│w instytucjonalnie odpowiedzialnych za dzia┼éania Ko┼Ťcio┼éa w dziedzinie ochrony dzieci i m┼éodzie┼╝y.

 

Cz┼éonkowie Grupy Inicjatywnej ÔÇ×Zranieni w Ko┼ŤcieleÔÇŁ: Katarzyna Bartosik, Maria Bremer, Maryna Czapli┼äska, Ignacy Dudkiewicz, Katarzyna Jab┼éo┼äska, Jakub Kiersnowski, Zbigniew Nosowski, Barbara Smoli┼äska, Katarzyna Sroczy┼äska

Warszawa, 12 marca 2020 roku

 

Inicjatywa ÔÇ×Zranieni w Ko┼ŤcieleÔÇŁ

telefon wsparcia: 800 280 900 (w ka┼╝dy wtorek, 19.00-22.00)

Kontakt: info@zranieni.info
Strona internetowa: www.zranieni.info

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś