Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

O. bp Manuel Eguiguren Galarraga – Czerwony biskup

Teologia wyzwolenia rodzi si臋 w艣r贸d ludzi ubogich. Nie jest tym samym ewangelizowa膰 z perspektywy ludzi bogatych, kt贸rzy kieruj膮 s艂owo do ludzi ubogich, i przepowiada膰 z perspektywy ubogich - m贸wi bp Manuel Eguiguren Galarraga.
O. bp Manuel Eguiguren Galarraga - Czerwony biskup
Ilustr.: Antek Sieczkowski

Wywiad przet艂umaczony przez聽o. Kaspra M. Kapronia OFM. Rozmow臋 publikujemy dzi臋ki jego uprzejmo艣ci.

Przywo艂ajmy pocz膮tki powo艂ania kap艂a艅skiego ojca biskupa.

W wieku 15 lat wst膮pi艂em do seminarium, aby przygotowa膰 si臋 do kap艂a艅stwa, natomiast maj膮c 24 lata wst膮pi艂em do Zakonu Braci Mniejszych. W tym samym roku otrzyma艂em 艣wi臋cenia kap艂a艅skie.

Przez pierwsze dwa lata pracowa艂em jako wychowawca w seminarium, a nast臋pnie zosta艂em skierowany do pracy w malutkiej miejscowo艣ci Bermeo, w kt贸rej pracowa艂em przez kolejne sze艣膰 lat. W Bormeo po艣wi臋ci艂em si臋 pracy z m艂odzie偶膮 i ich przygotowaniu do zawarcia sakramentu ma艂偶e艅stwa. Z tamtego okresu wspominam tak偶e moj膮 prac臋 z chorymi. Lubi艂em ich odwiedza膰. Kiedy tylko wzywano kap艂ana do chorego, spieszy艂em z duszpastersk膮 pos艂ug膮. Zdarzy艂o si臋, 偶e i trzykrotnie w ci膮gu jednej nocy by艂em wzywany z pos艂ug膮 do chorych i umieraj膮cych. Czyni艂em to zawsze z wielkim oddaniem i nie sprawia艂o mi to wi臋kszych problem贸w. Co wi臋cej: by艂a to pos艂uga, kt贸ra sprawia艂a mi du偶o rado艣ci.

A po Bermeo gdzie ojciec biskup zosta艂 skierowany?

Wzi膮艂em udzia艂 w projekcie ewangelizacyjnym w Ameryce 艁aci艅skiej. By艂o nas dziewi臋膰dziesi臋ciu m艂odych kap艂an贸w, w臋drownych misjonarzy. Przybywali艣my z pos艂ug膮 do okre艣lonej diecezji i na jej terenie, w ka偶dym mie艣cie i miasteczku, g艂osili艣my S艂owo Bo偶e. Nast臋pnie przechodzili艣my z pos艂ug膮 na teren innej diecezji. Misja ta rozpocz臋艂a si臋 w 1961 r. i wraz z ca艂膮 grup膮 przeszli艣my przez ca艂膮 Kolumbi臋 i Ekwador. Nast臋pnie mia艂em chwilow膮 przerw臋 w dzia艂alno艣ci misyjnej i zosta艂em skierowany do Santo Domingo, gdzie pracowa艂em przez osiem miesi臋cy. Po tym okresie ponownie zintegrowa艂em si臋 z grup膮 i przez kolejny rok g艂osili艣my S艂owo Bo偶e w Salwadorze. W ten spos贸b jako ewangeliczny pielgrzym w ci膮gu czterech lat przeszed艂em terytorium czterech kraj贸w.

A nast臋pnie?

W Salwadorze zachorowa艂em na malari臋 i po powrocie do zdrowia skierowano mnie do Montevideo w Urugwaju. By艂o to dla mnie do艣wiadczenie ca艂kowicie nowe, cho膰 ju偶 wcze艣niej by艂o mi dane prze偶y膰 cudowne i niezapomniane do艣wiadczenia, przede wszystkim w pracy z ubogimi wie艣niakami w Kolumbii. W Montevideo spotka艂em si臋 jednak z ogromn膮 skal膮 gwa艂t贸w i niesprawiedliwo艣ci.

Czy znalaz艂 si臋 ojciec biskup w niebezpiecze艅stwie 艣mierci?

Podczas naszej w臋drownej misji dow贸dcy r贸偶nych organizacji zbrojnych i grup walcz膮cych gwarantowali, 偶e celem ich atak贸w nie b臋d膮 misjonarze. Tak wi臋c bezpo艣rednio nasze 偶ycie nie by艂o zagro偶one. Przeszli艣my przez cztery kraje Ameryki 艁aci艅skiej i wsz臋dzie spotkali艣my si臋 z wielk膮 偶yczliwo艣ci膮. Cz臋sto misjonarza wita艂o 600 lub 700 m臋偶czyzn na koniach i uroczy艣cie wprowadzano go do wioski lub miasteczka.

Musz臋 podkre艣li膰, 偶e przyby艂em do Ameryki 艁aci艅skiej z prze艣wiadczeniem o konieczno艣ci nawracania spo艂eczno艣ci latynoameryka艅skiej, ale to w艂a艣nie Latynosi nawr贸cili mnie, wszak to tutaj zmieni艂o si臋 ca艂kowicie moje patrzenie na 艣wiat. Ja na nowo si臋 narodzi艂em do 偶ycia w Po艂udniowej Ameryce.

Co ojciec biskup chce przez to powiedzie膰?

Ca艂y m贸j dotychczasowy spos贸b my艣lenia, to wszystko, co zosta艂o mi przekazane w czasie studi贸w w Hiszpanii 鈥 a studiowa艂em przecie偶 w okresie dyktatury Franco i w czasie okropnego klerykalizmu 鈥 rozsypa艂o si臋 jak domek z kart. Nagle po zetkni臋ciu z now膮 rzeczywisto艣ci膮 zobaczy艂em inny 艣wiat i to, co w Hiszpanii by艂o bia艂ym, tutaj stawa艂o si臋 czarnym.

W Hiszpanii uczono nas by膰 dumnymi z naszych osi膮gni臋膰. Sami dla siebie byli艣my cudowno艣ci膮. To my dali艣my Ameryce cywilizacj臋, religi臋, kultur臋… i nie wyrz膮dzili艣my przy tym 鈥 tak nas uczono 鈥 nic z艂ego. I nagle, przybywaj膮c tutaj, odkrywa cz艂owiek istniej膮ce do dnia dzisiejszego niewolnictwo, widzi si臋 niewyobra偶aln膮 skal臋 wyzysku cz艂owieka. To sprawia, 偶e spos贸b patrzenia na wiele spraw zmienia si臋 radykalnie. Poniewa偶 inna jest historia je艣li pisze si臋 j膮 z perspektywy mieszka艅ca Ameryki 艁aci艅skiej, a inna, je艣li pisze si臋 j膮 w Hiszpanii.

Uczymy si臋, 偶e Fenicjanie najechali na P贸艂wysep Iberyjski, 偶e p贸藕niej podbili nas Rzymianie, a nast臋pnie muzu艂manie. Jednak gdy m贸wi si臋 o naszym przybyciu do Ameryki, to ju偶 nie u偶ywa si臋 termin贸w: podb贸j, najazd, inwazja, lecz co najwy偶ej kolonizacja.

Jak d艂ugo pracowa艂 ojciec biskup w Urugwaju?

Pracowa艂em tam przez jedena艣cie lat. By艂o to niepowtarzalne do艣wiadczenie, kt贸re rozpocz臋艂o si臋 w 1965 roku. By艂 to czas wielkiego entuzjazmu. To w艂a艣nie wtedy tworzy艂y si臋 podstawy teologii wyzwolenia i jako owoc tej my艣li teologicznej powstawa艂y pierwsze podstawowe wsp贸lnoty eklezjalne (comunidades eclesiales de base). Dzia艂ali biskupi b臋d膮cy dla wielu 偶ywym 艣wiadectwem 艣wi臋to艣ci 偶ycia. By艂 to czas wielkich prorok贸w, ale tak偶e rozpoczyna艂 si臋 okres 艣wiadectwa krwi i nowych m臋czennik贸w Ko艣cio艂a Ameryki 艁aci艅skiej. Ponad trzystu kap艂an贸w zosta艂o zabitych z r膮k przedstawicieli prawicowych re偶im贸w. W samej tylko Gwatemali zgin臋艂o ponad 10 tysi臋cy katechist贸w.

To w tamtym okresie pozna艂em biskupa Romero, biskupa Elder C谩mera i wielu innych kap艂an贸w, kt贸rzy p贸藕niej zostali brutalnie zabici. Tego wszystkiego do艣wiadczy艂em w okresie mojej pracy w Urugwaju, kraju rz膮dzonego przez prawicow膮 dyktatur臋. Tam te偶 moje mieszkanie by艂o czterokrotnie rewidowane w poszukiwaniu broni.

Czy ojciec biskup sympatyzuje z teologi膮 wyzwolenia?

Ale偶 oczywi艣cie, poniewa偶 teologia wyzwolenia rodzi si臋 i rozwija w 艣rodowisku ludzi ubogich. Nie jest bowiem tym samym ewangelizowa膰 z perspektywy ludzi bogatych, kt贸rzy kieruj膮 s艂owo do ludzi ubogich, i przepowiada膰 z perspektywy ubogich, kt贸rzy g艂osz膮 s艂owo bogatym.

W pierwszym przypadku jest to teologia pe艂na asystencjalizmu i jest form膮 dawania ja艂mu偶ny. A przecie偶 w religii i w teologii nie chodzi o to, aby dawa膰 komukolwiek ja艂mu偶n臋. Zadaniem teologii jest pomoc, aby cz艂owiek wyzwoli艂 si臋 z niewoli grzechu i z wszelkiej innej formy upo艣ledzenia i niewoli. I tego w艂a艣nie naucza teologia wyzwolenia. Jest ona teologi膮, kt贸ra wyzwala.

Z Urugwaju przyby艂 ojciec biskup do Boliwii?

Nie. Z Urugwaju prze艂o偶eni skierowali mnie do pracy jednej z dzielnic n臋dzy Buenos Aires w Argentynie. Pracowa艂em w dzielnicy, w kt贸rej mieszka艂o 60 tysi臋cy ludzi, w przewa偶aj膮cej wi臋kszo艣ci 偶yj膮cych w skrajnym ub贸stwie.

By艂 to okres dyktatury Rafaela Videla i przysz艂o mi do艣wiadczy膰 rzeczy przera偶aj膮cych. Mi osobi艣cie nic si臋 nie sta艂o, ale g艂臋boko w pami臋ci zapad艂a mi mi臋dzy innymi rozmowa z matk膮 pilota wojskowego, kt贸ra opowiada艂a, 偶e jej syn ulega nerwowemu wyczerpaniu, gdy偶 zmuszany jest do zrzucania 偶ywych ludzi do morza. Ka偶dego tygodnia lata艂, aby zabija膰 ludzi, nie pozostawiaj膮c przy tym najmniejszego 艣ladu. Wrzucano ludzi do morza, aby nie zosta艂 nawet trup. Biedna matka przychodzi艂a do mnie z p艂aczem, a po kilku tygodniach dowiedzia艂em si臋, 偶e jej syn dosta艂 ca艂kowitego pomieszania zmys艂贸w.

Z takimi oto wydarzeniami przysz艂o mi si臋 zmierzy膰 w Argentynie. Jeszcze dzisiaj s艂ysz臋 odg艂os strza艂贸w rozstrzeliwanych ludzi, kt贸ry dochodzi艂 do mnie z budynku posterunku policji.

A p贸藕niej gdzie zosta艂 ojciec biskup skierowany?

Z Argentyny prze艂o偶eni skierowali mnie do Paragwaju, gdzie powierzono mi obowi膮zki kustosza tamtejszej franciszka艅skiej wsp贸lnoty zakonnej. To tak偶e by艂 czas rz膮d贸w prawicowej dyktatury. Paragwajem rz膮dzi艂 wtedy Stroessner. I w艂a艣nie kiedy by艂em w Paragwaju, zadzwoni艂 do mnie nuncjusz apostolski informuj膮c mnie o nominacji na biskupa pomocniczego Beni 鈥 obszaru boliwijskiej d偶ungli amazo艅skiej. By艂o to w 1982 roku. Informacja ta by艂a dla mnie czym艣 niespodziewanym, poniewa偶 nigdy nie my艣la艂em o sobie jako o biskupie. (…)

Czy w ci膮gu ca艂ego 偶ycia przysz艂a kiedy艣 ochota, aby porzuci膰 kap艂a艅stwo?

Prawd臋 powiedziawszy nigdy nie mia艂em powa偶nego kryzysu powo艂ania i zawsze by艂em g艂臋boko prze艣wiadczony o tym, 偶e jestem na w艂a艣ciwym miejscu. Zawsze czu艂em si臋 zrealizowany jako kap艂an. Ludzie zreszt膮 umacniali mnie na drodze powo艂ania. Otrzyma艂em on nich bardzo du偶o wsparcia i pomocy. (…)

***

Za: En Fraternidad. Bolet铆n Provincial 135 (octubre 2012). Provincia Misionera San Antonio en Bolivia.

***

O. bp Manuel Eguiguren Galarraga urodzi艂 si臋 w male艅kiej miejscowo艣ci Boj谩s w hiszpa艅skim kraju Bask贸w. Pochodzi艂 z ubogiej rodziny rolnej. W 1954 roku otrzyma艂 艣wi臋cenia kap艂a艅skie i przez pierwsze lata pracowa艂 w Hiszpanii. Przebywa艂 w klasztorach Forua, gdzie pe艂ni艂 obowi膮zki wychowawcy i wyk艂adowcy kleryk贸w, a nast臋pnie w Bermeo, gdzie by艂 odpowiedzialny za duszpasterstwo m艂odzie偶y i za przygotowanie m艂odych do zawarcia sakramentu ma艂偶e艅stwa. W 1961 roku, wraz z innymi 90 m艂odymi kap艂anami, uda艂 si臋 do Ameryki 艁aci艅skiej z misj膮 ewangelizacyjn膮. Do艣wiadczenie to radykalnie wp艂yn臋艂o na ca艂e jego p贸藕niejsze 偶ycie. Odt膮d b臋dzie powtarza艂, 偶e przyby艂 z zadaniem nawracania innych na Ewangeli臋, a to on zosta艂 zewangelizowany przez ludno艣膰 Ameryki 艁aci艅skiej. I tak, jak Nikodem po swoim nocnym spotkaniu z Jezusem, tak samo Manuel po spotkaniu z ubogimi i cierpi膮cymi po艂udniowo-ameryka艅skiego kontynentu, zmieni艂 swoj膮 wizj臋 艣wiata, 偶ycia i religii. To w艂a艣nie tam narodzi艂 si臋 ponownie.

Po zako艅czeniu w臋drownego projektu misyjnego osiad艂 na sta艂e w Ameryce, gdzie pe艂ni艂 r贸偶norodne funkcje i zadania. W latach 1965-1976 pracowa艂 w Montevideo (Urugwaj), nast臋pnie w latach 1976-1979 w Villa Diamante (Argentyna) i w Asunci贸n (Paragwaj) jako kustosz miejscowej Kustodii Zakonu Braci Mniejszych (1979-1982). W 1982 roku papie偶 Jan Pawe艂 II ustanowi艂 go biskupem pomocniczym Wikariatu El Beni w Boliwijskim tropiku. Jako biskup bezgranicznie odda艂 si臋 pos艂udze wzgl臋dem najubo偶szych. By艂 duszpasterzem rdzennej ludno艣ci india艅skiej, walczy艂 o poszanowanie praw cz艂owieka, dzia艂a艂 na rzecz 鈥瀌zieci ulicy鈥 oraz praw kobiet. Aktywnie w艂膮czy艂 si臋 w duszpasterstwo wi臋藕ni贸w, by艂 odpowiedzialnym za sekretariat Sprawiedliwo艣ci i Pokoju. By艂 wyczulony na kwestie spo艂eczne i ostro przeciwstawia艂 si臋 kwestiom niesprawiedliwo艣ci i wykorzystywania ludzi biednych.

6 lipca 2007 r. zgodnie z przepisami Prawa Kanonicznego z艂o偶y艂 rezygnacj臋 z obowi膮zk贸w biskupa pomocniczego. W lipcu 2011 r. ze wzgl臋du na pogarszaj膮cy si臋 stan zdrowia powr贸ci艂 do Hiszpanii i zamieszka艂 w domu zakonnym w Berneo. Odszed艂 do Pana prze偶ywaj膮c ostatnie miesi膮ce swego 偶ycia w poczuciu wdzi臋czno艣ci za dobro, kt贸re Ojciec Niebieski okaza艂 mu w ci膮gu d艂ugich lat 偶ycia.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij