Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

┼╗yjemy w pa┼ästwie prawa. Doprawdy?

Najbardziej intryguj─ůce w ÔÇ×Uk┼éadzie zamkni─ÖtymÔÇŁ s─ů jednak znakomicie pomy┼Ťlane i b┼éyskotliwie zagrane sceny. Szklanka mleka mia┼éaby szanse przej┼Ť─ç do klasyki kina, gdyby film by┼é na tyle popularny, by zaw┼éadn─ů─ç wyobra┼║ni─ů masowej publiczno┼Ťci. Znakomicie rozegrano r├│wnie┼╝ scen─Ö podzia┼éu zysk├│w z nielegalnej transakcji, w kt├│rej na pierwszy plan wysuwaj─ů si─Ö nie s┼éowa, a gesty i mimika.

 

 

Obok najnowszego filmu Ryszarda Bugajskiego trudno przej┼Ť─ç oboj─Ötnie. Jak zwykle obraz jest te┼╝ dla kogo┼Ť niewygodny.

Po ÔÇ×Przes┼éuchaniuÔÇŁ ukazuj─ůcym niehumanitarne metody post─Öpowania peerelowskiego Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa i ÔÇ×Generale NiluÔÇŁ, do kt├│rego emisji z powodu wielu zastrze┼╝e┼ä odno┼Ťnie scenariusza stara┼éa si─Ö nie dopu┼Ťci─ç Maria, c├│rka genera┼éa Fieldorfa, re┼╝yser si─Ögn─ů┼é po histori─Ö obrazuj─ůc─ů wsp├│┼éczesne nadu┼╝ycia w┼éadz. Inspiracj─ů do napisania scenariusza dla Miros┼éawa Piepki i Micha┼éa S. Pruskiego (wcze┼Ťniej napisali wsp├│lnie scenariusz filmu ÔÇ×Czarny Czwartek. Janek Wi┼Ťniewski pad┼éÔÇŁ) by┼éy prawdziwe wydarzenia ÔÇô m.in. zatrzymanie g┼é├│wnych akcjonariuszy Krakmeatu oraz Polmozbytu w 2003 roku. ┼Üledztwo w pierwszej sprawie umorzono po sze┼Ťciu latach, a oskar┼╝onym przyznano symboliczne odszkodowania ÔÇô po 10 tys. z┼éotych. Druga sprawa toczy si─Ö do dzi┼Ť. Polmozbyt zosta┼é w mi─Ödzyczasie sprzedany, a przedsi─Öbiorcy twierdz─ů, ┼╝e odby┼éo si─Ö to z naruszeniem ich praw. Mo┼╝na si─Ö tak┼╝e doszukiwa─ç aluzji do s┼éynnego upadku Optimusa i wielu podobnych, lepiej lub s┼éabiej nag┼éo┼Ťnionych afer.

 

Bugajski nie przenosi na ekran ┼╝adnej ze wspomnianych historii w stosunku jeden do jednego, lecz czerpie z ka┼╝dej z nich, a tak┼╝e z innych autentycznych wydarze┼ä. ÔÇ×Uk┼éad zamkni─ÖtyÔÇŁ opowiada o trzech w┼éa┼Ťcicielach firmy elektronicznej Navar, kt├│rzy na kilka miesi─Öcy trafiaj─ů do aresztu z powodu w─ůtpliwych zarzut├│w, poniewa┼╝ jest to na r─Ök─Ö prokuratorowi oraz tajemniczym, wysoko postawionym personom. Za kratami doznaj─ů przemocy, upokorze┼ä oraz nacisk├│w ze strony organ├│w ┼Ťcigania, kt├│re usi┼éuj─ů wymusi─ç na nich przyznanie si─Ö do winy, a przede wszystkim wyprzedanie akcji sp├│┼éki za bezcen. Obraz obszed┼é si─Ö bez drastycznych scen tortur, kt├│re musia┼éy robi─ç wra┼╝enie na widzach ÔÇ×Przes┼éuchaniaÔÇŁ i ÔÇ×Genera┼éa NilaÔÇŁ. Nie zabrak┼éo jednak r├│wnie mocnych akcent├│w charakterystycznych dla film├│w Bugajskiego. W pami─Ö─ç zapada poronienie ┼╝ony jednego z oskar┼╝onych podczas brutalnego zatrzymania przez jednostki specjalne, wywo┼éane silnym stresem trwa┼ée zaniem├│wienie c├│rki innego podejrzanego czy scena wi─Öziennego gwa┼étu (ju┼╝ nieco mniej wiarygodna z uwagi na stra┼╝nika przymykaj─ůcego oko na ten incydent).

Scenariuszowi pocz─ůtkowo zarzucano schematyczno┼Ť─ç i popadanie w dora┼║n─ů publicystyk─Ö, ale poprawki naniesione m.in. przez re┼╝ysera oraz Janusza Gajosa przed rozpocz─Öciem zdj─Ö─ç podnios┼éy jego jako┼Ť─ç. Co prawda, jeden z czarnych charakter├│w poza motywacj─ů finansow─ů usi┼éuje r├│wnie┼╝ zatuszowa─ç kompromituj─ůce fakty z w┼éasnej przesz┼éo┼Ťci dotycz─ůce marca 1968 roku, co tr─ůci schematyzmem (rozliczanie komunizmu w polskim kinie zaczyna by─ç m─Öcz─ůce, nawet w dobrym wydaniu), lecz nie wp┼éywa znacz─ůco na si┼é─Ö ra┼╝enia filmu. Historia jest zgrabnie skrojona, intensywna i trzyma w napi─Öciu. Nawet mimo tego, ┼╝e film jest nier├│wny (tendencyjne, irytuj─ůce sceny, w kt├│rych redaktor narzuca m┼éodszemu dziennikarzowi wyd┼║wi─Ök realizowanego przez niego materia┼éu). Gorszych moment├│w jest jednak niewiele, a ca┼éo┼Ť─ç pozostawia bardzo dobre wra┼╝enie. O ile mo┼╝na tak to uj─ů─ç, bior─ůc pod uwag─Ö fakt, ┼╝e czarne charaktery w┼éa┼Ťciwie unikaj─ů kary i nadal pracuj─ů w aparacie sprawiedliwo┼Ťci.

 

Uwag─Ö przykuwaj─ů znakomite zdj─Öcia Piotra Soboci┼äskiego juniora oraz aktorstwo stoj─ůce na najwy┼╝szym poziomie. Janusz Gajos nie po raz pierwszy udowadnia, ┼╝e gra w swojej w┼éasnej lidze. Niuansuje posta─ç psychologicznie, cz─Östo jednym gestem przekazuje znacznie wi─Öcej ni┼╝ przy pomocy s┼é├│w, a w dodatku wr─Öcz z pietyzmem dba o najdrobniejsze szczeg├│┼éy kreowanej postaci. Wysok─ů klas─Ö potwierdzili r├│wnie┼╝ Kazimierz Kaczor, Robert Olech, Wojciech ┼╗o┼é─ůdkowicz czy kojarz─ůcy si─Ö z g┼é├│wnie z rolami serialowymi Magdalena Kumorek i Przemys┼éaw Sadowski. Chocia┼╝ przemiana niekt├│rych postaci (prokurator Andrzej Kostrzewa czy Kamil S┼éodowski) mo┼╝e budzi─ç pewne w─ůtpliwo┼Ťci i wydawa─ç si─Ö uproszczona, to film nie jest tendencyjny. Jeden z teoretycznie pozytywnych bohater├│w przejmuje si─Ö losem swojej ┼╝ony, kt├│ra poroni┼éa, lecz prokurator s┼éusznie wytyka mu, ┼╝e notorycznie j─ů zdradza┼é. Sam Andrzej Kostrzewa za┼Ť nie tylko ÔÇ×eliminuje s┼éabsze osobnikiÔÇŁ ÔÇô jak to ujmuje ÔÇô lecz tak┼╝e jest kochaj─ůcym dziadkiem i troszczy si─Ö o swoj─ů rodzin─Ö.

Najbardziej intryguj─ůce w ÔÇ×Uk┼éadzie zamkni─ÖtymÔÇŁ s─ů jednak znakomicie pomy┼Ťlane i b┼éyskotliwie zagrane sceny. Szklanka mleka mia┼éaby szanse przej┼Ť─ç do klasyki kina, gdyby film by┼é na tyle popularny, by zaw┼éadn─ů─ç wyobra┼║ni─ů masowej publiczno┼Ťci. Znakomicie rozegrano r├│wnie┼╝ scen─Ö podzia┼éu zysk├│w z nielegalnej transakcji, w kt├│rej na pierwszy plan wysuwaj─ů si─Ö nie s┼éowa, a gesty, mimika oraz bezb┼é─Ödnie buduj─ůcy g─Östniej─ůc─ů atmosfer─Ö monta┼╝.

 

Znamienne jest to, ┼╝e Polski Instytut Sztuki Filmowej nie zdecydowa┼é si─Ö dofinansowa─ç filmu. W realizacji wydatnie pom├│g┼é Buisness Centre Club i ponad 50 inwestor├│w, kt├│rzy zrzucili si─Ö na bud┼╝et produkcji. Mimo znacznej liczby darczy┼äc├│w wiele rzeczy zrobiono na kredyt i dopiero SKOK Stefczyka wspom├│g┼é produkcj─Ö oko┼éo dwoma milionami z┼éotych, kt├│re pozwoli┼éy doko┼äczy─ç film bez d┼éug├│w. Czy┼╝by ÔÇ×Uk┼éad zamkni─ÖtyÔÇŁ uwiera┼é kogo┼Ť, czyje macki si─Ögaj─ů w┼éodarzy PISF-u? A mo┼╝e PISF po prostu uzna┼é projekt za zbyt ryzykowny lub nie pozna┼é si─Ö na kunszcie tw├│rcy ÔÇ×Przes┼éuchaniaÔÇŁ? Odrzucono w ko┼äcu nie tylko pierwsz─ů, podobno tendencyjn─ů wersj─Ö scenariusza, lecz tak┼╝e t─Ö poprawion─ů, kt├│r─ů w ko┼äcu zrealizowano za prywatne pieni─ůdze. I kt├│ra nikogo nie pozostawia oboj─Ötnym. Wydaje si─Ö, ┼╝e obraz nie powinien przej┼Ť─ç bez echa, poniewa┼╝ sprawnie gra na emocjach i tr─ůca czu┼ée struny, kt├│re potrafi─ů poruszy─ç Polak├│w, co mieli┼Ťmy okazj─Ö obserwowa─ç cho─çby przy okazji ÔÇ×Pok┼éosiaÔÇŁ W┼éadys┼éawa Pasikowskiego. Film Bugajskiego wydaje si─Ö jednak bardziej uniwersalny, a przy tym bardziej udany artystycznie. Nie jest to kino rozrywkowe, ale nie ma te┼╝ aspiracji do metafizycznych wy┼╝yn. Mimo to pali, k┼éuje i porusza. Dobrze, ┼╝e powstaj─ů w Polsce takie filmy. Dobre filmy.

 

Przeczytaj inne teksty Autora.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś