Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

┼╗yd i odpust w ZOOM-ie

Kolektyw FestivALT zajmuje si─Ö w┼éa┼Ťnie tym, co w relacjach polsko-┼╝ydowskich jest nieoczywiste i k┼éopotliwe. Motyw ÔÇ×┼╗yda na szcz─Ö┼ŤcieÔÇŁ pos┼éu┼╝y┼é do organizacji performansu w przestrzeni miejskiej, kt├│ry towarzyszy┼é organizowanemu przez kolektyw festiwalowi.
┼╗yd i odpust w ZOOM-ie
Fot.: Arch. FestivALT

Emaus to popularny w┼Ťr├│d mieszka┼äc├│w Krakowa odpust. Odbywa si─Ö w Poniedzia┼éek Wielkanocny przed klasztorem norbertanek na Zwierzy┼äcu. Jego symbolem i sta┼éym elementem s─ů wizerunki ÔÇ×┼╗yd├│w przynosz─ůcych szcz─Ö┼ŤcieÔÇŁ, r├│wnie popularne, co kontrowersyjne i dwuznaczne. Kolektyw artystyczny FestivALT po raz kolejny podejmie dyskusj─Ö z t─ů tradycj─ů. Tym razem, z racji zagro┼╝enia epidemiologicznego ÔÇô za pomoc─ů internetu.

Przynosz─ůcy szcz─Ö┼Ťcie ┼╗yd z pieni─ů┼╝kiem to zaskakuj─ůco ┼╝ywotny relikt tradycji popularnych oleodruk├│w i innych ludowych sposob├│w przedstawiania Polak├│w wyznania moj┼╝eszowego. Obrazki z wizerunkiem brodatego m─Ö┼╝czyzny, otoczonego przedmiotami kojarz─ůcymi si─Ö z kultur─ů ┼╝ydowsk─ů i bogactwem, zwykle stereotypowo ukazuj─ůce cechy antropologiczne (niekiedy w karykaturalnym wykrzywieniu), zacz─Ö┼éy cieszy─ç si─Ö ogromn─ů popularno┼Ťci─ů w pocz─ůtkach XXI wieku. Produkowane seryjnie wizerunki rozprzestrzeni┼éy si─Ö po targach, stoiskach z pami─ůtkami i odpustowych jarmarkach. Czasem pojawia┼éy si─Ö w miejscach tak nieoczywistych jak supermarkety budowlane lub kiosk obs┼éuguj─ůcy petent├│w Urz─Ödu Pracy w Krakowie. Wpisa┼éy si─Ö w moment kryzysu ekonomicznego pierwszej dekady XXI wieku i rosn─ůcych ambicji konsumpcyjnych spo┼éecze┼ästwa oraz zawi┼é─ů i bolesn─ů dyskusj─Ö o polsko-┼╝ydowskiej historii. ÔÇ×┼╗yd z pieni─ů┼╝kiemÔÇŁ jako wspomnienie po dawnych s─ůsiadach, a zarazem rodzaj ducha opieku┼äczego, sta┼é si─Ö popularn─ů dekoracj─ů wn─Ötrz i tematem internetowych dyskusji, w kt├│rych wymieniano si─Ö pogl─ůdami na temat magicznych w┼éa┼Ťciwo┼Ťci obrazk├│w i poradami dotycz─ůcymi odpowiedniego obchodzenia si─Ö z talizmanem, by przyni├│s┼é oczekiwany dobrobyt.

Fot.: Arch. FestivALT

Znaj─ůc cho─çby u┼éamek historii skomplikowanych relacji pomi─Ödzy chrze┼Ťcija┼äskimi a ┼╝ydowskimi mieszka┼äcami Polski, nie spos├│b unikn─ů─ç pewnego dyskomfortu i ambiwalencji.

Kolektyw FestivALT zajmuje si─Ö w┼éa┼Ťnie tym, co w relacjach polsko-┼╝ydowskich jest nieoczywiste i k┼éopotliwe. Motyw ÔÇ×┼╗yda na szcz─Ö┼ŤcieÔÇŁ pos┼éu┼╝y┼é do organizacji performansu w przestrzeni miejskiej, kt├│ry towarzyszy┼é organizowanemu przez kolektyw festiwalowi. W kilku punktach miasta, mi─Ödzy innymi na kazimierskim placu Nowym czy niedzielnych bazarach pod Hal─ů Targow─ů, stawiano budk─Ö, w kt├│rej mo┼╝na by┼éo sobie zrobi─ç zdj─Öcie z ┼╗ydem i kupi─ç jego wizerunek, a przy okazji porozmawia─ç o stosunku do historii i talizmanu. W rol─Ö ÔÇ×┼╗yda z pieni─ů┼╝kiemÔÇŁ wcielaj─ů si─Ö Michael Rubenfeld, pochodz─ůcy z Kanady artysta teatralny, i Adam Schorin, edukator i pisarz. Obaj s─ů wsp├│┼édyrektorami festiwalu i potomkami polskich ┼╗yd├│w.

ÔÇô Brakuje nam przestrzeni publicznej do dyskusji o kulturze ┼╝ydowskiej. W sferze publicznej najcz─Ö┼Ťciej pojawia si─Ö mainstreamowe popularyzatorstwo ÔÇô t┼éumaczy Magdalena Rubenfeld Koralewska, cz┼éonkini kolektywu FestivALT, a prywatnie ┼╝ona Michaela. ÔÇô To typowe podej┼Ťcie te┼╝ jest oczywi┼Ťcie potrzebne, ale dla nas jako cz┼éonk├│w spo┼éeczno┼Ťci ┼╝ydowskiej Krakowa wa┼╝ne jest, by rozmawia─ç o tych tematach w spos├│b wieloaspektowy i zniuansowany. Ten projekt przygotowali┼Ťmy tak, by filtrowa┼é si─Ö przez wra┼╝liwo┼Ť─ç odbiorc├│w. S─ů tacy, kt├│rzy postrzegaj─ů go ca┼ékiem serio, tacy, kt├│rzy widz─ů w nim ┼╝art albo co┼Ť negatywnego. Ale w zasadzie spotyka┼éy nas dot─ůd tylko sympatyczne reakcje. Nie chcemy nakierowywa─ç dyskusji na jeden tor, chcemy rozmowy jako takiej. Nie chcemy nikogo ocenia─ç. Warto┼Ťciowa dla nas jest sama rozmowa.

Ale co zrobi─ç, je┼Ťli do kramu przyjd─ů osoby traktuj─ůce przedsi─Öwzi─Öcie wy┼é─ůcznie rozrywkowo i nieskore do refleksji? ÔÇô Trudno oczekiwa─ç by wszyscy reagowali w ten sam spos├│b i dostrzegali ironi─Ö naszego gestu ÔÇô t┼éumaczy Magdalena Rubenfeld Koralewska. ÔÇô Ale kto┼Ť, kto wraca do domu z gad┼╝etem, ma za sob─ů chocia┼╝ konwersacj─Ö z prawdziwym ┼╗ydem. Cz─Östo pierwsz─ů w ┼╝yciu. Ma w domu jego portret i wspomnienie spotkania. Refleksja mo┼╝e przyj┼Ť─ç p├│┼║niej.

Akcja FestivALT-u wpisuje si─Ö w d┼éug─ů dyskusj─Ö na temat ÔÇ×┼╝ydowskichÔÇŁ talizman├│w. Joanna Tokarska-Bakir osiem lat temu podsumowywa┼éa swoje kulturoznawcze dochodzenie na ┼éamach ÔÇ×Gazety WyborczejÔÇŁ: ÔÇ×Jakkolwiek szalona mo┼╝e si─Ö to wydawa─ç optyka, pozwala ona ujrze─ç groteskowe praktyki Polak├│w w innym, mniej irracjonalnym ┼Ťwietle. ┬ź┼╗yd z pieni─ů┼╝kiem┬╗ chroni─ůcy polski dom, z kt├│rego go wyp─Ödzono, by┼éby w tym uj─Öciu ko┼Ťlawym znakiem inicjacji moralnej, do kt├│rej przygotowywa─ç si─Ö mo┼╝e, jak potrafi, polska ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zbiorowaÔÇŁ. Przygl─ůda┼éa si─Ö mu te┼╝ Erica Lehrer, autorka wystawy ÔÇ×Na szcz─Ö┼Ťcie to ┼╗ydÔÇŁ w Muzeum Etnograficznym w Krakowie (mo┼╝na j─ů obejrze─ç pod adresem http://www.luckyjews.com/) i wydanej przez Ha!Art publikacji pod tym samym tytu┼éem.

Fot.: Arch. FestivALT

Fot.: Arch. FestivALT

W tym roku, z racji zagro┼╝enia epidemicznego, nie odb─Ödzie si─Ö tradycyjny jarmark odpustowy na Emaus. FestivALT zaproponowa┼é ch─Ötnym jego cyfrow─ů alternatyw─Ö ÔÇô wirtualny kram w internetowej us┼éudze Zoom. ÔÇ×W godzinach 13ÔÇô19 b─Ödzie mo┼╝na kupi─ç obraz, kubek, magnes, a nawet etui na iPhone z podobizn─ů ┼╗yda na Szcz─Ö┼Ťcie. Albo wst─ůpi─ç na pogaw─Ödk─Ö o tej tradycji z ┼╗ydem we w┼éasnej osobieÔÇŁ. ÔÇô Ju┼╝ raz testowali┼Ťmy t─Ö formu┼é─Ö i nie┼║le si─Ö sprawdzi┼éa. Do rozm├│w i transmisji przy┼é─ůczali si─Ö ludzie z ca┼éego ┼Ťwiata ÔÇô wyja┼Ťnia Magdalena Rubenfeld Koralewska. ÔÇô Teraz kawa┼éek krakowskiej tradycji wyjdzie poza granice.

Spotkanie online odb─Ödzie si─Ö po polsku i angielsku w serwisie Zoom.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś