Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Zwyci臋stwo Jaira Bolsonaro czy kl臋ska brazylijskiej lewicy?

Wielu Brazylijczyk贸w chyba za szybko pu艣ci艂o w niepami臋膰 sukcesy program贸w spo艂ecznych partii Luli i jego walk臋 o bardziej r贸wno艣ciowe spo艂ecze艅stwo. T臋 og贸lnonarodow膮 frustracj臋 wykorzysta艂 Jair Bolsonaro, cz艂owiek o niezwyk艂ej charyzmie, kt贸ry uj膮艂 rodak贸w bezpo艣rednio艣ci膮 i autentyczno艣ci膮. Czy jednak lewica zbyt 艂atwo nie odda艂a mu pola?

ilustr.: Karol Mularczyk

ilustr.: Karol Mularczyk


鈥濫le N茫o鈥 i聽 鈥濫le Sim鈥
Manifestacje na ulicach. Wzajemne oskar偶enia. Masowe k艂贸tnie w miejscach publicznych, zak艂adach pracy, sprzeczki podczas rodzinnych obiad贸w, a nawet wykluczanie si臋 z grona znajomych w mediach spo艂eczno艣ciowych. Taka by艂a rzeczywisto艣膰 Brazylii ostatnich miesi臋cy, gdy 偶yciem publicznym i prywatnym zaw艂adn臋艂a polityka.
#EleN茫o (#NieOn) i #EleSim (#OnTak), dwa nieustannie pojawiaj膮ce si臋 has艂a, by艂y jak iskra zapalna wojny domowej. Jeszcze chyba nigdy Brazylii tak bardzo nie podzieli艂y sprawy polityczne. Bo kiedy艣 Brazylijczycy potrafili wsp贸lnie stawi膰 czo艂a kontrowersyjnym politykom. W 1992 roku Og贸lnokrajowy ruch 鈥濩aras Pintadas鈥 (鈥楶omalowane Twarze鈥) domaga艂 si臋 impeachmentu prezydenta Fernando Collor de Mello, a dwa lata temu, w roku 2016, pod wsp贸lnym has艂em 鈥濬ora Dilma鈥 (鈥楶recz z Dilm膮鈥) nar贸d 偶膮da艂 usuni臋cia Dilmy Rousseff ze stanowiska prezydenta.
To w艂a艣nie wtedy, w 2016 roku, po raz pierwszy rozg艂os zdoby艂 on, Jair Messias Bolsonaro, skrajnie prawicowy polityk o zap臋dach populistycznych, kt贸ry zapowiedzia艂 鈥瀢alk臋 z systemem鈥. W tegorocznych wyborach wystartowa艂 z ramienia 鈥 jak dot膮d nieszczeg贸lnie znanej 鈥 Spo艂ecznej Partii Liberalnej, a Brazylia zacz臋艂a dzieli膰 si臋 na dwie antagonistyczne grupy: jego zwolennik贸w i przeciwnik贸w. Tych, kt贸rzy go kochaj膮, i tych, co go nienawidz膮.
Zagraniczne media og艂osi艂y Jaira Bolsonaro 鈥濼rumpem z Tropik贸w鈥, 鈥瀗iebezpiecznym kandydatem鈥, a niekt贸rzy nazwali go nawet 鈥瀊razylijskim Hitlerem鈥. Swoje kontrowersyjne has艂o wyborcze 鈥濨razylia ponad wszystko鈥 (port. 鈥濨rasil acima de tudo鈥), dla wielu tak bardzo przypominaj膮ce nazistowskie 鈥濶iemcy ponad wszystko鈥, za艂agodzi艂, dodaj膮c 鈥濨贸g ponad wszystkich鈥 (鈥濪eus acima de todos鈥).
W okresie przedwyborczym Bolsonaro zas艂yn膮艂 z ci臋tego j臋zyka i kontrowersyjnych wypowiedzi. Sam siebie okre艣la艂 politycznym outsiderem i tym, kt贸ry odwa偶y si臋 postawi膰 skorumpowanemu systemowi w艂adzy. Wtedy w艂a艣nie zwolennicy Bolsonaro okrzykn臋li go 鈥濨olsomit膮鈥 鈥 okre艣lenie to jest gr膮 s艂贸w nawi膮zuj膮c膮 do jego nazwiska聽oraz do s艂owa 鈥瀖it鈥, bo w艂a艣nie mitem polityk ma si臋 sta膰 dla Brazylii.
Bolsonaro publicznie nazywa艂 kobiety nie艣wiadomymi, niewartymi, aby je zgwa艂ci膰, czy te偶 niezas艂uguj膮cymi na takie samo wynagrodzenie, co m臋偶czy藕ni. 聽B臋d膮c ojcem czterech syn贸w i jednej c贸rki, uzna艂, 偶e pocz臋cie tej ostatniej by艂o jego 鈥瀋hwil膮 s艂abo艣ci鈥. Zapewni艂, 偶e nie zamierza zwalcza膰 ani dyskryminowa膰 os贸b nieheteroseksualnych, ale je偶eli zobaczy dw贸ch m臋偶czyzn ca艂uj膮cych si臋 na ulicy, to ich uderzy. Najwi臋ksze kontrowersje budzi jednak jego fascynacja junt膮 wojskow膮, kt贸ra rz膮dzi艂a Brazyli膮 w latach 1964鈥1985. W wywiadach niejednokrotnie deklarowa艂, 偶e junta b艂膮dzi艂a, gdy torturowa艂a zatrzymanych zamiast ich zabija膰.
鈥 Bolsonaro z nostalgi膮 wspomina czasy naszych autorytarnych i dyktatorskich rz膮d贸w 鈥 wyja艣nia Alexandre Avelar, profesor historii Uniwersytetu Federalnego w Uberlandii. 鈥 Sam o sobie m贸wi, 偶e jest wielbicielem pu艂kownika Brilhante Ustra, jednego z najokrutniejszych oprawc贸w brazylijskiej dyktatury wojskowej. Ta pochwa艂a militaryzmu i dyktatury 艂膮czy si臋, na poziomie ekonomicznym, z ultraliberalizmem, kt贸ry zagra偶a osi膮gni臋ciom socjalnym ostatniej dekady 鈥 dodaje prof. Avelar.
Rozczarowanie
Popularno艣膰 Jaira Bolsonaro wyros艂a na fali zm臋czenia i rozczarowania czterema kolejnymi rz膮dami lewicowej Partii Pracuj膮cych (PT 鈥 Partido dos Trabalhadores), kt贸ra by艂a u w艂adzy w latach 2003鈥2016. Brazylijczycy g艂osowali wtedy na PT i stoj膮cego na jej czele Luiza In谩cio Lula da Silva z nadziej膮, 偶e nadejd膮 dla nich lepsze czasy. Dzisiaj czuj膮 si臋 jednak oszukani.聽 U progu XXI wieku PT rozpocz臋艂o rz膮dy od ustabilizowania gospodarki i opanowania szalej膮cej inflacji, kt贸re po cz臋艣ci by艂o sukcesem neoliberalnych reform wcze艣niejszych rz膮d贸w Fernando Henrique Cardoso z opozycyjnej Brazylijskiej Partii Socjaldemokratycznej (PSDB). PT obiecywa艂o rodakom wzrost gospodarczy, kt贸rego nie uda艂o im si臋 utrzyma膰 na d艂u偶sz膮 met臋, a gwo藕dziem do trumny by艂 kryzys roku 2014 i liczne afery korupcyjne. Wielu Brazylijczyk贸w chyba za szybko pu艣ci艂o w niepami臋膰 sukcesy program贸w spo艂ecznych partii Luli i jego walk臋 o bardziej r贸wno艣ciowe spo艂ecze艅stwo. W艂a艣nie t臋 og贸lnonarodow膮 frustracj臋 wykorzysta艂 Jair Bolsonaro, cz艂owiek o niezwyk艂ej charyzmie, kt贸ry uj膮艂 swoich rodak贸w bezpo艣rednio艣ci膮 i autentyczno艣ci膮 i w kt贸rym wielu widzi jedynego uczciwego polityka brazylijskiej sceny politycznej. 鈥 Bolsonaro ma za sob膮 siedem kadencji w karierze parlamentarnej, nigdy nie zosta艂 oskar偶ony ani nie by艂 艣cigany za jakiekolwiek praktyki korupcyjne 鈥 wyja艣nia nam Diego Freire, brazylijski politolog i dziennikarz.
Bolesna kl臋ska Partii Pracuj膮cych
Partia Pracuj膮cych do samego ko艅ca walczy艂a o przychylno艣膰 brazylijskich wyborc贸w, lecz wysz艂a z tego wy艣cigu pokonana, a wynik 44,87% poparcia jest dla niej druzgoc膮c膮 pora偶k膮. O losie PT zawa偶y艂a w du偶ej mierze postawa samego Luli da Silva, kt贸ry za wszelk膮 cen臋 ponownie chcia艂 zosta膰 prezydentem. Kiedy w kwietniu tego roku zapad艂 wyrok w jego sprawie i oskar偶ono go o pasywn膮 korupcj臋 oraz pranie brudnych pieni臋dzy, nale偶a艂o si臋 wycofa膰 i poszuka膰 nowego kandydata, kt贸ry wystartowa艂by z ramienia PT. Lula da Silva nie wiedzia艂 jednak, jak 鈥瀦ej艣膰 ze sceny politycznej niepokonanym鈥, a swoj膮 kampani臋 wyborcz膮 dalej prowadzi艂 z wi臋zienia. Taka postawa, po艂膮czona z nieumiej臋tno艣ci膮 Luli do przyznawania si臋 do w艂asnych b艂臋d贸w, zrzucaniem winy na opozycj臋 i rozpowszechnianiem teorii spiskowej o rzekomej konspiracji politycznej przeciwko niemu, przysporzy艂a mu wy艂膮cznie wrog贸w i wzbudzi艂a niech臋膰 brazylijskich wyborc贸w.
Dla Luiza Carvalho, dawnego zwi膮zkowca, kt贸ry aktywnie wspiera艂 贸wczesne ruchy spo艂eczne, Partia Pracuj膮cych jest czym艣 wi臋cej ni偶 tylko ugrupowaniem politycznym. 鈥 Jej za艂o偶enie w 1980 roku by艂o kwintesencj膮 naszej prowadzonej wiele lat walki z re偶imem wojskowym, kt贸ry represjonowa艂 wolno艣膰 s艂owa, torturowa艂 i zabija艂 swoich przeciwnik贸w. PT walczy艂o o to, by odda膰 Brazyli臋 w r臋ce Brazylijczyk贸w i aby zagwarantowa膰 wszystkim r贸wne szanse聽鈥 m贸wi Carvalho.
Ostatecznie kandydatur臋 Luli zablokowano na pocz膮tku wrze艣nia na mocy 鈥濬icha Limpa鈥, prawa, kt贸re podpisa艂 sam Lula kilka lat wcze艣niej, zakazuj膮cego m.in startowania w wyborach osobom skazanym decyzj膮 s膮d贸w drugiej instancji. W bardzo kr贸tkim czasie partia musia艂a zaproponowa膰 nowego kandydata i stworzy膰 jego wizerunek polityczny. Postawiono zatem na Fernanda Haddada, profesora nauk politycznych na Uniwersytecie w S茫o Paulo (USP) i by艂ego ministra edukacji w okresie rz膮d贸w Luli, a tak偶e w latach 2013鈥2016 burmistrza S茫o Paulo, najwi臋kszej metropolii brazylijskiej i po艂udniowoameryka艅skiej (Haddad nie zosta艂 jednak wybrany na drug膮 kadencj臋, przypadaj膮c膮 na lata 2017鈥2020).
Partia Pracuj膮cych wystawi艂a wprawdzie kandydata o do艣wiadczeniu politycznym, ale nieznanego w skali og贸lnokrajowej. Jego has艂o wyborcze, 鈥濰addad to Lula鈥, nie zosta艂o dobrze odebrane przez brazylijsk膮 opini臋 publiczn膮, domagaj膮c膮 si臋 politycznej izolacji Luli da Silva. Z kolei zwolennicy Bolsonara obawiali si臋, 偶e Haddad uwolni z wi臋zienia swojego politycznego mentora.
鈥 Haddad ma na koncie wiele pozw贸w za niew艂a艣ciwe post臋powanie administracyjne, korupcj臋, tworzenie gang贸w i pranie brudnych pieni臋dzy.聽W dodatku jego orientacja polityczna pochodzi od by艂ego prezydenta Luli, kt贸ry jest w wi臋zieniu i odpowiada za kolejne sze艣膰 spraw karnych 鈥 dodaje Diego Freire.
W niedziel臋 28 pa藕dziernika Brazylijczycy musieli zatem wybiera膰 mi臋dzy Haddadem, czyli kandydatem partii, do kt贸rej czuj膮 awersj臋, a Bolsonarem, 鈥瀙olitycznym antidotum鈥 na rozczarowanie, jakie mia艂a im przynie艣膰 Partia Pracuj膮cych.
Brazylijska lewica ponios艂a kl臋sk臋 w tegorocznych wyborach, poniewa偶 zabrak艂o wsp贸lnej strategii przeciwstawienia si臋 kandydatowi, kt贸ry bazowa艂 przede wszystkim na jej s艂abo艣ciach.
B艂臋dy strategiczne brazylijskiej lewicy
Partia Pracuj膮cych z Fernandem Haddadem na czele pope艂ni艂a powa偶ne b艂臋dy strategiczne w ocenie potencjalnego scenariusza wyborczego. By膰 mo偶e na pocz膮tku nie zdawano sobie sprawy ze skali odrzucenia PT przez spo艂ecze艅stwo i zamiast pot臋gowa膰 si艂y po lewej stronie sceny politycznej, zdecydowanie podwa偶ano kandydatur臋 centrolewicowego Cira Gomesa z Demokratycznej Partii Pracy (PDT). Nie tylko nie chciano poprze膰 Gomesa w wyborach, ale tak偶e za wszelk膮 cen臋 usi艂owano wystawi膰 w艂asnego kandydata
G艂贸wnym b艂臋dem strategicznym PT w pa藕dziernikowych wyborach by艂o to, 偶e nie stworzy艂a jednolitej lewicowej koalicji. Partia od pocz膮tku stawia艂a na by艂ego prezydenta Lul臋, obecnie odbywaj膮cego w Kurytybie kar臋 wi臋zienia.
Do przyczyn pora偶ki zaliczy膰 mo偶emy tak偶e op贸藕nienia z wystawieniem Haddada. Haddad zosta艂 kandydatem partii dopiero na pocz膮tku wrze艣nia, kiedy wyczerpa艂y si臋 wszelkie mo偶liwo艣ci administracyjno-s膮dowe, aby kandydowa艂 sam Lula. Wa偶n膮 rol臋 odegra艂y r贸wnie偶 sieci spo艂eczno艣ciowe i komunikator WhatsApp, stanowi膮ce dzi艣 czwart膮 w艂adz臋 w Brazylii. Ekipa Bolsonara okaza艂a si臋 bardzo skuteczna w rozpowszechnianiu fake news oczerniaj膮cych Haddada. Kandydatowi PT zwolennik贸w z pewno艣ci膮 nie przysporzy艂a te偶 zmiana hase艂 wyborczych mi臋dzy pierwsz膮 a drug膮 tur膮 wyborcz膮 (z 鈥濰addad to Lula鈥 na 鈥濰addad prezydentem i Manuela jego wice-鈥)聽ani聽nag艂e zrezygnowanie z koloru czerwonego Partii Pracuj膮cych na rzecz barw flagi brazylijskiej. Na nie艣mia艂y samokrytycyzm Haddad odwa偶y艂 si臋 dopiero w ostatnim momencie. Niestety by艂o ju偶 za p贸藕no.
Jaques Wagner, by艂y gubernator p贸艂nocno-wschodniego stanu Bahia z ramienia PT, senator i koordynator kampanii wyborczej Haddada, w wywiadzie dla gazety Folha de S. Paulo (15/10) otwarcie broni艂 kandydatury Cira Gomesa jako reprezentanta lewicy. Popiera艂 go, poniewa偶 kampania Bolsonara by艂a niczym innym, jak sprzeciwem wobec Partii Pracuj膮cych. 鈥濲akich oni u偶ywaj膮 argument贸w? 呕e s膮 anty-PT. Anty-PT鈥 鈥 wyja艣nia艂 Wagner.
Jeszcze przed skazaniem Luli na kar臋 wi臋zienia (co mia艂o miejsce w kwietniu tego roku) kr膮偶y艂y pog艂oski, 偶e opr贸cz Jacquesa Wagnera r贸wnie偶 sam Haddad opowiada艂 si臋 za tak膮 koalicj膮, nawet gdyby to oznacza艂o, 偶e PT pozostanie bez kandydata. Od momentu aresztowania Luli pomys艂 ten jednak zszed艂 na drugi plan, poniewa偶 partia skupi艂a si臋 przede wszystkim na obronie by艂ego prezydenta przed s膮dem i opini膮 publiczn膮.
Niemniej podczas pa藕dziernikowych wybor贸w wznowiono negocjacje mi臋dzy PT a PDT, podczas kt贸rych nieomal dosz艂o do porozumienia mi臋dzy obiema partiami w kwestii wystawienia wsp贸lnego kandydata na prezydenta i jego zast臋pc臋. Najwi臋ksz膮 przeszkod膮 okaza艂 si臋 fakt, 偶e Ciro Gomes nie chcia艂 zrezygnowa膰 ze startowania na stanowisko prezydenckie; na uk艂ad zgodzi艂by si臋 tylko w贸wczas, gdyby to PT wystawi艂o swojego kandydata na wiceprezydenta. Z kolei PT nie chcia艂a i艣膰 na te ust臋pstwa nawet w obliczu wszystkich przeciwno艣ci, z jakimi si臋 boryka艂a.
Przed drug膮 tur膮 wybor贸w Haddad pr贸bowa艂 jeszcze zawi膮za膰 sojusz z Cirem Gomesem (PDT), Marin膮 Silva (Rede) i by艂ym prezydentem Fernandem Henriquem Cardoso (PSDB), ale rozmowy nie ruszy艂y z miejsca. Cardoso postanowi艂 pozosta膰 neutralny, a Silva o艣wiadczy艂a, 偶e poparcia udzieli dopiero w ko艅cowej fazie kampanii drugiej tury. Partia Gomesa jako jedna z niewielu zgodzi艂a si臋 w ko艅cu na poparcie Haddada. Co prawda w sieciach spo艂eczno艣ciowych Ciro Gomes wielokrotnie wypowiada艂 si臋 krytycznie wobec Bolsonara i wyra偶a艂 obaw臋 przed gro偶膮cym Brazylii faszyzmem, ale nigdy nie wspomina艂 o samym kandydacie PT.
Ju偶 wcze艣niejsze wybory prezydenckie w 2014 roku jasno pokaza艂y do czego by艂a sk艂onna Partia Pracuj膮cych, aby utrudni膰 pojawienie si臋 nowych, alternatywnych lider贸w centro-lewicy 鈥 na przyk艂ad Mariny Silvy, ekolo偶ki india艅skiego pochodzenia. Prowadzi艂a ona w贸wczas w sonda偶ach a偶 do ostatniego tygodnia przed pierwsz膮 tur膮 wybor贸w, ale uderzy艂a w ni膮 antykampania skrupulatnie prowadzona przez PT, do kt贸rej zreszt膮 sama kiedy艣 nale偶a艂a.
W ko艅cowym okresie wyborczym i po nie艣mia艂ej samokrytyce PT, w przeciwie艅stwie do kontrkandydata, postawi艂a jednak w kampanii na strategi臋 odwo艂ywania si臋 do warto艣ci demokratycznych. O ironi臋 zakrawa fakt, 偶e pomog艂o w tym kontrowersyjne wyst膮pienie Jaira Bolsonaro w niedziel臋 21 pa藕dziernika. Bolsonaro zapowiedzia艂 w贸wczas czystki w lewicy i w Partii Pracuj膮cych, o艣wiadczaj膮c, 偶e 鈥瀓e偶eli oni b臋d膮 chcieli tu zosta膰 [w kraju], b臋d膮 musieli si臋 podporz膮dkowa膰. Albo mog膮 wyjecha膰, albo p贸jd膮 do wi臋zienia. Ci czerwoni zostan膮 wygnani z naszego kraju鈥. Do Luli natomiast powiedzia艂, 偶e je偶eli ten oczekuje, i偶 Haddad go wyci膮gnie z wi臋zienia, to za rz膮d贸w Bolsonaro Lula ma 鈥瀦gni膰 w wi臋zieniu鈥. S艂owa 聽te spotka艂y si臋 z ostr膮 krytyk膮 ze strony lider贸w Partii Socjaldemokratycznej Brazylii (PSDB), kt贸ra w latach 1994鈥2014 by艂a prawdziw膮 nemezis Partii Pracuj膮cych. Wypowied藕 z 21 pa藕dziernika spowodowa艂a, 偶e obie wrogie sobie niegdy艣 partie znalaz艂y ni膰 porozumienia: 鈥瀊yle nie Bolsonaro鈥.
PT podkre艣la艂a, 偶e jej kandydatura ma wymiar ponadpartyjny, a ewentualne zwyci臋stwo ma powstrzyma膰 Bolsonara (PSL) i jego niedemokratyczne zap臋dy. Partia Pracuj膮cych stan臋艂a zatem w obronie demokracji, dla kt贸rej powa偶nym zagro偶eniem mia艂 by膰 kontrowersyjny kontrkandydat. W ten spos贸b uda艂o si臋 przekona膰 wyborc贸w, kt贸rzy w pierwszej turze zag艂osowali na mniejsze partie polityczne, a w drugiej turze wahali si臋 mi臋dzy kandydatami PT a PSL.
Wyniki sonda偶u wyborczego przeprowadzonego przez brazylijski instytut Datafolha, kt贸re zosta艂y opublikowany dzie艅 po kontrowersyjnym wyst膮pieniu, wskazywa艂y jeszcze na 59-procentowe poparcie dla Bolsonara i 39-procentowe poparcie dla Haddada. Oburzony Alberto Goldman, historyczny przyw贸dca partii PSDB, przyzna艂, 偶e w obliczu pe艂nego nienawi艣ci przem贸wienia nie pozosta艂 mu inny wyb贸r, jak zag艂osowa膰 na Haddada. Kolejny sonda偶 Datafolha, ju偶 na dwa dni przed wyborami, wykazywa艂, 偶e r贸偶nica mi臋dzy oboma kandydatami wynosi艂a zaledwie 10 punkt贸w procentowych. Bolsonaro mia艂 w贸wczas 55% poparcia, a Haddad 45%.
Nie wystarczy艂o to jednak, aby odwr贸ci膰 wynik i wygra膰 z rywalem, emerytowanym kapitanem armii, Jairem Messiasem Bolsonaro. Po kl臋sce wyborczej Haddad przyzna艂, 偶e jego partia musi ponownie nawi膮za膰 kontakt zar贸wno ze swoim elektoratem, jak i z tymi najbardziej potrzebuj膮cymi, aby m贸c wr贸ci膰 do gry.
Bilans wybor贸w dla Haddada i Bolsonara
Chocia偶 zwyci臋stwo聽nale偶a艂o do Bolsonara,聽to jego kontrowersyjne wypowiedzi 鈥 w po艂膮czeniu z wysi艂kami Haddada, by zaprezentowa膰 siebie jako kandydata ponadpartyjnego, staj膮cego w obronie demokracji i praworz膮dno艣ci 鈥 znacz膮co obni偶y艂y rezultat kandydata PSL. Dzi臋ki temu PT uzyska艂o ostateczny wynik 44,87%.
Rozk艂ad geograficzny zdobytych g艂os贸w na rozleg艂ym terytorium Brazylii聽by艂 wyra藕nie zr贸偶nicowany. Ca艂kowita powierzchnia terytorialna Brazylii to 8 516 000 kilometr贸w kwadratowych, co czyni j膮 pi膮tym co do wielko艣ci krajem na 艣wiecie, wi臋kszym nawet ni偶 kontynentalna cz臋艣膰 Stan贸w Zjednoczonych (bez Alaski i Hawaj贸w) oraz prawie dwukrotnie wi臋kszym ni偶 wszystkie pa艅stwa UE razem wzi臋te. Kraj ten ma tak偶e du偶膮 populacj臋, licz膮c膮 210 milion贸w ludzi 鈥 plasuje si臋 zatem na pi膮tym miejscu na 艣wiecie, r贸wnie偶 je艣li chodzi o zaludnienie.
Na mapie pokazuj膮cej podzia艂 g艂os贸w na Haddada i Bolsonaro w drugiej turze聽wida膰 wyra藕nie, 偶e by艂 on nier贸wnomierny. Bolsonaro wygra艂 znacz膮co w stanach po艂udniowych, po艂udniowo-wschodnich i 艣rodkowo-zachodnich, czyli wsz臋dzie tam, gdzie przypada najwy偶szy doch贸d na jednego mieszka艅ca. Haddad zwyci臋偶y艂 w p贸艂nocno-wschodniej i p贸艂nocnej cz臋艣ci kraju, zw艂aszcza w ma艂ych miejscowo艣ciach, z dala od du偶ych o艣rodk贸w miejskich, mieszka艅cy tych region贸w s膮 bowiem beneficjentami programu rz膮dowego Bolsa Familia, przyznaj膮cego minimalny doch贸d rodzinom 偶yj膮cym w skrajnym ub贸stwie. Geograficzne roz艂o偶enie g艂os贸w w Brazylii jest do艣膰 podobne do sytuacji w USA (czerwone stany i niebieskie stany) oraz w Polsce, z t膮 r贸偶nic膮, 偶e w Brazylii regiony o ni偶szym dochodzie na mieszka艅ca s膮 bardziej sk艂onne do g艂osowania na lewic臋.
Co ciekawe, Bolsonaro by艂 w stanie uzyska膰 znacz膮ce wsparcie nawet w艣r贸d mniejszo艣ci, kt贸re obra偶a艂, czyli w艣r贸d mieszka艅c贸w p贸艂nocno-wschodniej Brazylii, grup LGBTspo艂eczno艣ci czarnosk贸rych. Zdecydowa艂y si臋 one na poparcie Bolsonara tylko dlatego, 偶e odrzuca艂y jakiegokolwiek kandydata wystawionego przez Parti臋 Pracuj膮cych.
Przysz艂o艣膰
Haddad jest dzi艣 nowym przyw贸dc膮 PT i ewentualnym nast臋pc膮 Luli. Sama partia za艣, mimo 偶e zosta艂a pokonana i jest odrzucana przez znaczn膮 cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa, b臋dzie najsilniejsz膮 i najliczniejsz膮 parti膮 opozycyjn膮. PT zdoby艂o najwi臋cej mandat贸w w Izbie Deputowanych (56 mandat贸w przeciwko 52 mandatom partii Bolsonaro), ma 6 senator贸w i 4 rz膮dy stanowe. Pomimo kl臋ski plasujee si臋 na pozycji lidera opozycji wobec rz膮du Bolsonaro, utrzymuj膮c tak偶e hegemoni臋 w艣r贸d lewicowych ugrupowa艅 politycznych.
Pa藕dziernikowe wybory odbywa艂y si臋 przede wszystkim pod has艂ami 鈥瀗ie lubi臋 PT, ale na nich zag艂osuj臋, bo nie chc臋 Bolsonaro鈥澛爋raz 鈥瀗ie lubi臋 PT i ju偶 nigdy nie chc臋 PT u w艂adzy鈥. Druga mo偶liwo艣膰 okaza艂a si臋 silniejsza.
Luiz Carvalho ma nadziej臋, 偶e nadejd膮 lepsze czasy dla Partii Pracuj膮cych. 鈥 Dalej uwa偶am, 偶e maj膮 mo偶liwo艣膰, aby wr贸ci膰 do swojej dawnej 艣wietno艣ci. Stracili w艂adz臋, ale mog膮 to wykorzysta膰 na odnalezienie siebie, swoich warto艣ci i podstaw ideologicznych, a tak偶e na ponowne nawi膮zanie kontaktu ze spo艂ecze艅stwem peryferyjnym鈥 鈥 wyja艣nia Carvalho. 鈥 PT jest wci膮偶 parti膮 o najwi臋kszej liczbie sympatyk贸w w naszym kraju, a jest nas przecie偶 ponad dwa miliony…鈥 鈥 dodaje z u艣miechem na twarzy.

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***

Polecamy tak偶e:

Kto przegra艂 w Kolumbii

Trolle zza oceanu i nacjonalistyczna rewolucja z piwnicy

W sercu wykluczenia

Architektura biedy

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij