fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Zmar艂 Tadeusz Mazowiecki

Z g艂臋bokim 偶alem przyj臋li艣my informacj臋 o 艣mierci premiera Tadeusza Mazowieckiego, wielokrotnego pos艂a, doradcy "Solidarno艣ci". Kawalera Orderu Or艂a Bia艂ego. Wsp贸艂za艂o偶yciela i wieloletniego cz艂onka zarz膮du warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. By艂 dla nas kompasem w 艣wiecie polityki.

 

Z g艂臋bokim 偶alem przyj臋li艣my informacj臋 o 艣mierci premiera Tadeusza Mazowieckiego,聽wielokrotnego pos艂a, doradcy „Solidarno艣ci”. Kawalera Orderu Or艂a Bia艂ego. Wsp贸艂za艂o偶yciela i wieloletniego cz艂onka zarz膮du warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. By艂 dla nas kompasem w 艣wiecie polityki.

 

Prezentujemy skr贸t organizowanego przez 鈥濳ontakt鈥 spotkania „Credo polityka” z premierem Tadeuszem Mazowieckim, kt贸re odby艂o si臋 w warszawskim Klubie Inteligencji Katolickiej 9 kwietnia.

 

Mateusz Luft: Panie premierze, elity 鈥濻olidarno艣ci鈥 kierowa艂y si臋 etosem, na kt贸ry sk艂ada艂y si臋 mi臋dzy innymi r贸wno艣膰, braterstwo, wsp贸艂odpowiedzialno艣膰. Czy nie zgodzi艂by si臋 pan z twierdzeniem, 偶e po 1989 roku zosta艂 on utracony?

Tadeusz Mazowiecki:聽Odpowiedzia艂bym: i tak, i nie. Przez etos 鈥濻olidarno艣ci鈥 rozumiemy bowiem tak偶e wsp贸ln膮 walk臋 z totalitarnym systemem: pokojowymi metodami, bez odwetu i nienawi艣ci. I w艂a艣nie w taki spos贸b zosta艂y dokonane przeobra偶enia 1989 roku. W tym sensie etos nie uleg艂 zmianie. Potem przysz艂y jednak trudne reformy i r贸偶nicowanie si臋 鈥濻鈥 na cz臋sto wrogie sobie ugrupowania. Jedni na tych reformach zyskali, inni nie weszli dobrze w tryb nowej gospodarki. I w tym sensie mo偶na powiedzie膰, 偶e nast膮pi艂a zmiana r贸wno艣ciowego wymiaru etosu 鈥濻鈥. Je艣li jednak chodzi o gospodark臋, to stali艣my wtedy przed zasadniczym pytaniem: czy poprawia膰 dotychczasow膮 gospodark臋, czy zasadniczo j膮 zmienia膰. My艣my musieli odej艣膰 od ustale艅 Okr膮g艂ego Sto艂u, dlatego 偶e w zakresie ekonomii przyjmowa艂y one za艂o偶enie, 偶e tamten ustr贸j spo艂eczno-gospodarczy b臋dzie si臋 dalej trzyma艂, a my tylko go zreformujemy. Przy 贸wczesnych warunkach okaza艂o si臋 to niemo偶liwe.

Istotnym postulatem podczas reform by艂o na przyk艂ad d膮偶enie do wsp贸艂zarz膮dzania za艂贸g robotniczych. Takie has艂o pojawia艂o si臋 w krajach zachodnich ju偶 od lat siedemdziesi膮tych, ale nigdzie nie zosta艂o w pe艂ni zrealizowane, gdy偶 w gospodarce rynkowej nie da si臋 go dobrze, bez konflikt贸w zrealizowa膰. Mieli艣my wyb贸r: albo eksperymentowa膰 i szuka膰 nowego modelu ekonomicznego, albo przyj膮膰 wzorce ju偶 sprawdzone na Zachodzie. Postanowili艣my nie ryzykowa膰. M贸wi臋 o tym dlatego, 偶e kwestia ekonomicznego zr贸偶nicowania niew膮tpliwie zmienia艂a etos 鈥濻鈥. Wp艂yw na jego zmian臋 mia艂a tak偶e walka polityczna. By艂o oczywiste, 偶e zwi膮zek zawodowy maj膮cy 10 milion贸w cz艂onk贸w o pogl膮dach prawicowych, centrowych, lewicowych, pr臋dzej czy p贸藕niej zacznie si臋 r贸偶nicowa膰. To, co by艂o bardzo negatywne, to spos贸b, w jaki to r贸偶nicowanie si臋 dokonywa艂o. We wzajemnej wrogo艣ci, kt贸ra do dzi艣 daje o sobie zna膰.

 

Stanis艂aw Zakroczymski: Chcieliby艣my zatrzyma膰 si臋 przy aspekcie spo艂ecznym przemian. W artykule w 鈥濼ygodniku Powszechnym鈥 po 艣mierci Jacka Kuronia pisa艂 pan, 偶e nie 艣ni si臋 panu po nocach gruba kreska, ale to, czy mo偶na by艂o nie dopu艣ci膰 do podzia艂u na Polsk臋 przegranych i Polsk臋 wygranych. Czy wprowadzaj膮c bardzo ostre zmiany zwi膮zane z planem Balcerowicza, nie czuli si臋 pa艅stwo 鈥瀗ie w porz膮dku鈥 wobec robotnik贸w, kt贸rzy nie byli 艣wiadomi, w kt贸r膮 stron臋 one p贸jd膮?

Dla mnie osobi艣cie by艂 to najwi臋kszy problem moralny. Zdawa艂em sobie spraw臋 z tego, 偶e do tych przemian doprowadzi艂o stanowisko wielkich zak艂ad贸w pracy. Ich nacisk zdecydowa艂 o tym, co nast膮pi艂o w 1980 roku. W 1989 roku obawa przed ich wybuchem sk艂oni艂a w艂adze do rozmowy z 鈥濻鈥 znajduj膮c膮 si臋 w podziemiu. Trzeba jednak pami臋ta膰 po pierwsze o tym, 偶e nikt nie mia艂 wcze艣niej takiego do艣wiadczenia przechodzenia od gospodarki planowej do wolnorynkowej. My dokonywali艣my tego po raz pierwszy. Po drugie, o tym, 偶e by艂o jasne, 偶e te zak艂ady nie wytrzymaj膮 konkurencji z otwart膮 gospodark膮 Zachodu. By艂o oczywiste, 偶e musz膮 by膰 dokonane innowacje i inwestycje w celu ich modernizacji. Trzeba by艂o w tym celu sprowadzi膰 kapita艂 zagraniczny. Mo偶na by艂o zatrzyma膰 istniej膮cy stan rzeczy, ale za cen臋 rezygnacji z rozwoju, co w dalszej perspektywie mog艂o mie膰 dla ludzi skutki daleko tragiczniejsze.

 

A czy maj膮c 艣wiadomo艣膰 ostrego charakteru zmian nie da艂o si臋 ich mocniej zamortyzowa膰, 偶eby spo艂eczne skutki nie by艂y tak mocne, jakimi okaza艂y si臋 by膰 w ostateczno艣ci?

Oczywi艣cie, nale偶y stawia膰 takie pytania, gdy偶 politycy ponosz膮 odpowiedzialno艣膰 za swoje decyzje. Prosz臋 jednak wzi膮膰 pod uwag臋 r贸wnie偶 fakt, 偶e w toku przemian wyst膮pi艂y zjawiska, kt贸rych my艣my wcze艣niej nie przewidywali. Na przyk艂ad za艂ama艂 si臋 ca艂kowicie rynek wschodni, kt贸ry by艂 g艂贸wnym odbiorc膮 naszego przemys艂u tekstylnego. Najbardziej drastyczna sprawa by艂a zwi膮zana z PGR-ami. Wydawa艂o nam si臋, 偶e ich pracownicy ch臋tnie przejm膮 na w艂asno艣膰 ziemi臋, zaczn膮 j膮 uprawia膰 i tworzy膰 w艂asne gospodarstwa. Tymczasem przyzwyczaili si臋 przez lata, 偶e s膮 robotnikami wykonuj膮cymi zlecenia, natomiast nie s膮 rolnikami prowadz膮cymi ca艂o艣ciowo w艂asne gospodarstwa i wcale tej ziemi nie chcieli bra膰.

聽Czytaj zapis ca艂ej debaty聽Credo Polityka”
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij