fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Zimowy sen. Nuri Bilge Ceylan

W tym mikroskopijnym 艣wiecie trojga ludzi rozgrywa si臋 obrazuj膮ca wewn臋trzne problemy cz艂owieka walka. Ka偶dy z bohater贸w filmu kryje tajemnice i krzywdy, kt贸re sprawiaj膮, 偶e w relacjach z pozosta艂ymi panuje niezgoda zimowy ch艂贸d.

Tegoroczny zdobywca Z艂otej Palmy na festiwalu filmowym w Cannes, film 鈥濳谋艧 Uykusu鈥 (鈥瀂imowy sen鈥) tureckiego re偶ysera Nuri Bilge Ceylana, to obraz malowany ciemnymi barwami – duszny, mroczny i skomplikowany. By膰 mo偶e w艂a艣nie to czyni go tak warto艣ciowym i przyci膮gaj膮cym.

 

W surowym klimacie Anatolii, w ma艂ej wiosce odci臋tej od 艣wiata i zapadaj膮cej w zimowy sen, rozgrywa si臋 skomplikowany i osobisty dramat psychologiczny. Starzej膮cy si臋 Aydin jest niespe艂nionym aktorem i pisarzem, w艂a艣cicielem niewielkiego, wykutego w skale hoteliku 鈥濷tello鈥, kt贸ry p贸藕n膮 jesieni膮 艣wieci pustkami. Dochody z hotelu oraz czynsz贸w za wynajem nieruchomo艣ci w wiosce umo偶liwiaj膮 mu w miar臋 dostatnie 偶ycie, za艣 jego g艂贸wnym zaj臋ciem jest publikacja zjadliwych felieton贸w w lokalnej gazetce. W jego domu mieszkaj膮 tak偶e dwie kobiety: pi臋kna, m艂odsza od niego 偶ona Nihal, kt贸ra nie pracuje, ale realizuje si臋 w pracy charytatywnej dla lokalnej spo艂eczno艣ci oraz siostra Necla, kt贸ra prze偶ywa 偶yciowe niepowodzenia z przesz艂o艣ci.

 

W tym mikroskopijnym 艣wiecie trojga ludzi w ma艂ej wsi rozgrywa si臋 za偶arta walka, kt贸ra obrazuje wewn臋trzne problemy cz艂owieka i problemy tureckiego spo艂ecze艅stwa. Aydin to frustrat i egotyk, kt贸ry uzale偶nia od siebie ludzi, po to by ich 艂ama膰 i syci膰 swoj膮 mi艂o艣膰 w艂asn膮. Prowadzi nieustann膮 wojn臋 przeciw wszystkim woko艂o 鈥 przeciw swojej 偶onie, do kt贸rej czuje zazdro艣膰 i pogard臋, przeciw zgorzknia艂ej siostrze, z kt贸r膮 wci膮偶 prowadzi za偶arte k艂贸tnie, przeciw swoim ubogim d艂u偶nikom ze wsi, a wreszcie przeciw ateistom, duchownym i w og贸le ca艂emu spo艂ecze艅stwu. 鈥濲este艣 prawdziwie niezno艣nym cz艂owiekiem. Samolubnym, pysznym, cynicznym. M贸wisz o cnotach, o moralno艣ci, o zasadach. U偶ywasz jednak tych s艂贸w, aby krzywdzi膰 ludzi鈥 鈥 m贸wi mu Nihal, w momencie najwi臋kszej rozpaczy. Ale nie tylko Aydin nosi w sobie rany, z kt贸rych s膮czy si臋 jad – ka偶dy z bohater贸w filmu kryje tajemnice i krzywdy, kt贸re sprawiaj膮, 偶e w relacjach z pozosta艂ymi panuje niezgoda i dojmuj膮cy, zimowy ch艂贸d.

 

Nuri Bilge Ceylan, to re偶yser, kt贸rego filmy od dawna zwraca艂y uwag臋 canne艅skiego jury. W 2003 r. zdoby艂 na tym festiwalu Grand Prix za film 鈥濽zak鈥, pi臋膰 lat p贸藕niej nagrod臋 dla najlepszego re偶ysera za 鈥濼rzy ma艂py鈥, potem 鈥 w 2011r. – kolejne Grand Prix za 鈥濸ewnego razu w Anatolii鈥, film, kt贸ry by艂 przez krytyk贸w oceniany, jako kandydat do Z艂otej Palmy. Jego filmy cechowa艂a psychologiczna g艂臋bia, ukazana przez oszcz臋dno艣膰 dialog贸w i d艂ugie, niekiedy niezno艣ne dla wsp贸艂czesnego widza, chwile ciszy. W nagrodzonym w tym roku 鈥瀂imowym 艣nie鈥, re偶yser zastosowa艂 odmienn膮 narracj臋, przypominaj膮c膮 raczej wsp贸艂czesn膮 tureck膮 proz臋 Orhana Pamuka czy Elif 艦afak. Widz jest przez ponad trzy godziny dos艂ownie zalewany potokiem s艂贸w, p艂yn膮cych z ust bohater贸w. Dialogi maj膮 czasami charakter dynamicznego pingpongu, jak w scenie k艂贸tni z siostr膮 na temat mia艂kich felieton贸w Aydina, stanowi膮cej punkt wyj艣cia do bolesnego wygarni臋cia sobie krzywd ca艂ego 偶ycia, czasami patetycznych przem贸w okraszonych frazesami, bez艂adnej paplaniny, ostrych wyzwisk lub najg艂臋bszych refleksji bohater贸w. Sceny ciszy, przeplatane ponawiaj膮cym si臋 motywem muzycznym z sonaty fortepianowej Schuberta to melancholijne momenty zadumy nad samotno艣ci膮 bohater贸w.

 

Krytycy por贸wnuj膮 鈥瀂imowy sen鈥 do dzie艂 autor贸w klasycznej literatury rosyjskiej, przywo艂uj膮 nazwiska To艂stoja, Dostojewskiego i Czechowa. Wiele motyw贸w filmu faktycznie przywo艂uje na my艣l tematy rosyjskich mistrz贸w. Rozpadaj膮ce si臋 ma艂偶e艅stwo i brak porozumienia s膮 jakby filmow膮 ilustracj膮 do 鈥濻onaty kreutzerowskiej鈥 To艂stoja czy dramat贸w Czechowa, a ludzkie wady i s艂abo艣ci ukazane we wszystkich warstwach spo艂ecznych oraz dywagacje nad natur膮 z艂a i dobra si臋gaj膮 do tematyki rodem z Dostojewskiego. Z drugiej strony 鈥瀂imowy sen鈥 to film na wskro艣 turecki i nie nale偶y patrze膰 na niego wy艂膮cznie przez pryzmat znanych europejskich motyw贸w. Bohaterowie osadzeni na g艂臋bokiej prowincji wspominaj膮 o Stambule 鈥 mie艣cie odleg艂ym i wydaj膮cym si臋 lekarstwem na wszystkie bol膮czki. Ceylan, pochodz膮cy z ubogiej rodziny z tureckiej prowincji, sam pozna艂 gorzki smak rozczarowania po przeprowadzce do metropolii nad Bosforem, kt贸ry potem odda艂 znakomicie w 鈥濼rzech ma艂pach鈥. Tak偶e konflikty ukazane w 鈥瀂imowym 艣nie鈥 ukazuj膮 problemy wsp贸艂czesnej Turcji 鈥 g艂臋boki antagonizm mi臋dzy 艣rodowiskami 艣wieckimi i religijnymi, dominacja m臋偶czyzn w 偶yciu publicznym i rodzinnym, bieda, alkoholizm i brak perspektyw. Nawet dyskutowana w filmie 鈥瀔oncepcja nieprzeciwstawiania si臋 z艂u鈥, propagowana przez siostr臋 Aydina, jest jakby lustrzanym odbiciem koranicznego nakazu 鈥瀋zynienia tego, co dobre i zakazywania tego, co naganne鈥 (Koran, III, 110) 鈥 jednego z najwa偶niejszych nakaz贸w islamu.

 

Bohaterowie filmu Ceylana, zn臋kani przez 偶yciowe traumy i poszukuj膮cy dobra, ale wci膮偶 wik艂aj膮cy si臋 w z艂o, pragn膮 wyzwoli膰 si臋 ze spo艂ecznych i osobistych ogranicze艅, na wz贸r puszczonego w bezkresny step konia. Re偶yser nie ukazuje, czy im si臋 to udaje, bo do metamorfozy ka偶dy musi doj艣膰 samotnie.

 

Zimowy Sen, Nuri Bilge Ceylan, 2014 (Turcja/Francja/Niemcy).


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij