Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Zimowy sen. Nuri Bilge Ceylan

W tym mikroskopijnym ┼Ťwiecie trojga ludzi rozgrywa si─Ö obrazuj─ůca wewn─Ötrzne problemy cz┼éowieka walka. Ka┼╝dy z bohater├│w filmu kryje tajemnice i krzywdy, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e w relacjach z pozosta┼éymi panuje niezgoda zimowy ch┼é├│d.

Tegoroczny zdobywca Z┼éotej Palmy na festiwalu filmowym w Cannes, film ÔÇ×K─▒┼č UykusuÔÇŁ (ÔÇ×Zimowy senÔÇŁ) tureckiego re┼╝ysera Nuri Bilge Ceylana, to obraz malowany ciemnymi barwami – duszny, mroczny i skomplikowany. By─ç mo┼╝e w┼éa┼Ťnie to czyni go tak warto┼Ťciowym i przyci─ůgaj─ůcym.

 

W surowym klimacie Anatolii, w ma┼éej wiosce odci─Ötej od ┼Ťwiata i zapadaj─ůcej w zimowy sen, rozgrywa si─Ö skomplikowany i osobisty dramat psychologiczny. Starzej─ůcy si─Ö Aydin jest niespe┼énionym aktorem i pisarzem, w┼éa┼Ťcicielem niewielkiego, wykutego w skale hoteliku ÔÇ×OtelloÔÇŁ, kt├│ry p├│┼║n─ů jesieni─ů ┼Ťwieci pustkami. Dochody z hotelu oraz czynsz├│w za wynajem nieruchomo┼Ťci w wiosce umo┼╝liwiaj─ů mu w miar─Ö dostatnie ┼╝ycie, za┼Ť jego g┼é├│wnym zaj─Öciem jest publikacja zjadliwych felieton├│w w lokalnej gazetce. W jego domu mieszkaj─ů tak┼╝e dwie kobiety: pi─Ökna, m┼éodsza od niego ┼╝ona Nihal, kt├│ra nie pracuje, ale realizuje si─Ö w pracy charytatywnej dla lokalnej spo┼éeczno┼Ťci oraz siostra Necla, kt├│ra prze┼╝ywa ┼╝yciowe niepowodzenia z przesz┼éo┼Ťci.

 

W tym mikroskopijnym ┼Ťwiecie trojga ludzi w ma┼éej wsi rozgrywa si─Ö za┼╝arta walka, kt├│ra obrazuje wewn─Ötrzne problemy cz┼éowieka i problemy tureckiego spo┼éecze┼ästwa. Aydin to frustrat i egotyk, kt├│ry uzale┼╝nia od siebie ludzi, po to by ich ┼éama─ç i syci─ç swoj─ů mi┼éo┼Ť─ç w┼éasn─ů. Prowadzi nieustann─ů wojn─Ö przeciw wszystkim woko┼éo ÔÇô przeciw swojej ┼╝onie, do kt├│rej czuje zazdro┼Ť─ç i pogard─Ö, przeciw zgorzknia┼éej siostrze, z kt├│r─ů wci─ů┼╝ prowadzi za┼╝arte k┼é├│tnie, przeciw swoim ubogim d┼éu┼╝nikom ze wsi, a wreszcie przeciw ateistom, duchownym i w og├│le ca┼éemu spo┼éecze┼ästwu. ÔÇ×Jeste┼Ť prawdziwie niezno┼Ťnym cz┼éowiekiem. Samolubnym, pysznym, cynicznym. M├│wisz o cnotach, o moralno┼Ťci, o zasadach. U┼╝ywasz jednak tych s┼é├│w, aby krzywdzi─ç ludziÔÇŁ ÔÇô m├│wi mu Nihal, w momencie najwi─Ökszej rozpaczy. Ale nie tylko Aydin nosi w sobie rany, z kt├│rych s─ůczy si─Ö jad – ka┼╝dy z bohater├│w filmu kryje tajemnice i krzywdy, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e w relacjach z pozosta┼éymi panuje niezgoda i dojmuj─ůcy, zimowy ch┼é├│d.

 

Nuri Bilge Ceylan, to re┼╝yser, kt├│rego filmy od dawna zwraca┼éy uwag─Ö canne┼äskiego jury. W 2003 r. zdoby┼é na tym festiwalu Grand Prix za film ÔÇ×UzakÔÇŁ, pi─Ö─ç lat p├│┼║niej nagrod─Ö dla najlepszego re┼╝ysera za ÔÇ×Trzy ma┼épyÔÇŁ, potem ÔÇô w 2011r. – kolejne Grand Prix za ÔÇ×Pewnego razu w AnatoliiÔÇŁ, film, kt├│ry by┼é przez krytyk├│w oceniany, jako kandydat do Z┼éotej Palmy. Jego filmy cechowa┼éa psychologiczna g┼é─Öbia, ukazana przez oszcz─Ödno┼Ť─ç dialog├│w i d┼éugie, niekiedy niezno┼Ťne dla wsp├│┼éczesnego widza, chwile ciszy. W nagrodzonym w tym roku ÔÇ×Zimowym ┼ŤnieÔÇŁ, re┼╝yser zastosowa┼é odmienn─ů narracj─Ö, przypominaj─ůc─ů raczej wsp├│┼éczesn─ů tureck─ů proz─Ö Orhana Pamuka czy Elif ┼×afak. Widz jest przez ponad trzy godziny dos┼éownie zalewany potokiem s┼é├│w, p┼éyn─ůcych z ust bohater├│w. Dialogi maj─ů czasami charakter dynamicznego pingpongu, jak w scenie k┼é├│tni z siostr─ů na temat mia┼ékich felieton├│w Aydina, stanowi─ůcej punkt wyj┼Ťcia do bolesnego wygarni─Öcia sobie krzywd ca┼éego ┼╝ycia, czasami patetycznych przem├│w okraszonych frazesami, bez┼éadnej paplaniny, ostrych wyzwisk lub najg┼é─Öbszych refleksji bohater├│w. Sceny ciszy, przeplatane ponawiaj─ůcym si─Ö motywem muzycznym z sonaty fortepianowej Schuberta to melancholijne momenty zadumy nad samotno┼Ťci─ů bohater├│w.

 

Krytycy por├│wnuj─ů ÔÇ×Zimowy senÔÇŁ do dzie┼é autor├│w klasycznej literatury rosyjskiej, przywo┼éuj─ů nazwiska To┼éstoja, Dostojewskiego i Czechowa. Wiele motyw├│w filmu faktycznie przywo┼éuje na my┼Ťl tematy rosyjskich mistrz├│w. Rozpadaj─ůce si─Ö ma┼é┼╝e┼ästwo i brak porozumienia s─ů jakby filmow─ů ilustracj─ů do ÔÇ×Sonaty kreutzerowskiejÔÇŁ To┼éstoja czy dramat├│w Czechowa, a ludzkie wady i s┼éabo┼Ťci ukazane we wszystkich warstwach spo┼éecznych oraz dywagacje nad natur─ů z┼éa i dobra si─Ögaj─ů do tematyki rodem z Dostojewskiego. Z drugiej strony ÔÇ×Zimowy senÔÇŁ to film na wskro┼Ť turecki i nie nale┼╝y patrze─ç na niego wy┼é─ůcznie przez pryzmat znanych europejskich motyw├│w. Bohaterowie osadzeni na g┼é─Öbokiej prowincji wspominaj─ů o Stambule ÔÇô mie┼Ťcie odleg┼éym i wydaj─ůcym si─Ö lekarstwem na wszystkie bol─ůczki. Ceylan, pochodz─ůcy z ubogiej rodziny z tureckiej prowincji, sam pozna┼é gorzki smak rozczarowania po przeprowadzce do metropolii nad Bosforem, kt├│ry potem odda┼é znakomicie w ÔÇ×Trzech ma┼épachÔÇŁ. Tak┼╝e konflikty ukazane w ÔÇ×Zimowym ┼ŤnieÔÇŁ ukazuj─ů problemy wsp├│┼éczesnej Turcji ÔÇô g┼é─Öboki antagonizm mi─Ödzy ┼Ťrodowiskami ┼Ťwieckimi i religijnymi, dominacja m─Ö┼╝czyzn w ┼╝yciu publicznym i rodzinnym, bieda, alkoholizm i brak perspektyw. Nawet dyskutowana w filmie ÔÇ×koncepcja nieprzeciwstawiania si─Ö z┼éuÔÇŁ, propagowana przez siostr─Ö Aydina, jest jakby lustrzanym odbiciem koranicznego nakazu ÔÇ×czynienia tego, co dobre i zakazywania tego, co naganneÔÇŁ (Koran, III, 110) ÔÇô jednego z najwa┼╝niejszych nakaz├│w islamu.

 

Bohaterowie filmu Ceylana, zn─Ökani przez ┼╝yciowe traumy i poszukuj─ůcy dobra, ale wci─ů┼╝ wik┼éaj─ůcy si─Ö w z┼éo, pragn─ů wyzwoli─ç si─Ö ze spo┼éecznych i osobistych ogranicze┼ä, na wz├│r puszczonego w bezkresny step konia. Re┼╝yser nie ukazuje, czy im si─Ö to udaje, bo do metamorfozy ka┼╝dy musi doj┼Ť─ç samotnie.

 

Zimowy Sen, Nuri Bilge Ceylan, 2014 (Turcja/Francja/Niemcy).


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś