Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Zamiast bojkotowa膰 mundial, zmu艣my FIF臉 do zap艂acenia za ludzk膮 krzywd臋

Nie mog臋 pozby膰 si臋 wra偶enia, 偶e od pi艂ki no偶nej czy sportu w og贸le, wymaga si臋 wi臋cej. Nie spotykam si臋 z masowym nawo艂ywaniem do bojkotowania korzystania z lotniska Heathrow, a przecie偶 katarski rz膮d w 2017 roku kupi艂 20 procent udzia艂贸w londy艅skiego giganta.
Zamiast bojkotowa膰 mundial, zmu艣my FIF臉 do zap艂acenia za ludzk膮 krzywd臋
ilustr.: Tomasz Obi艅ski

W mediach sportowych pi艂karskie mistrzostwa 艣wiata zwyk艂o si臋 nazywa膰 鈥炁泈i臋tem futbolu鈥 lub innymi r贸wnie patetycznymi okre艣leniami. Ma艂o oryginalne i wy艣wiechtane do granic, ale jednak okre艣lenie 鈥炁泈i臋to鈥 doskonale opisuje to, co si臋 za chwil臋 b臋dzie dzia艂o. Pi艂ki no偶nej jest za du偶o, by cz艂owiek m贸g艂 j膮 w ca艂o艣ci skonsumowa膰. Zawsze gdzie艣 jest mecz 鈥 gdy nie graj膮 w Europie, bo jest g艂臋boka noc, harataj膮 w ga艂臋 w Ameryce Po艂udniowej lub na innym kontynencie. Kopi膮 codziennie 鈥 od poniedzia艂ku do niedzieli. W ligach, pucharach, rozgrywkach europejskich, klubach i reprezentacjach. Kopi膮 w ka偶d膮 pogod臋, w ka偶dych warunkach i pod ka偶d膮 szeroko艣ci膮 geograficzn膮. A jednak tylko raz na cztery lata to kopanie nabiera innego wymiaru. Tylko raz na cztery lata, gdy zaczynaj膮 si臋 mistrzostwa 艣wiata, futbol jest wsz臋dzie 鈥 trafia do g艂贸wnych wyda艅 wiadomo艣ci, na pierwsze strony gazet, a nawet do kato-lewicowych wydawnictw. Raz na cztery lata, gdy przychodzi mundial, 艣wiat, jak 艣piewa艂a Maryla Rodowicz, zmienia si臋 w pi艂k臋.

Zbrukane mistrzostwa

12 lat temu FIFA zbruka艂a to 艣wi臋to. W procesie, o kt贸rym dzi艣 wiemy, 偶e by艂 prze偶arty korupcj膮, panowie w garniturach wskazali gospodarzy mundial贸w w 2018 i 2022 roku 鈥 Rosj臋 oraz Katar. Cztery lata temu, mimo aneksji Krymu, mimo zaj臋cia Donbasu, mimo ostrzelania przez rosyjskie rakiety stadionu Szachtara Donieck, W艂adymir Putin otworzy艂 z pomp膮 mistrzostwa 艣wiata. M贸wi艂 o 鈥瀘twartej i go艣cinnej Rosji, kt贸ra go艣ci u siebie rzesz臋 ludzi wyznaj膮cych te same warto艣ci鈥. Dzi艣 to niepoj臋te, 偶e pi艂karskie 艣wi臋to odby艂o si臋 w kraju, kt贸ry bezprawnie zaj膮艂 terytorium swojego s膮siada. By jednak w pe艂ni zrozumie膰, jak bardzo nie na miejscu by艂 tamten mundial, 艣wiat futbolu potrzebowa艂 eskalacji wojny i 24 lutego 2022 roku. Dzi艣 rosyjskie mistrzostwa przywo艂uj膮 skojarzenia z igrzyskami olimpijskimi, kt贸re w 1936 roku odby艂y si臋 w Berlinie.

Mundialu w Katarze zacz臋li艣my si臋 wstydzi膰, jeszcze zanim pierwszy raz kopni臋to pi艂k臋. Korupcja, to jedno, ale sprzedanie 鈥炁泈i臋ta futbolu鈥 do kraju, w kt贸rym nielegalnie jest by膰 gejem, a kobiety szukaj膮ce sprawiedliwo艣ci po napa艣ci na tle seksualnym same mog膮 trafi膰 do wi臋zienia, to drugie. Czar臋 goryczy przepe艂niaj膮 historie o niewolnikach XXI wieku masowo gin膮cych przy budowie infrastruktury bezpo艣rednio i po艣rednio zwi膮zanej z turniejem. Organizatorzy mistrzostw maj膮 krew na r臋kach, chocia偶 oszacowanie, ile os贸b zgin臋艂o przy ich budowie, nie jest proste. Najcz臋艣ciej powtarza si臋 liczb臋 6,5 tysi膮ca ofiar. To efekt 艣ledztwa angielskiego 鈥濼he Guardian鈥. Dziennikarze polegali na oficjalnych danych w latach 2011-2020 z ambasad pi臋ciu pa艅stw, kt贸re wys艂a艂y do Kataru najwi臋cej taniej si艂y roboczej. Chodzi o Indie, Pakistan, Nepal, Bangladesz oraz Sri Lank臋. Liczba jest niedoszacowana, bo nie uda艂o si臋 dotrze膰 do danych z plac贸wek Filipin czy Kenii, kraj贸w, kt贸rych obywatele r贸wnie偶 masowo emigrowali do pracy w Ad Dausze. Poza tym nie obejmuje ostatnich dw贸ch lat przed turniejem.

Przeciwnicy argumentuj膮, 偶e nie da si臋 udowodni膰, i偶 zgony obywateli tych kraj贸w powodowane by艂y prac膮 przy mundialu. Oficjalne dane Komitetu Organizacyjnego m贸wi膮 wr臋cz tylko o trzech 艣mierciach podczas budowy obiekt贸w na turniej 鈥 powiedzie膰, 偶e r贸偶nica w wynikach jest drastyczna, to nic nie powiedzie膰. W rubryce 鈥瀙rzyczyna zgonu鈥 wi臋kszo艣膰 robotnik贸w ma wpisane: 鈥瀗aturalna鈥. I czy na pewno 艣mier膰 tych ludzi spowodowa艂 mundial? Przecie偶 nawet gdyby w 2010 roku kraj wielko艣ci wojew贸dztwa 艢wi臋tokrzyskiego dzi臋ki lobbingowi, 艂ap贸wkom, ale tak偶e ca艂kowicie legalnym zabiegom nie zosta艂 gospodarzem turnieju, musia艂by budowa膰 drogi, lotniska czy dworce. Z drugiej jednak strony, skok infrastrukturalny prawdopodobnie nie by艂by tak wielki. Liczba inwestycji zosta艂a przez przyznanie organizacji mistrzostw bardzo zwi臋kszona.

Tak czy inaczej, 艣ledztwo Guardiana pokaza艂o, jak w najbogatszym pa艅stwie 艣wiata traktowana jest tania si艂a robocza. Dla obywateli brak podatk贸w, darmowa pomoc medyczna, gwarancja zatrudnienia, edukacja (dla m臋偶czyzn nawet zagranic膮) i inne benefity. Dla przybysz贸w z Azji 艢rodkowo-Wschodniej zat艂oczone, nieklimatyzowane obozy pracy, czasem nawet bez dost臋pu do bie偶膮cej wody, fikcyjne d艂ugi rosn膮ce z dnia na dzie艅 i odbierane dokumenty, co pozbawia sprowadzonych z drugiego ko艅ca 艣wiata robotnik贸w mo偶liwo艣ci ucieczki.

Drogi do skutecznego bojkotu

A zatem, czy rzeczywi艣cie wobec tego zbrukania 艣wi臋ta futbolu, odebrania go nam przez skorumpowanych dzia艂aczy pi艂karskich, odpowiedzi膮 powinien by膰 bojkot? Tylko bojkot m贸g艂by zmusi膰 FIFA do jakichkolwiek zmian i refleksji. Mowa o bojkocie konsumenckim 鈥 odmowie finansowania tych mistrzostw przez kibic贸w: nie kupowa膰 bilet贸w, gad偶et贸w, tych wszystkich licencjonowanych gier na konsol臋, album贸w z naklejkami, coca-coli z pi艂karzami. Nie lecie膰 na miejsce i nie zostawia膰 w Ad-Dausze pieni臋dzy. Ale tak偶e, a mo偶e przede wszystkim, nie ogl膮da膰 mecz贸w 鈥 czyli nie nabija膰 wska藕nik贸w ogl膮dalno艣ci reklam mi臋dzy spotkaniami. Bojkot konsumencki na odpowiednio szerok膮 skal臋 nie jest jednak mo偶liwy. Chocia偶by dlatego, 偶e mundialem w Katarze oburza si臋 niemal wy艂膮cznie nasz kr膮g kulturowy. Globalne Po艂udnie uwa偶a, 偶e Katarczycy stali si臋 ofiar膮 bezprecedensowej napa艣ci s艂abn膮cej P贸艂nocy, kt贸ra nie mo偶e pogodzi膰 si臋 ze zmian膮 uk艂adu si艂 na 艣wiecie.

Czy rozwi膮zaniem by艂by bojkot przeprowadzony przez sportowc贸w, kt贸rzy odm贸wiliby gry w Katarze i uczestnictwa w mundialu zorganizowanym na ludzkiej krzywdzie? By膰 mo偶e, chocia偶 wi臋kszo艣膰 organizacji dzia艂aj膮cych na rzecz praw cz艂owieka nie nawo艂uje pi艂karzy do bojkotowania mundialu. Amnesty International i inne organizacje twierdz膮, 偶e mocniejsze i bardziej korzystne dla sprawy (czy to walki o prawa kobiet, os贸b LGBT, czy o odszkodowania dla rodzin zmar艂ych robotnik贸w) jest jednoznaczne zaj臋cie stanowiska na miejscu ni偶 niepojechanie na turniej.

Chocia偶 oczywi艣cie odmowa uczestnictwa r贸wnie偶 mo偶e rezonowa膰. Reprezentacja Polski i PZPN sta艂y si臋 inspiracj膮 dla ca艂ego 艣rodowiska pi艂karskiego i szerzej 鈥 sportowego, gdy tu偶 po ataku na Ukrain臋 Polacy stanowczo odm贸wili gry z Rosj膮 w bara偶u o mundial. Twarda postawa odbi艂a si臋 szerokim echem na ca艂ym 艣wiecie. Tym bardziej szkoda, 偶e naszych zawodnik贸w nie sta膰 by艂o ju偶 p贸藕niej na jakikolwiek gest dotycz膮cy turnieju w Katarze. Robert Lewandowski nie za艂o偶y nawet t臋czowej opaski, jak uczyni膮 to kapitanowie dziewi臋ciu europejskich dru偶yn, kt贸rzy zjednoczyli si臋 w kampanii One Love.

Dlaczego tylko pi艂ka?

Nie mog臋 jednak pozby膰 si臋 wra偶enia, 偶e od pi艂ki no偶nej czy sportu w og贸le, wymaga si臋 wi臋cej. Nie spotykam si臋 z masowym nawo艂ywaniem do bojkotowania korzystania z lotniska Heathrow, a przecie偶 katarski rz膮d w 2017 roku kupi艂 20 procent udzia艂贸w londy艅skiego giganta. Co wi臋cej, 10 procent udzia艂贸w Heathrow Airport Holdings posiada rz膮d chi艅ski. O bojkocie zimowych igrzysk w Pekinie s艂ysza艂em, o bojkocie robienia biznes贸w z Chi艅czykami nie. Nie widz臋 bojkotu konsumenckiego Volkswagena, chocia偶 Katarczycy maj膮 znacz膮ce udzia艂y w tej firmie.

Wed艂ug analityk贸w MSCI Real Assets, Katar jest dziesi膮tym najwi臋kszym w艂a艣cicielem ziemskim w Wielkiej Brytanii. Emirat jest w艂a艣cicielem prawie 2,1 mln metr贸w kwadratowych nieruchomo艣ci, czyli powierzchni ponad 1,5 razy wi臋kszej ni偶 londy艅ski Hyde Park. Pola Elizejskie w Pary偶u s膮 w znacznej cz臋艣ci katarskie 鈥 艂膮cznie z kamienic膮 pod numerem 52, w kt贸rej mie艣ci si臋 legendarna Galeria Lafayette. Nie widz臋 codziennych nawo艂ywa艅, by eleganccy pary偶anie i tysi膮ce turyst贸w zaprzestali robienia tam zakup贸w.

Unia Europejska twardo negocjuje z katarskim rz膮dem nowe kontrakty na dostaw臋 gazu. Nie widz臋 baner贸w nawo艂uj膮cych do odst膮pienia od nich, wr臋cz przeciwnie: czytam, 偶e w obliczu wojny w Ukrainie to rozs膮dne rozwi膮zanie i 偶e bez katarskiego gazu 鈥瀗ie odb臋dzie si臋 derusyfikacja rynku鈥.

Jednym z niewielu kraj贸w, w kt贸rym rzeczywi艣cie dyskutowano nad bojkotem mundialu, by艂a Norwegia. W tamtejszej federacji pi艂karskiej odby艂a si臋 debata, poddano g艂osowaniu uczestnictwo w eliminacjach do Kataru. Zwyci臋偶y艂a opcja wyjazdu na mundial. Chwil臋 wcze艣niej posiadana w po艂owie przez pa艅stwo norweska grupa zbrojeniowa Kronsberg podpisa艂a opiewaj膮cy na 15 miliard贸w koron kontrakt z katarsk膮 armi膮.

Dlaczego to sport ma by膰 lepszy od reszty 艣wiata? Dlaczego to pi艂karze albo kibice maj膮 bojkotowa膰 autorytarne dyktatury nieszanuj膮ce praw cz艂owieka, a nie biznesmeni czy przedstawiciele tych 艣wiat艂ych demokracji? Oczywi艣cie rozumiem, 偶e za sportem kryje si臋 co艣 wi臋cej 鈥 szlachetne wsp贸艂zawodnictwo, idea fair-play, moralna wy偶szo艣膰 zwyci臋zc贸w. To dlatego te偶 sport jest tak 艂akomym k膮skiem dla wszystkich autorytarnych rz膮d贸w, dyktator贸w i satrap贸w, kt贸rzy chc膮 si臋 ogrza膰 w blasku triumfator贸w i wybieli膰 sw贸j wizerunek. Sport zawodowy dawno ju偶 jednak straci艂 szlachectwo. Przesta艅my wi臋c wymaga膰 od niego wi臋cej. Oczywi艣cie b臋d臋 艣ledzi艂 wszelkie gesty, b臋d臋 dopingowa艂 tych, kt贸rzy zajm膮 si臋 trudnymi sprawami, nag艂o艣ni膮 je, ale nie czuj臋, 偶e mam prawo tego do kogokolwiek wymaga膰.

W ostatnich kilku dniach du偶e wra偶enie zrobi艂a na mnie angielska piosenkarka Dua Lipa, kt贸ra odm贸wi艂a wyst臋pu podczas otwarcia mistrzostw. Stwierdzi艂a, 偶e zacznie koncertowa膰 w Katarze dopiero wtedy, jak zaczn膮 by膰 tam przestrzegane podstawowe prawa cz艂owieka. Podobnych rozterek moralnych nie mieli jednak ani Enrique Iglesias ani Robbie Williams, kt贸rzy b臋d膮 zabawia膰 publiczno艣膰 podczas turnieju. Williams jest zreszt膮 weteranem takich wyst臋p贸w 鈥 cztery lata 艣piewa艂 na otwarcie rosyjskiego czempionatu mira pod 艂askawym spojrzeniem Putina.

To b臋d膮 polityczne mistrzostwa

FIFA sama sprowadzi艂a na siebie nieszcz臋艣cie. To b臋dzie najbardziej rozpolitykowany mundial w historii. Niekt贸re dzia艂ania b臋d膮 szczere i b臋d膮 wynika艂y z potrzeby serca, inne b臋d膮 zwyk艂ym graniem pod publiczk臋 鈥 oczywi艣cie zachodni膮. B臋d膮 t臋czowe flagi, t臋czowe opaski, t臋czowe gesty. Niekt贸rzy pi艂karze, z pewno艣ci膮 media, b臋d膮 m贸wi膰 nie tylko o 艂amaniu praw cz艂owieka w Katarze, ale tak偶e o trwaj膮cych w Iranie i brutalnie t艂amszonych protestach kobiet. Dzi艣 wiemy, 偶e Rosja u偶ywa ira艅skich dron贸w w wojnie z Ukrain膮, a zatem dojdzie jeszcze aspekt zaanga偶owania Teheranu po stronie Moskwy. Iran jest w grupie z Angli膮 i USA. Gdyby los przydzieli艂 Arabii Saudyjskiej innego europejskiego rywala ni偶 niezainteresowan膮 tematem Polsk臋, by膰 mo偶e g艂o艣no zrobi艂oby si臋 o morderstwach cywil贸w w Jemenie.

Szafuj膮c liczb膮 ponad 6,5 tysi膮ca ofiar, 艂atwo nam zapomnie膰, 偶e ka偶dy z nich by艂 synem, ojcem, m臋偶em albo kochankiem. 呕e za ka偶dym statystycznym wpisem kryje si臋 ludzki dramat.聽 Mohammad Shahid Miah przyjecha艂 z Bangladeszu. Podczas ulewnych deszcz贸w woda przedosta艂a si臋 do pomieszczenia, w kt贸rym zosta艂 zakwaterowany i zetkn臋艂a si臋 z ods艂oni臋tymi kablami elektrycznymi. Kiedy Miah stan膮艂 na mokrej pod艂odze, zosta艂 pora偶ony pr膮dem i zmar艂. W 2017 roku zap艂aci艂 agentowi rekrutacyjnemu r贸wnowarto艣膰 ponad 3500 funt贸w, aby dosta膰 prac臋 na budowie w Katarze. Na t臋 sum臋 zrzuci艂a si臋 ca艂a rodzina. Po 艣mierci Miaha d艂ug zosta艂 przeniesiony na jego rodzic贸w.

Mundial si臋 odb臋dzie, turniej obejrzymy, pocz膮tkowa niech臋膰 i zak艂opotanie co bardziej wra偶liwych zniknie, gdy pi艂ka b臋dzie si臋 turla膰 po zielonej murawie. W futbolu jednak wci膮偶 jeszcze gdzie艣 tli si臋 dawna si艂a, kt贸ra wci膮偶 mo偶e chocia偶 troch臋 zmienia膰 艣wiat na lepsze. W 2019 roku w Katarze zniesiono system kafala, kt贸ry pozwala艂 pracodawcom zabiera膰 robotnikom dokumenty i czyni艂 ich bezbronnymi. Gdyby nie mundial, pewnie nie dosz艂o by do tego tak szybko. Futbol wci膮偶 mo偶e wp艂yn膮膰 na los rodzin robotnik贸w, kt贸rzy zgin臋li w Katarze. Koalicja organizacji pozarz膮dowych z Amnesty International na czele wzywa prezesa FIFA Gianniego Infantino, by przeznaczy艂 na rekompensaty dla rodzin zmar艂ych robotnik贸w r贸wnowarto艣膰 nagr贸d finansowych przeznaczonych dla pi艂karzy, czyli 440 milion贸w dolar贸w. To nieca艂e 10% przychodu FIFA z poprzedniego Mundialu. #MakeFIFAPay. Petycj臋 mo偶e podpisa膰 ka偶de z was na stronie Amnesty i innych organizacji zaanga偶owanych w t臋 akcj臋.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij