Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Zako艅czmy epok臋 PO-PiS-u. M贸j g艂os przed I tur膮

Je艣li wolno mi cokolwiek sugerowa膰 czytelnikom i czytelniczkom tego tekstu przed pierwsz膮 tur膮, to chc臋 powiedzie膰 w艂a艣nie to: nie warto g艂osowa膰 na kandydat贸w Platformy Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwo艣ci. Polska zas艂uguje na wi臋cej ni偶 ich niszcz膮cy sp贸r i z艂e rz膮dy.
Zako艅czmy epok臋 PO-PiS-u. M贸j g艂os przed I tur膮
ilustr.: Zofia Klamka

Poni偶szy tekst jest wyrazem osobistych pogl膮d贸w autora, a nie stanowiskiem redakcji Magazynu Kontakt ani wydawcy.

Post jak setki innych, kt贸re codziennie przelatuj膮 przed oczami w mediach spo艂eczno艣ciowych. Ten mnie jednak zatrzyma艂. Powiedzia艂bym nawet: zmrozi艂. Micha艂 Danielewski, dziennikarz OKO.Press, podzieli艂 si臋 ciekawostk膮: 鈥濸o wygranej w wyborach Dudy lub Trzaskowskiego wkroczymy w now膮 er臋, czas, gdy przez wi臋kszo艣膰 istnienia III RP nie rz膮dzi艂 krajem nikt spoza duopolu PiS鈥揚O. W 2023 roku bilans b臋dzie nast臋puj膮cy: 15 lat rz膮d贸w innych vs 18 lat rz膮d贸w duopolu鈥.

Zjawiska trwaj膮ce tak d艂ugo staj膮 si臋 przezroczyste, oczywiste, trudne do zauwa偶enia. Ulegaj膮 naturalizacji. Z perspektywy mojego 偶ycia ju偶 teraz te dwie partie rz膮dz膮 Polsk膮 d艂u偶ej, ni偶 rz膮dzi艂 ni膮 ktokolwiek inny. Prawo i Sprawiedliwo艣膰 鈥 w贸wczas jeszcze maj膮ce zawrze膰 koalicj臋 z Platform膮 Obywatelsk膮 鈥 rozpocz臋艂o swoje pierwsze rz膮dy, gdy mia艂em czterna艣cie lat. Od tego czasu min臋艂o kolejnych pi臋tna艣cie lat rz膮d贸w dw贸ch partii wywodz膮cych si臋 z podobnych 艣rodowisk.

Rodowody prezydent贸w, marsza艂k贸w, premier贸w

Wypiszmy te nazwiska, bo ich wielo艣膰, a zarazem jednorodno艣膰 wiele pokazuje.

Od 2005 roku stanowisko prezydenta piastowali: Lech Kaczy艅ski (PiS, minister w rz膮dzie AWS), Bronis艂aw Komorowski (PO, wcze艣niej UW) oraz Andrzej Duda (PiS, by艂y cz艂onek UW).

Marsza艂kami Sejmu byli w tym czasie: Marek Jurek, Ludwik Dorn (obaj PiS, ten drugi p贸藕niej kandyduj膮cy do Sejmu z list PO), Bronis艂aw Komorowski, Grzegorz Schetyna, Ewa Kopacz (oboje PO, oboje wcze艣niej UW), Rados艂aw Sikorski (PO, wcze艣niej AWS, p贸藕niej r贸wnie偶 minister w rz膮dzie PiS), Ma艂gorzata Kidawa-B艂o艅ska (PO, wcze艣niej kandyduj膮ca z list UW), Marek Kuchci艅ski i El偶bieta Witek (oboje PiS).

Funkcj臋 marsza艂ka Senatu od 2005 roku pe艂nili: Bogdan Borusewicz (wybrany z poparciem zar贸wno PiS, jak i PO, p贸藕niej cz艂onek PO, dawniej UW, popieraj膮cy Lecha Kaczy艅skiego w wyborach prezydenckich), Stanis艂aw Karczewski (PiS, dawniej AWS) i Tomasz Grodzki (PO).

Premierzy i premierki? Kazimierz Marcinkiewicz (PiS, wcze艣niej zwi膮zany z rz膮dem AWS, odszed艂 z PiS w 2007 roku, od tego czasu popiera艂 PO), Jaros艂aw Kaczy艅ski (PiS), Donald Tusk (PO, dawniej UW), Ewa Kopacz, Beata Szyd艂o (PiS, wcze艣niej AWS, zg艂asza艂a te偶 akces do PO) oraz Mateusz Morawiecki (PiS, wcze艣niej zwi膮zany z AWS, doradca rz膮du PO).

Gdyby zag艂臋bi膰 si臋 we wcze艣niejsze i p贸藕niejsze losy rozmaitych wa偶nych postaci obu partii, zobaczymy przep艂ywy, jakie trudno zaobserwowa膰 mi臋dzy jakimikolwiek innymi dwoma ugrupowaniami. Rzucaj膮 si臋 r贸wnie偶 w oczy wsp贸lne 鈥 oparte na do艣wiadczeniu politycznym zbieranym w UW i AWS 鈥 korzenie polityczne. Jacek 呕alek publicznie og艂asza, 偶e wstydzi si臋 swojej dawnej przynale偶no艣ci do Platformy, cho膰 zaledwie rok przed opuszczeniem jej szereg贸w rozwa偶a艂, czy Bronis艂awa Komorowskiego nie nale偶y koronowa膰 na kr贸la Polski. Jaros艂aw Gowin by艂 najpierw ministrem w rz膮dzie PO, a p贸藕niej wicepremierem w rz膮dzie PiS. Zmian barw partyjnych lub list, z kt贸rych kandydowali, dokonywali tak偶e mi臋dzy innymi Antoni M臋偶yd艂o, Joanna Kluzik-Rostkowska, Zyta Gilowska, Kazimierz Ujazdowski czy Pawe艂 Kowal.

To wyliczanka d艂uga (cho膰 niepe艂na), ale potrzebna, bo pokazuj膮ca patologiczny charakter polskiej sceny politycznej. Zosta艂a ona skolonizowana przez dwie partie wywodz膮ce si臋 z podobnego rdzenia (kiedy艣 spajanego koalicj膮 AWS鈥揢W), przez pewien czas planuj膮ce wsp贸lne rz膮dy. Przechodzenie mi臋dzy tymi stronnictwami przez ile艣 lat by艂o r贸wnie naturalne i bezproblemowe, co zmiana koloru marynarki. Mo偶na zapyta膰, co dziwnego jest w tym, 偶e dwie partie zmieniaj膮 si臋 u w艂adzy. Tyle tylko, 偶e to nie 偶aden system dwupartyjny na wz贸r sporu republikan贸w i demokrat贸w w Stanach Zjednoczonych. To te偶 nie dominacja dw贸ch g艂贸wnych, ale r贸偶ni膮cych si臋 do siebie si艂, takich jak chadecy i socjaldemokraci w Niemczech. To sytuacja, w kt贸rej g艂贸wny podzia艂 w polskiej polityce przebiega mi臋dzy parti膮 mieszcza艅sko-centro-raczej-prawicow膮 i prawicowo-ludow膮.

Wielu pewnie by si臋 obruszy艂o na u偶ycie w kontek艣cie tych ugrupowa艅 s艂owa 鈥瀙rawica鈥, ale to, jak je ostatecznie nazwiemy, to kwestia drugorz臋dna. Kluczowe jest to, 偶e s膮 to partie bliskie sobie w szeregu wa偶nych spraw, 偶ywi膮ce si臋 wzajemnym konfliktem i szczerze zadowolone ze stanu, w kt贸rym nie dziel膮 si臋 tortem z kimkolwiek spoza swojego grona (maksimum mo偶liwo艣ci dla przedstawicieli innych partii to stanowiska wicemarsza艂k贸w czy wicepremier贸w). Wa偶ne jest r贸wnie偶 to, 偶e oba stronnictwa zdaj膮 si臋 obecnie nie mie膰 przekonuj膮cego pomys艂u na przysz艂o艣膰 Polski, a ju偶 na pewno pomys艂u na miar臋 XXI wieku.

Mi臋dzy z艂udzeniem a nadziej膮

Czy PiS i PO r贸偶ni膮 si臋 od siebie? Jasne, 偶e si臋 r贸偶ni膮. W niekt贸rych sprawach 鈥 dzi艣 ju偶 fundamentalnie. Nie jestem skrajnym symetryst膮, kt贸ry uznawa艂by, 偶e nale偶y je wrzuci膰 do jednego worka. Je艣li jednak rozumiemy symetryzm jako widzenie wad i jednej, i drugiej strony sporu oraz uznawanie diagnozy, 偶e rz膮dy zar贸wno PO, jak i PiS, by艂y rz膮dami raczej s艂abymi, a Polska zas艂uguje na du偶o wi臋cej ni偶 ich konflikt, to owszem 鈥 jestem symetryst膮. Widz臋 sprawy, w kt贸rych PiS niezwykle szkodzi Polsce i jej obywatelom oraz obywatelkom. Widz臋 takie, w kt贸rych prowadzi polityk臋 od Platformy lepsz膮. Widz臋 takie, z kt贸rych nale偶y rozlicza膰 PO bez cienia skrupu艂贸w. Widz臋 takie, za kt贸re mo偶na j膮 pochwali膰.

Nie 偶yj臋 z艂udzeniem, kt贸rym by艂oby oczekiwanie, 偶e partia centrowa i generalnie liberalna gospodarczo (PO) b臋dzie prowadzi艂a polityk臋 lewicow膮. Podobnie niedorzeczne by艂oby oczekiwanie, 偶e prawdziwe pa艅stwo opieku艅cze zapewniaj膮ce poszanowanie praw obywateli i obywatelek 鈥 tak偶e, a mo偶e zw艂aszcza nale偶膮cych do mniejszo艣ci 鈥 zaprowadzi w Polsce partia wyrazi艣cie prawicowa w to偶samo艣ci i ograniczona w my艣leniu o polityce socjalnej (PiS).

呕yj臋 nadziej膮, 偶e nie jeste艣my skazani na ten wyb贸r.

Nie b臋d臋 dokonywa艂 ca艂o艣ciowej oceny rz膮d贸w jednych i drugich. To tym bardziej trudne, 偶e rz膮dy te przypada艂y na czasy pod wieloma wzgl臋dami r贸偶ne. Warto jednak, 偶eby艣my w swoich wyborach i recenzjach nie zamykali oczu na niewygodne dla zwolennik贸w i zwolenniczek PO czy PiS fakty. Poni偶ej przedstawiam zaledwie ich cz臋艣膰.

Skala r贸偶nic, skala podobie艅stw

S艂usznie jest krytykowa膰 kompletnie nieprzygotowan膮 i fatalnie przeprowadzon膮, skutkuj膮c膮 chaosem deform臋 edukacji przeprowadzon膮 przez PiS. Ale s艂usznie jest r贸wnie偶 pokazywa膰, jak wiele ma艂ych szk贸艂 zlikwidowano 鈥 cz臋sto bez dobrych powod贸w 鈥 za rz膮d贸w Platformy. R贸wnie s艂usznie jest informowa膰, 偶e tak偶e teraz samorz膮dy s膮 zmuszane do likwidowania szk贸艂 z ma艂膮 liczb膮 uczni贸w ze wzgl臋du na przerzucone na lokalne w艂adze podwy偶ki (s艂uszne, cho膰 zbyt niskie!) dla nauczycieli i nauczycielek, a kuratoria wyra偶aj膮 na to zgod臋.

Gdy wskazuje si臋 konsekwencje zwi膮zane z likwidacj膮 tych szk贸艂 oraz brakami w transporcie publicznym, co da艂o upiorny skutek wykluczenia transportowego m艂odych ludzi, to trzeba przypomina膰, 偶e jak likwidowano PKS-y za Platformy, tak nie odtwarza si臋 ich 鈥 mimo szumnych zapowiedzi 鈥 za PiS-u, a tysi膮ce ludzi w Polsce wci膮偶 s膮 odci臋te od realnego dost臋pu do us艂ug 鈥 publicznych i prywatnych.

Gdy wskazuje si臋 na bezprecedensowe upolitycznienie telewizji publicznej, to warto przypomnie膰 (znaj膮c proporcje i nie buduj膮c 艂atwych por贸wna艅 鈥 to, co dzieje si臋 w TVP obecnie, przekracza wszelkie granice), 偶e i wcze艣niej nie by艂a ona oaz膮 bezstronno艣ci, lecz cz臋艣ciej partyjnym 艂upem.

Nagonka na osoby LGBT+ w wykonaniu polityk贸w PiS r贸wnie偶 nie ma precedensu 鈥 podkre艣lmy to. To polityka szkodliwa, gro藕na i oburzaj膮ca. Ale uczciwie przypomnijmy, 偶e na wsparcie postulat贸w os贸b LGBT+, na przyk艂ad wprowadzenie zwi膮zk贸w partnerskich, nie zdecydowali si臋 tak偶e politycy Platformy. Przekonywali za to, 偶e nie jeste艣my gotowi na 鈥瀝ozwi膮zania z Zachodu鈥, niepomni, 偶e funkcjonuj膮 one w Czechach od 2006, a na W臋grzech od 2009 roku. Tak偶e dzi艣 niekt贸rzy prezydenci miast wywodz膮cy si臋 z Platformy Obywatelskiej potrafi膮 鈥 wzorem Lecha Kaczy艅skiego 鈥 zakazywa膰 marsz贸w r贸wno艣ci w imi臋 politycznego kunktatorstwa (cho膰 trzeba przyzna膰, 偶e to r贸wnie偶 platformiani prezydenci innych miast zacz臋li w tych marszach chodzi膰).

艁amanie praw cz艂owieka i obywatela, t艂amszenie aktywno艣ci obywatelskiej, uciskanie os贸b LGBT+, szczucie na migrant贸w i uchod藕czynie, ograniczanie prawa do zgromadze艅 鈥 to wszystko dzieje si臋 za rz膮d贸w PiS. Rzecznik Praw Obywatelskich ma pe艂ne r臋ce roboty. Ale mia艂 je tak偶e wcze艣niej. Po cz臋艣ci w podobnych sprawach, po cz臋艣ci 鈥 w innych. Bo prawa cz艂owieka to nie tylko wolno艣ci polityczne, ale te偶 prawa socjalne. A nie jest krajem praw cz艂owieka pa艅stwo, w kt贸rym na szerok膮 skal臋 p艂aci si臋 po 3,5 z艂otego za godzin臋 ci臋偶kiej pracy 鈥 r贸wnie偶 w plac贸wkach publicznych! To ukr贸ci艂 dopiero PiS, a wzrost mediany zarobk贸w z uwzgl臋dnieniem wzrostu cen przyspieszy艂 za jego rz膮d贸w kilkukrotnie w stosunku do czas贸w rz膮d贸w PO. Cz臋艣膰 tego wzrostu (jak i innych sukces贸w rz膮du) to wynik koniunktury gospodarczej. Cz臋艣膰 to efekt konkretnych i s艂usznych decyzji, jak cho膰by wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej. I jasne, 偶e chcia艂oby si臋 wi臋cej 鈥 cho膰by dofinansowanej i wi臋cej mog膮cej Pa艅stwowej Inspekcji Pracy. Tak偶e to trzeba zauwa偶y膰.

Rewolucje i zaniechania

Ani jedna, ani druga w艂adza nie odwa偶y艂a si臋 na wy偶sze opodatkowanie i realne ograniczenie samowoli wielkiego biznesu. PiS zlikwidowa艂 podatek spadkowy i trzeci pr贸g podatku dochodowego, PO 鈥 owszem 鈥 podwy偶szy艂a podatek, ale VAT, uderzaj膮c przede wszystkim w najbiedniejszych.

W polityce spo艂ecznej pierwsze kroki ku cywilizacji (a wi臋c realnemu wsparciu obywateli i obywatelek, a nie ho艂dowaniu darwinistycznej i nieprawdziwej zasadzie, 偶e ka偶dy jest kowalem w艂asnego losu) poczyni艂 rz膮d PO鈥揚SL: 鈥瀔osiniakowe鈥 czy zasada 鈥瀦艂ot贸wka za z艂ot贸wk臋鈥 to kroki zbyt ma艂o odwa偶ne, ale warte odnotowania. Trzeba doceni膰 te偶 dynamiczny wzrost liczby 偶艂obk贸w i przedszkoli pod koniec kadencji 2011鈥2015. Niemniej, prawdziw膮 rewolucj臋 鈥 odmieniaj膮c膮 los, bez przesady, milion贸w Polek i Polak贸w, a tak偶e zmieniaj膮c膮 paradygmat i przesuwaj膮c膮 polsk膮 polityk臋 w zupe艂nie inne miejsce 鈥 przeprowadzi艂 na tej niwie PiS, wprowadzaj膮c program 500+. Dzi艣 ju偶 niemal nikt nie odwa偶a si臋 m贸wi膰 o jego likwidacji, a wielu polityk贸w pocz膮tkowo wrogich tej idei m贸wi obecnie 鈥 czy z przekonania, czy z cynizmu 鈥 o jego dobroczynnych skutkach. Jednocze艣nie s膮 powody, by krytykowa膰 na przyk艂ad milczenie w kwestii waloryzacji wysoko艣ci 500+ czy kszta艂t wsparcia emeryt贸w i emerytek (kt贸rym z pewno艣ci膮 nale偶y si臋 bardziej godna wysoko艣膰 艣wiadcze艅!) akurat poprzez arbitralnie przyznawany trzynasty przelew.

W chwili kryzysu obie partie si臋gaj膮 po podobne zakl臋cia i rozwi膮zania, obarczaj膮c najwi臋kszymi kosztami pracownik贸w i pracownice. PiS 鈥 korzystaj膮c z koniunktury i samemu j膮 nakr臋caj膮c 鈥 zrobi艂 w polityce socjalnej ogromnie du偶o, ale przewa偶aj膮c膮 wi臋kszo艣膰 ruch贸w w tej sferze wykona艂 na pocz膮tku swojej pierwszej kadencji. Potem by艂o ich coraz mniej, a w chwili pr贸by sw膮 prospo艂eczno艣膰 schowa艂 bardzo g艂臋boko, nie zdaj膮c 鈥 tak mo偶e si臋 okaza膰 鈥 dziejowego egzaminu.

Platforma wybudowa艂a drogi, PiS zwi臋ksza na nich bezpiecze艅stwo, zw艂aszcza pieszych. S膮 takie przestrzenie dzia艂ania pa艅stwa, w kt贸rych i jedno, i drugie ugrupowanie ma na sumieniu przede wszystkim zaniechania. Jedna z nich to ochrona zdrowia. Druga 鈥 mieszkalnictwo.

Zupe艂nie inaczej sytuacja wygl膮da w przypadku wymiaru sprawiedliwo艣ci. Tutaj Platformie mo偶na zarzuca膰 zaniechania, ale to rachunek PiS-u obci膮偶a ogrom szkodliwej dzia艂alno艣ci. Ca艂kowite podporz膮dkowanie prokuratury politycznemu aparatowi (czym odwr贸cono reform臋 polegaj膮c膮 na rozdzieleniu funkcji ministra sprawiedliwo艣ci i prokuratora generalnego; reform臋, kt贸ra wymaga艂a poprawy, ale nie odrzucenia), uderzenie w niezawis艂o艣膰 s膮d贸w na skal臋 dot膮d niepoj臋t膮 oraz podwa偶anie orzecze艅 Trybuna艂u Sprawiedliwo艣ci Unii Europejskiej 鈥 to winy niesymetrycznie wi臋ksze ni偶 brak (niezb臋dnych) reform s膮downictwa. To samo dotyczy zwasalizowania Trybuna艂u Konstytucyjnego. Kombinowa膰 z jego sk艂adem zacz臋艂a ju偶 Platforma, ale zupe艂nie czym innym jest jego ca艂kowite przej臋cie, niepublikowanie wyrok贸w oraz kompromitacja jego autorytetu przez powo艂anie w poczet s臋dzi贸w Stanis艂awa Piotrowicza i Krystyny Paw艂owicz.

Kolejn膮 sfer膮, w kt贸rej PiS wypada gorzej, jest z pewno艣ci膮 polityka zagraniczna. Postawienie w ca艂o艣ci na sojusz ze Stanami Zjednoczonymi rz膮dzonymi przez najbardziej nieprzewidywalnego prezydenta w historii tego kraju to hazard zdecydowanie zbyt brawurowy. Podobnie jak otwarty konflikt z Uni膮 czy pogorszenie relacji z Ukrain膮. Je艣li dodamy do tego wywo艂anie 鈥 w imi臋 sprawy absurdalnej, te przepisy nie mog艂y dzia艂a膰 poza Polsk膮, a mog艂y ogranicza膰 debat臋 naukow膮 w kraju 鈥 awantury z udzia艂em USA i Izraela, ukazuje si臋 ca艂o艣ciowa miernota dyplomatyczna tej ekipy. Polska jest na arenie mi臋dzynarodowej samotna, a to z ca艂膮 pewno艣ci膮 nie jest dla niej dobra sytuacja.

To wci膮偶 nie wszystkie sprawy, kt贸re wymaga艂yby om贸wienia 鈥 warto by艂oby wspomnie膰 o wojsku, kulturze, cyfryzacji, wykorzystywaniu s艂u偶b specjalnych, traktowaniu pracownik贸w i pracownic bud偶et贸wki鈥 Niemniej gdybym mia艂 si臋 pokusi膰 o podsumowanie, powiedzia艂bym, 偶e demokracja w swej, niezwykle wa偶nej, sferze formalnej, opieraj膮cej si臋 na szacunku dla prawa i instytucji, ma si臋 dzi艣 gorzej ni偶 za rz膮d贸w Platformy. Jednocze艣nie: milionom ludzi 偶yje si臋 pod r贸偶nymi wzgl臋dami w Polsce lepiej. Liczne prawa obywatelskie s膮 艂amane cz臋艣ciej, inne jednak 鈥 rzadziej. PiS wiele napsu艂, ale te偶 sporo naprawi艂.

Wiele jeszcze pozostaje do naprawienia. To prawda. Ale naprawia膰 trzeba po obu tych ekipach 鈥 nie tylko po PiS-ie, ale tak偶e po Platformie. Nie tylko po Platformie, ale tak偶e po PiS-ie.

To nie jest walka dobra ze z艂em

Dlaczego jeste艣my na ten wyb贸r skazani? Dlaczego partie, kt贸re wywodz膮 si臋 z jednego pnia 鈥 i kt贸re w ilu艣 sprawach zrobi艂y dok艂adnie takie samo nic, w pewnych kwestiach fundamentalnie si臋 r贸偶ni膮, ale w wielu r贸偶nice mi臋dzy nimi s膮 pragmatycznie rozdmuchiwane 鈥 zdo艂a艂y nas przekona膰, 偶e sp贸r mi臋dzy nimi jest sporem cywilizacyjnym? Czemu tak si臋 dzieje, cho膰 偶adna z nich w istocie nie ma dla Polski oferty cywilizacyjnej, co wida膰 cho膰by po braku program贸w Andrzeja Dudy i Rafa艂a Trzaskowskiego? Czemu zwolennicy i zwolenniczki jednej i drugiej strony s膮 przekonani, 偶e jest to wyb贸r mi臋dzy wielkim dobrem i wielkim z艂em, a nie mi臋dzy dwiema propozycjami z艂ymi 鈥 cz臋艣ciowo z innych, a cz臋艣ciowo z tych samych powod贸w? I czemu tak wiele os贸b wierzy, 偶e jeste艣my na ten wyb贸r 鈥 najwygodniejszy, wbrew wszelkim zakl臋ciom i inwektywom, w艂a艣nie dla PO i PiS 鈥 skazani na wieki?

Nie chc臋 wybiera膰 mi臋dzy ekip膮 艂ami膮c膮 Konstytucj臋 bez 偶enady i ca艂kiem wprost a ekip膮, kt贸ra po prostu niekt贸rych jej zapis贸w postanowi艂a nie zauwa偶a膰, a niekt贸re wyroki Trybuna艂u Konstytucyjnego ignorowa膰 (cho膰 widz臋 r贸偶nic臋 mi臋dzy tymi sytuacjami). Nie chc臋 wybiera膰 mi臋dzy pa艅stwem, w kt贸rym powstaj膮 faszystowsko nazwane 鈥瀞trefy wolne od LGBT鈥, a pa艅stwem, w kt贸rym ochroniarka czy sprz膮tacz zarabia 3,5 z艂otego za godzin臋 pracy w instytucji publicznej. Nie chc臋 wybiera膰 mi臋dzy parti膮 po szyj臋 ubabran膮 w reprywatyzacyjnej aferze a parti膮 ubabran膮 w ni膮 po 艂ydki, kt贸ra r贸wnie偶 (oby si臋 to zmieni艂o, od razu pochwal臋!) nie uchwali艂a ustawy ko艅cz膮cej ten haniebny proceder. Mi臋dzy lud藕mi, kt贸rzy si臋gaj膮 w swojej polityce po antysemityzm, a lud藕mi, kt贸rzy nie dostrzegaj膮, jak bardzo ich wypowiedzi s膮 przesi膮kni臋te klasizmem. Nie chc臋 wybiera膰 mi臋dzy rz膮dem, kt贸ry koszty kryzysu finansowego przerzuca na pracownik贸w i pracownice, a rz膮dem, kt贸ry koszty kryzysu pandemicznego przerzuca na pracownik贸w i pracownice. Nie chc臋 wybiera膰 mi臋dzy niezale偶n膮 prokuratur膮 a 500+. Mi臋dzy brakiem godnego wsparcia dla opiekun贸w os贸b z niepe艂nosprawno艣ciami a brakiem godnego wsparcia dla opiekun贸w os贸b z niepe艂nosprawno艣ciami. Mi臋dzy brakiem PKS-贸w a brakiem PKS-贸w. Mi臋dzy parti膮 niegotow膮 do odchodzenia od w臋gla a parti膮 niegotow膮 do odchodzenia od w臋gla. Mi臋dzy brakiem mieszka艅 a brakiem mieszka艅. Mi臋dzy niskimi p艂acami w bud偶et贸wce a niskimi p艂acami w bud偶et贸wce.

Zr贸bmy wy艂om w duopolu

To nie znaczy, 偶e si臋 od tego wyboru uchylam. Rozumiem tych, kt贸rzy m贸wi膮 dzi艣 o potrzebie jedno艣ci w艂adzy i przekonuj膮, 偶e w kryzysie konflikt mi臋dzy najwa偶niejszymi organami w艂adzy mo偶e by膰 szczeg贸lnie szkodliwy. Rozumiem strach tych, kt贸rzy boj膮 si臋 powrotu wyzyskowego koszmaru, jakim by艂o przed 2015 rokiem ich 偶ycie, nim w ci膮gu ostatnich pi臋ciu lat odczuwalnie zmieni艂o si臋 na lepsze. Rozumiem argumenty tych, kt贸rzy przekonuj膮, 偶e w艂a艣nie jednolito艣膰 w艂adzy trzeba rozbi膰, bo nie jest dobrze, gdy wszystkim rz膮dzi jedna partia. I tych, kt贸rzy nie chc膮 ju偶 偶y膰 w kraju, kt贸rego najwy偶si urz臋dnicy u偶ywaj膮 wobec nich odcz艂owieczaj膮cej retoryki czy szczuj膮 na wszelkich innych. Rozumiem tych, kt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e PiS jest lepszy od PO. Oraz tych, kt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e PO jest lepsza od PiS.

Sam te偶 mam swoje zdanie w tej sprawie. I je艣li w drugiej turze wybor贸w dojdzie do spotkania kandydat贸w PiS i PO, to udam si臋 do lokalu wyborczego. Oddam wa偶ny g艂os. Podobnie jak zrobi艂em w 2015 roku. I w 2010.

Ale najlepiej rozumiem tych, kt贸rzy maj膮 do艣膰 jednych i drugich. Mo偶e ju偶 naprawd臋 czas, by przynajmniej do drugiej tury wszed艂 鈥 pierwszy raz od czterech prezydenckich kampanii! 鈥 kto艣 spoza duopolu? Kto艣, kto b臋dzie przeciwwag膮 dla zakus贸w jednych i obsesji drugich?

Ju偶 naprawd臋 czas, by zako艅czy膰 t臋 鈥 nie b贸jmy si臋 tego s艂owa 鈥 epok臋 historii politycznej III RP. A przynajmniej zrobi膰 w niej wy艂om. Przy urnie ka偶dy dokona wyboru sam. Niezale偶nie od wynik贸w g艂osowania b臋dziemy wci膮偶 mieszka膰 w jednym kraju. Wierz臋, 偶e mo偶emy si臋 w nim pomie艣ci膰. Ale je艣li wolno mi cokolwiek sugerowa膰 czytelnikom i czytelniczkom tego tekstu przed pierwsz膮 tur膮, to chc臋 powiedzie膰 w艂a艣nie to: nie warto g艂osowa膰 na kandydat贸w Platformy Obywatelskiej oraz Prawa i Sprawiedliwo艣ci.

Polska zas艂uguje na wi臋cej ni偶 ich niszcz膮cy sp贸r i z艂e rz膮dy.

W tygodniu poprzedzaj膮cym wybory prezydenckie na naszej stronie uka偶膮 si臋 tak偶e inne artyku艂y i wywiady. Opublikujemy odredakcyjne recenzje rz膮d贸w Andrzeja Dudy w Polsce (autorstwa Stanis艂awa Krawczyka) i Rafa艂a Trzaskowskiego w Warszawie (pi贸ra Jana Mencwela). Przeprowadzili艣my tak偶e wywiady z przedstawicielem i przedstawicielk膮 dw贸ch kandydat贸w spoza duopolu PiS鈥揚O 鈥 Maciejem Gdul膮, pos艂em Lewicy, wspieraj膮cym Roberta Biedronia, oraz Katarzyn膮 Pe艂czy艅sk膮-Na艂臋cz, by艂膮 wiceminister spraw zagranicznych, dzi艣 zaanga偶owan膮 we wsparcie Szymona Ho艂owni.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij