Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Zabrali mi kraj. O emigrantach z Wenezueli

Z┬áWenezueli┬ádoby kryzysu ucieka wi─Öcej ni┼╝┬ájeden na┬ádziesi─Öciu mieszka┼äc├│w. To┬áobecnie druga najwi─Öksza fala migracyjna na┬á┼Ťwiecie. Reporta┼╝ ÔÇ×Zabrali mi krajÔÇŁ przedstawia ten proces poprzez historie osobiste Wenezuelczyk├│w ┼╝yj─ůcych dzi┼Ť w┬áEkwadorze, Peru, Irlandii, i... w Polsce.
Zabrali mi kraj. O emigrantach z Wenezueli

Publikujemy pierwszy rozdział e-booka autorstwa Wojciecha Ganczarka.

Ju┼╝ nie tylko sklepowe p├│┼éki: tak┼╝e mieszkania zaczynaj─ů ┼Ťwieci─ç pustkami. Blisko cztery miliony Wenezuelczyk├│w w┼éa┼Ťnie uciek┼éo z┬ákraju.

Czy powinnam

ÔÇö To by┼éa du┼╝a, ciemnawa sala. Podzielono j─ů na niewielkie kom├│rki dziurawymi zas┼éonami ÔÇö opowiada Nelsyn. ÔÇö Chorzy,┬á doro┼Ťli i dzieci, le┼╝eli na brudnych materacach, bez po┼Ťcieli. Niekt├│rym aplikowano jakie┼Ť lekarstwa, inni patrzyli w pustk─Ö. Wielu z nich ÔÇö w samotno┼Ťci. W ich oczach malowa┼é si─Ö b├│l.

Nelsyn ma 30 lat i czarne, ciasno poskr─Öcane loki, kt├│re raz po raz odgarnia z jasnej twarzy. ┼Üci┼Ťlej: odgarnia┼éa je cztery lata temu w Caracas, gdy p├│┼║nymi popo┼éudniami ko┼äczy┼éa prace administracyjne w Najwy┼╝szym Trybunale Sprawiedliwo┼Ťci. Kilkadziesi─ůt minut, kt├│re pozostawa┼éy do zmroku, wykorzystywali┼Ťmy na rozmowy. Bo po zmroku, wiadomo: natychmiast do domu, kryj si─Ö, kto mo┼╝e.

ÔÇö Moj┼╝esz co chwil─Ö wpada┼é w konwulsje ÔÇö dodaje.

W tamtym czasie Moj┼╝esz, syn znajomej Nelsyn, zachorowa┼é na AIDS i┬áÔÇö dzi─Öki kontaktom i b┼éaganiom ÔÇö trafi┼é do Szpitala Uniwersyteckiego w Caracas. To tam chodzi┼éa go odwiedza─ç. Dzi┼Ť mieszka w Urugwaju, p├│┼étorej godziny od stolicy, Montevideo. Zanim wyjecha┼éa, nabawi┼éa si─Ö problem├│w z plecami.

ÔÇö W├│wczas okaza┼éo si─Ö, ┼╝e moje ubezpieczenie wystarcza┼éo zaledwie na kilka godzin opieki w szpitalu prywatnym ÔÇö┬áwspomina. ÔÇö Jasne, mog┼ée┼Ť i┼Ť─ç do publicznego, ale tam nie mieli r─Ökawiczek, strzykawek, banda┼╝y, niczego. A w aptekach jakikolwiek lek kosztowa┼é ci─Ö trzy czwarte miesi─Öcznej pensji.

By┼é rok 2017, w sklepach brakowa┼éo ry┼╝u, m─ůki i papieru toaletowego, a Miguelowi* ÔÇö m┼éodemu studentowi architektury z┬áBarquisimeto ÔÇö nie starcza┼éo na kser├│wki.

ÔÇö Kt├│rego┼Ť dnia podesz┼éa do mnie matka i powiedzia┼éa, ┼╝ebym lepiej znalaz┼é sobie prac─Ö ÔÇö m├│wi.

Jeszcze niedawno nie nale┼╝eli do rodzin, kt├│rym by czegokolwiek brakowa┼éo. Matka Miguela, opr├│cz zaj─Ö─ç WF-u w┬áokolicznej szkole, prowadzi┼éa cztery lokale handlowe: kafejk─Ö internetow─ů, sklep odzie┼╝owy, warsztat rowerowy i restauracj─Ö. W┬ákolejnych latach kryzysu zamyka┼éa je jeden po drugim.

ÔÇö Pami─Ötam, jak rozdrabniali┼Ťmy mi─Öso kurczaka na coraz mniejsze porcje, ┼╝eby wystarczy┼éo na d┼éu┼╝ej ÔÇö opowiada Miguel. ÔÇö A┬ápotem jad┼éo si─Ö ju┼╝ tylko ry┼╝ i sma┼╝one banany.

Siedzimy w kawiarni na rogu rynku w Santa Cruz de la Sierra na┬áwschodzie Boliwii. Miguel odpowiada niemrawo, sennie. Pracuje na nocnej zmianie w magazynie kosmetyk├│w i chocia┼╝ ┼Ťpi osiem godzin w ci─ůgu dnia, jeszcze si─Ö nie przyzwyczai┼é do nowego trybu ┼╝ycia. Ziewa, gdy opowiada, jak to wsp├│lnie z mam─ů i babci─ů stali dwie doby w kolejce do spo┼╝ywczego po butelk─Ö oleju. Zmieniali si─Ö co kilka godzin.

ÔÇö A dlaczego Boliwia? ÔÇö pytam, bo Boliwia to do┼Ť─ç ma┼éo popularny kierunek emigracji.

ÔÇö Czyta┼éem w internecie, ┼╝e tu jest ┼éatwiej ÔÇö rzuca kr├│tko.

ÔÇö W jakim sensie ┼éatwiej? ÔÇö dopytuj─Ö.

ÔÇö No, ┼╝e jedzenie ÔÇö Miguel zaczyna, zaraz urywa i┬áprecyzuje, ┼╝e to┬áo tym┬áprzede wszystkim my┼Ťli Wenezuelczyk, gdy wyje┼╝d┼╝a z kraju ÔÇö ┼╝e jedzenie jest najta┼äsze w Boliwii.

Kryzys w Wenezueli zaczyna nabiera─ç rytmu kr├│tko po┬á┼Ťmierci Hugo Chaveza w 2013 roku. Trzy lata p├│┼║niej cena bary┼éki ropy spada w okolic─Ö 20 dolar├│w ÔÇö to ogromna zmiana w┬ápor├│wnaniu do ponad 140 dolar├│w w rekordowym roku 2008 ÔÇö i┬ánaftowy gigant chwieje si─Ö na glinianych nogach. Lwi─ů cz─Ö┼Ť─ç produkt├│w pierwszej potrzeby Wenezuela sprowadza z zagranicy i┬áop┼éaca w┼éa┼Ťnie zyskami z ropy. Sprzeda┼╝ surowca to praktycznie jedyne ┼║r├│d┼éo dewiz: wed┼éug danych Banku Centralnego na rok 2012 ÔÇö ostatnich, jakie opublikowano ÔÇö ropa naftowa odpowiada za 96,1% wp┼éyw├│w z eksportu. W konsekwencji, gdy cena surowca spada, w┬ásklepach zaczyna brakowa─ç wszystkiego: myd┼éa, ry┼╝u, mleka czy kawy.

Kawa nie pojawia si─Ö tu przypadkiem: jeszcze przed stuleciem Wenezuela ┼╝y┼éa z jej sprzeda┼╝y. Wszystko zmieni┼éo si─Ö po┬áodwiertach w dnie jeziora Maracaibo w latach 20. XX wieku. Ju┼╝ w┬á1935 roku kraj wspina si─Ö na sam szczyt rankingu eksporter├│w czarnego z┼éota, a 15 lat p├│┼║niej rolnictwo ÔÇö niedawny filar gospodarki narodowej ÔÇö kurczy si─Ö do mizernych 10% PKB.

Lokalna waluta utrzymywana przez dziesi─Öciolecia na sta┼éym, wysokim kursie wobec dolara, nie pomaga w rozwoju produkcji krajowej: kupno wyrob├│w zagranicznych jest po prostu du┼╝o ta┼äsze. Jakby tego by┼éo ma┼éo, w latach kryzysu lat 80. i┬áponownie w┬á2003 roku ÔÇö ju┼╝ za czas├│w Chaveza ÔÇö rz─ůd w Caracas wprowadza zr├│┼╝nicowane kursy wymiany walut. W obu przypadkach importerzy dostaj─ů dolary po najni┼╝szym kursie na┬ázakup ┼╝ywno┼Ťci, przez co uprawa ry┼╝u czy hodowla kurczak├│w w┬áWenezueli staje si─Ö jeszcze mniej op┼éacalna: producent krajowy nie jest w stanie konkurowa─ç z subsydiowan─ů ┼╝ywno┼Ťci─ů z┬ázagranicy. Gdy do tego dochodz─ů odg├│rnie narzucone ceny ÔÇö cz─Östo ni┼╝sze od realnych koszt├│w produkcji ÔÇö coraz wi─Öksze rzesze producent├│w zmieniaj─ů bran┼╝─Ö na handel zagraniczny, a┬ákonkretnie na import. Rzeczywi┼Ťcie: dzi┼Ť na wenezuelskiej wsi zobaczymy wi─Öcej nieu┼╝ytk├│w ni┼╝ p├│l i pastwisk. Niski poziom produkcji krajowej w┬ápo┼é─ůczeniu ze ┼Ťcis┼é─ů zale┼╝no┼Ťci─ů eksportu od┬áropy naftowej od lat by┼éy bomb─ů z op├│┼║nionym zap┼éonem. Ta┬ábomba w┼éa┼Ťnie wybuch┼éa.

Dzi┼Ť nie chodzi ju┼╝ tylko o braki na sklepowych p├│┼ékach.┬á W┬ádu┼╝ych miastach coraz cz─Ö┼Ťciej nie ma wody i pr─ůdu, szpitale nie dysponuj─ů elementarnymi lekami, a na ulicach dzieje si─Ö, co┬áchce: m├│wimy o pa┼ästwie w stanie rozk┼éadu. Wed┼éug szacunk├│w Organizacji Narod├│w Zjednoczonych odsetek ub├│stwa w Wenezueli wyni├│s┼é w┬á2018 roku 87% ÔÇö to poziom nienotowany dot─ůd┬áw┬áhistorii kraju ani niespotykany w innych krajach regionu. Alarmuj─ůce wska┼║niki notuje si─Ö tak┼╝e w przypadku przest─Öpczo┼Ťci: Wenezuelskie Obserwatorium ds. Przemocy podaje, ┼╝e w 2017 roku w Wenezueli ka┼╝dego dnia dochodzi┼éo do┬á75 morderstw.

ÔÇö Przy rabunku sprawa jest prosta ÔÇö wyja┼Ťnia Yohana ÔÇö podje┼╝d┼╝aj─ů, m├│wi─ů: daj mi wszystko, co masz, i do widzenia.

Tamtym razem by┼éo inaczej: czterech m─Ö┼╝czyzn na motorach ┼Ťledzi┼éo samoch├│d, kt├│rym jecha┼éa.

ÔÇö Chodzi┼éo o porwanie ÔÇö zapewnia. ÔÇö Cudem uda┼éo nam si─Ö uciec: taks├│wkarz przyspieszy┼é, skr─Öci┼é w boczn─ů uliczk─Ö i zdo┼éa┼é zgubi─ç napastnik├│w.

Ojciec Yohany mia┼é mniej szcz─Ö┼Ťcia: przysz┼éo mu zobaczy─ç na┬áw┼éasne oczy jak w drodze na wsp├│lny obiad zamordowano jego przyjaciela.

ÔÇö Po tych dw├│ch wydarzeniach zapyta┼éam sama siebie: czy warto si─Ö tak nara┼╝a─ç, zostaj─ůc w kraju?

Dzi┼Ť Yohana, trzydziestoletnia drobna brunetka, mieszka w┬áLimie, stolicy Peru. W Caracas projektowa┼éa i szy┼éa stroje k─ůpielowe. Z czasem import tkanin stawa┼é si─Ö coraz trudniejszy, spad┼éa sprzeda┼╝ i firma stan─Ö┼éa na kraw─Ödzi upadku: wariant emigracji zyskiwa┼é coraz szersze uzasadnienie. Yohana postanowi┼éa wyjecha─ç w podr├│┼╝, ale po kraju.

ÔÇö Przez cztery miesi─ůce odwiedza┼éam miejsca, w kt├│rych nigdy wcze┼Ťniej nie by┼éam ÔÇö wspomina ÔÇö karaibskie pla┼╝e, andyjsk─ů Merid─Ö czy masyw Roraimy. I ca┼éy czas zastanawia┼éam si─Ö, czy rzeczywi┼Ťcie powinnam, czy potrafi┼éabym opu┼Ťci─ç┬áWenezuel─Ö.

Po powrocie Yohana spr├│bowa┼éa jeszcze otworzy─ç nowy sklep w centrum miasta, ale nieustaj─ůce zamieszki i protesty w okolicy zmusi┼éy j─ů do wycofania si─Ö z inwestycji.

ÔÇö Decyzja zosta┼éa podj─Öta ÔÇö m├│wi.

Poprosi┼éa znajomych za granic─ů, by kupili jej bilet z Kolumbii do Peru. Po┼é─ůczenia bezpo┼Ťrednie z Wenezueli by┼éy niemal dwa razy dro┼╝sze, a samo op┼éacenie biletu lotniczego w kraju to ci─ůg nieko┼äcz─ůcych si─Ö komplikacji zwi─ůzanych z brakiem dost─Öpu do┬áswobodnej wymiany walut. Yohana na granic─Ö pojecha┼éa autobusem.

ÔÇö Spojrza┼éam po raz ostatni na wenezuelskie Andy i tak to┬ási─Ö sko┼äczy┼éo.

* Imiona niektórych bohaterów zostały zmienione.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś