Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Wyj膮tkowa rocznica

W Hawanie tegoroczne obchody Dnia Wyzwolenia mia艂y szczeg贸lny charakter. Zabrak艂o w艣r贸d nich legendarnego El Comendante. Tysi膮ce zwyk艂ych Kuba艅czyk贸w przesz艂y przed trybun膮 honorow膮, a poch贸d otwiera艂 wielki napis 鈥濲este艣my Fidelem鈥.
Plac Rewolucji w Hawanie

Plac Rewolucji w Hawanie

Kuba艅czycy nie obchodz膮 hucznie Nowego Roku. Mimo to pierwszy stycznia jest 艣wi臋tem narodowym, Dniem Wyzwolenia ustanowionym z okazji zako艅czenia rewolucji kuba艅skiej. Na samym pocz膮tku 1959 roku oddzia艂y komunistyczne opanowa艂y Santiago de Cuba. 脫wczesny dyktator Fulgencio Batista uciek艂 samolotem na s膮siedni膮 Dominikan臋, nie zapomniawszy przy tym wzi膮膰 ze sob膮 maj膮tku szacowanego na kilkaset milion贸w dolar贸w. W艂adz臋 przej膮艂 trzydziestojednoletni adwokat, przyw贸dca partyzant贸w, Fidel Castro. Na zachodniej p贸艂kuli powsta艂o pierwsze komunistyczne pa艅stwo oddalone zaledwie o 150 kilometr贸w od wybrze偶a Stan贸w Zjednoczonych.

Pod koniec ka偶dego roku聽na wyspie zaczynaj膮 si臋 przygotowania do obchod贸w kolejnej rocznicy rewolucji. Okoliczno艣ciowe plakaty i napisy pojawiaj膮 si臋 na elewacjach kamienic oraz w witrynach sklepowych w ca艂ym kraju. Mia艂em okazj臋 przekona膰 si臋 o tym w Matanzas, po艂o偶onym 90 kilometr贸w na wsch贸d od stolicy, gdzie po偶egna艂em rok 2013. Nowy Rok przywitano zaskakuj膮co cicho. Na rynku nie zebra艂 si臋 t艂um, nie grano koncert贸w, a o p贸艂nocy nikt nie wyszed艂 na ulice na pokaz sztucznych ogni. Obchody聽rozpocz臋艂y si臋聽nast臋pnego dnia. Telewizja transmitowa艂a parad臋 艣wi膮teczn膮 z Hawany. Uroczysto艣ciom przewodzi艂 Raul Castro, m艂odszy brat Fidela, kt贸ry od 2008 roku pe艂ni obowi膮zki g艂owy pa艅stwa. Wyst臋py artystyczne, patriotyczne przem贸wienia, przedstawienia dzieci i m艂odzie偶y 鈥撀燾orocznym tradycjom sta艂o si臋 zado艣膰.聽Z Santiago de Cuba wyruszy艂a do stolicy Karawana Wolno艣ci, przemierzaj膮c聽ten sam szlak, kt贸ry聽komunistyczne oddzia艂y pokona艂y podczas rewolucji.

Polaquito

Polaquito

Tym, co od razu przyci膮ga uwag臋 na Kubie, s膮 puste drogi oraz stare ameryka艅skie samochody z lat 50. Czasami mo偶na zobaczy膰 te偶 maluchy zwane pieszczotliwie 鈥瀙olaquitos鈥. Nowoczesne auta produkcji japo艅skiej b膮d藕 europejskiej s膮 przewa偶nie wypo偶yczane turystom, kt贸rych rocznie przyje偶d偶aj膮 ponad trzy miliony (Na Kubie na tysi膮c mieszka艅c贸w przypada 38 samochod贸w, w Polsce jest to 艣rednio 537, a w USA 797.). Obcokrajowcy zwracaj膮 r贸wnie偶 uwag臋 na setki flag pa艅stwowych oraz tych czerwono-czarnych 鈥 upami臋tniaj膮cych Ruch 26 Lipca, organizacj臋 komunistyczn膮 z lat 50. i 60. (nazwa pochodzi od dnia nieudanego ataku na koszary Moncada w Santiago de Cuba w 1953 roku). Wyspa wci膮偶 偶yje rewolucj膮, najwa偶niejszym 鈥撀爓ed艂ug w艂adz 鈥撀爓ydarzeniem w najnowszej historii pa艅stwa. Wida膰 to mi臋dzy innymi po licznych po艣wi臋conych mu聽muzeach, z kt贸rych najwi臋ksze znajduje si臋 w stolicy kraju w dawnym Pa艂acu Prezydenckim.

Narracja wystawy w Muzeum Rewolucji w Hawanie jest do艣膰 prosta. W czasach dyktatury Batisty dola kuba艅skiego robotnika i ch艂opa 聽by艂a bardzo ci臋偶ka. W kraju panowa艂a bieda, ucisk spo艂eczny, a dobrze 偶y艂o si臋 tylko przest臋pcom i skorumpowanym politykom. Ci, kt贸rzy g艂o艣no protestowali, byli wi臋zieni i w okrutny spos贸b torturowani. Widz膮c to bezprawie, bracia Fidel i Raul Castro wraz ze swoimi wsp贸艂pracownikami Ernesto Che Guevar膮 i Camilo Cienfuegos鈥檈m zdecydowali si臋 walczy膰 o sprawiedliwo艣膰 spo艂eczn膮. Kiedy komuni艣ci doszli do w艂adzy, postanowili od razu ul偶y膰 鈥瀙rostemu ludowi鈥. W kraju przeprowadzono reform臋 roln膮, w wyniku kt贸rej znacjonalizowano wi臋ksze gospodarstwa. Rozpocz臋艂a si臋 tak偶e walka z analfabetyzmem. W 1961 roku szko艂y zosta艂y zamkni臋te na osiem miesi臋cy, aby sto tysi臋cy nauczycieli i student贸w mog艂o nauczy膰 milion obywateli czyta膰 i pisa膰. Cztery lata p贸藕niej odsetek dzieci chodz膮cych do szko艂y przewy偶sza艂 艣redni膮 Ameryki 艁aci艅skiej o 50 procent. Wystawa pokazuje te偶 wielkie sukcesy, jakie odnios艂a s艂u偶ba zdrowia, dzi臋ki kt贸rej 艣rednia d艂ugo艣膰 偶ycia w 1985 roku wzros艂a do 75 lat (dla por贸wnania w 1959 roku wynosi艂a 55 lat). Kilka lat p贸藕nej t臋 ci臋偶k膮 prac臋 chcieli zniszczy膰 Amerykanie, kt贸rzy zaatakowali w Zatoce 艢wi艅, jednak przyw贸dcy kuba艅scy nie dali si臋 zaskoczy膰 i dzielnie odparli podst臋pnych Jankes贸w. Komunizm na wyspie zwyci臋偶y艂 i m贸g艂 doko艅czy膰 dobre zmiany w kraju.

Jacht Granma

Jacht Granma

Najwa偶niejszy eksponat muzeum 鈥 jacht 鈥濭ranma鈥, na kt贸rym 84 partyzant贸w komunistycznych przyp艂yn臋艂o na wysp臋 pod koniec 1956 roku 鈥 znajduje si臋 przed g艂贸wnym wej艣ciem. Dzi艣 ten symbol rozpocz臋cia rewolucji jest pilnie strze偶ony przez 偶o艂nierzy, a zwyk艂y turysta mo偶e zbli偶y膰 si臋 do niego jedynie na odleg艂o艣膰 kilkunastu metr贸w. Imi臋 jachtu nosi jedna z prowincji na po艂udniu wyspy, a tak偶e oficjalna gazeta Komunistycznej Partii Kuby. Drugi grudnia, rocznica l膮dowania pierwszego oddzia艂u, jest uroczy艣cie obchodzony jako Dzie艅 Kuba艅skich Si艂 Zbrojnych. Z tej okazji ulicami Hawany przechodzi defilada wojskowa. W ubieg艂ym roku jej charakter mia艂 by膰 wyj膮tkowy z okazji okr膮g艂ej, sze艣膰dziesi膮tej rocznicy rozpocz臋cia walk. Wojskowi zostali jednak w domach z powodu 偶a艂oby og艂oszonej po 艣mierci Fidela Castro.

Rewolucja kuba艅ska i przej臋cie w艂adzy przez komunist贸w mia艂a jeszcze jeden skutek uboczny. W jej wyniku zacz臋艂a si臋 masowa emigracja do Stan贸w Zjednoczonych, wynikaj膮ca z przyczyn ekonomicznych b膮d藕 politycznych. Dzisiaj na samej tylko Florydzie mieszka blisko milion Kuba艅czyk贸w, dla kt贸rych rewolucja jest wydarzeniem tragicznym. Nic dziwnego, 偶e kiedy umar艂 Castro, a Hawana pogr膮偶y艂a si臋 w 偶a艂obie, w Miami wybuch艂a rado艣膰. Latynoskie media w Stanach Zjednoczonych opisywa艂y eufori臋, jaka ogarn臋艂a diaspor臋 kuba艅sk膮 po 艣mierci znienawidzonego dyktatora. W艂a艣ciciele sklep贸w d艂ugo czekali na t臋 chwil臋. Wreszcie mogli wystawi膰 na lad臋 specjalny asortyment, kt贸ry od kilku lat zape艂nia艂 magazyny: butelki z etykietami 鈥濷tworzy膰 w wypadku 艣mierci Fidela鈥, koszulki z nadrukiem 鈥瀂dech艂 pies 鈥 sko艅czy艂a si臋 w艣cieklizna鈥. Wszystko rozesz艂o si臋 b艂yskawicznie. T艂um 艣piewa艂 i ta艅czy艂 na ulicach do p贸藕nych godzin nocnych. Emigranci postrzegali Castro jako tego, kt贸ry zmusi艂 ich do wyjazdu, uwi臋zi艂 krewnych i przyjaci贸艂. Dla nich normalne 偶ycie zacz臋艂o si臋 wtedy, kiedy opu艣cili wysp臋.

55. rocznica rocznica rewolucji

55. rocznica rocznica rewolucji

W Hawanie tegoroczne obchody Dnia Wyzwolenia mia艂y szczeg贸lny charakter. Zabrak艂o w艣r贸d nich legendarnego 鈥濫l Comendante鈥. Uroczysto艣ci odbywa艂y si臋 przez dwa dni. Pierwszego mia艂y miejsce wyst臋py artystyczne i imprezy sportowe, natomiast drugiego stycznia na hawa艅skim Placu Rewolucji odby艂a si臋 wojskowa defilada. Najpierw pojawi艂y si臋 historyczne oddzia艂y kawalerii, po czym zebrani mogli zobaczy膰 replik臋 s艂ynnego jachtu 鈥濭ranma鈥, ci膮gni臋t膮 na specjalnej lawecie i otoczon膮 przez setki pionier贸w. Nie zabrak艂o rekonstruktor贸w oddzia艂贸w komunistycznych oraz 偶o艂nierzy i marynarzy regularnej armii. Na ko艅cu tysi膮ce zwyk艂ych Kuba艅czyk贸w przesz艂y przed trybun膮 honorow膮. Poch贸d otwiera艂 wielki napis 鈥濲este艣my Fidelem鈥. Za nim porusza艂o si臋 morze bia艂o-niebiesko-czerwonych flag. Wi臋kszo艣膰 Kuba艅czyk贸w nie pami臋ta swojego kraju bez Fidela Castro. Teraz musz膮 si臋 przyzwyczai膰 do braku charyzmatycznego przyw贸dcy s艂yn膮cego ze 艣wietnego kontaktu z obywatelami oraz p艂omiennych i porywaj膮cych przem贸wie艅.

Oficjalnie w kraju nie ma kultu jednostki. Tylko kilka razy dostrzeg艂em portret 鈥濫l Comendante鈥, troch臋 cz臋艣ciej jego brata Raula, kt贸ry jest oficjaln膮 g艂ow膮 pa艅stwa. Na ulicach miast najwi臋cej wida膰 podobizny wspomnianych wcze艣niej Ernesto Che Guevary i Camilo Cienfuegos鈥檃 (zawsze przedstawianego z d艂ug膮 brod膮 i w kapeluszu). Obaj zgin臋li kr贸tko po zako艅czeniu rewolucji. Dzi艣 breloczki, T-shirty oraz inne pami膮tki z wizerunkiem聽Che Guevary mo偶na kupi膰 praktycznie wsz臋dzie. Na ironi臋 losu zakrawa fakt, 偶e podobizna komunistycznego rewolucjonisty jest wykorzystywana w spos贸b czysto kapitalistyczny. W g贸rach Sierra Madre tury艣ci mog膮 zwiedza膰 tak偶e kryj贸wk臋 partyzant贸w. 呕eby robi膰 zdj臋cia, trzeba wykupi膰 specjalne pozwolenie. Kiedy nie chcia艂em tego zrobi膰 w biurze, przewodnik spyta艂, czy nie chc臋 jemu zap艂aci膰 po艂owy ceny. Nawet matecznik rewolucji zosta艂 opanowany przez najgorszy, skorumpowany kapitalizm.

Kuba艅scy bohaterzy 鈥 Mella, Cienfugos, Che Guevara

Kuba艅scy bohaterzy 鈥 Mella, Cienfugos, Che Guevara


 

Nie trzeba by膰 ekonomist膮, 偶eby zobaczy膰, 偶e sytuacja gospodarcza wyspy nie jest zbyt dobra, chocia偶 uleg艂a znacznej poprawie od czas贸w kryzysu z lat 90. Wci膮偶 jednak niewiele da si臋 kupi膰 w sklepach, gdzie p艂aci si臋 walut膮 krajow膮 鈥瀙eso nacional鈥. Z drugiej strony wszystko mo偶na dosta膰 za 鈥瀙eso convertible鈥, kt贸rego kurs wynosi 1:1 do dolara. Nie zmienia to jednak faktu, 偶e artyku艂y luksusowe s膮 trudno dost臋pne dla przeci臋tnego Kuba艅czyka, bowiem 艣rednia pensja wynosi zaledwie 25 dolar贸w miesi臋cznie. Wprawdzie wszyscy obywatele wyspy maj膮 dost臋p do darmowej s艂u偶by zdrowia i edukacji, ale i tak wi臋kszo艣膰 Kuba艅czyk贸w ma jeszcze jaki艣 inny nieoficjalny doch贸d, nieuwzgl臋dniany w oficjalnych statystykach. Na pewno nadziej膮 dla kuba艅skiej gospodarki jest turystyka, kt贸ra generuje ponad 10 procent PKB wyspy i ci膮gnie ro艣nie.

Jak b臋dzie wygl膮da艂a Kuba bez Fidela za dziesi臋膰 czy dwadzie艣cia lat, kiedy nowe pokolenie przyw贸dc贸w obejmie w艂adz臋? Ci臋偶ko sobie wyobrazi膰 ca艂kowite otwarcie komunistycznego rz膮du na Zach贸d, szczeg贸lnie na Stany Zjednoczone, bowiem bardzo szybko Amerykanie, a zw艂aszcza diaspora kuba艅ska rozpocz臋liby masowe inwestycje, pozbawiaj膮c rz膮dz膮cych realnej w艂adzy. Bardziej prawdopodobne s膮 reformy na wz贸r chi艅ski czy wietnamski. Komunizm utrzyma si臋 jako oficjalna ideologia, ale gospodarka nabierze charakteru wolnorynkowego. Ten proces jest ju偶 widoczny. Od kilku miesi臋cy umo偶liwiono zak艂adanie聽w艂asnej dzia艂alno艣ci gospodarczej. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e reformy ekonomiczne nie musz膮 wcale i艣膰 w parze z przemianami demokratycznymi.

***

Autorem wszystkich zdj臋膰 jest Piotr Kruze.

Batista ucieka

Batista ucieka

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij