Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Wyj─ůtkowa rocznica

W Hawanie tegoroczne obchody Dnia Wyzwolenia mia┼éy szczeg├│lny charakter. Zabrak┼éo w┼Ťr├│d nich legendarnego El Comendante. Tysi─ůce zwyk┼éych Kuba┼äczyk├│w przesz┼éy przed trybun─ů honorow─ů, a poch├│d otwiera┼é wielki napis ÔÇ×Jeste┼Ťmy FidelemÔÇŁ.
Plac Rewolucji w Hawanie

Plac Rewolucji w Hawanie

Kuba┼äczycy nie obchodz─ů hucznie Nowego Roku. Mimo to pierwszy stycznia jest ┼Ťwi─Ötem narodowym, Dniem Wyzwolenia ustanowionym z okazji zako┼äczenia rewolucji kuba┼äskiej. Na samym pocz─ůtku 1959 roku oddzia┼éy komunistyczne opanowa┼éy Santiago de Cuba. ├ôwczesny dyktator Fulgencio Batista uciek┼é samolotem na s─ůsiedni─ů Dominikan─Ö, nie zapomniawszy przy tym wzi─ů─ç ze sob─ů maj─ůtku szacowanego na kilkaset milion├│w dolar├│w. W┼éadz─Ö przej─ů┼é trzydziestojednoletni adwokat, przyw├│dca partyzant├│w, Fidel Castro. Na zachodniej p├│┼ékuli powsta┼éo pierwsze komunistyczne pa┼ästwo oddalone zaledwie o 150 kilometr├│w od wybrze┼╝a Stan├│w Zjednoczonych.

Pod koniec ka┼╝dego roku┬ána wyspie zaczynaj─ů si─Ö przygotowania do obchod├│w kolejnej rocznicy rewolucji. Okoliczno┼Ťciowe plakaty i napisy pojawiaj─ů si─Ö na elewacjach kamienic oraz w witrynach sklepowych w ca┼éym kraju. Mia┼éem okazj─Ö przekona─ç si─Ö o tym w Matanzas, po┼éo┼╝onym 90 kilometr├│w na wsch├│d od stolicy, gdzie po┼╝egna┼éem rok 2013. Nowy Rok przywitano zaskakuj─ůco cicho. Na rynku nie zebra┼é si─Ö t┼éum, nie grano koncert├│w, a o p├│┼énocy nikt nie wyszed┼é na ulice na pokaz sztucznych ogni. Obchody┬ározpocz─Ö┼éy si─Ö┬ánast─Öpnego dnia. Telewizja transmitowa┼éa parad─Ö ┼Ťwi─ůteczn─ů z Hawany. Uroczysto┼Ťciom przewodzi┼é Raul Castro, m┼éodszy brat Fidela, kt├│ry od 2008 roku pe┼éni obowi─ůzki g┼éowy pa┼ästwa. Wyst─Öpy artystyczne, patriotyczne przem├│wienia, przedstawienia dzieci i m┼éodzie┼╝y ÔÇô┬ácorocznym tradycjom sta┼éo si─Ö zado┼Ť─ç.┬áZ Santiago de Cuba wyruszy┼éa do stolicy Karawana Wolno┼Ťci, przemierzaj─ůc┬áten sam szlak, kt├│ry┬ákomunistyczne oddzia┼éy pokona┼éy podczas rewolucji.

Polaquito

Polaquito

Tym, co od razu przyci─ůga uwag─Ö na Kubie, s─ů puste drogi oraz stare ameryka┼äskie samochody z lat 50. Czasami mo┼╝na zobaczy─ç te┼╝ maluchy zwane pieszczotliwie ÔÇ×polaquitosÔÇŁ. Nowoczesne auta produkcji japo┼äskiej b─ůd┼║ europejskiej s─ů przewa┼╝nie wypo┼╝yczane turystom, kt├│rych rocznie przyje┼╝d┼╝aj─ů ponad trzy miliony (Na Kubie na tysi─ůc mieszka┼äc├│w przypada 38 samochod├│w, w Polsce jest to ┼Ťrednio 537, a w USA 797.). Obcokrajowcy zwracaj─ů r├│wnie┼╝ uwag─Ö na setki flag pa┼ästwowych oraz tych czerwono-czarnych ÔÇô upami─Ötniaj─ůcych Ruch 26 Lipca, organizacj─Ö komunistyczn─ů z lat 50. i 60. (nazwa pochodzi od dnia nieudanego ataku na koszary Moncada w Santiago de Cuba w 1953 roku). Wyspa wci─ů┼╝ ┼╝yje rewolucj─ů, najwa┼╝niejszym ÔÇô┬áwed┼éug w┼éadz ÔÇô┬áwydarzeniem w najnowszej historii pa┼ästwa. Wida─ç to mi─Ödzy innymi po licznych po┼Ťwi─Öconych mu┬ámuzeach, z kt├│rych najwi─Öksze znajduje si─Ö w stolicy kraju w dawnym Pa┼éacu Prezydenckim.

Narracja wystawy w Muzeum Rewolucji w Hawanie jest do┼Ť─ç prosta. W czasach dyktatury Batisty dola kuba┼äskiego robotnika i ch┼éopa ┬áby┼éa bardzo ci─Ö┼╝ka. W kraju panowa┼éa bieda, ucisk spo┼éeczny, a dobrze ┼╝y┼éo si─Ö tylko przest─Öpcom i skorumpowanym politykom. Ci, kt├│rzy g┼éo┼Ťno protestowali, byli wi─Özieni i w okrutny spos├│b torturowani. Widz─ůc to bezprawie, bracia Fidel i Raul Castro wraz ze swoimi wsp├│┼épracownikami Ernesto Che Guevar─ů i Camilo CienfuegosÔÇÖem zdecydowali si─Ö walczy─ç o sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů. Kiedy komuni┼Ťci doszli do w┼éadzy, postanowili od razu ul┼╝y─ç ÔÇ×prostemu ludowiÔÇŁ. W kraju przeprowadzono reform─Ö roln─ů, w wyniku kt├│rej znacjonalizowano wi─Öksze gospodarstwa. Rozpocz─Ö┼éa si─Ö tak┼╝e walka z analfabetyzmem. W 1961 roku szko┼éy zosta┼éy zamkni─Öte na osiem miesi─Öcy, aby sto tysi─Öcy nauczycieli i student├│w mog┼éo nauczy─ç milion obywateli czyta─ç i pisa─ç. Cztery lata p├│┼║niej odsetek dzieci chodz─ůcych do szko┼éy przewy┼╝sza┼é ┼Ťredni─ů Ameryki ┼üaci┼äskiej o 50 procent. Wystawa pokazuje te┼╝ wielkie sukcesy, jakie odnios┼éa s┼éu┼╝ba zdrowia, dzi─Öki kt├│rej ┼Ťrednia d┼éugo┼Ť─ç ┼╝ycia w 1985 roku wzros┼éa do 75 lat (dla por├│wnania w 1959 roku wynosi┼éa 55 lat). Kilka lat p├│┼║nej t─Ö ci─Ö┼╝k─ů prac─Ö chcieli zniszczy─ç Amerykanie, kt├│rzy zaatakowali w Zatoce ┼Üwi┼ä, jednak przyw├│dcy kuba┼äscy nie dali si─Ö zaskoczy─ç i dzielnie odparli podst─Öpnych Jankes├│w. Komunizm na wyspie zwyci─Ö┼╝y┼é i m├│g┼é doko┼äczy─ç dobre zmiany w kraju.

Jacht Granma

Jacht Granma

Najwa┼╝niejszy eksponat muzeum ÔÇô jacht ÔÇ×GranmaÔÇŁ, na kt├│rym 84 partyzant├│w komunistycznych przyp┼éyn─Ö┼éo na wysp─Ö pod koniec 1956 roku ÔÇô znajduje si─Ö przed g┼é├│wnym wej┼Ťciem. Dzi┼Ť ten symbol rozpocz─Öcia rewolucji jest pilnie strze┼╝ony przez ┼╝o┼énierzy, a zwyk┼éy turysta mo┼╝e zbli┼╝y─ç si─Ö do niego jedynie na odleg┼éo┼Ť─ç kilkunastu metr├│w. Imi─Ö jachtu nosi jedna z prowincji na po┼éudniu wyspy, a tak┼╝e oficjalna gazeta Komunistycznej Partii Kuby. Drugi grudnia, rocznica l─ůdowania pierwszego oddzia┼éu, jest uroczy┼Ťcie obchodzony jako Dzie┼ä Kuba┼äskich Si┼é Zbrojnych. Z tej okazji ulicami Hawany przechodzi defilada wojskowa. W ubieg┼éym roku jej charakter mia┼é by─ç wyj─ůtkowy z okazji okr─ůg┼éej, sze┼Ť─çdziesi─ůtej rocznicy rozpocz─Öcia walk. Wojskowi zostali jednak w domach z powodu ┼╝a┼éoby og┼éoszonej po ┼Ťmierci Fidela Castro.

Rewolucja kuba┼äska i przej─Öcie w┼éadzy przez komunist├│w mia┼éa jeszcze jeden skutek uboczny. W jej wyniku zacz─Ö┼éa si─Ö masowa emigracja do Stan├│w Zjednoczonych, wynikaj─ůca z przyczyn ekonomicznych b─ůd┼║ politycznych. Dzisiaj na samej tylko Florydzie mieszka blisko milion Kuba┼äczyk├│w, dla kt├│rych rewolucja jest wydarzeniem tragicznym. Nic dziwnego, ┼╝e kiedy umar┼é Castro, a Hawana pogr─ů┼╝y┼éa si─Ö w ┼╝a┼éobie, w Miami wybuch┼éa rado┼Ť─ç. Latynoskie media w Stanach Zjednoczonych opisywa┼éy eufori─Ö, jaka ogarn─Ö┼éa diaspor─Ö kuba┼äsk─ů po ┼Ťmierci znienawidzonego dyktatora. W┼éa┼Ťciciele sklep├│w d┼éugo czekali na t─Ö chwil─Ö. Wreszcie mogli wystawi─ç na lad─Ö specjalny asortyment, kt├│ry od kilku lat zape┼énia┼é magazyny: butelki z etykietami ÔÇ×Otworzy─ç w wypadku ┼Ťmierci FidelaÔÇŁ, koszulki z nadrukiem ÔÇ×Zdech┼é pies ÔÇô sko┼äczy┼éa si─Ö w┼ŤciekliznaÔÇŁ. Wszystko rozesz┼éo si─Ö b┼éyskawicznie. T┼éum ┼Ťpiewa┼é i ta┼äczy┼é na ulicach do p├│┼║nych godzin nocnych. Emigranci postrzegali Castro jako tego, kt├│ry zmusi┼é ich do wyjazdu, uwi─Özi┼é krewnych i przyjaci├│┼é. Dla nich normalne ┼╝ycie zacz─Ö┼éo si─Ö wtedy, kiedy opu┼Ťcili wysp─Ö.

55. rocznica rocznica rewolucji

55. rocznica rocznica rewolucji

W Hawanie tegoroczne obchody Dnia Wyzwolenia mia┼éy szczeg├│lny charakter. Zabrak┼éo w┼Ťr├│d nich legendarnego ÔÇ×El ComendanteÔÇŁ. Uroczysto┼Ťci odbywa┼éy si─Ö przez dwa dni. Pierwszego mia┼éy miejsce wyst─Öpy artystyczne i imprezy sportowe, natomiast drugiego stycznia na hawa┼äskim Placu Rewolucji odby┼éa si─Ö wojskowa defilada. Najpierw pojawi┼éy si─Ö historyczne oddzia┼éy kawalerii, po czym zebrani mogli zobaczy─ç replik─Ö s┼éynnego jachtu ÔÇ×GranmaÔÇŁ, ci─ůgni─Öt─ů na specjalnej lawecie i otoczon─ů przez setki pionier├│w. Nie zabrak┼éo rekonstruktor├│w oddzia┼é├│w komunistycznych oraz ┼╝o┼énierzy i marynarzy regularnej armii. Na ko┼äcu tysi─ůce zwyk┼éych Kuba┼äczyk├│w przesz┼éy przed trybun─ů honorow─ů. Poch├│d otwiera┼é wielki napis ÔÇ×Jeste┼Ťmy FidelemÔÇŁ. Za nim porusza┼éo si─Ö morze bia┼éo-niebiesko-czerwonych flag. Wi─Ökszo┼Ť─ç Kuba┼äczyk├│w nie pami─Öta swojego kraju bez Fidela Castro. Teraz musz─ů si─Ö przyzwyczai─ç do braku charyzmatycznego przyw├│dcy s┼éyn─ůcego ze ┼Ťwietnego kontaktu z obywatelami oraz p┼éomiennych i porywaj─ůcych przem├│wie┼ä.

Oficjalnie w kraju nie ma kultu jednostki. Tylko kilka razy dostrzeg┼éem portret ÔÇ×El ComendanteÔÇŁ, troch─Ö cz─Ö┼Ťciej jego brata Raula, kt├│ry jest oficjaln─ů g┼éow─ů pa┼ästwa. Na ulicach miast najwi─Öcej wida─ç podobizny wspomnianych wcze┼Ťniej Ernesto Che Guevary i Camilo CienfuegosÔÇÖa (zawsze przedstawianego z d┼éug─ů brod─ů i w kapeluszu). Obaj zgin─Öli kr├│tko po zako┼äczeniu rewolucji. Dzi┼Ť breloczki, T-shirty oraz inne pami─ůtki z wizerunkiem┬áChe Guevary mo┼╝na kupi─ç praktycznie wsz─Ödzie. Na ironi─Ö losu zakrawa fakt, ┼╝e podobizna komunistycznego rewolucjonisty jest wykorzystywana w spos├│b czysto kapitalistyczny. W g├│rach Sierra Madre tury┼Ťci mog─ů zwiedza─ç tak┼╝e kryj├│wk─Ö partyzant├│w. ┼╗eby robi─ç zdj─Öcia, trzeba wykupi─ç specjalne pozwolenie. Kiedy nie chcia┼éem tego zrobi─ç w biurze, przewodnik spyta┼é, czy nie chc─Ö jemu zap┼éaci─ç po┼éowy ceny. Nawet matecznik rewolucji zosta┼é opanowany przez najgorszy, skorumpowany kapitalizm.

Kuba┼äscy bohaterzy ÔÇô Mella, Cienfugos, Che Guevara

Kuba┼äscy bohaterzy ÔÇô Mella, Cienfugos, Che Guevara


 

Nie trzeba by─ç ekonomist─ů, ┼╝eby zobaczy─ç, ┼╝e sytuacja gospodarcza wyspy nie jest zbyt dobra, chocia┼╝ uleg┼éa znacznej poprawie od czas├│w kryzysu z lat 90. Wci─ů┼╝ jednak niewiele da si─Ö kupi─ç w sklepach, gdzie p┼éaci si─Ö walut─ů krajow─ů ÔÇ×peso nacionalÔÇŁ. Z drugiej strony wszystko mo┼╝na dosta─ç za ÔÇ×peso convertibleÔÇŁ, kt├│rego kurs wynosi 1:1 do dolara. Nie zmienia to jednak faktu, ┼╝e artyku┼éy luksusowe s─ů trudno dost─Öpne dla przeci─Ötnego Kuba┼äczyka, bowiem ┼Ťrednia pensja wynosi zaledwie 25 dolar├│w miesi─Öcznie. Wprawdzie wszyscy obywatele wyspy maj─ů dost─Öp do darmowej s┼éu┼╝by zdrowia i edukacji, ale i tak wi─Ökszo┼Ť─ç Kuba┼äczyk├│w ma jeszcze jaki┼Ť inny nieoficjalny doch├│d, nieuwzgl─Ödniany w oficjalnych statystykach. Na pewno nadziej─ů dla kuba┼äskiej gospodarki jest turystyka, kt├│ra generuje ponad 10 procent PKB wyspy i ci─ůgnie ro┼Ťnie.

Jak b─Ödzie wygl─ůda┼éa Kuba bez Fidela za dziesi─Ö─ç czy dwadzie┼Ťcia lat, kiedy nowe pokolenie przyw├│dc├│w obejmie w┼éadz─Ö? Ci─Ö┼╝ko sobie wyobrazi─ç ca┼ékowite otwarcie komunistycznego rz─ůdu na Zach├│d, szczeg├│lnie na Stany Zjednoczone, bowiem bardzo szybko Amerykanie, a zw┼éaszcza diaspora kuba┼äska rozpocz─Öliby masowe inwestycje, pozbawiaj─ůc rz─ůdz─ůcych realnej w┼éadzy. Bardziej prawdopodobne s─ů reformy na wz├│r chi┼äski czy wietnamski. Komunizm utrzyma si─Ö jako oficjalna ideologia, ale gospodarka nabierze charakteru wolnorynkowego. Ten proces jest ju┼╝ widoczny. Od kilku miesi─Öcy umo┼╝liwiono zak┼éadanie┬áw┼éasnej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e reformy ekonomiczne nie musz─ů wcale i┼Ť─ç w parze z przemianami demokratycznymi.

***

Autorem wszystkich zdj─Ö─ç jest Piotr Kruze.

Batista ucieka

Batista ucieka

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś