Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Wydarzenie obowi─ůzkowe

XI Festiwal ÔÇ×Nowego ObywatelaÔÇŁ w jednej scenie? Niedzielne popo┼éudnie, debata o przysz┼éo┼Ťci polskiej lewicy. W ┼Ťrodku gor─ůcej wymiany zda┼ä piesek Anny Grodzkiej wchodzi na podium i zbli┼╝a si─Ö do jej krzes┼éa. Moderator, Krzysztof Wo┼éod┼║ko, rzuca natychmiast: ÔÇ×Witamy kolejnego panelist─Ö!ÔÇŁ.

plakat
Festiwal odby┼é si─Ö w Krakowie w Sp├│┼édzielni ÔÇ×OgniwoÔÇŁ. Liczba os├│b uczestnicz─ůcych w imprezie waha┼éa si─Ö od oko┼éo dwudziestu (w sobot─Ö i niedziel─Ö rano) do blisko stu (w sobotni wiecz├│r i w niedzielne popo┼éudnie). Koszt wydarzenia pokryto z dobrowolnych sk┼éadek, zbieranych przez kilka miesi─Öcy przed majowym terminem; to podobny model finansowania jak w wypadku czasopisma ÔÇ×Nowy ObywatelÔÇŁ, kt├│re utrzymuje si─Ö m.in. z darowizn i z wp┼éat prenumerator├│w. Wst─Öp na sam festiwal by┼é darmowy.
Impreza stanowi┼éa okazj─Ö do spotkania szeregu panelistek i panelist├│w z bardzo wielu ┼Ťrodowisk i instytucji zwi─ůzanych z dzia┼éalno┼Ťci─ů spo┼éeczn─ů i my┼Ťl─ů lewicow─ů ÔÇô od samego ÔÇ×Nowego ObywatelaÔÇŁ, przez Polsk─ů Sie─ç Dochodu Podstawowego, O┼Ťrodek My┼Ťli Spo┼éecznej im. F. LassalleÔÇÖa, Wolne Miasto Warszawa, Greenpeace Polska, Kancelari─Ö Sprawiedliwo┼Ťci Spo┼éecznej, OZZ ÔÇ×Inicjatywa PracowniczaÔÇŁ, Pogotowie Niebieska Linia, Stowarzyszenie na rzecz Zr├│wnowa┼╝onego Rozwoju Spo┼éecznego Spo┼éecze┼ästwo ÔÇ×FAIRÔÇŁ, Polsk─Ö Spo┼éeczn─ů i Komisj─Ö M┼éodych OPZZ, a┼╝ po Parti─Ö Razem, Ruch Sprawiedliwo┼Ťci Spo┼éecznej i Parti─Ö Zieloni. Przyjechali r├│wnie┼╝ przedstawiciele i przedstawicielki medi├│w i ┼Ťrodowisk katolickich: Wsp├│lnoty SantÔÇÖEgidio, ÔÇ×Tygodnika PowszechnegoÔÇŁ, serwisu Deon.pl, ÔÇ×KontaktuÔÇŁ. Do┼Ť─ç licznie reprezentowany by┼é ┼Ťwiat naukowy, a ponadto zaproszenie organizator├│w przyj─Öli paneli┼Ťci z prawej strony sceny ideowej: z Klubu Jagiello┼äskiego, z tygodnika ÔÇ×W SieciÔÇŁ i portalu wPolityce.pl, wreszcie z miesi─Öcznika ÔÇ×Nowa KonfederacjaÔÇŁ. W dyskusjach uczestniczy┼éy te┼╝ osoby niewyst─Öpuj─ůce pod znakiem okre┼Ťlonych grup lub instytucji: Natalia Fiedorczuk-Cie┼Ťlak, Barbara Fedyszak-Radziejowska i Ryszard Bugaj. Dzi─Öki temu festiwal by┼é zar├│wno zjazdem tw├│rc├│w i sympatyk├│w ÔÇ×Nowego ObywatelaÔÇŁ, jak te┼╝ miejscem zetkni─Öcia si─Ö r├│┼╝norodnych wizji sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej.
W debatach, kt├│re sk┼éada┼éy si─Ö na trzon festiwalowego programu, uczestniczy┼éa niemal identyczna liczba m─Ö┼╝czyzn i kobiet. Nie zaplanowano te┼╝ ani jednego panelu ┼Ťci┼Ťle m─Öskiego, a do udzia┼éu w dyskusji ÔÇ×Kobiety, kapitalizm, politykaÔÇŁ zaproszono wy┼é─ůcznie panelistki. Zwracam na to uwag─Ö z dw├│ch powod├│w. Po pierwsze, dzia┼éania na rzecz wzmocnienia pozycji kobiet w przestrzeni publicznej to dla mnie prosta konsekwencja etosu lewicowego oraz chrze┼Ťcija┼äskiego przekonania o r├│wno┼Ťci wszystkich ludzi. Po drugie, chocia┼╝ ÔÇ×Nowy ObywatelÔÇŁ zajmuje si─Ö g┼é├│wnie problematyk─ů spo┼éeczno-gospodarcz─ů, to jednak nie przeszkodzi┼éo to organizatorom ┼Ťwietnie zda─ç testu na r├│┼╝norodno┼Ť─ç w wymiarze p┼éciowym. Dla mnie samego szczeg├│lne znaczenie mia┼éa tutaj obecno┼Ť─ç Anny Grodzkiej ÔÇô kobiety, kt├│ra w poprzedniej kadencji parlamentarnej uczyni┼éa niezwykle du┼╝o, by zwi─Ökszy─ç spo┼éeczn─ů widoczno┼Ť─ç os├│b transseksualnych, oraz odznaczy┼éa si─Ö rzeteln─ů prac─ů, merytorycznym podej┼Ťciem do spraw politycznych i nadzwyczajn─ů kultur─ů osobist─ů (a zachowanie tej ostatniej w obliczu brutalnych atak├│w nie mog┼éo by─ç ┼éatwe).
*
Festiwalowe dyskusje dotyczy┼éy zagadnie┼ä niew─ůtpliwie wa┼╝nych dla ludzi lewicy: bezwarunkowego dochodu podstawowego, zawodno┼Ťci pa┼ästwa polskiego po 1989 roku, po┼éo┼╝enia kobiet w ┼Ťwiecie polityki splecionej ze wsp├│┼éczesn─ů gospodark─ů kapitalistyczn─ů, programu 500+, powod├│w kl─Öski rodzimej lewicy w zmaganiach o pami─Ö─ç i to┼╝samo┼Ť─ç, sukces├│w i pora┼╝ek Trzeciej Rzeczypospolitej, chrze┼Ťcija┼ästwa wra┼╝liwego spo┼éecznie i wreszcie przysz┼éo┼Ťci lewicy w naszym kraju. Z wszystkich debat, kt├│rych wys┼éucha┼éem (omin─Ö┼éy mnie dwie: ÔÇ×Powszechny doch├│d gwarantowanyÔÇŁ oraz ÔÇ×Kobiety, kapitalizm, politykaÔÇŁ), najwy┼╝ej oceniam t─Ö o blaskach i cieniach III RP. Bart┼éomiej Radziejewski, Barbara Fedyszak-Radziejowska i Jan Sowa m├│wili konkretnie, nadawali wypowiedziom przejrzyst─ů struktur─Ö, przywo┼éywali dane statystyczne i historyczne ciekawostki. Trzy z tych ostatnich przytocz─Ö dla ilustracji:
ÔÇó Uk┼éad si┼é na prze┼éomie lat 80. i 90. by┼é taki, ┼╝e alternatywnym projektom transformacji bardzo trudno by┼éoby si─Ö przebi─ç. Na przyk┼éad ÔÇ×Gazeta WyborczaÔÇŁ odrzuci┼éa przedstawiaj─ůcy jedn─ů z takich propozycji tekst Vaclava Klausa (Radziejewski).
ÔÇó Wed┼éug bada┼ä Jadwigi Staniszkis w III RP na dobrych stanowiskach znalaz┼éa si─Ö zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç wy┼╝szych urz─Ödnik├│w PRL, od sekretarza zak┼éadowego w g├│r─Ö (Sowa).
ÔÇó Po 1989 roku w mediach mieszka┼äc├│w polskiej wsi bardzo d┼éugo traktowano w uw┼éaczaj─ůcy spos├│b. Jeszcze w roku 2008 w ÔÇ×PolityceÔÇŁ Cezary ┼üazarewicz w artykule Ch┼éopom ju┼╝ dzi─Ökujemy pisa┼é, ┼╝e ÔÇ×polska wie┼Ť jest niech─Ötna wszystkim spo┼éecznym przemianom, nieufna wobec w┼éadzy i┬ádomaga si─Ö przywilej├│wÔÇŁ. Cytowa┼é r├│wnie┼╝ lub parafrazowa┼é wypowiedzi eksperckie: ÔÇ×To balast, kt├│rego powinni┼Ťmy stara─ç si─Ö jak najszybciej pozby─ç [ÔÇŽ]. To tykaj─ůca bomba spo┼éecznaÔÇŁ; ÔÇ×od lat quasi-ch┼éop jest wielkim hamulcowym. Spowalnia modernizacj─Ö kraju, blokuje wszystkie reformy i┬ákonieczne przemiany w┬árolnictwieÔÇŁ (Fedyszak-Radziejowska).
┼╗ywej dyskusji ÔÇô ca┼éy czas jednak kulturalnej ÔÇô sprzyja┼éo to, ┼╝e paneli┼Ťci niekiedy ze sob─ů polemizowali (chocia┼╝by wtedy, gdy Sowa m├│wi┼é, ┼╝e dop┼éaty dla rolnik├│w w Unii Europejskiej przyczyniaj─ů si─Ö do g┼éodu w Afryce, Azji i Ameryce Po┼éudniowej, a Fedyszak-Radziejowska replikowa┼éa, i┼╝ Staremu Kontynentowi potrzebne jest bezpiecze┼ästwo ┼╝ywno┼Ťciowe). Zgodni byli jednak co do krytycznej oceny polskiej transformacji. Do najbardziej interesuj─ůcych moment├│w rozmowy nale┼╝a┼éa za┼Ť ko┼äc├│wka, w kt├│rej odpowiadano na pytanie Tomasza Sawczuka o ewentualne powody do optymizmu. Fedyszak-Radziejowska podkre┼Ťli┼éa istnienie zr├│┼╝nicowanych elit i partii zmieniaj─ůcych si─Ö przy w┼éadzy, uzna┼éa te┼╝, ┼╝e po kilkudziesi─Öciu latach PRL i po wcze┼Ťniejszych zawirowaniach historycznych nasze pa┼ästwo wcale nie jest tak fatalne. Radziejewski za┼Ť zwr├│ci┼é uwag─Ö na drgania systemu ┼Ťwiatowego, kt├│re mog─ů by─ç dla naszego kraju zar├│wno zagro┼╝eniem, jak i szans─ů. Wspomnia┼é o wzrastaj─ůcej roli Chin, w tym o Nowym Jedwabnym Szlaku, kt├│ry z powod├│w geograficznych mo┼╝e przynie┼Ť─ç Polsce sposobno┼Ť─ç do rozwoju.
*
W panelu ÔÇ×Pa┼ästwo, kt├│re zawiod┼éoÔÇŁ porz─ůdkuj─ůc─ů rol─Ö odegra┼éa wypowied┼║ Piotra Trudnowskiego wyr├│┼╝niaj─ůca kilka narracji o kl─Ösce pa┼ästwa: instytucjonaln─ů, elitarn─ů i antyelitarn─ů. Pierwsz─ů z nich reprezentuje np. Pawe┼é Kukiz, kt├│ry pr├│buje szuka─ç recepty na niedomagania III RP w zmianie instytucji politycznych. Drug─ů narracj─Ö, m├│wi─ůc─ů o s┼éabo┼Ťci ludu, tworzyli m.in. politycy Unii Wolno┼Ťci, a obecnie w przeobra┼╝onej postaci (ÔÇ×pa┼ästwo jest w porz─ůdku, je┼Ťli mnie umo┼╝liwi┼éo sukces zawodowy i ┼╝yciowyÔÇŁ) mo┼╝na j─ů dostrzec w ┼Ťrodowisku Komitetu Obrony Demokracji lub w┼Ťr├│d zwolennik├│w Nowoczesnej. Zdaniem Trudnowskiego obie te opowie┼Ťci, podobnie jak opowie┼Ť─ç antyelitarna, s─ů fa┼észywe; odpowiedzialny jest zar├│wno lub, jak i elity, cho─ç te ostatnie bardziej. W formie bon motu podobn─ů my┼Ťl przedstawi┼é Jan ┼Üpiewak, m├│wi─ůc o panelistach i publiczno┼Ťci: ÔÇ×To polska inteligencja jest najwi─Ökszym problemem tego kraju, a wi─Öc to my nim jeste┼ŤmyÔÇŁ. Doda┼é te┼╝, ┼╝e w┼éa┼Ťnie elity s─ů najbardziej zainteresowane utrzymaniem s┼éabego pa┼ästwa, bo to one korzystaj─ů np. z tego, ┼╝e ┼Ťcie┼╝ki awansu w sektorze publicznym s─ů uzale┼╝nione od znajomo┼Ťci, a nie od czynnik├│w merytokratycznych. Katarzyna Duda zaznaczy┼éa, ┼╝e upowszechniona w 2005 roku przez PiS i PO idea taniego pa┼ästwa by┼éa jedn─ů z przyczyn p├│┼║niejszej ÔÇ×polityki samorozbrojeniaÔÇŁ, tj. przyjmowania niskich koszt├│w jako nadrz─Ödnego kryterium przetarg├│w publicznych. Maria Libura przytoczy┼éa za┼Ť anegdot─Ö z pewnego tegorocznego kongresu: przemawiaj─ůcy naukowiec spyta┼é, czy to dobrze, ┼╝e kompetentny mened┼╝er, kt├│rego jednodniowa nieobecno┼Ť─ç w pracy wywo┼éuje wielotysi─Öczne straty dla firmy, w systemie publicznej opieki zdrowotnej musi czeka─ç w tej samej kolejce co inni. Nikt stanowczo si─Ö nie sprzeciwi┼é, kto┼Ť tylko rzuci┼é nie┼Ťmia┼éo: ÔÇ×Ale, panie profesorze, tego si─Ö nie da tak ┼éatwo zrobi─ç, bo konstytucjaÔÇŽÔÇŁ.
W ramach tej samej debaty odby┼é si─Ö te┼╝ jeden z do┼Ť─ç nielicznych na festiwalu ostrzejszych spor├│w na linii ÔÇ×lewicaÔÇôprawicaÔÇŁ. Ot├│┼╝ Trudnowski i Libura uznali, ┼╝e przy obecnym marazmie aktywno┼Ťci obywatelskiej potrzebny jest r├│wnie┼╝ Marsz Niepodleg┼éo┼Ťci ÔÇô wa┼╝ne, aby ludzie w og├│le mieli ochot─Ö wyj┼Ť─ç na ulic─Ö, zamanifestowa─ç jakiekolwiek emocje polityczne. Jeden z s┼éuchaczy stanowczo si─Ö z tym nie zgodzi┼é. Podobna historia mia┼éa miejsce w trakcie panelu ÔÇ×Dlaczego lewica przegra┼éa walk─Ö o pami─Ö─ç i to┼╝samo┼Ť─ç?ÔÇŁ, gdy Maria Kobielska okre┼Ťli┼éa niekt├│re z w─ůtk├│w wystawy Muzeum Powstania Warszawskiego jako nacjonalistyczne, dodaj─ůc p├│┼║niej, ┼╝e ma na my┼Ťli przyj─Öte w humanistyce rozumienie nacjonalizmu jako uznawania narodu ÔÇô a nie np. obywatelek i obywateli ÔÇô jako podmiotu dzia┼éa┼ä. Piotr Zaremba replikowa┼é, i┼╝ nale┼╝y raczej m├│wi─ç o patriotyzmie, r├│wnie┼╝ z pobudek pragmatycznych: dla du┼╝ej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa (przynajmniej obecnie) termin ÔÇ×nacjonalizmÔÇŁ jest w tym wypadku nie do zaakceptowania. Z kolei Jaros┼éaw Tomasiewicz stwierdzi┼é, ┼╝e lewica odda┼éa walk─Ö o pami─Ö─ç walkowerem, a w jej dobrze poj─Ötym interesie by┼éoby pokazanie w┼éasnego zakorzenienia w dziejach kraju ÔÇô pokazanie, ┼╝e ÔÇ×nie zosta┼éa zrzucona na spadochronach w 1942 rokuÔÇŁ. Przy tym wed┼éug prowadz─ůcego panel Remigiusza Okraski jednym z powod├│w pora┼╝ki lewicy na tym polu by┼éo pomini─Öcie rodzimej historii lewicowego patriotyzmu (podczas gdy patriotyzm prawicowy jak najbardziej przypominano).
W trakcie dyskusji ÔÇ×500 Plus i MinusÔÇŁ Ryszard Szarfenberg przypomnia┼é trzy pierwotnie podawane cele sztandarowego programu Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci: wzrost demograficzny, pomoc spo┼éeczn─ů oraz inwestycj─Ö w kapita┼é ludzki. Do pierwszej z tych zak┼éadanych funkcji sugerowa┼é podchodzi─ç ostro┼╝nie: w niekt├│rych wypadkach dofinansowanie mo┼╝e przyspieszy─ç decyzj─Ö o urodzeniu dziecka, ale raczej nie zwi─Ökszy liczby planowanych dzieci. Cel spo┼éeczny Szarfenberg uzna┼é za spe┼éniony, cho─ç niekoniecznie w tak znacznej skali, jak og┼éoszona przez rz─ůd 94-procentowa redukcja ub├│stwa skrajnego u polskich dzieci (to tylko jedna z prognoz, i to najbardziej optymistyczna). Ewentualny wp┼éyw programu na poziom kapita┼éu ludzkiego zosta┼é natomiast okre┼Ťlony jako trudno mierzalny. W tym samym panelu Rafa┼é Bakalarczyk wyja┼Ťni┼é, ┼╝e si┼éa oddzia┼éywania 500+ jest ograniczona z powodu braku takiego otoczenia instytucjonalnego i progresji podatkowej, jak np. w Szwecji. Renata Durda za┼Ť skoncentrowa┼éa si─Ö ÔÇô w kontek┼Ťcie mo┼╝liwego znaczenia programu dla kobiet do┼Ťwiadczaj─ůcych przemocy w rodzinie ÔÇô na kwestiach zwi─ůzanych z funkcjonowaniem Niebieskiej Linii.
W debacie ÔÇ×Chrze┼Ťcija┼ästwo wra┼╝liwe spo┼éecznieÔÇŁ m├│wiono o zaanga┼╝owaniu jako obowi─ůzku chrze┼Ťcijanina ÔÇô lub po prostu, jak to uj─Ö┼éa Agnieszka D─ůbrowska, prostej konsekwencji bycia chrze┼Ťcijaninem. Rafa┼é ┼ü─Ötocha zauwa┼╝y┼é, ┼╝e zobowi─ůzanie to nie jest tylko spraw─ů mi┼éosierdzia, ale te┼╝ po prostu sprawiedliwo┼Ťci. Za papie┼╝em Franciszkiem rozr├│┼╝ni┼é r├│wnie┼╝ dzia┼éania paliatywne (tak┼╝e potrzebne, ale dalece niewystarczaj─ůce) i starania na rzecz naprawy niesprawiedliwego systemu spo┼éecznego. Zuzanna Radzik odnios┼éa t─Ö kwesti─Ö do wsp├│lnotowego wymiaru modlitwy ÔÇ×Ojcze naszÔÇŁ, obecnego m.in. we fragmentach dotycz─ůcych chleba powszedniego i Kr├│lestwa Bo┼╝ego, a tak┼╝e do powracaj─ůcego w kolejnych ksi─Ögach Starego Testamentu w─ůtku obcego, sieroty i wdowy. Ignacy Dudkiewicz zadeklarowa┼é, ┼╝e od sformu┼éowa┼ä ÔÇ×pomaganie ubogimÔÇŁ i ÔÇ×wra┼╝liwo┼Ť─ç spo┼éecznaÔÇŁ woli na┼Ťladowanie Jezusa w radykalizmie spo┼éecznym, w kt├│rym mie┼Ťci si─Ö z jednej strony budowanie osobistych relacji z ubogimi, a z drugiej strony ÔÇô d─ů┼╝enie do stworzenia porz─ůdku spo┼éecznego daj─ůcego biednym mo┼╝liwo┼Ť─ç wyzwolenia. Skrytykowa┼é tak┼╝e udzia┼é Ko┼Ťcio┼éa w pog┼é─Öbianiu wykluczenia, r├│wnie┼╝ przez niekt├│re dzie┼éa dobroczynne. Rzecz u┼Ťci┼Ťli┼é Karol Kleczka: pomoc charytatywna bardzo cz─Östo zak┼éada nier├│wno┼Ť─ç, asymetri─Ö, tymczasem chrze┼Ťcija┼ästwo powinno d─ů┼╝y─ç do jej zniwelowania, zgodnie z rozpoznaniem, ┼╝e akt wr─Öczania ja┼ému┼╝ny zmienia r├│wnie┼╝ tego, kto j─ů daje. W trakcie panelu dyskutowano te┼╝ o tym, czy Ko┼Ťci├│┼é w Polsce m├│g┼é skuteczniej wywiera─ç presj─Ö na rz─ůd w sprawie przyjmowania uchod┼║c├│w (z tym g┼éosem z publiczno┼Ťci wyst─ůpi┼éa Justyna Samoli┼äska), czy mo┼╝e pr├│by takie by┼éyby raczej skazane na niepowodzenie, cho─ç wci─ů┼╝ potrzebne ze wzgl─Öd├│w moralnych.
*
Ostatni─ů cz─Ö┼Ťci─ů festiwalu by┼éa d┼éuga, dwucz─Ö┼Ťciowa dyskusja ÔÇ×Czy lewica ma w Polsce przysz┼éo┼Ť─ç?ÔÇŁ. Piotr Ikonowicz dowodzi┼é, ┼╝e krajowa lewica powinna reprezentowa─ç 16 mln pracownik├│w i 9 mln emeryt├│w, i g┼éosi┼é wy┼╝szo┼Ť─ç ÔÇ×powa┼╝niejszej zmianyÔÇŁ kapitalizmu nad jego ÔÇ×drobn─ů korekt─ůÔÇŁ; jednocze┼Ťnie zapowiada┼é: ÔÇ×Nie powiem nic z┼éego ani o Partii Razem, ani o piciu latte, bo sam pij─Ö latteÔÇŁ. On i Anna Grodzka zgadzali si─Ö co do tego, i┼╝ now─ů lewic─Ö w Polsce trzeba dopiero zbudowa─ç (Ikonowicz: ÔÇ×Potrzebujemy ruchu oporuÔÇŁ). Grodzka dodawa┼éa, ┼╝e wsp├│ln─ů p┼éaszczyzn─ů porozumienia dla poszczeg├│lnych cz─Ö┼Ťci takiej formacji powinien by─ç zestaw kilku podstawowych warto┼Ťci (zaproponowa┼éa pi─Ö─ç) i ┼╝e w celu zbudowania sojuszu stronnictw lewicowych nale┼╝y k┼éa┼Ť─ç nacisk raczej na podobie┼ästwa ni┼╝ na r├│┼╝nice. Justyna Samoli┼äska deklarowa┼éa, i┼╝ jej zdaniem dialog na lewicy nie pogarsza si─Ö, lecz polepsza: ÔÇ×Jeszcze dwaÔÇôtrzy lata temu nie wyobra┼╝a┼éabym sobie siebie na festiwalu ┬źNowego Obywatela┬╗, a teraz jestem i jest mi bardzo mi┼éoÔÇŁ. Podobnie wypowiada┼éa si─Ö Ma┼égorzata Tracz, wskazuj─ůc na wsp├│lny start Razem i Zielonych do Rady Miejskiej Wroc┼éawia ÔÇô mo┼╝liwy dzi─Öki wcze┼Ťniejszemu prze─çwiczeniu dzia┼éa┼ä w wielu wsp├│lnych inicjatywach. Samoli┼äska komentowa┼éa r├│wnie┼╝ znaczenie czarnego protestu dla przysz┼éo┼Ťci lewicy, m├│wi─ůc, ┼╝e klasa ludowa wcale nie odrzuca praw reprodukcyjnych, i szerzej: ┼╝e protest pokaza┼é z┼éo┼Ť─ç kobiet, kt├│re podlegaj─ů fizycznej wr─Öcz opresji.
W tym samym panelu Maciej ┼üapski okre┼Ťla┼é podzia┼é na lewic─Ö i prawic─Ö jako mniej aktualny od podzia┼éu na globalist├│w i lokalist├│w, wyra┼╝a┼é te┼╝ w─ůtpliwo┼Ť─ç co do znaczenia wielkich narracji. Polemizowa┼é z nim Ryszard Bugaj, jako wyznaczniki lewicy podaj─ůc przekonanie o istnieniu spo┼éecze┼ästwa (inaczej ni┼╝ u Thatcher) oraz uznawanie pa┼ästwa za rozwi─ůzanie, a nie problem (inaczej ni┼╝ u Reagana). Bugaj m├│wi┼é te┼╝, ┼╝e podzia┼é na sprawy spo┼éeczne i obyczajowe funkcjonuje w ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecznej i trzeba jako┼Ť si─Ö z nim zmierzy─ç ÔÇô nawet je┼╝eli sami nie wierzymy w jego istnienie ÔÇô oraz zniech─Öca┼é do antykapitalistycznej retoryki, kt├│ra w mediach zosta┼éaby przedstawiona jako przera┼╝aj─ůca i nie znalaz┼éaby pos┼éuchu wielu odbiorc├│w. I wreszcie Marek Piekarski zach─Öca┼é (bezskutecznie) do zmiany kierunku dyskusji i do zaj─Öcia si─Ö raczej dobrymi praktykami ni┼╝ szerok─ů diagnoz─ů kulturow─ů.
Z ca┼éego festiwalu pozostan─ů mi dobre wspomnienia. W pewnych przypadkach ch─Ötnie po┼éo┼╝y┼ébym wi─Ökszy nacisk na wiedz─Ö eksperck─ů, klasyfikowanie zjawisk, przywo┼éywanie danych statystycznych i historycznych (niekt├│re fragmenty paneli skupione by┼éy na podawaniu kolejnych narracji publicystycznych, co z punktu widzenia osoby ┼Ťledz─ůcej lewicowe dyskursy nie wnosi┼éo wiele nowego). Pod tym wzgl─Ödem za wz├│r uwa┼╝am dyskusj─Ö o sukcesach i pora┼╝kach Trzeciej Rzeczypospolitej. By─ç mo┼╝e warto by┼éoby te┼╝ zostawi─ç odrobin─Ö wi─Öcej przestrzeni na rozmowy nieformalne, jako ┼╝e program by┼é napi─Öty i przez dwa pierwsze dni ostatnie debaty ko┼äczy┼éy si─Ö p├│┼║no. Nie zmienia to jednak mojej wysokiej oceny ca┼éej imprezy: przyjaznego nastroju, r├│┼╝norodno┼Ťci perspektyw przyjmowanych przez panelist├│w i panelistki, rozpi─Öto┼Ťci poruszanych problem├│w, a nierzadko te┼╝ g┼é─Öbi i nieoczywisto┼Ťci w m├│wieniu o nich. Nast─Öpna edycja b─Ödzie dla mnie wydarzeniem obowi─ůzkowym.
Nagrania z debat┬ázamieszczane s─ů na stronie wydarzenia na Facebooku.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś