magazyn lewicy katolickiej

Wojna u bram. Czas na debat─Ö publiczn─ů na temat stanu polskiej obronno┼Ťci

ÔÇ×Obrona hybrydowaÔÇŁ powinna przede wszystkim wzmacnia─ç instytucje pa┼ästwa oraz sp├│jno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, bo to ich brak czyni nas nieodpornymi na kryzysy, zar├│wno te wzniecane przez Kreml, jak i kryzysy ekonomiczne, klimatyczne czy zdrowotne.
Wojna u bram. Czas na debat─Ö publiczn─ů na temat stanu polskiej obronno┼Ťci
Ilustr.: Stanisław Gajewski

Si┼éy powietrzne Ukrainy informuj─ů, ┼╝e rosyjskie drony niedawno wlecia┼éy w przestrze┼ä powietrzn─ů NATO w Polsce i Rumunii. Polski internet zalewany jest najwi─Öksz─ů w historii dezinformacyjn─ů kampani─ů Kremla. Rosyjski MSZ ju┼╝ wprost informuje, ┼╝e nast─Öpnym ÔÇ×uzasadnionymÔÇŁ celem atak├│w b─Öd─ů transporty broni i sprz─Ötu wojskowego NATO.

Wojna w Ukrainie pora┼╝k─ů ekspert├│w

Potworna skala zniszcze┼ä, regularne pogwa┼écenia prawa mi─Ödzynarodowego oraz fundamentalnych praw cz┼éowieka przez si┼éy rosyjskie, kt├│re bezpardonowo bombarduj─ů cele cywilne i morduj─ů mieszka┼äc├│w zaj─Ötych miejscowo┼Ťci, powinny nam uzmys┼éowi─ç, ┼╝e to najwy┼╝szy czas, by Polacy zacz─Öli domaga─ç si─Ö od rz─ůdu podj─Öcia zdecydowanych krok├│w, maj─ůcych na celu zwi─Ökszenie potencja┼éu obronnego oraz rezyliencj─Ö kraju, czyli jego zdolno┼Ť─ç dostosowywania si─Ö do zjawisk kryzysowych.

Zagadnienia te powinny sta─ç si─Ö kluczowym tematem debaty publicznej. Przy tym wa┼╝ne jest, ┼╝eby by┼éa to debata prowadzona przez nas wszystkich, ┼╝eby by┼éa to prawdziwa debata obywatelska, a nie upolityczniona przepychanka ekspercka. Mamy przy tym dobry pow├│d, aby uspo┼éeczni─ç spraw─Ö tego, kto kszta┼étuje krajow─ů polityk─Ö obronno┼Ťci.

Tajemnic─ů poliszynela ekspert├│w do spraw bezpiecze┼ästwa oraz stosunk├│w mi─Ödzynarodowych jest fakt, ┼╝e ani jedni, ani drudzy nie potrafi─ů prognozowa─ç rozwoju wypadk├│w na arenie mi─Ödzynarodowej. Philip Tetlock, wp┼éywowy ameryka┼äski politolog, po┼Ťwi─Öci┼é swoj─ů karier─Ö, aby zbada─ç, jak dobrze ÔÇ×modelowa─çÔÇŁ przysz┼éo┼Ť─ç potrafi─ů eksperci pracuj─ůcy dla najwa┼╝niejszych agend Waszyngtonu oraz specjali┼Ťci komentuj─ůcy polityczn─ů rzeczywisto┼Ť─ç w mediach. Wyniki jego bada┼ä by┼éy druzgoc─ůce. Specjali┼Ťci, kt├│rzy po┼Ťwi─Öcili ┼╝ycie studiowaniu proces├│w politycznych, byliby mniej skuteczni w tak zwanym forecastingu (ang. prognozowanie przysz┼éo┼Ťci) ni┼╝ losowo wybieraj─ůce odpowiedzi ma┼épy.

Wi─Ökszo┼Ť─ç naukowc├│w zajmuj─ůcych si─Ö stosunkami mi─Ödzynarodowymi od dekad wyra┼╝a sceptycyzm na temat zdolno┼Ťci predykcyjnych tej dziedziny (podobnie rzecz si─Ö ma tak┼╝e w innych dzia┼ékach, jak cho─çby ekonomii). Jako dyscyplinie naukowej nie uda┼éo si─Ö nam przewidzie─ç wi─Ökszo┼Ťci wielkich kryzys├│w i zmian na arenie mi─Ödzynarodowej. Eksperci tacy jak Tetlock, ale tak┼╝e wp┼éywowy ameryka┼äsko-liba┼äski intelektualista Nassim Taleb czy profesor stosunk├│w mi─Ödzynarodowych Daniel Drezner, publikuj─ů bestselery, w kt├│rych przestrzegaj─ů, ┼╝e nasi eksperci od prognozowania rozwoju polityki mi─Ödzynarodowej w og├│le nie powinni by─ç zapraszani do medi├│w. Co wi─Öcej, badania ilo┼Ťciowe oraz jako┼Ťciowe czarno na bia┼éym pokazuj─ů, ┼╝e im mniej skuteczni w predykcjach s─ů eksperci i im bardziej widowiskowe s─ů ich wypowiedzi, tym bardziej rosn─ů szanse na to, ┼╝e to oni zostan─ů zaproszeni do komentowania naszej rzeczywisto┼Ťci w mediach.

Skupmy si─Ö na tu i teraz

Wojna w Ukrainie dobitnie pokaza┼éa nam mia┼éko┼Ť─ç naszych zdolno┼Ťci ÔÇ×forecastinguÔÇŁ. Zar├│wno ┼Ťwiatowe rynki finansowe, jak i eksperci do spraw bezpiecze┼ästwa do ostatniej chwili zak┼éadali mo┼╝liwo┼Ť─ç pozytywnego zako┼äczenia ÔÇ×kryzysu ukrai┼äskiegoÔÇŁ. Atak Putina by┼é dla wielu z nas zaskoczeniem. Nie ma w tym nic dziwnego. Europa i Europejczycy my┼Ťleli, ┼╝e wielkoskalowe wojny kinetyczne maj─ů ju┼╝ za sob─ů. Niemniej teraz czas najwy┼╝szy, aby rozpocz─ů─ç now─ů, prawdziwie publiczn─ů debat─Ö na temat tego, jak nasz kraj mo┼╝e przygotowa─ç si─Ö do nowych wyzwa┼ä p┼éyn─ůcych z konfliktu tocz─ůcego si─Ö za nasz─ů wschodni─ů granic─ů.

Co najwa┼╝niejsze, zamiast dywagowa─ç na temat potencjalnych scenariuszy rozwoju sytuacji, lepiej skupi─ç si─Ö na tym, co tu i teraz. W Polskich mediach roi si─Ö teraz od rozlicznych analiz tego, jak w przysz┼éo┼Ťci potocz─ů si─Ö losy wojny w Ukrainie, co mo┼╝e by─ç ostatecznym planem Kremla lub czy dojdzie do przewrotu pa┼éacowego w Moskwie? Polscy wojskowi co i rusz proponuj─ů wzajemnie wykluczaj─ůce si─Ö prognozy. Wr├│┼╝─ů szybki upadek Putina albo wr─Öcz odwrotnie ÔÇô utopienie Ukrai┼äc├│w w morzu krwi oraz przewlek┼éy konflikt zbrojny.

Od tego typu dywagacji nie mog─ů si─Ö powstrzyma─ç tak┼╝e komentatorzy na Zachodzie. Niedawno Masha Gessen, autorki (u┼╝ywa przyimka ich) nagradzanej ksi─ů┼╝ki ÔÇ×B─Ödzie to, co by┼éo. Jak totalitaryzm odradza si─Ö w RosjiÔÇŁ przestrzega┼éa w ÔÇ×The New York TimesÔÇŁ, ┼╝e nast─Öpne w kolejce po Ukrainie s─ů Mo┼édawia, Litwa, ┼üotwa, Estonia i Polska oraz ┼╝e nie mo┼╝na wykluczy─ç, ┼╝e Rosja u┼╝yje taktycznej broni atomowej na terytorium Polski.

Zamiast traci─ç energi─Ö na pisanie rozlicznych scenariuszy przysz┼éo┼Ťci dla nas jednak znacznie wa┼╝niejsze powinno by─ç to, co nasz kraj mo┼╝e zrobi─ç dla obywateli teraz.

W ci─ůgu kilku ostatnich tygodni Polska sta┼éa si─Ö domem dla jednej z najwi─Ökszych na ┼Ťwiecie grup uchod┼║czych. Ma przy tym wielkie szanse, aby sta─ç si─Ö g┼é├│wnym punktem zapalnym na linii NATO-Rosja. Czas najwy┼╝szy, ┼╝eby┼Ťmy zacz─Öli rozmawia─ç na temat tego, co my i nasz kraj mo┼╝e zrobi─ç, aby zwi─Ökszy─ç nasze zdolno┼Ťci obronne. Ta debata musi si─Ö odby─ç ponad politycznymi podzia┼éami.

Manifest obrony hybrydowej

Do takiej rozmowy nawo┼éuj─ů w┼éa┼Ťnie autorzy listu otwartego pt. ÔÇ×Manifest obrony hybrydowejÔÇŁ. ÔÇ×Nasze spo┼éecze┼ästwo nie mo┼╝e by─ç wy┼é─ůcznie sum─ů egoizm├│w i partykularyzm├│w. Wojna w Ukrainie zasta┼éa Polsk─Ö kartonow─ů. Chcemy, ┼╝eby zostawi┼éa j─ů murowan─ů ÔÇô odporn─ů na zagro┼╝enia militarne, zdrowotne, gospodarcze i klimatyczne. Czasu jest bardzo ma┼éo. Nie mo┼╝emy go przespa─çÔÇŁ ÔÇô czytamy. Pod listem podpisali si─Ö mi─Ödzy innymi aktywi┼Ťci miejscy, dziennikarze oraz naukowcy.

Autorzy zamiast skupia─ç si─Ö na przeprowadzaniu predykcji przysz┼éo┼Ťci, s┼éusznie koncentruj─ů si─Ö na tu i teraz. Podkre┼Ťlaj─ů, ┼╝e u podstaw odporno┼Ťci kraju le┼╝y jego sp├│jno┼Ť─ç spo┼éeczno-ekonomiczna. Bez uregulowanego rynku mieszkaniowego, praworz─ůdno┼Ťci czy dobrych us┼éug publicznych polskie spo┼éecze┼ästwo nie b─Ödzie odporne na przysz┼ée kryzysy ÔÇô tak┼╝e te geopolityczne.

ÔÇô Specjali┼Ťci od polityki Kremla od lat zwracaj─ů uwag─Ö na to, ┼╝e celem rosyjskiej agresji hybrydowej jest wywo┼éanie stanu permanentnego kryzysu i os┼éabienie zdolno┼Ťci pa┼ästwa do sprawnego funkcjonowania i zarz─ůdzania ÔÇô m├│wi mi doktor Weronika Grzebalska, socjolo┼╝ka obronno┼Ťci z Instytut Studi├│w Politycznych PAN oraz jedna z autorek Manifestu. ÔÇô W zwi─ůzku z tym, ÔÇ×obrona hybrydowaÔÇŁ powinna przede wszystkim wzmacnia─ç instytucje pa┼ästwa oraz sp├│jno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, bo to ich brak czyni nas nieodpornymi na kryzysy, zar├│wno te wzniecane przez Kreml, jak i kryzysy ekonomiczne, klimatyczne czy zdrowotne ÔÇô dodaje.

Co trzeba zmieni─ç

Ja chcia┼ébym doda─ç do ich g┼éosu pr├│b─Ö zarysowania podstawowych za┼éo┼╝e┼ä, kt├│re z kolei powinny przy┼Ťwieca─ç nam w rozmowach na temat konwencjonalnej obronno┼Ťci kraju. Proponuj─Ö trzy tezy, kt├│re nie s─ů predykcj─ů przysz┼éo┼Ťci, ale raczej za┼éo┼╝eniami brzegowymi polskiej rezyliencji, kt├│re powinny kszta┼étowa─ç reformy polskiego wojska i s┼éu┼╝b bezpiecze┼ästwa.

Teza 1. Polska musi operowa─ç, jak kraj frontowy. O ile ta teza wydaje si─Ö zupe┼énie oczywista, istotnym jest, aby polskie media oraz przede wszystkim administracja kraju wprowadzi┼éa daleko id─ůc─ů kampani─Ö informacyjn─ů na temat konsekwencji, jakie dla mieszka┼äc├│w kraju ma fakt mo┼╝liwego przesuni─Öcia si─Ö wojny ze wschodu na zach├│d Ukrainy.

Nasze spo┼éecze┼ästwo ÔÇô wzorem na przyk┼éad pa┼ästw skandynawskich ÔÇô powinno dosta─ç konkretne mo┼╝liwo┼Ťci przygotowania si─Ö na ewentualny konflikt zbrojny na terenie kraju. M├│wimy tutaj o powszechnych szkoleniach z pierwszej pomocy, ale tak┼╝e i umo┼╝liwieniu wi─Ökszej partycypacji spo┼éecznej w wojskowych przygotowaniach do obrony terytorium RP.

Teza 2. Polska musi operowa─ç, tak jakby artyku┼é 5 traktatu p├│┼énocnoatlantyckiego nie obowi─ůzywa┼é. Nie chodzi tutaj o zaprzestanie pe┼énej partycypacji w budowie struktur obronnych NATO. NATO jest kluczowym aktorem wzmacniaj─ůcym nasze bezpiecze┼ästwo w regionie. Niemniej nie nale┼╝y dywagowa─ç, czy jest, czy nie jest gwarantem naszego bezpiecze┼ästwa. ─ćwiczenie z logiki historycznej oraz wym├│g przygotowywania si─Ö na negatywne scenariusze rozwoju wypadk├│w jasno wskazuje, ┼╝e Polska powinna wzorem wielu pa┼ästw regionu rozwija─ç plany obrony kraju na wypadek braku wsparcia operacyjnego sojusznik├│w z NATO.

Przyk┼éady takich pa┼ästw jak Finlandia czy Szwecja pokazuj─ů, ┼╝e kompatybilno┼Ť─ç operacyjna z NATO nie wyklucza budowy odr─Öbnych i mo┼╝liwie jak najbardziej niezale┼╝nych plan├│w obrony terytorium kraju. Co wi─Öcej, taka dwutorowa perspektywa sprzyja wzmacnianiu krajowego przemys┼éu obronnego.

Teza 3. Polska musi zwi─Ökszy─ç swoje zdolno┼Ťci odstraszania przeciwnika. Powiedzmy to sobie wprost. Teza 3 jest logiczn─ů wynikow─ů tez 1 i 2. Na razie niestety Wojsko Polskie nie jest przygotowane do zrealizowania zada┼ä, kt├│re przed nim stoj─ů. MON fatalnie zarz─ůdza programem modernizacji kraju. Przetargi dla wojska id─ů opornie, Polska po dzi┼Ť dzie┼ä nie wypracowa┼éa dobrych wzorc├│w na kooperacj─Ö i transport technologii z partnerami z Zachodu. Wynegocjowane przez nas programy offsetowe by┼éy fatalne. Co wi─Öcej, w swojej modernizacji MON niepotrzebnie stawia na sprz─Öt ameryka┼äski, cz─Östo ignoruj─ůc Europejskich partner├│w i tym samym obni┼╝aj─ůc nasze zdolno┼Ťci negocjacyjne przy zakupie uzbrojenia.

Od┼éogiem le┼╝─ů wszystkie kluczowe programy budowania asymetrycznej rezyliencji kraju. Czyli stosunkowo nisko kosztowych metod wzmacniania odporno┼Ťci Polski na atak ze strony Rosji. Kosztuj─ůcy ponad 500 mln z┼é program budowy w┼éasnej automatycznej broni strzeleckiej Grot sko┼äczy┼é si─Ö totalnym fiaskiem. Ponadto w kraju brakuje floty dron├│w, specjalist├│w oraz metod pracy nad cyberbezpiecze┼ästwem krytycznej infrastruktury. Wojska obrony terytorialnej s─ů traktowane po macoszemu przez polskich wojskowych. ÔÇô Przyj─Öta niedawno ÔÇ×Ustawa o obronie OjczyznyÔÇŁ zajmuje si─Ö wojskow─ů stron─ů obronno┼Ťci. Wci─ů┼╝ jednak bardzo niewiele s┼éyszymy o jej spo┼éecznej, cywilnej stronie ÔÇô zgadza si─Ö Grzebalska. I wyja┼Ťnia, ┼╝e ÔÇ×Chodzi tu o Obron─Ö Cywiln─ů, czyli o skuteczny system ochrony ludno┼Ťci. O jego powa┼╝nych brakach alarmowa┼éy raporty NIK. Zapowiadano ustaw─Ö o Obronie Cywilnej, ale na razie zapad┼éa wok├│┼é tego tematu ciszaÔÇŁ. Jej zdaniem: ÔÇ×ogromna mobilizacja spo┼éeczna wok├│┼é pomocy uchod┼║com czy samopomoc, kt├│ra wytworzy┼éa si─Ö wok├│┼é pandemii, pokazuj─ů, ┼╝e w Polsce jest wielki potencja┼é dla w┼é─ůczania obywateli w cywilne i obywatelskie dzia┼éania na rzecz bezpiecze┼ästwaÔÇŁ.

Zamiast tego MON stawia na kosztowne wielkoskalowe ÔÇ×projekty presti┼╝oweÔÇŁ, takie jak budowa w┼éasnych fregat czy zakup najnowszych ameryka┼äskich my┼Ťliwc├│w.

Zadanie, kt├│re stoi przed polskim spo┼éecze┼ästwem i polskim pa┼ästwem, jest tytaniczne. W przypadku wojny asymetrycznej, do kt├│rej Polska powinna si─Ö przygotowywa─ç, nasz─ů g┼é├│wn─ů broni─ů s─ů tak zwane rozwi─ůzania obrony horyzontalnej. Czyli takiej, w kt├│rej partycypuj─ů wszystkie sektory naszej gospodarki. Bez zaprz─Ögni─Öcia polskiego spo┼éecze┼ästwa w programy budowy rezyliencji kraju, nie mamy co marzy─ç o prawdziwym uodpornieniu nas na atak znacznie silniejszego przeciwnika ze Wschodu.

Jak dobitnie pokazuje przyk┼éad Ukrainy, polskie lotnictwo czy marynarka nie uchroni─ů nas przed inwazj─ů. ÔÇô Zrobi─ů to tylko silne instytucje socjaldemokratyczne oraz standardy buduj─ůce sp├│jno┼Ť─ç i solidarno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů ÔÇô zauwa┼╝a Grzebalska. Bez silnego spo┼éecze┼ästwa, nie mo┼╝emy marzy─ç o silnym pa┼ästwie. Od wojny mog─ů ochroni─ç nas nie kosztowne zabawki, ale tylko my sami.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś