Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Wojna pod flag─ů bia┼éo-niebiesk─ů

Na Majdanie po unijne flagi chwycono by raz na zawsze zerwa─ç z tym co rosyjskie, pokaza─ç, ┼╝e Ukraina jest krajem cywilizowanym, estetycznym i wolnym, a nie azjatyckim wschodem, kt├│rego symbolem jest ÔÇ×mutantÔÇŁ ÔÇô dwug┼éowy orze┼é.

ilustr.: Karolina Burdon


Rebelianci na barykadach Kijowa zgin─Öli ÔÇ×za Ukrain─ÖÔÇŁ, ale by─ç mo┼╝e byli te┼╝ pierwszymi m─Öczennikami Unii Europejskiej. By┼éy to pierwsze osoby, kt├│re zgin─Ö┼éy, trzymaj─ůc w d┼éoniach unijn─ů flag─Ö, wierz─ůc, ┼╝e oznacza ona co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ wolny rynek towar├│w i us┼éug.
Wydarzenia na Ukrainie przyci─ůgaj─ů nasz─ů uwag─Ö ju┼╝ prawie od p├│┼é roku. Skromny wiec pod pomnikiem, a p├│┼║niej pokojowa manifestacja przerodzi┼éy si─Ö w mi─Ödzy czasie w konflikt na skal─Ö mi─Ödzynarodow─ů. Dramatyczne zaostrzenie si─Ö sytuacji na Krymie przy─çmi┼éo wprawdzie niedawne wydarzenia na Kijowskim Majdanie Niezale┼╝no┼Ťci, a to przecie┼╝ tam wszystko si─Ö zacz─Ö┼éo. Euromajdan zdawa┼é si─Ö by─ç te┼╝ du┼╝o bardziej wdzi─Öczny dla medi├│w ni┼╝ obecne dzia┼éania wok├│┼é Sewastopolu. Tym co nieustannie pojawia┼éo si─Ö zar├│wno na ok┼éadkach opiniotw├│rczych czasopism, blogach i wreszcie na samych barykadach Majdanu by┼éa obok tej ┼╝├│┼éto-niebieskiej ukrai┼äskiej, flaga Unii Europejskiej. Czy osoby, kt├│re w├│wczas zgin─Ö┼éy, nie by┼éy pierwszymi ofiarami za Uni─Ö?
UE>Ukraina
Gdy zacz─Ö┼éy si─Ö protesty, prowadzi┼éem badania na wsi w centralnej Ukrainie. Pami─Ötam, ┼╝e temat przyst─ůpienia do Unii Europejskiej nie wzbudza┼é jednoznacznych odczu─ç. Z jednej strony wiele rodzin ┼╝y┼éo dzi─Öki pracy w Moskwie ÔÇô wystarczy┼éo wsi─ů┼Ť─ç w poci─ůg na lokalnej stacji, nie potrzeba by┼éo do tego ┼╝adnych wiz tylko raz na trzy miesi─ůc stempel przekroczenia granicy. Kontakty, miejsca i szlaki wychodzone by┼éy ju┼╝ od lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych. Najpierw je┼║dzi┼éo si─Ö handlowa─ç, teraz je┼║dzi si─Ö pracowa─ç. W tej okolicy ma┼éo kto mo┼╝e pracowa─ç w zawodzie, a w Rosji by┼éy wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci i pieni─ůdze. ┼╗eby pracowa─ç w Europie potrzebna jest natomiast wiza, a nawet je┼╝eli jej nie b─Ödzie konieczna b─Ödzie znajomo┼Ť─ç j─Özyk├│w i kontakty. W Rosji mo┼╝na te┼╝ obej┼Ť─ç bez po┼Ťrednik├│w ÔÇô oszust├│w, na kt├│rych czasem trafiaj─ů osoby je┼╝d┼╝─ůce do Polski. Dodatkowo cz─Östo podkre┼Ťlano te┼╝ wag─Ö kontakt├│w gospodarczych z Rosj─ů ÔÇô z jednej strony uzale┼╝nienie od gazu, z drugiej Rosja to najwa┼╝niejszy rynek zbytu na ukrai┼äskie produkty spo┼╝ywcze. Osoby z kt├│rymi rozmawia┼éem obawia┼éy si─Ö tego, ┼╝e nowa sytuacja b─Ödzie wi─ůza┼éa si─Ö z budowaniem wszystkiego od zera – zerwanie kontakt├│w z Rosj─ů i gorszy start w Europy Zachodniej.
Jak na potwierdzenie tych obaw, jeszcze na d┼éugo przed wybuchem zamieszek jedna z najbardziej znanych fabryk czekolady, Roshen, w reakcji na komunikat Moskwy o mo┼╝liwo┼Ťci wprowadzenia zaporowego c┼éa na ukrai┼äskie towary og┼éosi┼éa plan zwolnienia du┼╝ej cz─Ö┼Ťci swoich pracownik├│w. Spe┼énieniem wspomnianego czarnego scenariusza jest te┼╝ niedawne zamkni─Öcie rosyjskiej granicy na ukrai┼äskie produkty. W ukrai┼äskim tygodniku opinii Reporter ukaza┼é si─Ö niedawno artyku┼é, w kt├│rym dla ostudzenia euroentuzjazmu przywo┼éano sytuacj─Ö ┼üotwy, kt├│ra powa┼╝nie ucierpia┼éa w czasie ostatniego kryzysu ekonomicznego. Autor artyku┼éu ┼║r├│d┼éa tego dopatrywa┼é si─Ö z jednej strony w zerwaniu kontakt├│w gospodarczych z Rosj─ů – co doprowadzi┼éo mi─Ödzy innymi do zamkni─Öcia fabryki RAF produkuj─ůcej popularne w ca┼éym Zwi─ůzku Radzieckim marszrutki oraz upadku rolnictwa i przetw├│rstwa spo┼╝ywczego. Z drugiej strony do kryzysu doprowadzi┼éa niefrasobliwo┼Ť─ç polityk├│w, bo jak podkre┼Ťla autor kiedy Polacy walczyli o unijne dop┼éaty na okres przej┼Ťciowy ÔÇ×┼üotysze pili szampanaÔÇŁ. Wszystko to sprawi┼éo, ┼╝e ┼üotwa sta┼éa si─Ö krajem bez produkcji przemys┼éowej i spo┼╝ywczej, a spora cz─Ö┼Ť─ç m┼éodych ludzi wyemigrowa┼éo za prac─ů do Skandynawii. Unijne pieni─ůdze posz┼éy na drogi, po kt├│rych kr─ů┼╝─ů tiry importuj─ůce nawet najbardziej podstawowe produkty, oraz na odremontowanie miejskich deptak├│w gdzie dzi┼Ť spotka─ç mo┼╝na jedynie emeryt├│w i zagranicznych turyst├│w.
W ferworze walki na barykadach Kijowa, nie wiele by┼éo tego typu g┼éos├│w krytycznych. Powiewaj─ůca od pocz─ůtku protest├│w europejska flaga bezinteresownie obiecywa┼éa dobrobyt – Ukrai┼äcy wreszcie dostan─ů uczciw─ů p┼éac─Ö i europejskie emerytury oraz sprawiedliwo┼Ťci – sko┼äczy si─Ö korupcja i to, ┼╝e jak si─Ö wyrazi┼é jeden z przemawiaj─ůcych na wiecu polityk├│w, ÔÇ×rz─ůd kradnie jak Cyganie!ÔÇŁ. Has┼éa te znajdowa┼éy pewne potwierdzenie w prywatnych rozmowach: stowarzyszenie z Uni─ů Europejsk─ů mia┼éo zapewni─ç zmian─Ö w znienawidzonych w┼éadzach centralnych i wprowadzi─ç jako taki porz─ůdek – mia┼éo raczej wpu┼Ťci─ç na Ukrain─Ö troch─Ö ┼Ťwie┼╝ego powietrza, ni┼╝ zapewni─ç przemy┼Ťlan─ů zmian─ů systemu.

Flagi, znaki, mity
Wszelkie wydarzenia i prze┼╝ycia kompresowane sa╠Ę w obrazach, a te nak┼éadaja╠Ęc sie╠Ę na sobie tworza╠Ę znaki. Podejrzliwy wobec znak├│w Roland Barthes, uwa┼╝a┼é ┼╝e b─Öd─ůce rodzajem ÔÇ×mowy stadnejÔÇŁ obracaja╠Ę sie╠Ę przeciwko cz┼éowiekowi. Oczywi┼Ťcie z jednej strony s─ů sposobem nadawania sensu rzeczom: ÔÇ×cz┼éowiek produkuje znaki i dzie╠Ęki temu rozjas╠ünia s╠üwiat, kto╠üry od momentu na┼éoz╠çenia nan╠ü siatki znaczen╠ü przestaje byc╠ü obcy i nieprzychylnyÔÇŁ, z drugiej jednak znaki s─ů narze╠Ędziem w┼éadzy, przedmiotem wype┼énionym ideologia╠Ę.
Liczne u┼╝ycie na kijowskim Majdanie flagi unijnej tu┼╝ obok narodowej mo┼╝e w Polsce zaskakiwa─ç. Tutaj to raczej ta narodowa towarzyszy manifestacjom niepodleg┼éo┼Ťciowym, pracowniczym a nawet r├│wno┼Ťciowym. Unijna flaga pojawia si─Ö natomiast wymalowana na twarzach dzieci podczas Parady Schumana i tabliczkach ÔÇ×sfinansowano ze ┼Ťrodk├│w UEÔÇŁ znajduj─ůcych si─Ö na komputerach biur i tablicach remontowanych dr├│g i wodoci─ůg├│w. Gigantyczna flaga zawis┼éa te┼╝ na PKiN z okazji obchod├│w pi─ůtej rocznicy przyst─ůpienia Polski do UE. Czasem po flag─Ö z dwunastoma gwiazdkami si─Ögaj─ů uczestnicy Parady Wolno┼Ťci i Manify. W przeciwie┼ästwie do flagi bia┼éo-czerwonej flaga Unii Europejskiej nie wzbudza wielkich emocji, zdaje si─Ö by─ç raczej elementem biurokratycznej scenografii, obowi─ůzkowym dodatkiem do grant├│w i funduszy. Jest tak oboj─Ötna, ┼╝e rzadko inspiruje do innych praktycznych zastosowa┼ä. Szczyt pomys┼éowo┼Ťci osi─ůgn─ů┼é chyba pewien rolnik z Iwkowej, kt├│ry flag─ů UE wytar┼é sobie buty. Du┼╝o wi─Öksze emocje flaga unijna okazuje si─Ö wzbudza─ç za granic─ů Schengen: ch─Ötnie si─Ögali po ni─ů Kosowarzy w trakcie referendum; w Albanii flaga z dwunastoma gwiazdami powiewa na nowo wznoszonych domach, a teraz po flag─Ö unijn─ů pewnie si─Ögn─Öli Ukrai┼äcy na Majdanie Niezale┼╝no┼Ťci.
Alba┼äski pisarz Fatosh Lubonija wywieszanie zagranicznych, w tym r├│wnie┼╝ unijnych flag interpretowa┼é jako kamufla┼╝ dla machlojek towarzysz─ůcych budowie dom├│w. Jak twierdzi┼é, nieruchomo┼Ťci te powstawa┼éy bez przepisowych pozwole┼ä i z pieni─Ödzy zdobytych na r├│┼╝nych przekr─Ötach. Flagi Niemiec, Wielkiej Brytanii czy Unii Europejskiej podobnie jak tradycyjnie wieszane maskotki mia┼éy ustrzec w┼éa┼Ťcicieli przed nieszcz─Ö┼Ťciem, czyli w tym przypadku kontrol─ů urz─Ödnik├│w. Odwo┼éanie do wy┼╝szej instancji, czyli w tym przypadku ┼Ťwiata zachodniego okazuje si─Ö by─ç nad wyraz proste w dzia┼éaniu – nikt przecie┼╝ nie b─Ödzie m├│g┼é podejrzewa─ç o nieuczciwo┼Ť─ç osoby oflagowane barwami ÔÇ×cywilizowanejÔÇŁ Europy Zachodniej. Sytuacja podczas Euro Majdanu zdaje si─Ö by─ç jednak zupe┼énie inna. Pretekstem do ulicznych wyst─ůpie┼ä by┼éo niepodpisanie przez ├│wczesnego prezydenta paktu o stowarzyszeniu z Uni─ů Europejsk─ů. Ludzie nie dostali Europy o kt├│rej marzyli, postanowili wi─Öc j─ů stworzy─ç sobie sami zbieraj─ůc si─Ö pod has┼éem: ÔÇ×za europejsk─ů Ukrain─ÖÔÇŁ. Natomiast na scenie za przemawiaj─ůcymi politykami, dzia┼éaczami i artystami wisia┼éa interpretacja flagi Unii Europejskiej, z jedn─ů z gwiazdek w barwach narodowych Ukrainy.
Ilo┼Ť─ç flag unijnych robi┼éa wra┼╝enie szczeg├│lnie, kiedy miesza┼éy si─Ö ze sztandarami partii Svoboda. Czasem te┼╝ po┼Ťr├│d niebieskich flag pojawia┼éa si─Ö czerwonoÔÇôczarna flaga Ukrai┼äskie Armii Powsta┼äczej. Taki sojusz ugrupowa┼ä narodowych czy nacjonalistyczny z mi─Ödzynarodowymi lub jak uwa┼╝aj─ů niekt├│rzy ponadnarodowymi mo┼╝na odebra─ç dwojako. Z jednej mo┼╝e to by─ç stara sztuczka ugrupowa┼ä ekstremistycznych, kt├│re zagro┼╝one zdelegalizowaniem lub zmarginalizowaniem lubi─ů odwo┼éywa─ç si─Ö do idei wolno┼Ťci s┼éowa i demokracji. Ciekawsze jednak zdaje si─Ö by─ç odwo┼éanie do Unii Europejskiej w celu wykrystalizowania nowej, narodowej ukrai┼äskiej to┼╝samo┼Ťci. Po unijne flagi chwycono po to by raz na zawsze zerwa─ç z tym co rosyjskie, by pokaza─ç, ┼╝e Ukraina jest krajem cywilizowanym, estetycznym i wolnym a nie jakim┼Ť azjatyckim, przygn─Öbiaj─ůcym wschodem, kt├│rego symbolem jest ÔÇ×mutantÔÇŁ – dwug┼éowy orze┼é. Obserwuj─ůc transparenty i przys┼éuchuj─ůc si─Ö okrzykom podczas pierwszych dni Majdanu mia┼éem wra┼╝enie, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie to┼╝samo┼Ť─ç ukrai┼äska by┼éa najwa┼╝niejsza, nie za┼Ť samo w┼é─ůczenie si─Ö w struktury Unii Europejskiej. ÔÇ×Woliny chleb za dwa euro, ni┼╝ za dwa rubleÔÇŁ – z takim has┼éem szli na przyk┼éad studenci kijowskiej Mohylanki. (Swoj─ů drog─ů, dlaczego nie za dwie hrywny?).

ilustr.: Karolina Burdon


Rewolucja
Flaga Unii Europejskiej – mimo r├│┼╝nego rodzaju dzia┼éa┼ä – wci─ů┼╝ nie sta┼éa si─Ö w krajach Wsp├│lnoty symbolem powszechnie i spontanicznie wykorzystywanym ÔÇô co najwy┼╝ej przez walcz─ůcych z obecno┼Ťci─ů muzu┼éman├│w na Zachodzie i przeciwnik├│w Unii. W przeciwie┼ästwie do flag narodowych nie odwo┼éuje si─Ö ona do mitycznego czasu ┼Ťwietno┼Ťci, nie wi─ů┼╝e si─Ö z ni─ů ┼╝adna romantyczna legenda, nikt te┼╝ za ni─ů nie przela┼é krwi. Ca┼éy czas niejasne zdaj─ů si─Ö by─ç r├│wnie┼╝ warto┼Ťci przypisane osobom krocz─ůcym pod t─ů flag─ů ÔÇô patrz: solidarno┼Ť─ç w czasach kryzysu czy stosunek do imigrant├│w. Okazuje si─Ö, ┼╝e samo posiadanie symbolu nie wystarcza i konieczne jest oznaczanie nim wolnych do tej pory przestrzeni. Nie zawsze jednak wynika to z oswajania pierwotnego l─Öku przed obco┼Ťci─ů, ale wi─ů┼╝e si─Ö raczej ze zdobywaniem tego co do tej pory by┼éo nieobecne ÔÇô i nie chodzi tu o przestrze┼ä i miejsca ale tak┼╝e warto┼Ťci.
ÔÇ×Rewolucja w Kijowie!ÔÇŁ od pocz─ůtku spotka┼éa si─Ö z zainteresowaniem prasy zagranicznej. Autorzy artyku┼é├│w niezale┼╝nie do oceny wydarze┼ä podkre┼Ťlali o co walczyli demonstranci: ÔÇ×Kij├│w jest jedn─ů z niewielu stolic europejskich, gdzie Unia Europejska jest nadal synonimem dobrego rz─ůdu i rz─ůd├│w prawaÔÇŁ lub ÔÇ×Zach├│d musi by─ç gotowy do tego, ┼╝eby powstrzyma─ç W┼éadimira Putina i jego g┼é─Öbok─ů niech─Ö─ç, nienawi┼Ť─ç do Europy i do warto┼Ťci demokratycznychÔÇŁ. Artyku┼éom towarzyszy┼éy zdj─Öcia z Euromajdanu: flagi Ukrainy i Unii Europejskiej, t┼éumy ludzi, p├│┼║niej ofiary i ogie┼ä na ulicach. Fina┼éu opisywanych wydarze┼ä nie wida─ç. Z ulic Kijowa akcja przenios┼éa si─Ö na Krym i ju┼╝ oficjalnie sta┼éa si─Ö konfliktem mi─Ödzynarodowym. Europa Zachodnia nie powstrzyma┼éa W┼éadimira Putina, by─ç mo┼╝e jednak zyska┼éa co┼Ť czego od dawna jej ÔÇ×brakowa┼éoÔÇŁ.
Benedict Anderson opisuj─ůc zjawisko nacjonalizmu stwierdzi┼é, ┼╝e ÔÇ×nikt dobrowolnie nie chcia┼é by umiera─ç za Wsp├│lnot─Ö Europejsk─ů czy RWPGÔÇŁ. Nie chc─Ö rozstrzyga─ç, czy warto umiera─ç za jak─ůkolwiek ide─Ö, co dopiero za system gospodarczy. Ludzie jednak gin─Öli i ca┼éy czas ch─Ötnie gin─ů za nar├│d ÔÇô wyobra┼╝on─ů wsp├│lnot─Ö podzielaj─ůc─ů pewne warto┼Ťci. Rebelianci na barykadach Kijowa, niezale┼╝nie od tego z jakiej byli frakcji zgin─Öli ÔÇ×za Ukrain─ÖÔÇŁ, ale by─ç mo┼╝e byli te┼╝ pierwszymi m─Öczennikami Unii Europejskiej. Oczywi┼Ťcie to wszystko zale┼╝y od tego, jak si─Ö dalej potoczy sytuacja i jak odnajd─ů si─Ö w niej mieszka┼äcy Unii, Ukrainy i Rosji. By┼éy to jednak pierwsze osoby, kt├│re zgin─Ö┼éy, trzymaj─ůc w d┼éoniach flag─Ö Unii Europejskiej, wierz─ůc, ┼╝e oznacza ona co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ wolny rynek towar├│w i us┼éug.
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś