Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Wiara to nie wszystko. Ewangelizacja w panamskich dzielnicach ub贸stwa

Dzieciaki rosn膮 z przekonaniem, 偶e B贸g jest; wynosz膮 je z domu. Ale wiara to nie wszystko. Trzeba im pom贸c sta膰 si臋 wolnymi. Edukacja jest najwa偶niejsza, trzeba zapewni膰 im warunki materialne. To wiele zmienia, kiedy cz艂owiek ma dom.
Wiara to nie wszystko. Ewangelizacja w panamskich dzielnicach ub贸stwa
zdj.: Jan Rybicki

Rozmawiam z Salvatore Sicignano, misjonarzem z W艂och, wykszta艂conym w Rzymie, od ponad pi臋ciu lat mieszkaj膮cym i pracuj膮cym w Panamie. Salvatore jest obecnie proboszczem parafii Francisco Xavier na obrze偶ach zabudowa艅 Colon. Po艂o偶one na wschodnim kra艅cu Kana艂u Panamskiego miasto znane jest g艂贸wnie za spraw膮 najwi臋kszej na kontynencie strefy wolnoc艂owej. Ale dochody z niej nie trafiaj膮 do wszystkich: aglomeracja jest jedn膮 z najniebezpieczniejszych w kraju, ulice s膮 dziurawe i za艣miecone, a du偶a cz臋艣膰 ludno艣ci 偶yje w biedzie. Do niekt贸rych dzielnic bie偶膮ca woda dociera mniej wi臋cej raz w tygodniu.

Tu wszystko jest inaczej

鈥 W艂a艣ciwie chcia艂em jecha膰 na misj臋 do Afryki, do Kenii 鈥 opowiada Salvatore. 鈥 Nied艂ugo przed wyjazdem rozmawia艂em ze znajomym duchownym z Panamy, kt贸ry powiedzia艂 mi, 偶e tutaj bardzo potrzeba kap艂an贸w. I ostatecznie trafi艂em tutaj.

鈥 Jest zupe艂nie inaczej ni偶 w Europie, prawda?

鈥 Tak, nie masz poj臋cia鈥 Wszystko. To, jak ludzie 偶yj膮, to, jak z nimi trzeba rozmawia膰鈥 Wszystko, wszystko jest inaczej.

Nie zdrabnia s艂贸w w typowy dla Panamczyk贸w spos贸b, ale przeci膮ga je odrobin臋 z emfaz膮. 鈥 To, co oczywiste w Europie, tutaj jest niezrozumia艂e i na odwr贸t. Sam mog艂e艣 zauwa偶y膰, jak istotny jest tutaj wsp贸lnotowy i spo艂eczny wymiar wiary. Ludzie cz臋sto modl膮 si臋 z rado艣ci膮, ekspresj膮. Zapomnieli艣my o tym w Europie. Jednocze艣nie bardzo trudno mi znale藕膰 przestrze艅 do modlitwy w samotno艣ci, ciszy. Wydaje mi si臋, 偶e bez tego nie mo偶na do艣wiadczy膰 indywidualnego, osobistego spotkania z Chrystusem, kt贸re zmienia cz艂owieka. Cisza to co艣, czego by膰 mo偶e Latynoamerykanie powinni nauczy膰 si臋 od nas.

鈥 Nie tylko to by艂o dla mnie trudne. Min臋艂o sporo czasu, zanim w og贸le nauczy艂em si臋 komunikowa膰 z lud藕mi. Wydaje ci si臋, 偶e to 艂atwe: 偶artujemy razem, jemy, ta艅czymy. Wszystko dobrze, ale w pewnym momencie docieram do 艣ciany. Jestem przyzwyczajony, 偶e kiedy co艣 mi si臋 nie podoba, m贸wi臋 o tym otwarcie. Kiedy we W艂oszech m贸j biskup zrobi co艣, z czym si臋 nie zgadzam, mo偶emy si臋 k艂贸ci膰, krzyczymy na siebie, ale nast臋pnego dnia rozmawiamy normalnie. Tutaj nie, ka偶d膮 krytyk臋 bierze si臋 bardzo do siebie, trzeba by膰 naprawd臋 ostro偶nym, najostro偶niejszym.

Kilkaset chrzt贸w, kilka 艣lub贸w

鈥 Ale nie chodzi tylko o to. Mam wra偶enie, 偶e tutaj jest wielki szacunek dla w艂adzy, hierarchii.

鈥 Doprawdy? 鈥 艣miej臋 si臋, bo przychodzi mi do g艂owy ruch drogowy, w kt贸rym konwencjonalnie 艂amie si臋 chyba wszystkie mo偶liwe regu艂y.

鈥 Wiem, 偶e ludzie w Colon nie robi膮 takiego wra偶enia! Nie chodzi mi o szacunek dla przepis贸w. Kiedy mamy co艣 zorganizowa膰, to je艣li ja nie podejm臋 jakiej艣 decyzji, nikt jej nie podejmie. Przychodz膮 do mnie, nawet gdy chodzi o wymian臋 o艣wietlenia w ko艣ciele. Co wi臋cej, mnie te偶 si臋 otwarcie nie krytykuje. Je艣li jest jaki艣 problem 鈥 dajmy na to 鈥 z burmistrzem, ludzie przychodz膮 do mnie si臋 wy偶ali膰, je艣li jednak kto艣 ma problem ze mn膮, nie powie mi o tym wprost. Krytykuj膮 mnie w swoim gronie, ale nie przychodz膮 do mnie.

ks. Salvatore Scignano, zdj.: Jan Rybicki

鈥 Tak samo jest w Ko艣ciele: mamy problem, kt贸ry dyskutujemy ze sob膮, w gronie proboszcz贸w, ale nikt nie idzie do biskupa. A problem zostaje. Bardzo trudno jest rozmawia膰, powiedzie膰 komu艣: 鈥瀂robi艂e艣 co艣 z艂ego鈥. Jakby wys艂uchanie kogo艣 o innym zdaniu, innych pogl膮dach sprawia艂o, 偶e si臋 traci autorytet. W Nikaragui, Wenezueli jest dyktatura, wiele kraj贸w regionu jest na dobrej drodze do dyktatury鈥 Na ka偶dym poziomie mamy ten sam problem: biskupi to mali dyktatorzy, ksi臋偶膮 to mali dyktatorzy, ojcowie w rodzinach to mali dyktatorzy.

鈥 S艂ynne machismo 鈥 wtr膮cam.

鈥 Tak, nie masz poj臋cia. Kultura machismo jest bardzo silna. Jednym z grzech贸w, kt贸re wyznaj膮 mi dzieciaki w okresie dojrzewania, jest to, 偶e ojciec zabra艂 je do burdelu, 偶eby uprawia艂y seks z prostytutk膮, 偶eby posmakowa艂y kobiety鈥 W og贸le rodzina, seksualno艣膰, to wszystko jest tutaj trudne. Udzielam rocznie trzystu, czterystu, pi臋ciuset chrzt贸w, jakich艣 stu pi臋膰dziesi臋ciu pierwszych komunii, odbywa si臋 mo偶e sto bierzmowa艅鈥 i kilka 艣lub贸w, przewa偶nie os贸b starszych. Najm艂odsza w tym roku by艂a Jilda, kobieta ko艂o trzydziestki, z sze艣cioletnim dzieckiem. Ale nie chodzi tylko o to. Ogrom rodzin to samotne matki, matki z nowymi partnerami, wielodzietne rodziny bez wystarczaj膮cych 艣rodk贸w do utrzymania鈥 Jak powiedzia艂 Franciszek podczas 艢wiatowych Dni M艂odzie偶y: 鈥濨ez pracy, bez edukacji, bez wsp贸lnoty, bez rodziny. To jest 偶ycie bez korzeni. Te cztery 芦bez禄 zabijaj膮鈥.

鈥 Zreszt膮 jeste艣 ju偶 tutaj jaki艣 czas, mog艂e艣 si臋 zorientowa膰.

Dom to pocz膮tek

Zerkam na wynotowane statystyki. 20,8 procenta kobiet w wieku 15鈥19 lat w ca艂ej Panamie ma przynajmniej jedno dziecko (w samym Colon: 15,4 proc.). 71,2 procenta z nich znajduje si臋 w najbiedniejszych dw贸ch pi膮tych ludno艣ci, oko艂o 40 procent nie sko艅czy艂o panamskiego odpowiednika gimnazjum. Ta statystyka nie daje ca艂kiem jasnego obrazu zjawiska, poniewa偶 nie wyodr臋bnia rdzennych mieszka艅c贸w: w r贸偶norodnej etnicznie Panamie stanowi膮 oni, wed艂ug danych Banku 艢wiatowego, ponad 12 procent ludno艣ci. W tradycyjnych spo艂eczno艣ciach, gdzie wi臋kszo艣膰 potrzebnych produkt贸w wytwarza si臋 samemu, doch贸d miesi臋czny w wysoko艣ci trzydziestu dolar贸w niekoniecznie oznacza ub贸stwo, a za艂o偶enie rodziny w wieku kilkunastu lat niekoniecznie jest patologi膮. W wymienionej liczbie zawieraj膮 si臋 jednak tysi膮ce nastolatek z miast takich jak Colon 鈥 niemaj膮cych 藕r贸d艂a utrzymania, stabilnego zwi膮zku ani mo偶liwo艣ci edukacji, obarczonych zbyt wcze艣nie obowi膮zkiem macierzy艅stwa.

Zd膮偶y艂em ju偶 pozna膰 nieco biedne dzielnice Panama City: 鈥瀏etta鈥, jak nazywaj膮 je sami mieszka艅cy, gdzie dni up艂ywaj膮 ch艂opakom na paleniu cripi, modyfikowanej genetycznie marihuany, graniu na podw贸rkach w pi艂k臋, szwendaniu si臋 po ulicach i utarczkach z mieszka艅cami wrogich dzielnic, nierzadko ko艅cz膮cymi si臋 rozlewem krwi. Przychodzi mi te偶 na my艣l Altos de los Lagos, dzielnica blisko parafii Salvatore, gdzie za spraw膮 projektu rz膮dowego powsta艂y osiedla dla rodzin z Colon, bytuj膮cych wcze艣niej w dramatycznych warunkach. Osiedli艂o si臋 tam prawie 14 700 os贸b, kt贸re maj膮 do dyspozycji niewielkie mieszkanka w blokach. Do projektu przypisano kilku ojc贸w salezjan贸w, mieli dotrze膰 na miejsce nied艂ugo po naszej rozmowie. P贸ki co Salvatore sam pe艂ni艂 tam pos艂ug臋 kap艂a艅sk膮.

鈥 Jak w og贸le m贸wi膰 o dobrym Bogu ludziom, kt贸rzy nie zawsze maj膮 pieni膮dze, 偶eby nakarmi膰 do syta swoje dzieci? 鈥 pytam.

鈥 Jest troch臋 inaczej, ni偶 sobie wyobra偶asz. Bardzo trudno znale藕膰 tutaj kogo艣, kto nie wierzy w Boga. Kiedy zapytasz w szkole nastolatk贸w, w najbardziej buntowniczym okresie 偶ycia, 偶aden nie powie, 偶e nie wierzy w Boga. Maj膮 wiar臋, osobist膮 relacj臋 z Bogiem, na sw贸j spos贸b.

鈥 Przynajmniej oficjalnie znakomita wi臋kszo艣膰 mieszka艅c贸w Panamy nale偶y do Ko艣cio艂a katolickiego, prawda? 鈥 dopytuj臋. Rz膮d nie zbiera danych dotycz膮cych wyznania obywateli, ale wed艂ug szacunk贸w archidiecezji panamskiej ochrzczonych jest 88 procent jej mieszka艅c贸w.

鈥 Tak, ich wiara mo偶e by膰 katolicka, ewangelicka, mog膮 by膰 poza jakimkolwiek Ko艣cio艂em鈥 Ale dzieciaki rosn膮 z przekonaniem, 偶e B贸g jest; wynosz膮 je z domu. Nie znam 偶adnego nastolatka, kt贸ry by powiedzia艂: 鈥炁粂cie nie jest darem Boga鈥. Tylko 偶e taka wiara to nie wszystko. Trzeba im pom贸c sta膰 si臋 m臋偶czyznami i kobietami naprawd臋 wolnymi. Edukacja jest tutaj najwa偶niejsza, trzeba zapewni膰 im warunki materialne. Tworz膮c osiedla w Altos de Los Lagos, rz膮d zrobi艂 dobr膮 robot臋. To wiele zmienia, kiedy cz艂owiek ma dom. Daje szans臋, by stworzy膰 rodzin臋 i budowa膰 relacje mi臋dzyludzkie.

zdj.: Jan Rybicki

鈥 Ale i to tylko pocz膮tek. Zostawi膰 ich z tym znaczy艂oby da膰 tym ludziom fa艂szyw膮 nadziej臋. M艂odzi tutaj zrozumieli, 偶e na ulicy nie czeka ich nic dobrego. Szwenda膰 si臋 ca艂ymi dniami, by膰 w bandzie: to nie daje 偶adnej nadziei. Wi臋kszo艣膰 z nich chce si臋 uczy膰, zdoby膰 zaw贸d, ale tego nie da si臋 zrobi膰, je艣li w domu brakuje pieni臋dzy na jedzenie. To, co zosta艂o zrobione, jest fundamentalnie wa偶ne, ale trzeba wi臋cej, du偶o wi臋cej, 偶eby pom贸c im wyj艣膰 z tego b艂臋dnego ko艂a, w jakim si臋 znajduj膮.

Zrozumie膰 ich b贸l

Salvatore westchn膮艂 zafrasowany, pog艂adzi艂 du偶膮 d艂oni膮 艂ysin臋.

鈥 Opowiem ci histori臋. Jeden z moich ministrant贸w zosta艂 wyrzucony ze szko艂y, poniewa偶 uderzy艂 nauczycielk臋. Zapyta艂em go, czemu to zrobi艂. Opowiedzia艂 mi o sobie: jego ojczym go zgwa艂ci艂, kiedy by艂 ma艂y. Powiedzia艂 o tym mamie, ale ona to zby艂a. To si臋 cz臋sto zdarza, 偶e matka nie reaguje, ze strachu i poczucia, 偶e nie ma do kogo si臋 zwr贸ci膰 o pomoc. Powiedzia艂 mi wprost: 鈥濷jcze, on gwa艂ci艂 mnie w nocy w domu. Chodzi艂em do szko艂y, ale nie by艂em w stanie si臋 skupi膰, nie obchodzi艂o mnie to鈥. To si臋 ci膮gn臋艂o. Wyobra偶am sobie, 偶e nauczycielka zwr贸ci艂a mu pewnego razu uwag臋, on si臋 zdenerwowa艂, nie wiem, uderzy艂 j膮. Zapyta艂em go: 鈥濩o teraz zrobisz?鈥. Powiedzia艂 mi 鈥濷jcze, nie wiem. W艂a艣nie urodzi艂a mi si臋 c贸rka i nied艂ugo urodzi mi si臋 dw贸jka kolejnych dzieci od dw贸ch kolejnych kobiet鈥. 鈥濪laczego to zrobi艂e艣?鈥. 鈥濸oniewa偶 po tym, co dzia艂o si臋 w domu, musia艂em udowodni膰 sobie, sprawdzi膰, czy wci膮偶 jestem m臋偶czyzn膮鈥.

鈥 Rozumiesz, jak to jest skomplikowane. Szko艂a, szczeg贸lnie katolicka, nie mo偶e by膰 miejscem, gdzie po prostu odbywaj膮 si臋 zaj臋cia. Musi mie膰 zdolno艣膰 zrozumienia b贸lu, kt贸ry nosz膮 w sobie ci ch艂opcy, te dziewczyny. My musimy mie膰 t臋 zdolno艣膰. Zawsze daj臋 ten przyk艂ad: uczniowie Jezusa byli rybakami, o niczym nie mieli poj臋cia. Ale On ich wezwa艂, a oni poczuli si臋 kochani, i dlatego zmienili swoje 偶ycia. To zmienia 偶ycie. Jak m贸wi papie偶: uczysz ich dzi臋ki rodzinie i wsp贸lnocie, poniewa偶 one daj膮 mi艂o艣膰. To jest to. Trzeba si臋 zbli偶y膰 do nich, nie oceniaj膮c, zaakceptowa膰 ich takich, jakimi s膮. To daje szans臋. Dzi臋ki temu spotkaj膮 si臋 z Chrystusem, mog膮 sta膰 si臋 odpowiedzialni.

Przychodz膮 mi na my艣l s艂owa Papie偶a Franciszka: 鈥濼ylko to, co si臋 kocha, mo偶e zosta膰 zbawione鈥. Wydaje mi si臋, 偶e Salvatore ma to samo na my艣li.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij