Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Wenezuelska układanka

Rzekoma rewolucja socjalistyczna w wykonaniu Chaveza oznacza┼éa, w praktyce, zast─ůpienie jednych skorumpowanych elit innymi, przez co jej romantyczna idea do┼Ť─ç szybko zatraci┼éa powab. W Wenezueli w miejsce dawnej oligarchii wykszta┼éci┼éa si─Ö nowa, ÔÇ×boliwaria┼äskaÔÇŁ, zwana w skr├│cie... boligarchi─ů.

ilustr.: Rafał Kucharczuk

Odbitym echem docieraj─ů do nas zza Atlantyku informacje o protestach antyrz─ůdowych, trwaj─ůcych w Wenezueli od ponad miesi─ůca; o starciach, w kt├│rych zgin─Ö┼éo ju┼╝ ponad 30 os├│b a 450 zosta┼éo rannych; o blokadach ulic i wielotysi─Öcznych marszach, regularnie organizowanych przez student├│w i opozycj─Ö we wszystkich wi─Ökszych miastach; o cz─Ö┼Ťci kraju stoj─ůcej na kraw─Ödzi anarchii. Ale kto walczy z kim, z jakiego powodu, w jakim celu? Oto kr├│tki przegl─ůd g┼é├│wnych stron konfliktu i scenariuszy rozwoju sytuacji.
 
Ch├ívez i ca┼éa reszta
 
W Wenezueli rz─ůdz─ů chavi┼Ťci, czyli nast─Öpcy Hugo Chaveza, kt├│ry po pi─Ötnastoletnich rz─ůdach zmar┼é w marcu ubieg┼éego roku na raka. Wcze┼Ťniej zbudowa┼é masowe zaplecze polityczne, posi┼ékuj─ůc si─Ö socjalistyczn─ů retoryk─ů oraz rozdaj─ůc subsydia i przywileje, na co m├│g┼é sobie pozwoli─ç dzi─Öki nadzwyczajnym wp┼éywom z eksportu ropy naftowej. Wkr├│tce po tym, jak obj─ů┼é w┼éadz─Ö, mi─Ödzynarodowe ceny tego surowca wzros┼éy dziesi─Öciokrotnie.
 
Przez mniej wi─Öcej po┼éow─Ö wenezuelskiego spo┼éecze┼ästwa Hugo Ch├ívez by┼é i nadal postrzegany jest jako Mesjasz. To on uczyni┼é obywatelami ubogich Wenezuelczyk├│w, kt├│rzy wcze┼Ťniej dla politycznych elit byli praktycznie niewidoczni.
 
Ale poniewa┼╝ by┼é postaci─ů wyj─ůtkowo charyzmatyczn─ů, w jego otoczeniu nie mia┼é szans zaistnie─ç godny nast─Öpca. Nicolas Maduro (w przesz┼éo┼Ťci kierowca metra i zwi─ůzkowiec, w ┼╝yciu prywatnym wyznawca Sai Baby) zosta┼é wskazany przez Chaveza jako prawowity sukcesor i od niemal roku sprawuje funkcje prezydenta kraju. Pr─Ödko okaza┼é si─Ö jednak politykiem nieudolnym, zaliczaj─ůcym gaf─Ö za gaf─ů i nieporadnie na┼Ťladuj─ůcym swojego mistrza. W ostatnich tygodniach Maduro pope┼éni┼é dodatkowo szereg b┼é─Öd├│w strategicznych: wsadzaj─ůc do wi─Özienia i zamieniaj─ůc w ÔÇ×m─ÖczennikaÔÇŁ jednego z lider├│w opozycji, a tak┼╝e akceptuj─ůc u┼╝ycie broni przez s┼éu┼╝by porz─ůdkowe wys┼éane do t┼éumienia protest├│w.
 
Niekt├│rzy widz─ů w tej polityce oznak─Ö politycznej s┼éabo┼Ťci Nicolasa Maduro. Musi on zademonstrowa─ç si┼é─Ö, gdy┼╝ w ubieg┼éorocznych wyborach prezydenckich pokona┼é kandydata opozycji ledwie o 1,5%. Jednocze┼Ťnie, musi stale uwa┼╝a─ç na ewentualnych konkurent├│w do tronu po┼Ťr├│d pozornych sojusznik├│w. Szef Zgromadzenia Narodowego, Diosdado Cabello, ma silne poparcie w┼Ťr├│d przesi─ůkni─Ötego przez chavist├│w wojska i mo┼╝e zechcie─ç je wykorzysta─ç, gdyby powsta┼éo wra┼╝enie, ┼╝e Maduro straci┼é kontrol─Ö nad sytuacj─ů. A do tego niewiele brakuje.
 
Studenci j─Özyczkiem u wagi?
 
To studenci, z uniwersytet├│w publicznych i niepublicznych, zainicjowali na pocz─ůtku tego roku protesty. Bezpo┼Ťrednim powodem by┼éa szalej─ůca przest─Öpczo┼Ť─ç oraz pogarszaj─ůca si─Ö sytuacja ekonomiczna w kraju, przejawiaj─ůca si─Ö brakiem podstawowych produkt├│w ┼╝ywno┼Ťciowych i higienicznych na sklepowych p├│┼ékach. Z czasem wspar┼éy ich ┼Ťrodowiska opozycyjne. A gdy protesty spotka┼éy si─Ö z brutalnymi represjami ze strony Gwardii Narodowej oraz paramilitarnych, zmotoryzowanych s┼éu┼╝b porz─ůdku (tzw. colectivos), w├│wczas pojawi┼éy si─Ö kolejne has┼éa: sprzeciwu wobec pa┼ästwowej przemocy, wobec korupcji i ograniczania wolno┼Ťci medi├│w, czy wreszcie wobec ja┼éowej doktryny politycznej ÔÇ×Socjalizmu XXI wiekuÔÇŁ.
 
Studenci s─ů dla rz─ůdu przeciwnikiem wyj─ůtkowo niewygodnym, gdy┼╝ trudno przyklei─ç im zwyczajow─ů ┼éatk─Ö ÔÇ×oligarch├│wÔÇŁ, ÔÇ×faszyst├│wÔÇŁ albo ÔÇ×bur┼╝uazyjnych paso┼╝yt├│wÔÇŁ. Co wi─Öcej, mog─ů okaza─ç si─Ö ÔÇ×j─Özyczkiem u wagiÔÇŁ, przes─ůdzaj─ůc o odsuni─Öciu chavist├│w od w┼éadzy. O ile Hugo Ch├ívez przez lata budowa┼é swoje przyw├│dztwo w opozycji do wcze┼Ťniejszych elit, o tyle dalsze por├│wnywanie rewolucji chavistowskiej z wyklinan─ů przesz┼éo┼Ťci─ů nie trafia ju┼╝ do wyobra┼║ni m┼éodych Wenezuelczyk├│w. Oni o szalej─ůc─ů przest─Öpczo┼Ť─ç i problemy z zaopatrzeniem obwiniaj─ů nie dawne elity, lecz Chaveza i jego nast─Öpc├│w.
 
Trudno zreszt─ů si─Ö temu dziwi─ç. Rzekoma rewolucja socjalistyczna w wykonaniu Chaveza oznacza┼éa, w praktyce, zast─ůpienie jednych skorumpowanych elit innymi, przez co jej romantyczna idea do┼Ť─ç szybko zatraci┼éa powab. W Wenezueli w miejsce dawnej oligarchii wykszta┼éci┼éa si─Ö nowa, ÔÇ×boliwaria┼äskaÔÇŁ, zwana w skr├│cie… boligarchi─ů.
 

Opozycja na rozstaju
 
Cz─Ö┼Ť─ç opozycji bardzo szybko wspar┼éa protesty, zdaj─ůc sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e studenci mog─ů okaza─ç si─Ö dla niej decyduj─ůcym sojusznikiem, niezb─Ödnym do przej─Öcia w┼éadzy w kraju. Ale ostatnie tygodnie ukaza┼éy g┼é─Öboki sp├│r po┼Ťr├│d opozycjonist├│w w kwestii docelowej strategii dzia┼éania.
 
Na boczny tor zosta┼é zepchni─Öty dotychczasowy lider i kandydat w dw├│ch ostatnich wyborach prezydenckich, Henrique Capriles Radonski. Jego strategia polega┼éa na tym, by zasypa─ç podzia┼éy w spo┼éecze┼ästwie, w ten spos├│b zyskuj─ůc poparcie cho─çby cz─Ö┼Ťci zwolennik├│w Chaveza. Zamierza┼é odsun─ů─ç jego nast─Öpc├│w od w┼éadzy w drodze demokratycznych wybor├│w. Dlatego od┼╝egnywa┼é si─Ö od protest├│w, obawiaj─ůc si─Ö, ┼╝e sprowadz─ů one wenezuelsk─ů scen─Ö polityczn─ů z powrotem do czarno-bia┼éej alternatywy, w ramach kt├│rej opozycja w niesko┼äczono┼Ť─ç, niczym z wiatrakami, zmaga─ç si─Ö b─Ödzie z Chavezem-┼Ťwi─Öto┼Ťci─ů, a spo┼éecze┼ästwo pozostanie podzielone na dwa wrogie obozy.
 
W ostatnich tygodniach Radonski zosta┼é ÔÇ×zakrzyczanyÔÇŁ przez bardziej radykalne skrzyd┼éo opozycji, reprezentowane przez ÔÇ×m─ÖczennikaÔÇŁ Leopoldo Lopeza (wtr─ůconego przez w┼éadze do wi─Özienia) oraz ÔÇ×wenezuelsk─ů Joann─Ö d’ArcÔÇŁ Mari─Ö Corin─Ö Machado (deputowan─ů, kt├│rej grozi ten sam los). Ta cz─Ö┼Ť─ç opozycji de facto odrzuca mo┼╝liwo┼Ť─ç podj─Öcia dialogu z rz─ůdem. By─ç mo┼╝e z obawy, ┼╝e w przeciwnym razie straci┼éaby wiarygodno┼Ť─ç w oczach student├│w. Paradoksalnie, w ten spos├│b wzmacnia pozycj─Ö polityczn─ů rz─ůdu, kt├│ry jest w stanie zewrze─ç szyki i skupi─ç wok├│┼é siebie tradycyjnych wyborc├│w, przestraszonych wizj─ů rewan┼╝yzmu w przypadku mityzowanego ÔÇ×powrotu dawnych elit do w┼éadzyÔÇŁ.
 
Zagranica umywa r─Öce
 
Kiedy w┼éadza strzela do w┼éasnych obywateli, w├│wczas mogliby┼Ťmy oczekiwa─ç, ┼╝e inne rz─ůdy zareaguj─ů na to i sk┼éoni─ů zwa┼Ťnione strony do podj─Öcia dialogu. Niestety, wi─Ökszo┼Ť─ç latynoskich przyw├│dc├│w wci─ů┼╝ stoi murem za Nicolasem Maduro: czy to przez s┼éabo┼Ť─ç do legendy Hugo Chaveza, czy to w ramach ch┼éodnej polityczno-ekonomicznej kalkulacji.
 
Prezydent Brazylii, Dilma Roussef, sprawia wra┼╝enie, jakby przed jesiennymi wyborami prezydenckimi w swoim kraju wola┼éa nie podejmowa─ç ┼╝adnych dzia┼éa┼ä, kt├│re cho─çby w minimalnym stopniu szkodzi┼éyby jej popularno┼Ťci. Chilijska prezydent, Michelle Bachelet, m├│wi jedynie o potrzebie respektowania zasad demokracji, nie zaj─ůkuj─ůc si─Ö nawet o ┼éamaniu praw cz┼éowieka przez rz─ůd Nicolasa Maduro.
 
Gdyby chavi┼Ťci stracili w┼éadz─Ö, w├│wczas geopolitycznie najwi─Öcej straci┼éaby Kuba braci Castro. Wyspa utrzymuje si─Ö obecnie na powierzchni dzi─Öki wenezuelskiej ropie naftowej, dostarczanej w zamian za us┼éugi kuba┼äskich lekarzy, trener├│w sportowych i agent├│w bezpieki. To w┼éa┼Ťnie obecno┼Ť─ç w Wenezueli tych ostatnich wzmacnia podejrzenia o to, ┼╝e pokojowa transformacja w tym kraju by┼éaby mocno utrudniona.
 
Drogi donik─ůd
 
Przed Wenezuel─ů stoj─ů teraz trzy scenariusze.
 
Pierwszy to eskalacja konfliktu, w tym poprzez u┼╝ycie wojska w celu st┼éumienia antyrz─ůdowych protest├│w. Rz─ůd ju┼╝ teraz demonstruje si┼é─Ö. W ubieg┼éym tygodniu przej─ů┼é opozycyjny Plac Altamira, obstawiaj─ůc go ponad sze┼Ťciuset policjantami. Do wi─Özienia wsadzi┼é dw├│ch burmistrz├│w, kt├│rzy z perspektywy rz─ůdu byli nazbyt pob┼éa┼╝liwi wobec protestuj─ůcych. Niewiele brakuje do zaanga┼╝owania wojska. To grozi┼éoby rozlewem krwi, rozpadem struktur pa┼ästwa oraz pog┼é─Öbieniem podzia┼é├│w, kt├│re ju┼╝ i tak przecinaj─ů spo┼éecze┼ästwo na p├│┼é.
 
Drugi scenariusz to stopniowe wygasanie protest├│w w miar─Ö, jak ich uczestnicy przestrasz─ů si─Ö, znudz─ů lub zatrac─ů wiar─Ö w cel, a opozycja podzieli si─Ö na sk┼é├│cone obozy. W├│wczas potwierdzi┼éaby si─Ö teoria, zgodnie z kt├│r─ů b┼é─Ödem by┼éa nieprzejednana postawa cz─Ö┼Ťci opozycji unikaj─ůcej dialogu z rz─ůdem. Podzia┼éy w spo┼éecze┼ästwie uleg┼éyby utrwaleniu, za to rz─ůd Nicolasa Maduro dosta┼éby drugie ┼╝ycie.
 
Trzeci scenariusz to transformacja polityczna w stylu ÔÇ×okr─ůg┼éego sto┼éuÔÇŁ, do kt├│rego zasi─ů┼Ť─ç mieliby chavi┼Ťci, opozycja oraz reprezentanci ┼Ťrodowisk studenckich. W obecnych warunkach tylko presja mi─Ödzynarodowa by┼éaby w stanie sk┼éoni─ç strony konfliktu do rozm├│w, kt├│re dla Wenezueli by┼éoby rozwi─ůzaniem najkorzystniejszym. Nie wida─ç jednak woli po stronie latynoskich lider├│w, a zatem w praktyce w gr─Ö wchodz─ů dwa r├│wnie z┼ée rozwi─ůzania ÔÇô przelew krwi lub utrwalenie nieudolnej w┼éadzy.
 
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś