fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Weganizm? Odpowiedz sobie sam!

W rzeczywisto艣ci problem jedzenia produkt贸w odzwierz臋cych rozbija si臋 o trzy kwestie: wielopokoleniowe przyzwyczajenie, wygod臋 i doznania smakowe. Mleko to wa偶ny sk艂adnik dla kuchni wielu kultur; mi臋so jest 艂atwe w przygotowaniu i szeroko dost臋pne; jajka s膮 sk艂adnikiem wy艣mienitych potraw, z kt贸rych ci臋偶ko zrezygnowa膰. Prawda, prawda i jeszcze raz prawda. Pytanie, czy s膮 to argumenty wystarczaj膮co mocne, by porzuci膰 temat?

stejk

ilustr.: Marta Zawierucha


Weganie 鈥 sk膮d si臋 wzi臋li i czego chc膮?
Nie jedz膮 sera, nie nosz膮 sk贸ry, nie chodz膮 w we艂nianych swetrach. Udost臋pniaj膮 na fejsbuku drastyczne zdj臋cia, kt贸rych nikt nie ma ochoty ogl膮da膰, albo apeluj膮, by podpisywa膰 jakie艣 idiotyczne petycje. Doprawdy, co to za 偶arty?
Zauwa偶alna niech臋膰 do wegan wynika z faktu, 偶e s膮 w mniejszo艣ci, oraz 偶e tworz膮 grup臋 oskar偶ycieli. 鈥濩ruelty free鈥 鈥 wolny od cierpienia. To bardzo popularne has艂o w wega艅skich sklepach, restauracjach oraz na produktach. W podtek艣cie niesie wie艣膰, 偶e inne 鈥撀爊iewega艅skie 鈥撀爌rodukty zwi膮zane s膮 z cierpieniem. Czyim? Zwierz膮t. Takie postawienie sprawy sprawia, 偶e nie-weganin automatycznie staje si臋 wsp贸艂winnym okrucie艅stw na zwierz臋tach, nawet je艣li nie widzia艂 nigdy prawdziwej krowy, kupuje jedynie szynk臋 i lubi pi膰 szejki czekoladowe. To powa偶ny zarzut.
M贸wi膮c o weganizmie, prawach zwierz膮t, cierpieniu i zbiorowej odpowiedzialno艣ci niezwykle 艂atwo jest popa艣膰 w patos, a tak偶e doj艣膰 do absurdu, gdy偶 鈥 jak wiadomo 鈥 ka偶da, nawet najszlachetniejsza idea staje si臋 niebezpieczna, gdy stosuje si臋 j膮 w wersji ekstremistycznej. Dlatego oczy艣膰my z zarzut贸w i zacznijmy od pocz膮tku.
Talerz-urna
Wyb贸r diety to sytuacja analogiczna do wybor贸w prezydenckich czy parlamentarnych z t膮 tylko r贸偶nic膮, 偶e to wybory obowi膮zkowe. Weganizm, wegetarianizm, karnizm, wszystko偶erstwo 鈥 co艣 je艣膰 trzeba, nie mo偶na 鈥瀦osta膰 w domu鈥. Oczywi艣cie tak jak przy urnie i w tej sytuacji istnieje tak zwana 鈥瀕inia najmniejszego oporu鈥, czyli niewychylanie si臋 (robienie tego, co robi wi臋kszo艣膰) lub trwanie bez zmian (robienie tego, co robi si臋 obecnie). W tym przypadku to najcz臋艣ciej dieta pod tytu艂em 鈥瀓em to, co lubi臋鈥, zwykle zwi膮zana z karnizmem. Co艣 jednak sprawia, 偶e 鈥瀕inia najmniejszego oporu鈥 to wyra偶enie zabarwione pejoratywnie, w odr贸偶nieniu od 鈥瀖y艣lenia鈥, 鈥瀙oszukiwania鈥 czy 鈥瀙ytania鈥. Z tych ostatnich zrodzi艂 si臋 weganizm.
Wynikiem my艣lenia, poszukiwania czy pytania jest (w za艂o偶eniu) dochodzenie do jakich艣 wniosk贸w czy podejmowanie decyzji. Weganizm absolutnie nie jest jedyn膮 s艂uszn膮 decyzj膮, gdy偶 poj臋cie 鈥瀞艂uszny鈥 jest zawsze subiektywne. Problem polega na tym, 偶e wi臋kszo艣膰 z nas nie ma 艣wiadomo艣ci podejmowania decyzji w og贸le: jem mi臋so, bo je si臋 mi臋so, a nie dlatego, 偶e uwa偶am to za s艂uszne, dobre, zdrowe czy jakiekolwiek 鈥 to przera偶aj膮co cz臋sta postawa. Z drugiej strony trudno si臋 dziwi膰, 偶e naszym 偶yciem rz膮dz膮 przyzwyczajenia. Nie艂atwo egzystowa膰, bezustannie kwestionuj膮c. Dlatego dla spokoju ducha mo偶na by zamkn膮膰 temat w tym miejscu. Ale skoro si臋 pomy艣la艂o a, to jak powstrzyma膰 si臋 przed powiedzeniem b?
Golonka w sosie serowo-miodowym
Spr贸bujmy wi臋c zada膰 pytanie: czy cz艂owiek ma prawo zabija膰 i zjada膰 zwierz臋ta? A c贸偶 znaczy 鈥瀖a prawo鈥? Je艣li lew ma prawo zje艣膰 antylop臋, cz艂owiek ma zapewne prawo zje艣膰 艣wini臋. Nie ma jednak pono膰 prawa zabi膰 w艂asnego dziecka, je艣li jest chore, a chomik dla przyk艂adu 鈥 ma. Poj臋cia 鈥瀙rawa鈥 nie mo偶na wi臋c zastosowa膰, by rozwi膮za膰 dylemat jedzenia lub niejedzenia mi臋sa. Spr贸bujmy wi臋c ze zdrowiem. Wed艂ug Academy of Nutrition and Dietetics 鈥瀘dpowiednio zaplanowane diety wegetaria艅skie, w tym diety 艣ci艣le wegetaria艅skie, czyli wega艅skie, s膮 zdrowe, spe艂niaj膮 zapotrzebowanie 偶ywieniowe i mog膮 zapewnia膰 korzy艣ci zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niekt贸rych chor贸b. Dobrze zaplanowane diety wegetaria艅skie s膮 odpowiednie dla os贸b na wszystkich etapach 偶ycia, w艂膮cznie z okresem ci膮偶y i laktacji, niemowl臋ctwa, dzieci艅stwa, dojrzewania, oraz dla sportowc贸w鈥. Nie ma wi臋c argument贸w zdrowotnych przemawiaj膮cych za jedzeniem mi臋sa czy produkt贸w odzwierz臋cych w og贸le. W rzeczywisto艣ci problem jedzenia produkt贸w odzwierz臋cych rozbija si臋 o trzy kwestie: wielopokoleniowe przyzwyczajenie, wygod臋 i doznania smakowe. Mleko to wa偶ny sk艂adnik dla kuchni wielu kultur; mi臋so jest 艂atwe w przygotowaniu i szeroko dost臋pne; jajka s膮 sk艂adnikiem wy艣mienitych potraw, z kt贸rych ci臋偶ko zrezygnowa膰. Prawda, prawda i jeszcze raz prawda. Pytanie, czy s膮 to argumenty wystarczaj膮co mocne, by porzuci膰 temat?
Jak si臋 pozby膰 dysonansu?
Odpowied藕 brzmi: nie. Nie, poniewa偶 istniej膮 r贸wnie mocne, a nawet mocniejsze argumenty za porzuceniem mi臋sa oraz produkt贸w odzwierz臋cych, z kt贸rych najwi臋kszym jest niewyobra偶alne okrucie艅stwo przemys艂u hodowlanego. Mielone 偶ywcem kurcz臋ta, krowy utuczone do tego stopnia, 偶e nie s膮 w stanie usta膰 na w艂asnych nogach, cielaki odebrane matkom od razu po porodzie. Czy konsumenci s膮 za to odpowiedzialni? Czy przyczyniaj膮 si臋 do cierpienia zwierz膮t? Czy mo偶na ich wini膰? Na te pytania nie istnieje odpowied藕, ale wypada chyba zastanowi膰 si臋 nad w艂asnym spojrzeniem na te kwestie. Pewne jest, 偶e eliminuj膮c produkty odzwierz臋ce z naszego 偶ycia, nie jeste艣my ju偶 w grupie konsument贸w i nie musimy traktowa膰 takich pyta艅 personalnie. A to wielka ulga.
W sensie etycznym wa偶niejsza jest wi臋c chyba sama konfrontacja z problemem, a nie jej wynik. Jedz膮c produkty odzwierz臋ce, powinni艣my mie膰 艣wiadomo艣膰 okrucie艅stwa procesu, w kt贸rym s膮 pozyskiwane. Je艣li jeste艣my na to okrucie艅stwo oboj臋tni albo za wa偶niejsz膮 uwa偶amy w艂asn膮 przyjemno艣膰, mo偶na mie膰 w膮tpliwo艣ci co do naszej wra偶liwo艣ci, ale nie mo偶na nazwa膰 nas hipokrytami. Takiej postawy nie spotyka si臋 jednak cz臋sto. Najcz臋艣ciej w temacie 鈥瀦wierz臋ta a jedzenie mi臋sa鈥 us艂ysze膰 mo偶na wypowiedzi w rodzaju: 鈥濳ocham zwierz臋ta, ale bardzo lubi臋 mi臋so鈥, 鈥濶ie m贸g艂bym pracowa膰 w rze藕ni, to straszne. Kiedy idziemy na steka?鈥, 鈥濻zkoda, 偶e cz艂owiek musi je艣膰 zwierz臋ta, bo s膮 takie mi艂e鈥︹. S艂ysz膮c tego typu wypowiedzi, mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e zachodzi w 艣wiadomo艣ci wra偶liwych mi臋so偶erc贸w zgrzytliwy dysonans, kt贸ry wega艅skie 艣rodowiska opatruj膮 sloganem: 鈥濪laczego jedne kochasz, a inne zjadasz?鈥.
Tymczasem wega艅ska dieta wi膮偶e si臋 z psychicznym komfortem. Z czystym sumieniem mo偶na powiedzie膰: 鈥濴ubi臋 zwierz臋ta, nie popieram zadawania im cierpienia, walcz臋 z chowem przemys艂owym鈥. Przej艣cie na weganizm nie jest z pewno艣ci膮 aktywn膮 i zapalczyw膮 form膮 walki z okrucie艅stwem, ale jest niezaprzeczalnie JAK膭艢 form膮 przez samo nie bycie wspieraniem konsumpcji mi臋sa.
Kto powiedzia艂, 偶e b臋dzie 艂atwo?
Weganizm jest wi臋c psychicznie komfortowy, ale nie nale偶y si臋 艂udzi膰, 偶e wyeliminowanie z 偶ycia produkt贸w odzwierz臋cych to bezstresowy, 艂atwy i przyjemny proces, gdy偶 w rzeczywisto艣ci jest wr臋cz przeciwnie. Czytanie sk艂ad贸w produkt贸w na tropie niechcianej serwatki, szperanie w Internecie w poszukiwaniu wega艅skich sklep贸w i restauracji, nieustaj膮ce bycie rarogiem w towarzystwie 鈥 weganizm to zupe艂nie inna bajka ni偶 wegetarianizm, do kt贸rego istnienia wszyscy si臋 ju偶 dawno przyzwyczaili. Do tego te odleg艂e bezy, kremowe lody, ten zimny kefir, chrupi膮ce kabanosy, poranna jajecznica i wielkanocny 偶urek z kie艂bas膮! Gdyby nie przekonanie o czynieniu dobra, a przynajmniej o cz臋艣ciowym eliminowaniu z艂a, na diecie wega艅skiej nie da艂oby si臋 przetrwa膰.
Jednak nie tylko o przetrwanie tu chodzi, ale tak偶e o praktyczny wymiar 偶ycia. Weganizm to kompleksowa zmiana, sprawiaj膮ca, 偶e rzeczy niegdy艣 艂atwe staj膮 si臋 z dnia na dzie艅 skomplikowane. W艂a艣ciwie rzecz polega na tym, 偶e by przyczyni膰 si臋 do pomocy zwierz臋tom, trzeba podporz膮dkowa膰 tej idei ca艂e swoje 偶ycie, bardzo trudno jest by膰 weganinem przy okazji. W naszej cywilizacji wykorzystywanie zwierz膮t jest zakorzenione tak g艂臋boko, 偶e unikanie go to wcale nie codzienny wyb贸r, a raczej 鈥 codzienne kombinowanie. Wyj艣cie ze znajomymi, wyjazd na wakacje, wigilia z babci膮 鈥 na diecie wega艅skiej wszystko nagle generuje problemy.
Na morzu mo偶liwo艣ci
Idea weganizmu jest bez w膮tpienia pi臋kna i warto j膮 szerzy膰. Przede wszystkim odpowiedzie膰 sobie na pytanie o oboj臋tno艣膰: czy jest mi wszystko jedno, 偶e krowa, kt贸rej mleko w艂a艣nie pij臋, prawdopodobnie nigdy nie widzia艂a 艂膮ki? Je艣li nie jest nam wszystko jedno, mo偶e czas podj膮膰 jednak jakie艣 dzia艂ania? Zastanowi膰 si臋 nad tym, czy rzeczywi艣cie nie sta膰 nas na to, by zaprotestowa膰 przeciwko nieludzkim praktykom przemys艂u hodowlanego? Mo偶e jednak mo偶emy wesprze膰 jak膮艣 fundacj臋 albo je艣膰 wi臋cej ro艣lin? Mo偶e potrafiliby艣my uwierzy膰, 偶e 艣wiat nie musi by膰 taki, jaki jest?
Starcie si臋 z tematem okrucie艅stwa wobec zwierz膮t nie jest 艂atwe, jest jednak bardzo potrzebne, zw艂aszcza je艣li chcemy wierzy膰, 偶e nasza cywilizacja d膮偶y do wzmacniania wra偶liwo艣ci i poczucia sprawiedliwo艣ci. Nie zmienimy niczego 鈥 ja, wy, on, ona, oni 鈥 dalej b臋d膮 rze藕nie, fermy, tak samo jak trwa ludob贸jstwo, przemoc domowa czy pedofilia, a jednak nie uwa偶amy, 偶e w zwi膮zku z nieuchronnym istnieniem z艂a sami mamy prawo w nim uczestniczy膰. Je艣li ju偶 jeste艣my skazani na bycie kropl膮 w oceanie, to wybierzmy chocia偶 istnienie w czystej wodzie (wed艂ug uznania), a nie w plamie ropy naftowej. W tym temacie mam zawsze ochot臋 zacytowa膰 M艂ynarskiego: 鈥濺贸bmy swoje! R贸bmy swoje! Mo偶e to co艣 da 鈥 kto wie?鈥

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij