Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Weganizm? Odpowiedz sobie sam!

W rzeczywisto┼Ťci problem jedzenia produkt├│w odzwierz─Öcych rozbija si─Ö o trzy kwestie: wielopokoleniowe przyzwyczajenie, wygod─Ö i doznania smakowe. Mleko to wa┼╝ny sk┼éadnik dla kuchni wielu kultur; mi─Öso jest ┼éatwe w przygotowaniu i szeroko dost─Öpne; jajka s─ů sk┼éadnikiem wy┼Ťmienitych potraw, z kt├│rych ci─Ö┼╝ko zrezygnowa─ç. Prawda, prawda i jeszcze raz prawda. Pytanie, czy s─ů to argumenty wystarczaj─ůco mocne, by porzuci─ç temat?

stejk

ilustr.: Marta Zawierucha


Weganie ÔÇô sk─ůd si─Ö wzi─Öli i czego chc─ů?
Nie jedz─ů sera, nie nosz─ů sk├│ry, nie chodz─ů w we┼énianych swetrach. Udost─Öpniaj─ů na fejsbuku drastyczne zdj─Öcia, kt├│rych nikt nie ma ochoty ogl─ůda─ç, albo apeluj─ů, by podpisywa─ç jakie┼Ť idiotyczne petycje. Doprawdy, co to za ┼╝arty?
Zauwa┼╝alna niech─Ö─ç do wegan wynika z faktu, ┼╝e s─ů w mniejszo┼Ťci, oraz ┼╝e tworz─ů grup─Ö oskar┼╝ycieli. ÔÇ×Cruelty freeÔÇŁ ÔÇô wolny od cierpienia. To bardzo popularne has┼éo w wega┼äskich sklepach, restauracjach oraz na produktach. W podtek┼Ťcie niesie wie┼Ť─ç, ┼╝e inne ÔÇô┬ániewega┼äskie ÔÇô┬áprodukty zwi─ůzane s─ů z cierpieniem. Czyim? Zwierz─ůt. Takie postawienie sprawy sprawia, ┼╝e nie-weganin automatycznie staje si─Ö wsp├│┼éwinnym okrucie┼ästw na zwierz─Ötach, nawet je┼Ťli nie widzia┼é nigdy prawdziwej krowy, kupuje jedynie szynk─Ö i lubi pi─ç szejki czekoladowe. To powa┼╝ny zarzut.
M├│wi─ůc o weganizmie, prawach zwierz─ůt, cierpieniu i zbiorowej odpowiedzialno┼Ťci niezwykle ┼éatwo jest popa┼Ť─ç w patos, a tak┼╝e doj┼Ť─ç do absurdu, gdy┼╝ ÔÇô jak wiadomo ÔÇô ka┼╝da, nawet najszlachetniejsza idea staje si─Ö niebezpieczna, gdy stosuje si─Ö j─ů w wersji ekstremistycznej. Dlatego oczy┼Ť─çmy z zarzut├│w i zacznijmy od pocz─ůtku.
Talerz-urna
Wyb├│r diety to sytuacja analogiczna do wybor├│w prezydenckich czy parlamentarnych z t─ů tylko r├│┼╝nic─ů, ┼╝e to wybory obowi─ůzkowe. Weganizm, wegetarianizm, karnizm, wszystko┼╝erstwo ÔÇô co┼Ť je┼Ť─ç trzeba, nie mo┼╝na ÔÇ×zosta─ç w domuÔÇŁ. Oczywi┼Ťcie tak jak przy urnie i w tej sytuacji istnieje tak zwana ÔÇ×linia najmniejszego oporuÔÇŁ, czyli niewychylanie si─Ö (robienie tego, co robi wi─Ökszo┼Ť─ç) lub trwanie bez zmian (robienie tego, co robi si─Ö obecnie). W tym przypadku to najcz─Ö┼Ťciej dieta pod tytu┼éem ÔÇ×jem to, co lubi─ÖÔÇŁ, zwykle zwi─ůzana z karnizmem. Co┼Ť jednak sprawia, ┼╝e ÔÇ×linia najmniejszego oporuÔÇŁ to wyra┼╝enie zabarwione pejoratywnie, w odr├│┼╝nieniu od ÔÇ×my┼ŤleniaÔÇŁ, ÔÇ×poszukiwaniaÔÇŁ czy ÔÇ×pytaniaÔÇŁ. Z tych ostatnich zrodzi┼é si─Ö weganizm.
Wynikiem my┼Ťlenia, poszukiwania czy pytania jest (w za┼éo┼╝eniu) dochodzenie do jakich┼Ť wniosk├│w czy podejmowanie decyzji. Weganizm absolutnie nie jest jedyn─ů s┼éuszn─ů decyzj─ů, gdy┼╝ poj─Öcie ÔÇ×s┼éusznyÔÇŁ jest zawsze subiektywne. Problem polega na tym, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç z nas nie ma ┼Ťwiadomo┼Ťci podejmowania decyzji w og├│le: jem mi─Öso, bo je si─Ö mi─Öso, a nie dlatego, ┼╝e uwa┼╝am to za s┼éuszne, dobre, zdrowe czy jakiekolwiek ÔÇô to przera┼╝aj─ůco cz─Östa postawa. Z drugiej strony trudno si─Ö dziwi─ç, ┼╝e naszym ┼╝yciem rz─ůdz─ů przyzwyczajenia. Nie┼éatwo egzystowa─ç, bezustannie kwestionuj─ůc. Dlatego dla spokoju ducha mo┼╝na by zamkn─ů─ç temat w tym miejscu. Ale skoro si─Ö pomy┼Ťla┼éo a, to jak powstrzyma─ç si─Ö przed powiedzeniem b?
Golonka w sosie serowo-miodowym
Spr├│bujmy wi─Öc zada─ç pytanie: czy cz┼éowiek ma prawo zabija─ç i zjada─ç zwierz─Öta? A c├│┼╝ znaczy ÔÇ×ma prawoÔÇŁ? Je┼Ťli lew ma prawo zje┼Ť─ç antylop─Ö, cz┼éowiek ma zapewne prawo zje┼Ť─ç ┼Ťwini─Ö. Nie ma jednak pono─ç prawa zabi─ç w┼éasnego dziecka, je┼Ťli jest chore, a chomik dla przyk┼éadu ÔÇô ma. Poj─Öcia ÔÇ×prawaÔÇŁ nie mo┼╝na wi─Öc zastosowa─ç, by rozwi─ůza─ç dylemat jedzenia lub niejedzenia mi─Ösa. Spr├│bujmy wi─Öc ze zdrowiem. Wed┼éug Academy of Nutrition and Dietetics ÔÇ×odpowiednio zaplanowane diety wegetaria┼äskie, w tym diety ┼Ťci┼Ťle wegetaria┼äskie, czyli wega┼äskie, s─ů zdrowe, spe┼éniaj─ů zapotrzebowanie ┼╝ywieniowe i mog─ů zapewnia─ç korzy┼Ťci zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niekt├│rych chor├│b. Dobrze zaplanowane diety wegetaria┼äskie s─ů odpowiednie dla os├│b na wszystkich etapach ┼╝ycia, w┼é─ůcznie z okresem ci─ů┼╝y i laktacji, niemowl─Öctwa, dzieci┼ästwa, dojrzewania, oraz dla sportowc├│wÔÇŁ. Nie ma wi─Öc argument├│w zdrowotnych przemawiaj─ůcych za jedzeniem mi─Ösa czy produkt├│w odzwierz─Öcych w og├│le. W rzeczywisto┼Ťci problem jedzenia produkt├│w odzwierz─Öcych rozbija si─Ö o trzy kwestie: wielopokoleniowe przyzwyczajenie, wygod─Ö i doznania smakowe. Mleko to wa┼╝ny sk┼éadnik dla kuchni wielu kultur; mi─Öso jest ┼éatwe w przygotowaniu i szeroko dost─Öpne; jajka s─ů sk┼éadnikiem wy┼Ťmienitych potraw, z kt├│rych ci─Ö┼╝ko zrezygnowa─ç. Prawda, prawda i jeszcze raz prawda. Pytanie, czy s─ů to argumenty wystarczaj─ůco mocne, by porzuci─ç temat?
Jak si─Ö pozby─ç dysonansu?
Odpowied┼║ brzmi: nie. Nie, poniewa┼╝ istniej─ů r├│wnie mocne, a nawet mocniejsze argumenty za porzuceniem mi─Ösa oraz produkt├│w odzwierz─Öcych, z kt├│rych najwi─Ökszym jest niewyobra┼╝alne okrucie┼ästwo przemys┼éu hodowlanego. Mielone ┼╝ywcem kurcz─Öta, krowy utuczone do tego stopnia, ┼╝e nie s─ů w stanie usta─ç na w┼éasnych nogach, cielaki odebrane matkom od razu po porodzie. Czy konsumenci s─ů za to odpowiedzialni? Czy przyczyniaj─ů si─Ö do cierpienia zwierz─ůt? Czy mo┼╝na ich wini─ç? Na te pytania nie istnieje odpowied┼║, ale wypada chyba zastanowi─ç si─Ö nad w┼éasnym spojrzeniem na te kwestie. Pewne jest, ┼╝e eliminuj─ůc produkty odzwierz─Öce z naszego ┼╝ycia, nie jeste┼Ťmy ju┼╝ w grupie konsument├│w i nie musimy traktowa─ç takich pyta┼ä personalnie. A to wielka ulga.
W sensie etycznym wa┼╝niejsza jest wi─Öc chyba sama konfrontacja z problemem, a nie jej wynik. Jedz─ůc produkty odzwierz─Öce, powinni┼Ťmy mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç okrucie┼ästwa procesu, w kt├│rym s─ů pozyskiwane. Je┼Ťli jeste┼Ťmy na to okrucie┼ästwo oboj─Ötni albo za wa┼╝niejsz─ů uwa┼╝amy w┼éasn─ů przyjemno┼Ť─ç, mo┼╝na mie─ç w─ůtpliwo┼Ťci co do naszej wra┼╝liwo┼Ťci, ale nie mo┼╝na nazwa─ç nas hipokrytami. Takiej postawy nie spotyka si─Ö jednak cz─Östo. Najcz─Ö┼Ťciej w temacie ÔÇ×zwierz─Öta a jedzenie mi─ÖsaÔÇŁ us┼éysze─ç mo┼╝na wypowiedzi w rodzaju: ÔÇ×Kocham zwierz─Öta, ale bardzo lubi─Ö mi─ÖsoÔÇŁ, ÔÇ×Nie m├│g┼ébym pracowa─ç w rze┼║ni, to straszne. Kiedy idziemy na steka?ÔÇŁ, ÔÇ×Szkoda, ┼╝e cz┼éowiek musi je┼Ť─ç zwierz─Öta, bo s─ů takie mi┼éeÔÇŽÔÇŁ. S┼éysz─ůc tego typu wypowiedzi, mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e zachodzi w ┼Ťwiadomo┼Ťci wra┼╝liwych mi─Öso┼╝erc├│w zgrzytliwy dysonans, kt├│ry wega┼äskie ┼Ťrodowiska opatruj─ů sloganem: ÔÇ×Dlaczego jedne kochasz, a inne zjadasz?ÔÇŁ.
Tymczasem wega┼äska dieta wi─ů┼╝e si─Ö z psychicznym komfortem. Z czystym sumieniem mo┼╝na powiedzie─ç: ÔÇ×Lubi─Ö zwierz─Öta, nie popieram zadawania im cierpienia, walcz─Ö z chowem przemys┼éowymÔÇŁ. Przej┼Ťcie na weganizm nie jest z pewno┼Ťci─ů aktywn─ů i zapalczyw─ů form─ů walki z okrucie┼ästwem, ale jest niezaprzeczalnie JAK─ä┼Ü form─ů przez samo nie bycie wspieraniem konsumpcji mi─Ösa.
Kto powiedzia┼é, ┼╝e b─Ödzie ┼éatwo?
Weganizm jest wi─Öc psychicznie komfortowy, ale nie nale┼╝y si─Ö ┼éudzi─ç, ┼╝e wyeliminowanie z ┼╝ycia produkt├│w odzwierz─Öcych to bezstresowy, ┼éatwy i przyjemny proces, gdy┼╝ w rzeczywisto┼Ťci jest wr─Öcz przeciwnie. Czytanie sk┼éad├│w produkt├│w na tropie niechcianej serwatki, szperanie w Internecie w poszukiwaniu wega┼äskich sklep├│w i restauracji, nieustaj─ůce bycie rarogiem w towarzystwie ÔÇô weganizm to zupe┼énie inna bajka ni┼╝ wegetarianizm, do kt├│rego istnienia wszyscy si─Ö ju┼╝ dawno przyzwyczaili. Do tego te odleg┼ée bezy, kremowe lody, ten zimny kefir, chrupi─ůce kabanosy, poranna jajecznica i wielkanocny ┼╝urek z kie┼ébas─ů! Gdyby nie przekonanie o czynieniu dobra, a przynajmniej o cz─Ö┼Ťciowym eliminowaniu z┼éa, na diecie wega┼äskiej nie da┼éoby si─Ö przetrwa─ç.
Jednak nie tylko o przetrwanie tu chodzi, ale tak┼╝e o praktyczny wymiar ┼╝ycia. Weganizm to kompleksowa zmiana, sprawiaj─ůca, ┼╝e rzeczy niegdy┼Ť ┼éatwe staj─ů si─Ö z dnia na dzie┼ä skomplikowane. W┼éa┼Ťciwie rzecz polega na tym, ┼╝e by przyczyni─ç si─Ö do pomocy zwierz─Ötom, trzeba podporz─ůdkowa─ç tej idei ca┼ée swoje ┼╝ycie, bardzo trudno jest by─ç weganinem przy okazji. W naszej cywilizacji wykorzystywanie zwierz─ůt jest zakorzenione tak g┼é─Öboko, ┼╝e unikanie go to wcale nie codzienny wyb├│r, a raczej ÔÇô codzienne kombinowanie. Wyj┼Ťcie ze znajomymi, wyjazd na wakacje, wigilia z babci─ů ÔÇô na diecie wega┼äskiej wszystko nagle generuje problemy.
Na morzu mo┼╝liwo┼Ťci
Idea weganizmu jest bez w─ůtpienia pi─Ökna i warto j─ů szerzy─ç. Przede wszystkim odpowiedzie─ç sobie na pytanie o oboj─Ötno┼Ť─ç: czy jest mi wszystko jedno, ┼╝e krowa, kt├│rej mleko w┼éa┼Ťnie pij─Ö, prawdopodobnie nigdy nie widzia┼éa ┼é─ůki? Je┼Ťli nie jest nam wszystko jedno, mo┼╝e czas podj─ů─ç jednak jakie┼Ť dzia┼éania? Zastanowi─ç si─Ö nad tym, czy rzeczywi┼Ťcie nie sta─ç nas na to, by zaprotestowa─ç przeciwko nieludzkim praktykom przemys┼éu hodowlanego? Mo┼╝e jednak mo┼╝emy wesprze─ç jak─ů┼Ť fundacj─Ö albo je┼Ť─ç wi─Öcej ro┼Ťlin? Mo┼╝e potrafiliby┼Ťmy uwierzy─ç, ┼╝e ┼Ťwiat nie musi by─ç taki, jaki jest?
Starcie si─Ö z tematem okrucie┼ästwa wobec zwierz─ůt nie jest ┼éatwe, jest jednak bardzo potrzebne, zw┼éaszcza je┼Ťli chcemy wierzy─ç, ┼╝e nasza cywilizacja d─ů┼╝y do wzmacniania wra┼╝liwo┼Ťci i poczucia sprawiedliwo┼Ťci. Nie zmienimy niczego ÔÇô ja, wy, on, ona, oni ÔÇô dalej b─Öd─ů rze┼║nie, fermy, tak samo jak trwa ludob├│jstwo, przemoc domowa czy pedofilia, a jednak nie uwa┼╝amy, ┼╝e w zwi─ůzku z nieuchronnym istnieniem z┼éa sami mamy prawo w nim uczestniczy─ç. Je┼Ťli ju┼╝ jeste┼Ťmy skazani na bycie kropl─ů w oceanie, to wybierzmy chocia┼╝ istnienie w czystej wodzie (wed┼éug uznania), a nie w plamie ropy naftowej. W tym temacie mam zawsze ochot─Ö zacytowa─ç M┼éynarskiego: ÔÇ×R├│bmy swoje! R├│bmy swoje! Mo┼╝e to co┼Ť da ÔÇô kto wie?ÔÇŁ

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś