Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Warto rozmawia─ç. Rzecz o dialogu mi─Ödzyreligijnym

Odwrotnie ni┼╝ mog┼éoby si─Ö to niekt├│rym wydawa─ç, dialog jest nieroz┼é─ůczny ze ┼Ťwiadom─ů to┼╝samo┼Ťci─ů rozm├│wc├│w. Trudno sobie przecie┼╝ wyobrazi─ç dobr─ů rozmow─Ö, gdy obie strony ukrywaj─ů to, kim s─ů, lub co gorsza tego nie wiedz─ů.

ilust.: Marta Basak

ilust.: Marta Basak


W czasach, w jakich przysz┼éo nam ┼╝y─ç, kiedy realizuje si─Ö wizja radykalizacji religijnej przewidziana przez Gilesa Kepela w ÔÇ×Zem┼Ťcie BogaÔÇŁ, a na w przewa┼╝aj─ůcej cz─Ö┼Ťci muzu┼éma┼äskich terenach Bliskiego Wschodu i p├│┼énocnej Afryki trwa krwawa wojna, trudno m├│wi─ç o dialogu mi─Ödzywyznaniowym. A jednak s─ů dzi┼Ť ludzie, kt├│rzy si─Ö tego zadania podejmuj─ů i walcz─ů o szacunek oraz uznanie godno┼Ťci cz┼éowieka bez wzgl─Ödu na wyznawan─ů przez niego wiar─Ö.
Synkretyzm papieski?
Ostatnio temat dialogu mi─Ödzyreligijnego poruszy┼é papie┼╝ Franciszek. W niedawno opublikowanym, p├│┼étoraminutowym filmiku m├│wi o intencji swej modlitwy na stycze┼ä:┬áÔÇ×Aby szczery dialog mi─Ödzy lud┼║mi wyznaj─ůcymi r├│┼╝ne religie przyni├│s┼é owoce pokoju i sprawiedliwo┼ŤciÔÇŁ. Zaczyna od s┼é├│w: ÔÇ×Wi─Ökszo┼Ť─ç mieszka┼äc├│w planety deklaruje, ┼╝e s─ů wierz─ůcy. To powinno prowadzi─ç do dialogu mi─Ödzy religiami. Nie mo┼╝emy przesta─ç si─Ö o to modli─ç i wsp├│┼épracowa─ç z tymi, kt├│rzy my┼Ťl─ů inaczejÔÇŁ. Po czym dodaje: ÔÇ×Wielu my┼Ťli inaczej, czuje inaczej, szukaj─ůc Boga lub spotykaj─ůc Boga w r├│┼╝ny spos├│b. W tym t┼éumie, w tym wachlarzu religii jest tylko jeden pewnik, kt├│ry mamy: wszyscy jeste┼Ťmy dzie─çmi BogaÔÇŁ. Na filmie widzimy przedstawicieli i przedstawicielk─Ö czterech z najwa┼╝niejszych religii ÔÇô┬áchrze┼Ťcija┼ästwa, judaizmu, islamu i buddyzmu. Ka┼╝dy z nich wierzy inaczej, w inny spos├│b, ale maj─ů pewne wsp├│lne, ÔÇ×transreligijneÔÇŁ Credo:┬áÔÇ×Wierz─Ö w mi┼éo┼Ť─çÔÇŁ.
Niekt├│rzy zarzucili Franciszkowi synkretyzm religijny czy deprecjonowanie chrze┼Ťcija┼ästwa. Odezwa┼éy si─Ö g┼éosy, ┼╝e papie┼╝ promuje relatywizm, zgodnie z kt├│rym wszystkie religie s─ů r├│wne, a dogmaty niewa┼╝ne. Inni docenili jednak ten gest i podkre┼Ťlali jego warte spostrze┼╝enia powi─ůzanie z deklaracj─ů ÔÇ×Nostra aetateÔÇŁ, kt├│rej pi─Ö─çdziesi─ůt─ů rocznic─Ö og┼éoszenia obchodzono w zesz┼éym roku. Opublikowana podczas II Soboru Watyka┼äskiego deklaracja traktuje o stosunku Ko┼Ťcio┼éa do religii niechrze┼Ťcija┼äskich ÔÇô┬ámi─Ödzy innymi o tym, ┼╝e ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é katolicki nic nie odrzuca z tego, co w religiach owych [niechrze┼Ťcija┼äskich] prawdziwe jest i ┼Ťwi─Öte. Ze szczerym szacunkiem odnosi si─Ö do owych sposob├│w dzia┼éania i ┼╝ycia, do owych nakaz├│w i doktryn, kt├│re chocia┼╝ w wielu wypadkach r├│┼╝ni─ů si─Ö od zasad przez niego wyznawanych i g┼éoszonych, nierzadko jednak odbijaj─ů promie┼ä owej Prawdy, kt├│ra o┼Ťwieca wszystkich ludziÔÇŁ. Jednocze┼Ťnie podkre┼Ťla si─Ö, ┼╝e rol─ů Ko┼Ťcio┼éa katolickiego jest tak┼╝e g┼éoszenie ÔÇ×Chrystusa, kt├│ry jest drog─ů, prawd─ů i ┼╝yciemÔÇŁ oraz wzywanie ÔÇ×syn├│w swoich, aby z roztropno┼Ťci─ů i mi┼éo┼Ťci─ů przez rozmowy i wsp├│┼éprac─Ö z wyznawcami innych religii, daj─ůc ┼Ťwiadectwo wiary i ┼╝ycia chrze┼Ťcija┼äskiego, uznawali, chronili i wspierali owe dobra duchowe i moralne, a tak┼╝e warto┼Ťci spo┼éecznoÔÇôkulturalne, kt├│re u tamtych si─Ö znajduj─ůÔÇŁ.
Przede wszystkim zachowa─ç to┼╝samo┼Ť─ç
Zarzucanie Papie┼╝owi Franciszkowi deprecjonowania chrze┼Ťcija┼ästwa mo┼╝e by─ç spowodowane tym, ┼╝e nie wszyscy dostrzegaj─ů, ┼╝e dialog nie jest ÔÇô┬áa przynajmniej nie musi by─ç ÔÇô┬ározmyciem to┼╝samo┼Ťci rozm├│wc├│w czy zacieraniem granic lub r├│┼╝nic mi─Ödzy nimi. Podkre┼Ťla┼é to ksi─ůdz Grzegorz Michalczyk na zorganizowanym 14 stycznia przez Muzeum Historii ┼╗yd├│w Polskich POLIN spotkaniu i dyskusji, kt├│rej tematem by┼éy wsp├│┼éczesne wyzwania stoj─ůce przed dialogiem mi─Ödzyreligijnym. Udzia┼é w niej wzi─Öli tak┼╝e rabin Szalom Ber Stambler, przewodnicz─ůcy Chabad-Lubavitch w Polsce, Adham Abd El Aal,┬áprzedstawiciel Muzu┼éma┼äskiego Zwi─ůzku Religijnego oraz dr hab. Agnieszka Ko┼Ťcia┼äska, antropolo┼╝ka zajmuj─ůca si─Ö religijno┼Ťci─ů, konwersj─ů religijn─ů oraz religijnym przyw├│dztwem kobiet. Spotkanie poprowadzi┼é redaktor tygodnika ÔÇ×PolitykaÔÇŁ, Adam Szostkiewicz. Dwa w─ůtki dyskusji wydaj─ů si─Ö szczeg├│lnie warte podkre┼Ťlenia. Po pierwsze, pytanie o granic─Ö dialogu. Najwi─Öcej m├│wili o niej przedstawiciele katolicyzmu i judaizmu. Ksi─ůdz Michalczyk wymieni┼é cztery warunki dialogu: zgoda na to, ┼╝e obok mnie jest kto┼Ť Inny; zainteresowanie Innym, gotowo┼Ť─ç do wys┼éuchania Go; brak przekonania, ┼╝e musz─Ö tego Innego zmienia─ç; a tak┼╝e, co bardzo wa┼╝ne, ch─Ö─ç zachowania w┼éasnej to┼╝samo┼Ťci. Rabin Szalom Ber Stambler wyrazi┼é podobn─ů opini─Ö: ÔÇ×Religia nie jest moim artyku┼éem ÔÇô┬ánie mog─Ö go przecenia─ç, dzieli─ç na cz─Ö┼Ťci, wybiera─ç tylko jej fragmentuÔÇŁ. Zdaje si─Ö wi─Öc, ┼╝e odwrotnie ni┼╝ mog┼éoby si─Ö to niekt├│rym wydawa─ç, dialog jest nieroz┼é─ůczny ze ┼Ťwiadom─ů to┼╝samo┼Ťci─ů rozm├│wc├│w. Trudno sobie przecie┼╝ wyobrazi─ç dobr─ů rozmow─Ö, gdy obie strony ukrywaj─ů, kim s─ů, lub co gorsza tego nie wiedz─ů.
Drug─ů interesuj─ůc─ů kwesti─ů, kt├│ra pojawi┼éa si─Ö w trakcie spotkania, jest miejsce ateist├│w w dialogu mi─Ödzyreligijnym. Cz─Ö┼Ť─ç rozm├│wc├│w wychodzi┼éa z za┼éo┼╝enia, ┼╝e do dialogu, a nawet do wsp├│lnej pokojowej koegzystencji ludzi bardzo potrzebna jest szczerze prze┼╝ywana i g┼é─Öboka wiara ÔÇô je┼Ťli bowiem uwa┼╝amy, ┼╝e B├│g jest Stw├│rc─ů ┼Ťwiata, a co za tym idzie tak┼╝e i cz┼éowieka, nie mo┼╝emy (przynajmniej teoretycznie) nie szanowa─ç drugiej istoty i uw┼éacza─ç jej godno┼Ťci. Jednak taka narracja wydaje si─Ö niewystarczaj─ůca, gdy┼╝ mo┼╝e prowadzi─ç do wykluczenia wszystkich ateist├│w i agnostyk├│w opieraj─ůcych sw├│j szacunek do cz┼éowieka na uniwersalnych warto┼Ťciach, niezwi─ůzanych w jakikolwiek spos├│b z wiar─ů w byt nadprzyrodzony. Poszanowanie takiego ┼Ťwiatopogl─ůdu jest szczeg├│lnie istotne w dobie rosn─ůcej laicyzacji, z jak─ů mamy do czynienia zw┼éaszcza na Starym Kontynencie.
Mi─Ödzy islamem a islamizmem
Oczywi┼Ťcie rozmowa w muzeum POLIN kr─ů┼╝y┼éa tak┼╝e wok├│┼é islamu i jego radykalnych wyznawc├│w, a zw┼éaszcza przedstawicieli tak zwanego Pa┼ästwa Islamskiego. O tym temacie w ciekawy spos├│b opowiada┼éa dr Agnieszka Ko┼Ťcia┼äska, kt├│ra zastanawia┼éa si─Ö, na ile wojna na Bliskim Wschodzie jest faktycznie motywowana powodami religijnymi, a na ile mie┼Ťci si─Ö w kategoriach geopolitycznych. Dr Ko┼Ťcia┼äska m├│wi┼éa tak┼╝e o ÔÇ×wsp├│lnocieÔÇŁ ras i religii ÔÇô┬áczyli o tym, ┼╝e muzu┼émanin zawsze jest dla nas Arabem (a przecie┼╝ pa┼ästwem z najwi─Öksz─ů liczbowo i procentowo populacj─ů os├│b wyznania muzu┼éma┼äskiego jest Indonezja), chrze┼Ťcijanin za┼Ť bia┼éym Europejczykiem lub Amerykaninem (cho─ç najstarsze Ko┼Ťcio┼éy chrze┼Ťcija┼äskie powstawa┼éy na Bliskim Wschodzie i w Afryce). G┼éos zabra┼é te┼╝ przedstawiciel Muzu┼éma┼äskiego Zwi─ůzku Religijnego, Adham Abd El Aal. Opowiada┼é mi─Ödzy innymi o r├│┼╝nicy mi─Ödzy muzu┼émaninem a islamist─ů (ÔÇ×Muzu┼émanin pilnuje, by si─Ö modli─ç pi─Ö─ç razy dziennie. Islamista pilnuje, by┼Ť to ty si─Ö modli┼é pi─Ö─ç razy dziennie. Muzu┼émanin wierzy, ┼╝e B├│g i islam go chroni─ů┬áÔÇô┬áislamista wierzy, ┼╝e to on jest w stanie ich chroni─çÔÇŁ), a tak┼╝e o wsp├│lnej historii islamu, judaizmu i chrze┼Ťcija┼ästwa (ÔÇ×Jako muzu┼émanin jestem wdzi─Öczny ┼╗ydom ÔÇô┬áMoj┼╝eszowi za wyj┼Ťcie z niewoli egipskiej ÔÇô┬áoraz chrze┼Ťcijanom ÔÇô┬áza trzysta lat ich ofiary w czasach staro┼╝ytnego RzymuÔÇŁ).
I tu zn├│w warto przypomnie─ç deklaracj─Ö ÔÇ×Nostra aetateÔÇŁ, kt├│ra porusza tak┼╝e temat stosunku Ko┼Ťcio┼éa do wyznawc├│w islamu. Uczestnicy II Soboru Watyka┼äskiego g┼éosz─ů w niej, ┼╝e:┬áÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é spogl─ůda z szacunkiem r├│wnie┼╝ na mahometan, oddaj─ůcych cze┼Ť─ç jedynemu Bogu, ┼╝ywemu […]. Jezusowi, kt├│rego nie uznaj─ů wprawdzie za Boga, oddaj─ů cze┼Ť─ç jako prorokowi i czcz─ů dziewicz─ů Jego Matk─Ö Maryj─Ö […]. Ponadto oczekuj─ů dnia s─ůdu, w kt├│rym B├│g b─Ödzie wymierza┼é sprawiedliwo┼Ť─ç wszystkim ludziom wskrzeszonym z martwych. Z tego powodu ceni─ů ┼╝ycie moralne i oddaj─ů Bogu cze┼Ť─ç g┼é├│wnie przez modlitw─Ö, ja┼ému┼╝ny i post.
Je┼╝eli wi─Öc w ci─ůgu wiek├│w wiele powstawa┼éo spor├│w i wrogo┼Ťci mi─Ödzy chrze┼Ťcijanami i mahometanami, ┼Ťwi─Öty Sob├│r wzywa wszystkich, aby wymazuj─ůc z pami─Öci przesz┼éo┼Ť─ç, szczerze pracowali nad zrozumieniem wzajemnym i w interesie ca┼éej ludzko┼Ťci wsp├│lnie strzegli i rozwijali sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, dobra moralne oraz pok├│j i wolno┼Ť─çÔÇŁ.
Dobrze, ┼╝e ÔÇô┬ámimo trwaj─ůcych konflikt├│w i napi─Ö─ç ÔÇô┬ámo┼╝na dzi┼Ť dostrzec kilka dowod├│w na t─Ö ÔÇ×szczer─ů prac─ů nad zrozumieniem wzajemnymÔÇŁ. Nie tylko ze strony Ko┼Ťcio┼éa katolickiego ÔÇô┬áprzyk┼éadem niech b─Ödzie konferencja w Marakeszu z 27 stycznia tego roku, podczas kt├│rej dwustu pi─Ö─çdziesi─Öciu najwa┼╝niejszych muzu┼éma┼äskich przyw├│dc├│w religijnych, naukowych i politycznych podpisa┼éo apel wzywaj─ůcy do przestrzegania wolno┼Ťci religijnej w ┼Ťwiecie islamu. Na spotkanie, w kt├│rym uczestniczyli reprezentanci wszystkich od┼éam├│w islamu z wi─Ökszo┼Ťci pa┼ästw muzu┼éma┼äskich, zaproszony zosta┼é tak┼╝e przedstawiciel Ko┼Ťcio┼éa katolickiego ÔÇô┬ábp Michel Dubost, odpowiedzialny we francuskim episkopacie za dialog mi─Ödzyreligijny. Watyka┼äski dziennik ÔÇ×LÔÇÖOsservatore RomanoÔÇŁ wzywa, by ten apel wspiera─ç, gdy┼╝ pojawi┼é si─Ö w trudnych czasach dla ┼Ťwiata religii Bliskiego Wchodu i uznaje jego prze┼éomowe znaczenie. Cho─ç nie nale┼╝y w najbli┼╝szym czasie spodziewa─ç si─Ö jego wyra┼║nych efekt├│w, to tego typu wydarzenia napawaj─ů nadziej─ů, ┼╝e sprawa dialogu mi─Ödzyreligijnego nie jest jeszcze przegrana. Mo┼╝e dzi─Öki takim gestom i dzia┼éaniom z obu stron b─Ödziemy kiedy┼Ť w stanie wype┼éni─ç wezwanie tak wa┼╝nej dzi┼Ť deklaracji ÔÇ×Nostra aetateÔÇŁ:
ÔÇ×Nie mo┼╝emy zwraca─ç si─Ö do Boga jako do Ojca wszystkich, je┼Ťli nie zgadzamy si─Ö traktowa─ç po bratersku kogo┼Ť z ludzi na obraz Bo┼╝y stworzonych. Postawa cz┼éowieka wobec Boga Ojca i postawa cz┼éowieka wobec ludzi, braci, s─ů do tego stopnia z sob─ů zwi─ůzane, ┼╝e Pismo ┼Ťwi─Öte powiada: ┬źKto nie mi┼éuje, nie zna Boga┬╗ (1 J 4,8). [ÔÇŽ] Tote┼╝ Ko┼Ťci├│┼é odrzuca jako obc─ů duchowi Chrystusowemu wszelk─ů dyskryminacj─Ö czy prze┼Ťladowanie stosowane ze wzgl─Ödu na ras─Ö czy kolor sk├│ry, na pochodzenie spo┼éeczne czy religi─ÖÔÇŁ.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś