Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Warszawa na fali partycypacji

Polska si臋 oburza. Kolejne protesty obywatelskie pokazuj膮, 偶e co艣 si臋 zmieni艂o w 艣wiadomo艣ci Polak贸w. Chc膮 mie膰 coraz wi臋kszy wp艂yw na sprawy publiczne i coraz cz臋艣ciej udaje im si臋 go wywalczy膰. Protesty r贸偶ni膮 si臋 mi臋dzy sob膮 skal膮 i zasi臋giem postulowanych zmian.

殴r贸d艂o: prawodomiasta.pl


 
Wsp贸艂praca: Joanna Sawicka
Polska si臋 oburza. Kolejne protesty obywatelskie pokazuj膮, 偶e co艣 si臋 zmieni艂o w 艣wiadomo艣ci Polak贸w. Chc膮 mie膰 coraz wi臋kszy wp艂yw na sprawy publiczne i coraz cz臋艣ciej udaje im si臋 go wywalczy膰. Protesty r贸偶ni膮 si臋 mi臋dzy sob膮 skal膮 i zasi臋giem postulowanych zmian. Niekt贸re ograniczaj膮 si臋 do problem贸w lokalnych, jak np. sprzeciw wobec likwidacji squat贸w czy wobec prywatyzacji Zak艂ad贸w Wodoci膮g贸w i Kanalizacji, inne dotycz膮 poszczeg贸lnych sfer 偶ycia publicznego (list otwarty w sprawie funkcjonowania teatr贸w publicznych; protest przeciwko poborowi sze艣ciolatk贸w do szk贸艂) albo spraw og贸lnokrajowych (ACTA; Obywatele Kultury). Wszystkie razem prze艂amuj膮 wyniki niezliczonych bada艅 spo艂ecznych pokazuj膮ce pasywno艣膰 i bezradno艣膰 polskich obywateli. Istotne jest dzisiaj, by ten burzliwy zapa艂 obywatelski pos艂u偶y艂 stworzeniu trwa艂ych instytucji, kt贸re poszerzy艂yby dotychczasowy zakres instrument贸w w艂adzy bezpo艣redniej obywateli.
 
O ile jest to zadanie trudne na poziomie krajowym, o tyle na poziomie lokalnym takie rozwi膮zania wydaj膮 si臋 by膰 na wyci膮gni臋cie r臋ki. Wiele miast stara si臋 nad膮偶y膰 za 艣wiatowymi trendami w poszerzaniu dialogu obywatelskiego. W debacie nad kszta艂tem administracji publicznej szczeg贸ln膮 popularno艣ci膮 ju偶 od lat 90. cieszy si臋 model governance, postuluj膮cy oparcie w艂adzy lokalnej na sieci oddolnych inicjatyw obywatelskich. W tej koncepcji obywatel nie tylko bierze udzia艂 w wyborach samorz膮dowych raz na cztery lata, ale jest aktywnym uczestnikiem proces贸w decyzyjnych i staje si臋 ekspertem w sprawach lokalnych. Za艂o偶enie le偶膮ce u podstaw tej teorii jest proste – kto inny, jak nie mieszkaniec, wie najlepiej, czego brakuje w programie domu kultury, jak powinien wygl膮da膰 pobliski park czy w jaki spos贸b dysponowa膰 w艂asno艣ci膮 komunaln膮. W艂adze przy tym nie tylko zbieraj膮 postulaty mieszka艅c贸w, ale wr臋cz przyjmuj膮 rol臋 animatora spo艂ecznego. Wychodz膮 z inicjatyw膮 do obywateli i prosz膮 ich o zabranie g艂osu w konkretnej sprawie. W ten spos贸b zyskuj膮 pewno艣膰, 偶e podj臋te decyzje spotkaj膮 si臋 z aprobat膮 mieszka艅c贸w, a pieni膮dze publiczne zostan膮 prawdopodobnie wykorzystane efektywniej.
 
Warszawa podobn膮 polityk臋 stara si臋 realizowa膰 ju偶 od kilku lat. W 2008 r. w艂a艣nie w tym celu powsta艂o Centrum Komunikacji Spo艂ecznej. Jedn膮 z jego funkcji jest pomoc przy realizacji konsultacji spo艂ecznych, czyli opiniowaniu projekt贸w, dokument贸w, uchwa艂 przez stron臋 obywatelsk膮. Nie jest to co prawda narz臋dzie nowe, bo istnieje w Polsce ju偶 od ponad 20 lat, ale do tej pory by艂o ono mocno zaniedbywane. Konsultacje spo艂eczne ogranicza艂y si臋 do wywieszenia dokumentu w urz臋dzie z mo偶liwo艣ci膮 zg艂oszenia swoich uwag. Obecnie urz臋dnicy coraz ch臋tniej si臋gaj膮 po bardziej aktywizuj膮ce metody przy zasi臋ganiu opinii. Przybieraj膮 one form臋 m.in. otwartego spotkania z moderowan膮 dyskusj膮, spaceru badawczego czy cyklu warsztat贸w. Ca艂e wydarzenie jest najcz臋艣ciej poprzedzone kampani膮 reklamow膮 np. w metrze czy tramwajach, a ko艅czy si臋 og艂oszeniem wynik贸w i ustosunkowaniem urz臋dnik贸w do zebranych postulat贸w. Uczestniczy膰 w konsultacjach od pewnego czasu mo偶emy r贸wnie偶 poprzez stron臋 internetow膮. Niew膮tpliwie jako艣膰 organizowanych konsultacji w Warszawie w ci膮gu ostatnich kilku lat bardzo si臋 podnios艂a.
 
Wydaje si臋 jednak, 偶e oczekiwania obywateli dotycz膮ce uwzgl臋dniania ich zdania w sprawach publicznych s膮 r贸wnie偶 coraz wi臋ksze. Nie zadowalaj膮 si臋 oni ju偶 tylko rol膮 skromnych doradc贸w i podsuwaniem swoich postulat贸w zmian. Pokazuj膮 to protesty mieszka艅c贸w Woli, kt贸rzy podczas konsultacji postulowali stworzenie zabudowy rekreacyjno-sportowej wok贸艂 teren贸w stadionu Sarmaty, a mimo to w艂adze Warszawy chcia艂y przeforsowa膰 projekt developera, a wi臋c zabudowy mieszkaniowej. Podobny przypadek dotyczy艂 nazwy nowego mostu, gdzie Prezydent miasta, ignoruj膮c wyniki konsultacji, nazwa艂a go im. Marii Curie-Sk艂odowskiej. Patrz膮c na obecnie prowadzone konsultacje, nie spos贸b nie odnie艣膰 wra偶enia, 偶e tematy kt贸re zdecydowali si臋 poruszy膰 urz臋dnicy poszczeg贸lnych dzielnic, s膮 stosunkowo zachowawcze. Nie s膮 to sprawy pal膮ce ani takie, kt贸re potrafi膮 zmobilizowa膰 wi臋ksz膮 liczb臋 os贸b. Wydaje si臋, 偶e we w艂adzach samorz膮dowych nadal pokutuje stereotyp obywatela 鈥瀔rzykacza鈥, kt贸ry nie jest r贸wnoprawnym partnerem do rozm贸w.
 
Ostatnie protesty przeciwko zamkni臋ciu Baru Prasowego, zamkni臋ciu kina Praha czy prywatyzacji sto艂贸wek jasno pokazuj膮, 偶e mieszka艅cy chc膮 mie膰 wi臋kszy wp艂yw na ostateczne decyzje. Dotychczasowa forma konsultacji tego niestety nie przewiduje. Brakuje zar贸wno mo偶liwo艣ci inicjowania konsultacji przez stron臋 obywatelsk膮, jak r贸wnie偶 poszerzenia obszar贸w spraw publicznych, gdzie obywatele mogliby sami podejmowa膰 decyzje o kierunku polityki. Obie zmiany ma w swoich planach Centrum Komunikacji Spo艂ecznej. Inicjatywa obywatelska dotycz膮ca konsultacji jest ju偶 przygotowywana, ale szczeg贸艂y jej s膮 nadal nieznane. Pewnego rodzaju poszerzenie zakresu konsultacji szykuje si臋 podczas organizowanego bud偶etu partycypacyjnego dotycz膮cego programu Domu Kultury 艢r贸dmie艣cie (2012/2013). Przy tej okazji mieszka艅cy b臋d膮 mogli wsp贸艂decydowa膰 o ofercie zaj臋膰. Nadal jednak nie wiadomo, kiedy warszawiacy uzyskaj膮 mo偶liwo艣膰 decydowania o bud偶ecie w szerszym jego zakresie. Takie rozwi膮zania funkcjonuj膮 ju偶 na osiedlu Wrzeszcz w Gda艅sku, kt贸rego mieszka艅cy decyduj膮 na co przeznaczy膰 50 tys. z艂 wydzielonych z bud偶etu dzielnicy. W zesz艂ym roku mieszka艅cy Sopotu mogli decydowa膰 na poziomie ca艂ego miasta, w jaki spos贸b chc膮 wykorzysta膰 4 mln z艂 (ok. 1% bud偶etu miasta), cho膰 ich propozycja musia艂a r贸wnie偶 zosta膰 zatwierdzona przez rad臋 miasta.
 
Pozostaje pytanie, czy wizje mieszka艅c贸w Warszawy i urz臋du miasta maj膮 szanse si臋 spotka膰, czy obywatele b臋d膮 zmuszeni walczy膰 o poszerzenie swojego udzia艂u we w艂adzy nad miastem. Jak na razie protesty obywatelskie pojawiaj膮 si臋 stosunkowo niezale偶nie od siebie, ale by膰 mo偶e stopniowe sieciowanie si臋 grup obywatelskich (np. wyra偶one poprzez wsparcie Obywateli Kultury dla zachowania Elby czy stworzeniem strony internetowej prawodomiasta.pl), utworzy wsp贸lny ruch na rzecz poszerzenia partycypacji obywatelskiej w Warszawie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij