Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

W sercu wykluczenia

Fawele to brazylijskie dzielnice n─Ödzy. Przynajmniej dla nas ÔÇô ludzi z zewn─ůtrz. Bo dla g┼é├│wnego bohatera tego komiksu fawela jest po prostu domem.

materiały prasowe

materiały prasowe


A konkretnie historyczna pierwsza fawela na wzg├│rzu zwanym dzisiaj Provid├¬ncia. W 1897 zaj─Öli je ┼╝o┼énierze, kt├│rzy powr├│cili z wojny Canudos (wi─Öcej na ten temat mo┼╝na wyczyta─ç mi─Ödzy innymi w ÔÇ×Wojnie ko┼äca ┼ŤwiataÔÇŁ Mario Vargasa Llosy). Za zwyci─Östwo obiecano im domy, ale nie dotrzymano s┼éowa. Sami zaj─Öli wi─Öc wzg├│rze, kt├│re ochrzcili nazw─ů Morro da Favela (od popularnej ro┼Ťliny wyst─Öpuj─ůcej na wzg├│rzach wok├│┼é Rio de Janeiro). Wraz z up┼éywem czasu fawelami zacz─Öto nazywa─ç wszystkie nielegalne osiedla. Najpierw w Rio, p├│┼║niej w ca┼éej Brazylii, a┼╝ wreszcie s┼éowo to sta┼éo si─Ö znane na ca┼éym ┼Ťwiecie. W efekcie tej nieoczekiwanej popularno┼Ťci pierwsz─ů fawel─Ö przemianowano w ko┼äcu na Provid├¬nci─Ö.
W┼éa┼Ťnie tam wychowywa┼é si─Ö i do dzisiaj mieszka Maur├şcio Hora ÔÇô brazylijski fotograf znany z nag┼éa┼Ťniania problem├│w faweli i odkrywania za pomoc─ů zdj─Ö─ç ich pi─Ökna, bez epatowania bied─ů czy przemoc─ů. Jego ojciec, Luizinho, by┼é szanowanym w ca┼éej okolicy bicheiro, czyli cz┼éowiekiem, kt├│ry umo┼╝liwia┼é nielegalny hazard. Kiedy pod koniec lat 50. przerzuci┼é si─Ö na narkotyki, zosta┼é szlachetnym bandyt─ů, kt├│ry pilnowa┼é porz─ůdku na dzielni. A do┼Ťwiadczenia wyniesione z hazardu uczyni┼éy go prekursorem sprzeda┼╝y i marketingu, bo przeni├│s┼é handel narkotykami z dom├│w na ulice.
Nielegalna fucha Luizinha sprawi┼éa, ┼╝e ma┼éy Maur├şcio mia┼é nieco lepsze warunki bytowe ni┼╝ jego kumple, ale nie widywa┼é zbyt cz─Östo w┼éasnego ojca, kt├│ry ca┼ékiem nie┼║le pozna┼é od ┼Ťrodka mury wi─Özienia. Wychowywany przez dziadk├│w do sz├│stego roku ┼╝ycia by┼é pod kloszem. Dopiero gdy wr├│ci┼é pod skrzyd┼éa rodzic├│w, nieco lepiej pozna┼é mroczniejsz─ů stron─Ö Provid├¬ncii. ÔÇ×Moje dzieci┼ästwo naznaczy┼é widok trup├│w. Czasami widzia┼éem jednego, czasami dwaÔÇŽ Czasami jednego na tydzie┼äÔÇŁ ÔÇô wspomina Hora.
Raz by┼éy to zw┼éoki w mundurze, innym razem cia┼éo dilera. I wszystko wskazywa┼éo na to, ┼╝e on te┼╝ jest skazany na jedn─ů z tych dw├│ch dr├│g, kt├│re prowadzi┼éy do tak samo tragicznego fina┼éu. Ale w wieku trzynastu lat Maur├şcio otrzyma┼é posad─Ö z┼éotnika. W 21-osobowym zak┼éadzie nie ─çpa┼é jako jedyny. I w┼éa┼Ťnie dzi─Öki tej pracy zdoby┼é pierwszy aparat, kt├│ry odmieni┼é jego ┼╝ycie. Zacz─ů┼é fotografowa─ç fawele i po pewnym czasie odkry┼é, ┼╝e jego zdj─Öcia maj─ů moc sprawcz─ů. Pozwalaj─ů zmienia─ç rzeczywisto┼Ť─ç, bo zwracaj─ů uwag─Ö opinii publicznej na problemy najubo┼╝szych. W ten spos├│b aparat sta┼é si─Ö or─Ö┼╝em Hory, kt├│ry postanowi┼é walczy─ç za pomoc─ů nieruchomych obraz├│w o lepszy los swoich ziomk├│w z faweli. Reszta to historia wsp├│┼éczesnej fotografii i ub├│stwa w Brazylii.
ÔÇ×Favela w kadrzeÔÇŁ nakre┼Ťlona jest r─Ök─ů Andr├ę Diniza, kt├│rego styl przypomina klasyk─Ö komiksu spod znaku Davida B. (ÔÇ×Rycerze ┼Ťw. WitaÔÇŁ) czy jego uczennicy Marjane Satrapi (ÔÇ×PersepolisÔÇŁ), cho─ç sam autor twierdzi, ┼╝e wzorowa┼é si─Ö na xilogravuras, czyli drzeworytach brazylijskich prymitywist├│w. Tak czy inaczej czarno-bia┼ée, ekspresjonistyczne rysunki uwydatniaj─ů emocje postaci, a geometryczna, czasem wr─Öcz karykaturalna kreska roz┼éadowuje napi─Öcie i pozwala uciec od patosu czy sentymentalizmu typowego dla biograficznych wspomnie┼ä z dzieci┼ästwa. Epizodyczna struktura narracji umo┼╝liwia za┼Ť pomieszczenie w nied┼éugim albumie (136 stron) wielu lat z ┼╝ycia faweli i pokazanie zachodz─ůcych tam przemian. A przede wszystkim tego, ┼╝e tak naprawd─Ö niewiele si─Ö zmienia. Bo w fawelach na dobre rozpanoszy┼é si─Ö mechanizm b┼é─Ödnego ko┼éa. Ubodzy nie mog─ů wyj┼Ť─ç z ub├│stwa, bo nikt nie ufa mieszka┼äcom faweli i trudno im znale┼║─ç godziw─ů, uczciw─ů prac─Ö. Schodz─ů wi─Öc na drog─Ö przest─Öpstwa, co dodatkowo u┼éatwia im prze┼Ťladuj─ůca dzielnice n─Ödzy policja. Historia Maur├şcia pokazuje, jak wiele trzeba mie─ç szcz─Ö┼Ťcia i determinacji, by wydosta─ç si─Ö z tego zakl─Ötego kr─Ögu. ┼Üwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e otrzyma┼é kilka prezent├│w od losu, uwra┼╝liwi┼éa go za┼Ť na los ziomk├│w z Provid├¬ncii, czego dowodem s─ů zar├│wno liczne akcje nag┼éa┼Ťniaj─ůce ich problemy, jak i pozytywistyczna praca u podstaw w samej dzielnicy, gdzie pomaga biednym zdoby─ç fach i zara┼╝a ich g┼éodem kultury.
Dowodami wra┼╝liwo┼Ťci s─ů tak┼╝e ÔÇô rzecz jasna ÔÇô fotografie samego Hory (kilka zamieszczono na ko┼äcu albumu), kt├│re nie tylko dokumentuj─ů ┼╝ycie faweli, lecz tak┼╝e sk┼éadaj─ů si─Ö na wizualny list mi┼éosny do w┼éasnego miejsca na Ziemi. Rozchwytywany artysta m├│g┼éby przecie┼╝ uciec z niebezpiecznej dzielnicy i zamieszka─ç gdzie tylko zapragnie. Ale od dzieci┼ästwa wrasta┼é w miejsk─ů tkank─Ö Rio de Janeiro, zapuszcza┼é korzenie na Provid├¬ncii. Nigdzie indziej nie by┼éby u siebie. A Andr├ę Diniz doskonale to rozumie i przek┼éada na bezbarwne, a przy tym poruszaj─ůce wyobra┼║ni─Ö obrazy. W efekcie tw├│rczy duet odczarowuje brazylijskie dzielnice n─Ödzy znane z gangsterskich film├│w (cho─çby ÔÇ×Miasto BogaÔÇŁ), pokazuj─ůc, ┼╝e w faweli mo┼╝na si─Ö zakocha─ç. Zreszt─ů, w kt├│rym du┼╝ym mie┼Ťcie nie ma dzielnic uchodz─ůcych za niebezpieczne? Zazwyczaj okazuje si─Ö jednak, ┼╝e wystarczy w nich zamieszka─ç i pozna─ç tubylc├│w, by przekona─ç si─Ö, ┼╝e nie taki diabe┼é straszny, jak go maluj─ů. Nieznane zwykle tak d┼éugo jest straszne, jak d┼éugo pozostaje nieznane.

materiały prasowe


materiały prasowe


materiały prasowe


***
Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç tutaj.
***
Polecamy tak┼╝e:

A co, je┼Ťli b─Ödzie jeszcze zimniej? Kulturalne rekomendacje na stycze┼ä

Domos┼éawski: Uczmy si─Ö od Ameryki ┼üaci┼äskiej

Architektura biedy

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś