fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

W poczekalni, czyli o 偶yciu uchod藕c贸w w Grecji

Trzy lata po tym, jak g艂贸wnym obrazem kojarzonym z przymusow膮 masow膮 migracj膮 sta艂o si臋 zdj臋cie martwego ch艂opca na pla偶y, uchod藕cy nie s膮 ju偶 na czo艂贸wkach gazet w Europie. Je艣li jednak chcemy, aby kolejny obraz migracji by艂 inny, to powinni艣my zape艂ni膰 strony gazet historiami o naszym codziennym wsp贸lnym 偶yciu.
W poczekalni, czyli o 偶yciu uchod藕c贸w w Grecji

By膰 mo偶e zabrzmi to jak tani frazes, ale takie podej艣cie i narracja rzeczywi艣cie mog膮 zbli偶y膰 ludzi do siebie. Nie chodzi o to, 偶eby zapomnie膰 o wielkiej niesprawiedliwo艣ci, jaka si臋 uchod藕com聽przytrafi艂a, i o cierpieniach, jakie prze偶yli. Z艂o偶ono艣膰 trudnego do艣wiadczenia uchod藕c贸w wymaga jednak opowiedzenia tak偶e tych historii 鈥 niby prostych i b艂ahych 鈥 z ich 偶ycia codziennego.
Pracuj膮c jako wolontariuszka w Solidarity Now w Salonikach, spotykam si臋 z nieoczywistym obrazem cierpienia. Zdarzaj膮 si臋 momenty, w kt贸rych ludzie dziel膮 si臋 ze mn膮 swoimi niezwyk艂ymi historiami. Czternastoletnia dziewczynka opowiada艂a mi, 偶e zawsze chcia艂a by膰 pilotem odrzutowca, ale teraz nie ma nawet domu, kt贸rego mog艂aby broni膰. M臋偶czyzna wspomina艂 鈥 na zaj臋ciach z j臋zyka greckiego przy okazji nauki o rodzajach transportu 鈥 偶e dotarcie do Europy zaj臋艂o mu dwa lata i osiem miesi臋cy. Us艂ysza艂am histori臋 od nastolatki, kt贸ra w艂a艣nie tam dowiedzia艂a si臋, 偶e po prawie trzech latach roz艂膮ki zobaczy swojego ojca; pozna艂am te偶 opowie艣膰 kobiety, kt贸ra by艂a wi臋ziona ze swoim m臋偶em i synkiem. Tutaj, w Salonikach, w艂a艣ciwie ka偶dy mo偶e odpowiedzie膰 histori臋, kt贸ra z艂amie serce. To w tych kr贸tkich momentach u艣wiadamiam sobie, 偶e jestem otoczona lud藕mi, kt贸rych 偶ycie zosta艂o wywr贸cone do g贸ry nogami. Ale te smutne chwile s膮 kr贸tkie; cz臋艣ciej staramy si臋 rozmawia膰 o 偶yciu codziennym, ksi膮偶kach, muzyce, niezno艣nym gor膮cu i oczywi艣cie 鈥 o jedzeniu.
Codzienne 偶ycie w o艣rodku
Zazwyczaj pracuj臋 w miejscu, kt贸re nazywamy Niebieskim Centrum Uchod藕c贸w 鈥 przestrzeni prowadzonej przez Solidarity Now w centrum Salonik贸w. Oferujemy tam r贸偶ne zaj臋cia od psychosocjalnego wsparcia przez lekcje j臋zyka po konsultacje w sprawie pracy. Oferujemy tak偶e mo偶liwo艣膰 socjalizacji dla uchod藕c贸w, wymiany do艣wiadcze艅 i wskaz贸wek dotycz膮cych 偶ycia w Grecji oraz pomagamy w znalezieniu informacji o dost臋pnych dla nich programach. Niekt贸rzy ludzie przyje偶d偶aj膮 do nas z pobliskich oboz贸w (na przyk艂ad z Davata 鈥撀tutaj mo偶na zobaczy膰 mapki z obozami w Grecji), inni mieszkaj膮 w obiektach zarz膮dzanych przez jedn膮 z wielu organizacji pozarz膮dowych, jeszcze inni ju偶 znale藕li mieszkanie w mie艣cie. Cz臋sto zale偶y to od tego, czy z艂o偶yli ju偶 wniosek o azyl w Grecji czy te偶 o relokacj臋 lub z艂膮czenie rodziny w innym kraju europejskim. Dla wielu z nich jednak mieszkania s膮 藕r贸d艂em ci膮g艂ych frustracji, jako 偶e system ich przyznawania nie jest specjalnie wydajny ani zrozumia艂y.
Jednym z moich g艂贸wnych obowi膮zk贸w jest nauczanie j臋zyka angielskiego w grupach matek z dzie膰mi w Centrum Uchod藕c贸w. Pracuj臋 tam z kobietami, kt贸re nigdy nie uczy艂y si臋 j臋zyka obcego, wiele z nich nawet nie czyta ani nie pisze w swoich j臋zykach ojczystych, a tylko nieliczne z nich otrzyma艂y jakiekolwiek wykszta艂cenie. Nie m贸wi臋 po arabsku, persku, kurdyjsku ani w jakimkolwiek innym j臋zyku pozaeuropejskim. Oznacza to, 偶e nie mam ani jednego wsp贸lnego werbalnego 艣rodka komunikacji z moimi studentkami. Zreszt膮 cz臋sto grupy, kt贸re ucz臋, tworz膮 uczennice tak wielu r贸偶nych narodowo艣ci, 偶e nawet je艣li m贸wi艂abym jednym z tych j臋zyk贸w, to i tak wiele by to nie pomog艂o.
W czasie mojej pracy nauczy艂am si臋, 偶e kiedy wydaje si臋, i偶 wszelka komunikacja jest niemo偶liwa, to najlepszym tematem do rozmowy jest kawa. Mo偶emy gardzi膰 cukrem (w ko艅cu to 鈥瀊ia艂a 艣mier膰鈥 i zagro偶enie dla wsp贸艂czesnego spo艂ecze艅stwa), ale jestem wdzi臋czna, 偶e to s艂owo w tak wielu j臋zykach jest prawie identyczne. Najpi臋kniejsza rzecz w rozmowie zaczynaj膮cej si臋 od 鈥濩zy lubisz kaw臋? Z cukrem?鈥 polega na tym, 偶e ko艅czy si臋 ona 鈥濵e no English鈥. Ale zaraz potem okazuje si臋, 偶e komunikacja jest w 80 procentach niewerbalna, wi臋c mo偶na zacz膮膰 艣wietn膮 zabaw臋. Czasami dla u艂atwienia u偶ywamy na zaj臋ciach formy 鈥瀏艂uchego telefonu鈥, poniewa偶 niekt贸re kobiety m贸wi膮 zar贸wno po arabsku i po kurdyjsku, jak po turecku czy w farsi. Czasami przynosi to nieoczekiwany efekt. Kiedy艣 poprosi艂am moje studentki, aby spr贸bowa艂y przet艂umaczy膰 sw贸j ulubiony przepis. Moja pro艣ba musia艂a si臋 jednak zgubi膰 w przek艂adzie, poniewa偶 na nast臋pne zaj臋cie cz臋艣膰 z nich przynios艂a przygotowane potrawy 鈥 jedzenie za to by艂o wspania艂e.
M贸wi膮c o niewyra偶alnym
Moja praca nigdy nie jest nudna. Spotykaj膮 mnie liczne niespodzianki: kiedy艣 pozna艂am now膮 grup臋 kobiet, kt贸rym bardzo spodoba艂a si臋 formu艂a zaj臋膰, w my艣l kt贸rej ja ucz臋 je przez godzin臋 angielskiego, a nast臋pnie one mnie arabskiego. Kolejn膮 niespodziank膮 by艂o to, 偶e gdy przygotowa艂am polskie pierogi (zaj臋艂o mi to ponad cztery godziny, a by艂am z siebie bardzo dumna), to odzew moich studentek brzmia艂 mniej wi臋cej tak: 鈥瀓ak mi艂o, ale my robimy to samo (niespodzianka!), ale po prostu lepiej (no, to mnie akurat nie dziwi!)鈥. Czasami pojawiaj膮 si臋 niezwyk艂e chwile, gdy po zaj臋ciach moja studentka u偶ywa Google Translate, aby powiedzie膰 mi, 偶e 鈥瀊ardzo cieszy艂a si臋 z tych zaj臋膰鈥. S膮dz臋, 偶e chyba nie czu艂a, aby angielskie wyra偶enia, kt贸re ju偶 zna艂a, w艂a艣ciwie wyra偶a艂y jej satysfakcj臋. Albo gdy nowa studentka 鈥 pierwsza osoba znaj膮ca j臋zyk farsi w grupie 鈥 do艂膮czy艂a do nas i nawet najbardziej nie艣mia艂a z moich studentek wykorzysta艂a swoje nowo poznane angielskie s艂ownictwo, aby dowiedzie膰 si臋 czego艣 o jej dzieciach.
Te chwile 鈥 z pozoru zwyczajne i b艂ahe 鈥 pozwoli艂y nam, w miar臋 jak mija艂 czas, do siebie si臋 zbli偶y膰. Pewnego dnia uczy艂y艣my si臋, jak wyrazi膰 nasze uczucia, i kt贸ra艣 ze studentek powiedzia艂a: 鈥濪zisiaj jestem z艂a, bo m贸j m膮偶 w Niemczech nie dzwoni鈥. Chocia偶 chcia艂am je nauczy膰 tylko podstawowych zwrot贸w w j臋zyku angielskim, okaza艂o si臋, 偶e rozpocz臋艂am nasz膮 najbardziej niesamowit膮 rozmow臋. Bior膮c pod uwag臋 traumatyczne prze偶ycia wielu uchod藕c贸w, zazwyczaj staram si臋 nie zadawa膰 im osobistych pyta艅. By艂am wi臋c zdziwiona i poruszona, gdy dowiedzia艂am si臋, 偶e to jest w艂a艣nie to, czym moje studentki chcia艂aby si臋 ze mn膮 podzieli膰. Okaza艂o si臋, 偶e niekt贸re z nich wcze艣niej milcza艂y, bo nie wiedzia艂y, jak m贸wi膰 o rzeczach, kt贸re mia艂y dla nich znaczenie: 鈥濼臋skni臋 za m臋偶em鈥, 鈥濲estem samotna鈥, 鈥濩zuj臋 si臋 zagubiona鈥. W czasie tych zaj臋膰 by艂o miejsce na 艂zy, przytulanie i s艂owa pocieszenia 鈥 a wszystkie te emocje wyra偶ane i wys艂awiane by艂y przez kobiety, kt贸re jeszcze dwa miesi膮ce wcze艣niej nie wiedzia艂y jak powiedzie膰 po angielsku, sk膮d pochodz膮.
Te zaj臋cia nauczy艂y mnie wi臋cej pokory ni偶 cokolwiek innego w moim 偶yciu. Historie, kt贸re s艂yszymy o uchod藕cach, obfituj膮 zazwyczaj w du偶o wi臋cej dramatycznych wydarze艅 i wywo艂uj膮 o wiele wi臋cej emocji ni偶 historie, kt贸re us艂ysza艂am od kobiet, z kt贸rymi mia艂am przyjemno艣膰 pracowa膰. Niemniej jednak jestem pod wra偶eniem si艂y i odporno艣ci, kt贸re wykazywa艂y pomimo sytuacji, w jakiej si臋 znalaz艂y 鈥 przed艂u偶aj膮cej si臋 niepewno艣ci, pozornie nieko艅cz膮cym si臋 oczekiwaniu na ostateczne uko艅czenie procedur biurokratycznych, aby wreszcie m贸c zobaczy膰 swoich bliskich.
Czekaj膮c na nowy, wspania艂y 艣wiat
Obecnie czas oczekiwania na rozmow臋 w procedurze przyznania azylu, relokacji lub po艂膮czenia rodziny to co najmniej sze艣膰 miesi臋cy. Dla Syryjskich obywateli i bezpa艅stwowc贸w, kt贸rzy mog膮 udowodni膰 pobyt w Syrii, istnieje tak zwana opcja 鈥瀞zybkiej 艣cie偶ki鈥. Ta 艣cie偶ka jest reklamowana jako ta wymagaj膮ca 鈥瀓edynie鈥 sze艣ciomiesi臋cznego okresu oczekiwania. Je艣li nie jeste艣 Syryjczykiem, rozpatrzenie Twojego wniosku o przyznanie azylu potrwa znacznie d艂u偶ej, ale przynajmniej w mi臋dzyczasie mo偶esz pracowa膰 鈥撀燾ho膰 w Grecji, gdzie stopa bezrobocia przekroczy艂a ju偶 20 procent, to marne pocieszenie. Te okoliczno艣ci zmuszaj膮 wiele os贸b do 偶ycia w niepewno艣ci, niepokoju o przysz艂o艣膰, niezdolno艣ci do odbudowy swojego 偶ycia.
Jednocze艣nie Niemcy narzuci艂y (nieoficjalny i bezprawny) limit liczby os贸b, kt贸re mog膮 przyby膰 do ich kraju zgodnie z prawem dubli艅skim okre艣laj膮cym prawo do 艂膮czenia rodzin. Rodziny, kt贸re by艂y przekonane, 偶e ju偶 wkr贸tce si臋 spotkaj膮, od pa藕dziernika 2016 czekaj膮 na loty. Niekt贸re z najbardziej przygn臋biaj膮cych historii, jakie znam, dotycz膮 os贸b, kt贸re zosta艂y b艂臋dnie poinformowane, 偶e ich dokumenty o po艂膮czeniu s膮 gotowe, aby zaraz potem dowiedzie膰 si臋, 偶e telefon z Ministerstwa by艂 skierowany jednak do kogo艣 innego. W tym biurokratycznym koszmarze, sp臋dzaj膮c kolejne 艣wi臋ta na rozmowie ze swoimi rodzinami przez video-czat, ludzie widz膮 swoje 偶ycie w danym kraju Europy Zachodniej jako nowy pocz膮tek. Dlatego wielu wierzy, 偶e wszystko si臋 zmieni i samo 偶ycie b臋dzie 艂atwiejsze, kiedy wreszcie opuszcz膮 ju偶 Grecj臋.
Kto艣 tu kiedy艣 mi powiedzia艂, 偶e w Syrii system by艂 skorumpowany, ale przynajmniej ludzie wiedzieli, jak z niego korzysta膰. Za to w Grecji wszystko, co mo偶na zrobi膰, to czeka膰 na to, co przyniesie los, od艣wie偶y膰 swoj膮 kart臋 tymczasowego pobytu i skoncentrowa膰 si臋 na 偶yciu codziennym 鈥 pracach domowych, ksi膮偶kach, muzyce, pogodzie i oczywi艣cie jedzeniu.
***
Je艣li chcesz dowiedzie膰 si臋 wi臋cej, najlepszym 藕r贸d艂em informacji mog膮 by膰 profile organizacji pozarz膮dowych i wolontariuszy w mediach spo艂eczno艣ciowych.
Solidarity Now to organizacja, w kt贸rej jestem wolontariuszk膮. Na naszym profilu mo偶na znale藕膰 indywidualne historie ludzi, ale tak偶e opinie i aktualizacje program贸w dost臋pnych dla uchod藕c贸w, cho膰 niekt贸re posty s膮 dost臋pne tylko w j臋zyku greckim. Refugee Info w j臋zyku arabskim i angielskim zawiera wiarygodne informacje dla uchod藕c贸w i tych, kt贸rzy chc膮 mie膰 bardziej szczeg贸艂owy obraz sytuacji, w jakiej uchod藕cy znajduj膮 si臋 w Europie. The Mobile Info Team dzia艂a w podobny spos贸b, ale koncentruje si臋 na p贸艂nocnej Grecji. W przypadku p贸艂nocnej Grecji mo偶na r贸wnie偶 sprawdzi膰 stron臋 niezale偶nej sieci wolontariuszy 鈥撀Volunteers Network. Ja sama 艣ledz臋 r贸wnie偶 profile UNHCR dla poszczeg贸lnych kraj贸w i najwa偶niejszych organizacji, takich jak Help Refugees.
***
Pozosta艂e teksty z bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij