fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Uczta ubogich

B贸g mi艂uje ubogich. Czytaj膮c Bibli臋, mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e jak ka偶da mi艂o艣膰, tak偶e i ta nie jest do ko艅ca racjonalna, a w naszym rozumieniu nawet nie bardzo sprawiedliwa. 呕e B贸g ma wobec nich jak膮艣 s艂abo艣膰. W teologii okre艣la si臋 to opcj膮 preferencyjn膮 na rzecz ubogich.

ilustr.: Anna Libera

ilustr.: Anna Libera


Tekst聽pochodzi z聽36. numeru聽papierowego Magazynu 鈥濳ontakt鈥 pod tytu艂em 鈥濨iblia dziesi臋ciolecia鈥.
Ca艂e Pismo 艢wi臋te objawia nam Boga, kt贸ry jest z ubogimi. Biblia jest w tej kwestii bardzo konkretna 鈥 nie m贸wi o ub贸stwie jako problemie spo艂ecznym ani o walce z ub贸stwem jako takim, ale opowiada o ubogich i trosce Boga o nich. M贸wi o Bogu, kt贸ry mi艂uje cz艂owieka w spos贸b osobisty i pe艂en pasji.
Obro艅ca sierot, wd贸w i cudzoziemc贸w
B贸g staje po stronie s艂abych i ubogich ju偶 od czas贸w Kaina i Abla. Imi臋 Abel oznacza po hebrajsku 鈥瀖arno艣膰, krucho艣膰, znikomo艣膰鈥. Nie wiedzie膰 czemu, rodzice nadali swemu drugiemu synowi imi臋 鈥瀗ieistotny鈥. Pan jednak wejrza艂 na Abla i jego ofiar臋, jak czytamy w Ksi臋dze Rodzaju. Imi臋 Abla wskazuje nie tyle na konkretnego cz艂owieka, ile na sam膮 s艂abo艣膰 lub lepiej: na s艂abych. Dlaczego wszak B贸g wybra艂 Izraela, najmniejszy i najs艂abszy lud pasterzy? Dlaczego us艂ysza艂 krzyk niewolnik贸w uciskanych w Egipcie i postanowi艂 zainterweniowa膰, aby ich wyzwoli膰? 鈥濻pojrza艂 B贸g na Izraelit贸w i ulitowa艂 si臋 nad nimi鈥, t艂umaczy Ksi臋ga Wyj艣cia (Wj 2,24-25), a Ksi臋ga Powt贸rzonego Prawa dodaje: 鈥濸an wybra艂 was i znalaz艂 upodobanie w was nie dlatego, 偶e liczebnie przewy偶szacie wszystkie narody, gdy偶 ze wszystkich narod贸w jeste艣cie najmniejszym, lecz poniewa偶 Pan was umi艂owa艂 i chce dochowa膰 przysi臋gi danej waszym przodkom. Wyprowadzi艂 was mocn膮 r臋k膮 i wybawi艂 was z domu niewoli z r臋ki faraona, kr贸la egipskiego鈥 (Pwt 7,7-9). Tak偶e wobec zdrady Izraela B贸g objawia si臋 jako mi艂o艣膰, tym bardziej bezinteresowna, im bardziej zraniona. B贸g wielokrotnie jest przedstawiany w Biblii jako obro艅ca sierot i wd贸w, symbolizuj膮cych wszystkich s艂abych i nara偶onych na niebezpiecze艅stwo i krzywd臋. W Ksi臋dze Wyj艣cia do艂膮cza do nich tak偶e cudzoziemiec, gdy B贸g nakazuje Izraelitom trosk臋 o obcych, przypominaj膮c im okres, w kt贸rym sami byli niewolnikami i cudzoziemcami w Egipcie.
B贸g opiekuje si臋 ubogimi, staje si臋 ich obro艅c膮, nie ze wzgl臋du na ich zas艂ugi czy na ich szczeg贸ln膮 dobro膰, ale jedynie dlatego, 偶e s膮 ubodzy. Psalm 146 wychwala pot臋偶nego Boga, Stw贸rc臋 nieba, ziemi, morza i wszystkiego, co w nich istnieje, kt贸ry jest na wieki wierny obietnicom danym cz艂owiekowi, daje prawo uci艣nionym i chleb g艂odnym: 鈥濸an uwalnia je艅c贸w, Pan przywraca wzrok niewidomym, Pan podnosi pochylonych, Pan mi艂uje sprawiedliwych. Pan strze偶e przychodni贸w, chroni sierot臋 i wdow臋, lecz na bezdro偶a kieruje wyst臋pnych鈥.
Tak偶e Izajasz w 25. rozdziale swej ksi臋gi pisze: 鈥濼y艣 ucieczk膮 dla biednych, dla ubogich podpor膮 w utrapieniu鈥. M贸wi o Bogu sprawiedliwym, kt贸ry 鈥瀟艂umi pie艣艅 ciemi臋偶c贸w鈥, zrywa ca艂un 艣mierci okrywaj膮cy ca艂e ludy i narody, raz na zawsze niszczy 艣mier膰. O Bogu, kt贸ry 鈥瀘trze 艂zy z ka偶dego oblicza鈥. Izajasz opisuje uczt臋 mesja艅sk膮, prawdziw膮 uczt臋 braterstwa. To niezwykle pi臋kny obraz Boga, kt贸ry przechodzi pomi臋dzy lud藕mi zaproszonymi na uczt臋 i ociera ich 艂zy 鈥 艂zy ubogich, chorych, 艂zy ludzi krzywdzonych, gin膮cych w wojnach, 艂zy uchod藕c贸w; 艂zy cierpienia, t臋sknoty, 艂zy 偶alu za z艂o, kt贸re si臋 pope艂ni艂o. B贸g jest z tymi, kt贸rzy p艂acz膮, B贸g jest z ubogimi.
Czy偶 wi臋c, chc膮c mie膰 pewno艣膰, 偶e jeste艣my 鈥瀦 Nim鈥 i 鈥瀙o Jego stronie鈥, i my nie powinni艣my by膰 z ubogimi?
Po stronie ubogich
Tak偶e Jezus jest wielokrotnie przedstawiany w Ewangeliach jako ten, kt贸ry bierze udzia艂 w uczcie. Daje si臋 zaprosi膰 faryzeuszom, odwiedza Zacheusza. Tym, co wzbudza艂o najwi臋kszy skandal, by艂y momenty, w kt贸rych zasiada艂 do sto艂u z celnikami i grzesznikami. W przypowie艣ci o uczcie i o tym, kogo na ni膮 zaprasza膰, m贸wi: 鈥濳iedy urz膮dzasz przyj臋cie, zapro艣 ubogich, u艂omnych, chromych i niewidomych. A b臋dziesz szcz臋艣liwy鈥 (艁k 14,13-14). Ucztowanie z Bogiem nie jest przywilejem zarezerwowanym dla czystych i sprawiedliwych. Tak偶e Jezus jest z ubogimi i s艂abymi.
Ale wr贸膰my do pocz膮tk贸w Ewangelii. Dobr膮 nowin膮, g艂oszon膮 nie tylko Izraelowi, s膮 narodziny Dziecka z艂o偶onego w 偶艂obie, do kt贸rych dosz艂o gdzie艣 na peryferiach 艣wiata. Jezus sam jest ubogi i jest Mesjaszem, kt贸rego oczekuj膮 ubodzy. 艢wi臋ty Pawe艂 zapewnia艂 pierwsze gminy Ko艣cio艂a, a wi臋c uczni贸w Jezusa, 偶e jest On tym, 鈥瀔t贸ry, b臋d膮c bogaty, dla was sta艂 si臋 ubogim, aby was ub贸stwem swoim ubogaci膰鈥 (2 Kor,8-9). Jezus rodzi si臋 po艣r贸d Anawim, grupy pokornych i ubogich Izraelit贸w modl膮cych si臋 psalmami i s艂uchaj膮cych prorok贸w, kt贸rzy oczekiwali nadej艣cia Mesjasza, 鈥瀙ociechy Izraela鈥. Magnificat, 艣piew Maryi witaj膮cy Mesjasza, m贸wi o Bogu, kt贸ry czyni wielkie rzeczy, okazuj膮c swoje mi艂osierdzie z pokolenia na pokolenie, a Jego przyj艣cie na 艣wiat wywy偶sza pokornych i nasyca dobrami g艂odnych.
Trzydzie艣ci lat p贸藕niej, na pocz膮tku swej publicznej dzia艂alno艣ci, Jezus otwiera w synagodze Ksi臋g臋 Izajasza i czyta: 鈥濪uch Pa艅ski spoczywa na Mnie, poniewa偶 Mnie nama艣ci艂 i pos艂a艂 Mnie, abym ubogim ni贸s艂 dobr膮 nowin臋, wi臋藕niom g艂osi艂 wolno艣膰, a niewidomym przejrzenie; abym uci艣nionych odsy艂a艂 wolnymi, abym obwo艂ywa艂 rok 艂aski od Pana鈥. I dodaje: 鈥濪zi艣 spe艂ni艂y si臋 te s艂owa Pisma, kt贸re艣cie s艂yszeli鈥 (艁k 4,16-21). Kr贸tko potem m贸wi uczniom Jana, pytaj膮cym, czy to naprawd臋 On jest Mesjaszem: 鈥濱d藕cie i donie艣cie Janowi to, co艣cie widzieli i s艂yszeli: niewidomi wzrok odzyskuj膮, chromi chodz膮, tr臋dowaci doznaj膮 oczyszczenia i g艂usi s艂ysz膮; umarli zmartwychwstaj膮, ubogim g艂osi si臋 Ewangeli臋鈥 (艁k 7,22). Uwa偶no艣膰 Jezusa wobec ubogich, wsp贸艂czucie i troska im okazywane, g艂oszenie im dobrej nowiny, uzdrawianie chorych i wskrzeszanie umar艂ych to jasny znak nadej艣cia Kr贸lestwa. I zn贸w: ta zadziwiaj膮ca preferencja Jezusa nie wynika z tego, 偶e ubodzy, chorzy i s艂abi maj膮 jakie艣 szczeg贸lne zas艂ugi, ale jedynie z tego, 偶e B贸g chcia艂 stan膮膰 po ich stronie.
B臋dziemy s膮dzeni z mi艂o艣ci
Tym, kt贸rzy s艂uchaj膮 Ewangelii, w ka偶dym pokoleniu ten wyb贸r Boga zdaje si臋 rewolucj膮. Podobnie jak tre艣膰 Kazania na G贸rze i b艂ogos艂awie艅stw przytoczonych przez Mateusza i 艁ukasza. To rewolucja w pojmowaniu 艣wiata 鈥 prawdziwie szcz臋艣liwi nie s膮 ci, kt贸rzy nie do艣wiadczaj膮 w swoim 偶yciu cierpienia, ub贸stwa i z艂a, kt贸rzy 偶yj膮 偶yciem 艂atwym i pe艂nym przyjemno艣ci. Bohaterami b艂ogos艂awie艅stw s膮 zwykli ludzie. Ubodzy w duchu, pro艣ci i ufaj膮cy Panu, owi Anawim, kt贸rzy nawet nie maj膮c nic, wierz膮, 偶e ich wszystkim, ich si艂膮, nadziej膮, zbawieniem jest B贸g, kt贸ry ich nie opuszcza. Do nich nale偶y kr贸lestwo niebieskie 鈥 m贸wi Jezus. B艂ogos艂awieni s膮 ci, kt贸rzy si臋 smuc膮, samotni i porzuceni, przygnieceni ci臋偶arem 偶ycia. To oni b臋d膮 pocieszeni. Szcz臋艣liwi s膮 cisi i pokorni 鈥 oni na w艂asno艣膰 posi膮d膮 ziemi臋. B艂ogos艂awieni, kt贸rzy 艂akn膮 i pragn膮 sprawiedliwo艣ci, reaguj膮cy na niesprawiedliwo艣膰, kt贸rej do艣wiadczaj膮 ich bracia i siostry. Oni b臋d膮 nasyceni. B艂ogos艂awieni czystego serca, niewinni i pro艣ci 鈥 oni b臋d膮 widzie膰 Boga. B艂ogos艂awieni, kt贸rzy wprowadzaj膮 pok贸j, 艂agodni i cierpliwi 鈥 oni b臋d膮 nazwani synami Bo偶ymi. B艂ogos艂awieni, kt贸rzy cierpi膮 prze艣ladowanie dla sprawiedliwo艣ci, bo do nich nale偶y kr贸lestwo niebieskie. B艂ogos艂awieni prze艣ladowani dla imienia Jezusa, jak dzisiaj wielu chrze艣cijan w r贸偶nych cz臋艣ciach 艣wiata. B艂ogos艂awieni mi艂osierni, albowiem oni mi艂osierdzia dost膮pi膮.
Ewangelia przekonuje tych, kt贸rzy jej s艂uchaj膮, 偶e drog膮 do szcz臋艣cia, co wi臋cej 鈥 do 艣wi臋to艣ci 鈥 jest bycie cz艂owiekiem mi艂osiernym, wprowadzaj膮cym pok贸j, pok艂adaj膮cym sw膮 ufno艣膰 w Bogu, a nie we w艂asnej sile, cz艂owiekiem pragn膮cym sprawiedliwo艣ci, pe艂nym troski o czyste i 艂agodne serce, b臋d膮cym blisko tych, kt贸rzy si臋 smuc膮, s膮 ubodzy, pogardzani i prze艣ladowani. To zupe艂nie jak przywo艂ywana ju偶 obietnica uczty mesja艅skiej, kt贸ra wywr贸ci do g贸ry nogami porz膮dek dzisiejszego 艣wiata: biedni b臋d膮 bogaci, ostatni b臋d膮 pierwszymi, pokorni b臋d膮 na piedestale, ten, kto jest poddany pr贸bie, dozna pocieszenia, chorzy zostan膮 uzdrowieni. Pan sam b臋dzie s艂u偶y艂 tym, kt贸rzy s艂u偶yli: 鈥瀂aprawd臋, powiadam wam: przepasze si臋 i ka偶e im zasi膮艣膰 do sto艂u, a obchodz膮c, b臋dzie im us艂ugiwa艂鈥 (艁k 12,37).
Uczniowie Jezusa b臋d膮 za艣 s膮dzeni wed艂ug kryteri贸w, kt贸re pozwalaj膮 rozpozna膰 Mesjasza, zapisanych w 25. rozdziale Ewangelii wed艂ug 艣wi臋tego Mateusza, gdy Jezus m贸wi na s膮dzie ostatecznym: 鈥濨y艂em g艂odny, a dali艣cie mi je艣膰, by艂em spragniony, a dali艣cie mi pi膰, by艂em przybyszem, a przyj臋li艣cie mnie鈥︹. B贸g nie tylko 鈥瀓est z ubogimi鈥, ale uto偶samia si臋 z nimi, jest w nich obecny. Piotr Chryzolog, biskup Ravenny, w 422 roku pisa艂, 偶e trzeba nam zrozumie膰, 偶e w ubogim nagi jest ten, kt贸ry ubra艂 gwiazdy, w g艂odnym g艂贸d cierpi ten, kt贸ry nasyca wszystko, w spragnionym pragnienie odczuwa ten, kt贸ry jest 藕r贸d艂em 藕r贸de艂鈥 Kryterium s膮du jest przy tym uniwersalne: wiara zdaje si臋 schodzi膰 na dalszy plan, pozostaje tylko mi艂o艣膰. Pan Zast臋p贸w przygotowuje bowiem uczt臋 dla 鈥瀢szystkich lud贸w鈥, nie tylko dla ludu wybranego. Musimy to sobie czasem przypomina膰: B贸g nie nale偶y do nas. B贸g nie jest zawsze 鈥瀦 nami鈥, 鈥瀙o naszej stronie鈥 (czyli 鈥 nie po stronie innych), cho膰 nigdy nas nie opuszcza.
B贸g jest po stronie ubogich. Gdy wi臋c w 鈥濫vangelii Gaudium鈥 papie偶 Franciszek w tak pasjonuj膮cy spos贸b pisze o opcji na rzecz ubogich, b臋d膮cych osi膮 jego pontyfikatu, i zdaje si臋 przekonywa膰 nas, 偶e nawr贸cenie do Boga wymaga r贸wnie偶 zwr贸cenia si臋 do ubogich, m贸wi o tym, co jest sercem Ewangelii i ca艂ej Biblii. Pozostaje pytanie o to, czy my jeste艣my 鈥瀦 Bogiem鈥, 鈥瀙o Jego stronie鈥.
Tym, co si臋 koniec ko艅c贸w b臋dzie liczy膰, s膮 bowiem momenty solidarno艣ci i braterstwa 鈥 czy byli艣my z ubogimi, z kt贸rymi jest i uto偶samia si臋 B贸g.
***
Korzysta艂am z nast臋puj膮cych ksi膮偶ek:
Vincenzo Paglia, 鈥濻toria della Poverta. La rivoluzione della carita dalla radici del cristianesimo alla Chiesa di papa Francesco鈥, Wyd. Saggi Rizzoli, 2014.
Ambrogio Sperafico 鈥濪io ama I poveri鈥, Wyd. Edizioni San Paolo, 2006.
Marco Gniavi, 鈥濫logio dei poveri in un tempo in cui fanno paura鈥, Wyd. Francesco Mondadori, 2015.
***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj

***

Polecamy tak偶e:

艢wi臋ta praca, 艣wi臋ty odpoczynek

B贸g solidarny z ubogimi

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij