Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Ucieczka przed klimatem

Zmiany klimatu wbrew pozorom wcale nie wygl─ůdaj─ů jak w filmach katastroficznych ÔÇô nie dziej─ů si─Ö wszystkie naraz, bez ostrze┼╝enia, niekoniecznie wi─ů┼╝─ů si─Ö te┼╝ ze spektakularnym widokiem szalej─ůcych ┼╝ywio┼é├│w. Czasami po prostu d┼éugo nie pada deszcz, z roku na rok coraz trudniej uprawia─ç ro┼Ťliny, coraz cz─Ö┼Ťciej wysychaj─ů studnie. Czasem katastrofa spada nagle, ale najcz─Ö┼Ťciej nadgryza po kawa┼éku. Efekt jest jednak ten sam: po pewnym czasie nie da si─Ö ju┼╝ mieszka─ç tam, gdzie wcze┼Ťniej by┼é tw├│j dom.
Ucieczka przed klimatem
ilustr.: Julia Chibowska

Kalifornia p┼éonie. Ogl─ůdam nagrany z samochodu kom├│rk─ů filmik. ÔÇ×Welcome to hellÔÇŁ ÔÇô opisa┼éa go moja znajoma. Kto┼Ť podlinkowa┼é ni┼╝ej newsa o Kim Kardashian i KanyeÔÇÖu We┼Ťcie, kt├│rzy wynaj─Öli prywatnych stra┼╝ak├│w do ochrony dom├│w ich i ich najbli┼╝szych s─ůsiad├│w. ÔÇ×Tak zmiana klimatu b─Ödzie wygl─ůda┼éa w neoliberalizmieÔÇŁ ÔÇô komentuje kolega. Tylko po co ten czas przysz┼éy? W Arabii Saudyjskiej woda zala┼éa pustyni─Ö. Ogl─ůdam filmik z wielb┼é─ůdami brodz─ůcymi po p├│┼é p─Öciny w wodzie. W drugim uj─Öciu autokar zanurzony powy┼╝ej k├│┼é w br─ůzowawych falach. Na Teneryfie z kolei ewakuowano mieszka┼äc├│w i turyst├│w z nadmorskich blok├│w ze wzgl─Ödu na gigantyczne fale. Ogl─ůdam filmik, na kt├│rym ┼Ťciana wody uderza w balkony, zmywaj─ůc barierki, kwiatki i sk┼éadane krzes┼éa. Potem z hukiem zalewa pla┼╝─Ö ÔÇô pewnie zwykle pe┼én─ů opalaj─ůcych si─Ö wycieczkowicz├│w.

Wikipedia twierdzi, ┼╝e ewakuacja to ÔÇ×zorganizowane przemieszczenie ludzi, czasem wraz z dobytkiem, z miejsca, w kt├│rym wyst─Öpuje zagro┼╝enie, na obszar bezpiecznyÔÇŁ. A co je┼Ťli nied┼éugo nie b─Ödzie obszar├│w bezpiecznych? Dok─ůd ewakuujemy si─Ö, kiedy nawet w Bieszczadach zabraknie wody? Czytam w Wyborczej wywiad z profesorem Malinowskim, kt├│ry bardzo m─ůdrze m├│wi o tym, ┼╝e ÔÇ×je┼╝eli nie przestaniemy emitowa─ç dwutlenku w─Ögla, to zap┼éacimy wszystkimÔÇŁ. Wszyscy zap┼éacimy, niekt├│rzy ju┼╝ p┼éac─ů.

Kr├│liki do┼Ťwiadczalne ┼Ťwiata

Na pocz─ůtku 2018 roku wydawa┼éo si─Ö, ┼╝e w Kapsztadzie zabraknie wody. W┼éadze miasta og┼éosi┼éy, ┼╝e w kwietniu nast─ůpi ÔÇ×Day ZeroÔÇŁ ÔÇô moment, w kt├│rym woda w kranach po prostu przestanie p┼éyn─ů─ç, a mieszka┼äcy zamiast korzysta─ç z w┼éasnych ┼éazienek zaproszeni zostan─ů do wsp├│lnych studni. Zu┼╝ycie wody na osob─Ö musia┼éo spa┼Ť─ç wi─Öc do 50 litr├│w na dzie┼ä ÔÇô prysznic w minut─Ö, wod─Ö spuszcza─ç raz dziennie ÔÇô a na domostwa, kt├│re przekracza┼éy swoj─ů dzienn─ů racj─Ö, nak┼éadano surowe grzywny. Po kilku miesi─ůcach kryzys min─ů┼é, w czerwcu Kapsztad og┼éosi┼é, ┼╝e do ÔÇ×Day ZeroÔÇŁ prawdopodobnie nie dojdzie a┼╝ do ko┼äca 2019 roku. Wielkie zwyci─Östwo kapsztadczyk├│w nie jest jednak happy endem. Dyrektorka South African Tourism, rz─ůdowej agencji turystycznej, nazwa┼éa Kapsztad ÔÇ×kr├│likiem do┼Ťwiadczalnym reszty ┼ŤwiataÔÇŁ ÔÇô to od niego mo┼╝na uczy─ç si─Ö, jak przetrwa─ç wodny kryzys. Taka lekcja by┼éa nam bardzo potrzebna, bo kryzys├│w z pewno┼Ťci─ů b─Ödzie wi─Öcej.

W Bangladeszu na przyk┼éad problemem jest nie brak, a nadmiar wody. Pa┼ästwo po┼éo┼╝one w Delcie Gangesu, w kt├│rym prawie jedna trzecia ludzi mieszka na wybrze┼╝u, do┼Ťwiadcza coraz cz─Östszych powodzi, a poziom wody podnosi si─Ö tam najszybciej na ┼Ťwiecie, siej─ůc spustoszenie. W ostatnich latach coraz cz─Östsze s─ů tak┼╝e cyklony, a tysi─ůce hektar├│w ziemi znikaj─ů pod wp┼éywem erozji rzecznej. Jednocze┼Ťnie Bangladesz do┼Ťwiadcza r├│wnie┼╝ problem├│w zwi─ůzanych z ograniczon─ů dost─Öpno┼Ťci─ů s┼éodkiej wody, poniewa┼╝ wraz z podnoszeniem si─Ö poziomu morza coraz wi─Öcej zbiornik├│w wodnych ulega zasoleniu. Codziennie tysi─ůce ludzi przyje┼╝d┼╝aj─ů do i tak przeludnionej ju┼╝ stolicy kraju, by szuka─ç tam schronienia.

Tymczasem Kiribati od lat grozi znikni─Öcie pod wod─ů. Dla 33 wyspy na Pacyfiku, kt├│re sk┼éadaj─ů si─Ö na to pa┼ästwo i kt├│rych wysoko┼Ť─ç w wi─Ökszo┼Ťci nie przekracza dw├│ch metr├│w nad poziomem morza, zmiany klimatu to ju┼╝ dzi┼Ť by─ç albo nie by─ç. W 2014 roku prezydent Anote Tong kupi┼é od Ko┼Ťcio┼éa Anglii ziemi─Ö na Fid┼╝i, m├│wi─ůc, ┼╝e ma nadziej─Ö nie przesiedla─ç wszystkich obywateli, ale zrobi to, je┼Ťli zajdzie taka potrzeba. W 1990 roku (sic!) za┼éo┼╝ona zosta┼éa koalicja 44 pa┼ästw najbardziej do┼Ťwiadczaj─ůcych zmian klimatu, Sojusz Ma┼éych Pa┼ästw Wyspiarskich (Alliance of Small Island States, AOSIS), kt├│rego celem jest bezpo┼Ťrednia reprezentacja i negocjacje z ONZ. Opr├│cz Kiribati najbardziej zagro┼╝one zatoni─Öciem s─ů Malediwy i Tuvalu ÔÇô co roku trac─ů one kolejne ┼║r├│d┼éa wody pitnej, do┼Ťwiadczaj─ů post─Öpuj─ůcej erozji linii brzegowej i wydaj─ů ogromne sumy na budowanie falochron├│w. W sieci znale┼║─ç mo┼╝na artyku┼é z ÔÇ×Du┼╝ego FormatuÔÇŁ z dat─ů 16 grudnia 2008 ÔÇô wypowiada si─Ö w nim Amjad Abdull, malediwski specjalista ds. zmian klimatycznych: ÔÇ×Domy stoj─ů coraz bli┼╝ej wody, niekt├│re kilka st├│p od brzegu lub na palach do po┼éowy w oceanie. Kiedy jest wysoki przyp┼éyw, wiele wysepek ocean zalewa ca┼ékowicie. Wp┼éywa z jednej strony wyspy i wyp┼éywa z drugiej. Nie budujemy nowych dom├│w, szk├│┼é, szpitali, bo jak inwestowa─ç w cokolwiek, je┼Ťli za chwil─Ö mo┼╝e to zniszczy─ç wodaÔÇŁ.

Kto┼Ť emituje, kto┼Ť migruje

Zmiany klimatu wbrew pozorom wcale nie wygl─ůdaj─ů jak w filmach katastroficznych ÔÇô przede wszystkim nie dziej─ů si─Ö wszystkie na raz, bez ostrze┼╝enia, niekoniecznie wi─ů┼╝─ů si─Ö te┼╝ ze spektakularnym widokiem szalej─ůcych ┼╝ywio┼é├│w. Czasami po prostu d┼éugo nie pada deszcz, z roku na rok coraz trudniej uprawia─ç ro┼Ťliny, coraz cz─Ö┼Ťciej wysychaj─ů studnie. Czasami huragan, kt├│ry zdarza┼é si─Ö od czasu do czasu, przychodzi cz─Östszy i silniejszy ni┼╝ zwykle i za kt├│rym┼Ť razem niszczy tw├│j dom. Czasem ca┼éy tw├│j dobytek i ca┼é─ů okolic─Ö zalewa woda, a czasem pali po┼╝ar. Czasem katastrofa spada nagle, ale najcz─Ö┼Ťciej nadgryza po kawa┼éku. Z roku na rok, z miesi─ůca na miesi─ůc. Efekt jest jednak ten sam: po pewnym czasie nie da si─Ö ju┼╝ mieszka─ç tam, gdzie wcze┼Ťniej by┼é tw├│j dom. Chocia┼╝ przez lata udawa┼éo ci si─Ö dostosowywa─ç do coraz bardziej ekstremalnych warunk├│w, przychodzi czas, gdy ┼╝eby prze┼╝y─ç, musisz ruszy─ç w drog─Ö.

Wed┼éug danych International Displacement Monitoring Centre w 2017 roku katastrofy zwi─ůzane z ekstremalnymi warunkami pogodowymi spowodowa┼éy migracj─Ö 18,8 milion├│w ludzi ÔÇô dane te dotycz─ů za┼Ť tylko migracji wewn─Ötrznych, to znaczy tych w granicach kraju, i nie obejmuj─ů migracji powodowanych powolnymi zmianami, takimi jak susza. Zgodnie z przewidywaniami Banku ┼Üwiatowego do 2050 roku 143 miliony ludzi z obszar├│w Afryk Subsaharyjskiej, po┼éudniowej Azji i Ameryki ┼üaci┼äskiej b─Öd─ů migrowa─ç w granicach swoich pa┼ästw z powodu globalnego ocieplenia. Od 2008 roku ┼Ťrednio 41 os├│b na minut─Ö (sic!) opuszcza dotychczasowe miejsce zamieszkania ze wzgl─Ödu na zagro┼╝enie warunkami pogodowymi i katastrofy naturalne, nasilaj─ůce si─Ö wraz ze zmianami klimatu. W raporcie ÔÇ×Beyond BordersÔÇŁ opublikowanym w 2017 roku przez Environmental Justice Foundation czytamy: ÔÇ×Liczba katastrof naturalnych zwi─ůzanych z pogod─ů wzros┼éa od 1980 roku na wszystkich kontynentach. Mi─Ödzy rokiem 1970 a 2012 mia┼éo miejsce 8┬á835 katastrof, z czego 3┬á496 mi─Ödzy 2001 a 2010 rokiem. Ponad po┼éowa z nich mia┼éa zwi─ůzek z rytmem opad├│w, a zar├│wno powodzie, jak i susze s─ů coraz cz─Östsze w wielu miejscach na ┼ŤwiecieÔÇŁ.

Jednocze┼Ťnie 99 procent (sic!) zgon├│w spowodowanych katastrofami zwi─ůzanymi z pogod─ů wyst─Öpuje w tak zwanych ÔÇ×najmniej rozwini─ÖtychÔÇŁ krajach, kt├│re odpowiadaj─ů za niewielki procent emisji dwutlenku w─Ögla do atmosfery. Bogatsza po┼éowa ┼Ťwiata odpowiedzialna jest za 86 procent ca┼ékowitej powodowanej przez ludzi emisji, a najbiedniejsze pa┼ästwa, w kt├│rych mieszka 9 procent populacji, emituj─ů zaledwie 0,5 procenta CO2. Wed┼éug bada┼ä Our World In Data z pa┼║dziernika 2018 roku ┼Ťrednia emisja przypadaj─ůca na mieszka┼äca jest w Ameryce P├│┼énocnej 17 razy wy┼╝sza ni┼╝ w Afryce.

Niczym nowym nie jest informacja, ┼╝e cen─Ö za dzia┼éania najbogatszych p┼éac─ů najbiedniejsi ÔÇô kwestia zmian klimatycznych nie jest tu ┼╝adnym wyj─ůtkiem. Najwi─Öksi truciciele atmosfery tak┼╝e nie pozostaj─ů jednak bezkarni, co wida─ç cho─çby na przyk┼éadzie Stan├│w Zjednoczonych. Wspomniane wcze┼Ťniej po┼╝ary trawi─ůce Kaliforni─Ö czy powodzie i huragany w Luizjanie ju┼╝ dzi┼Ť przyczyniaj─ů si─Ö do masowych migracji na terenie kraju, kt├│re z kolei stanowi─ů realny problem dla w┼éadz. S─Ök w tym, ┼╝e migrantom z Kalifornii mo┼╝na zapewni─ç przestrze┼ä do ┼╝ycia w obr─Öbie ich pa┼ästwa, czasami kilkadziesi─ůt kilometr├│w od dotychczasowego miejsca zamieszkania. Gorzej z tymi, kt├│rych pa┼ästwa na przyk┼éad przestan─ů istnie─ç. Cho─ç zapewne wszyscy zgodzimy si─Ö, ┼╝e nale┼╝a┼éaby im si─Ö mi─Ödzynarodowa ochrona, de facto nie istniej─ů paragrafy, kt├│re (nawet w teorii!) mog┼éyby zapewni─ç im bezpiecze┼ästwo.

Gor─ůcy ziemniak prawa

Definicja uchod┼║cy z Konwencji Genewskiej stanowi zamkni─Öty katalog przes┼éanek, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e powinno si─Ö udzieli─ç danej osobie ochrony. S─ů to mianowicie: prze┼Ťladowanie z powodu rasy, religii, narodowo┼Ťci, przynale┼╝no┼Ťci do okre┼Ťlonej grupy spo┼éecznej lub z powodu przekona┼ä politycznych. Ani s┼éowa wi─Öc o zagro┼╝eniu ekstremalnymi warunkami pogodowymi, nara┼╝eniu zdrowia lub ┼╝ycia przez susz─Ö, pow├│d┼║ czy po┼╝ar, niemo┼╝liwo┼Ťci zdobycia po┼╝ywienia, braku wody pitnej, nie wspominaj─ůc nawet o znikni─Öciu dotychczasowego miejsca zamieszkania pod podnosz─ůcym sw├│j poziom morzem.

Z jednej strony jasne jest, ┼╝e skoro Konwencja powstawa┼éa w roku 1951, kiedy nie by┼éo jeszcze wiadomo, jakie problemy wi─ů┼╝─ů si─Ö z globalnym ociepleniem, nie mog┼éa uwzgl─Ödni─ç w swoich zapisach rozpoznanych p├│┼║niej zagro┼╝e┼ä. Z drugiej strony, mo┼╝na zada─ç sobie pytanie, dlaczego w dalszym ci─ůgu nie istniej─ů przepisy, kt├│re odpowiada┼éyby na pog┼é─Öbiaj─ůcy si─Ö kryzys klimatyczny, chocia┼╝ domagaj─ů si─Ö ich niekt├│re organizacje pozarz─ůdowe, na przyk┼éad Environmental Justice Foundation. Wyja┼Ťnie┼ä bierno┼Ťci decydent├│w jest jednak a┼╝ nazbyt wiele.

Pierwszym, by─ç mo┼╝e najoczywistszym, problemem jest poziom debaty publicznej wok├│┼é zmian klimatu. Jak dobitnie wida─ç to na przyk┼éadzie ustale┼ä z COP24 w Katowicach, politycy i polityczki nie maj─ů gotowo┼Ťci na powa┼╝ne potraktowanie wyzwa┼ä, kt├│re stoj─ů przed nami w zwi─ůzku z globalnym ociepleniem. Je┼Ťli mowy nie mo┼╝e by─ç nawet o wywi─ůzaniu si─Ö przez pa┼ästwa bogatej P├│┼énocy z ÔÇô i tak skromnych ÔÇô zobowi─ůza┼ä co do ograniczenia emisji dwutlenku w─Ögla, naiwno┼Ťci─ů by┼éoby wierzy─ç w realne zaanga┼╝owanie na rzecz migrant├│w klimatycznych.

Drug─ů powa┼╝n─ů przeszkod─ů dla zmian prawa mi─Ödzynarodowego jest delikatny charakter wszelkich tego typu ustale┼ä, zw┼éaszcza w czasach zawieruchy politycznej, jaka z pewno┼Ťci─ů czeka nas w zwi─ůzku z nieprzewidywalnym rozwojem kryzysu klimatycznego i migracyjnego. Ustalenia ONZ odno┼Ťnie ochrony uchod┼║c├│w mo┼╝na por├│wna─ç do domku z kart, kt├│ry cudem trzyma si─Ö na dr┼╝─ůcym stoliku. Jego rozbudowa mog┼éaby sko┼äczy─ç si─Ö kompletn─ů katastrof─ů, a nawet gdyby nie mia┼éo si─Ö tak sta─ç, rozmowy i procesy legislacyjne zaj─Ö┼éyby o wiele wi─Öcej czasu, ni┼╝ obecnie go mamy.

Dop├│ki mo┼╝na wi─Öc kr├│tkowzrocznie zamiata─ç pod dywan problem klimatycznej migracji, op┼éaca si─Ö to robi─ç. Jak? Na przyk┼éad rozmywaj─ůc granic─Ö pomi─Ödzy przymusem a wyborem, a wi─Öc mi─Ödzy uchod┼║c─ů a migrantem ekonomicznym. Decydenci z bogatej P├│┼énocy nie s─ů skorzy rozci─ůga─ç kategorii uchod┼║cy na osoby, kt├│re przy odrobinie z┼éej woli uzna─ç mo┼╝na za migrant├│w ekonomicznych, czyli takich, kt├│rzy nie s─ů zmuszeni migrowa─ç, a jedynie chc─ů szuka─ç lepszych warunk├│w do ┼╝ycia. Traktowanie w ten spos├│b ludzi, kt├│rzy migruj─ů ze wzgl─Ödu na niebezpieczne lub wr─Öcz uniemo┼╝liwiaj─ůce prze┼╝ycie warunki w dotychczasowym miejscu zamieszkania, jest sprytnym zabiegiem, znanym dobrze z prawicowej retoryki, kt├│ry pozwala na odm├│wienie pomocy prosz─ůcym o azyl.

Jak d┼éugo b─Ödzie mo┼╝na tak dzia┼éa─ç ÔÇô nie wiadomo. Jednak paradoksalnie im gorzej b─Ödzie si─Ö dzia┼éo w krajach Globalnego Po┼éudnia, tym mniej b─Ödzie si─Ö tym przejmowa─ç Globalna P├│┼énoc, poniewa┼╝ i u nas problem├│w nie b─Ödzie brakowa┼éo. Wraz z nabrzmiewaniem naszych w┼éasnych lokalnych napi─Ö─ç klimatycznych, coraz mniej ch─Ötnie b─Ödziemy przecie┼╝ troszczy─ç si─Ö o ÔÇ×obcychÔÇŁ. Kiedy Europa czy Ameryka P├│┼énocna na powa┼╝nie zaczn─ů martwi─ç si─Ö zagro┼╝eniem brakiem pitnej wody, tym bardziej nie po┼Ťwi─Öc─ů uwagi ton─ůcym i umieraj─ůcym z pragnienia po drugiej stronie globu. Life is life.

Lewak dał imiona uchodźcom

Ponurego obrazu przysz┼éo┼Ťci migracji klimatycznej dope┼énia jednak refleksja nad tym, jak w praktyce wygl─ůdaj─ů b─Öd─ůce dzi┼Ť w mocy przepisy. W ostatnich latach bacznie obserwowali┼Ťmy przecie┼╝, jak dzia┼éa pomoc dla tych, kt├│rzy wedle wszelkich standard├│w prawa mi─Ödzynarodowego powinni zosta─ç obj─Öci ochron─ů. Fatalne warunki w obozach dla uchod┼║c├│w w Grecji, tysi─ůce ton─ůcych w Morzu ┼Ür├│dziemnym, kl─Öska programu relokacyjnego, zamykanie granic przez Turcj─Ö czy Macedoni─Ö ÔÇô taka rzeczywisto┼Ť─ç okaza┼éa si─Ö kry─ç za Konwencj─ů Genewsk─ů. Nawet gdyby istnia┼éa wi─Öc szansa na wprowadzenie praw obejmuj─ůcych ochron─ů migrant├│w klimatycznych, naiwno┼Ťci─ů by┼éaby nadzieja na efektywnie dzia┼éaj─ůce mechanizmy.

Warto mie─ç na uwadze r├│wnie┼╝ kolejny punkt zapalny, czyli nastroje antyimigranckie i rosn─ůc─ů fal─Ö ksenofobii w krajach zachodnich, zr─Öcznie wykorzystywane zreszt─ů przez polityk├│w (o czym wielokrotnie pisali┼Ťmy na naszych ┼éamach ÔÇô na przyk┼éad w 34. numerze ÔÇ×KontaktuÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×┼Üwi─Öty gniewÔÇŁ). Sprawa nie b─Ödzie si─Ö mia┼éa inaczej z osobami szukaj─ůcymi schronienia przed ekstremaln─ů pogod─ů czy katastrofami naturalnymi, co na anegdotycznych przyk┼éadach wida─ç ju┼╝ dzi┼Ť. We┼║my jeden z pierwszych wynik├│w, jakie daje wyszukanie has┼éa ÔÇ×migranci klimatyczniÔÇŁ. Jest to wpis ze strony nczas.com, kt├│rego tytu┼é brzmi: ÔÇ×Wymy┼Ťlili nowy rodzaj uchod┼║c├│w. Mo┼╝e by─ç ich a┼╝ 200 milion├│wÔÇŁ. Po lekturze kr├│tkiej notki i komentarzy mo┼╝na doj┼Ť─ç do wniosku, ┼╝e bez nazwania problemu, problemu po prostu by nie by┼éo. Adam da┼é imiona zwierz─Ötom, a lewak da┼é imiona uchod┼║com ÔÇô i po co? Lapidarnie podsumowuje zreszt─ů t─Ö kwesti─Ö u┼╝ytkownik Kemik89, kt├│ry w swoim komentarzu pisze: ÔÇ×Jak dzia┼éa Lewactwo ÔÇô Do wczoraj nie by┼éo czego┼Ť takiego jak uchod┼║ca klimatyczny i wszyscy jako┼Ť sobie radzili, teraz powsta┼éo Okre┼Ťlenie Uchod┼║ca Klimatyczny i b─Ödzie ich jakie┼Ť 200 milion├│w na ┼ŤwiecieÔÇŽÔÇŁ (pisownia oryginalna). Zaiste ÔÇô jako┼Ť sobie przecie┼╝ radzimy.

Bez spo┼éecznej gotowo┼Ťci na przyj─Öcie wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ťci za globalne procesy nie b─Ödziemy mogli prowadzi─ç powa┼╝nej polityki migracyjnej. Pokazali┼Ťmy to ju┼╝ w zwi─ůzku z wojn─ů domow─ů w Syrii, kt├│ra ÔÇô nota bene ÔÇô r├│wnie┼╝ spowodowana by┼éa w pewnym stopniu zmianami klimatu. Susza, ograniczony dost─Öp do wody pitnej i ┼╝ywno┼Ťci, a w konsekwencji migracje ludno┼Ťci z teren├│w rolniczych doprowadzi┼éy tam do napi─Ö─ç i mia┼éy wp┼éyw na wybuch konfliktu. Warto pami─Öta─ç o tym, dyskutuj─ůc o mi─Ödzynarodowej pomocy i odpowiedzialno┼Ťci.

*

Jak b─Ödzie wygl─ůda─ç przysz┼éo┼Ť─ç, oczywi┼Ťcie nie wiemy. Trudno przewidzie─ç, ile os├│b migrowa─ç b─Ödzie w granicach swoich pa┼ästw, jeszcze trudniej ÔÇô ile poza nie. Osobnym problemem pozostaje podzielenie tych os├│b na migrant├│w klimatycznych i innych. Jednak ju┼╝ na poziomie pierwszych przewidywa┼ä natrafiamy na trudno┼Ťci, poniewa┼╝ zgodnie z opublikowanym w pa┼║dzierniku tego roku przez IPCC (International Panel for Climate Change) raportem mamy jedynie dwana┼Ťcie lat na zatrzymanie globalnego ocieplenia na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza. Je┼Ťli tak si─Ö nie stanie (a taki scenariusz wydaje si─Ö obecnie najbardziej prawdopodobny), przekroczymy punkt krytyczny, za kt├│rym sprawy wymkn─ů nam si─Ö spod kontroli. Trudno wi─Öc nawet szacowa─ç, ile os├│b, sk─ůd i kiedy b─Ödzie migrowa─ç w poszukiwaniu zdatnych do ┼╝ycia miejsc (a takich b─Ödzie zbyt ma┼éo). Mo┼╝e i tak zginiemy wi─Öc wszyscy, a mo┼╝e tylko ci najbiedniejsi, kt├│rzy nie sprostali prawom kapitalistycznego darwinizmu? A mo┼╝e rozpylimy w atmosferze ch┼éodz─ůcy gaz i dalej b─Ödziemy ┼╝yli w naszym nier├│wnym ┼Ťwiatku, ciesz─ůc si─Ö, ┼╝e kolejny raz pieni─ůdze z Doliny Krzemowej uchroni┼éy nas od katastrofy, do kt├│rej mi─Ödzy innymi one same wcze┼Ťniej nas doprowadzi┼éy.

*

Za wsparcie w procesie tw├│rczym serdecznie dzi─Ökuj─Ö Hani Frejlak oraz Joannie Mazur.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś