Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Trzy lekcje skutecznej mobilizacji po roku ulicznej polityki

Zar贸wno spadaj膮ce akcje spo艂eczne KOD-u, jak i sukces OSK maj膮 swoje uzasadnienie w fundamentach strategii komunikacyjnych obu platform. Oto trzy lekcje o tym, jak skutecznie sia膰 ideowe ziarno, by m贸c chlubi膰 si臋 widokiem tysi臋cy os贸b wyprowadzonych na ulice polskich miast i miasteczek.

ilustr.: Marta Zawierucha

ilustr.: Marta Zawierucha


Kilka tygodni temu Timothy Snyder podzieli艂 si臋 na Facebooku dwudziestoma zasadami dotycz膮cymi politycznego zaanga偶owania, kt贸rych uczy nas historia poprzedniego wieku. W艣r贸d porad, odnosz膮cych si臋 do po偶膮danych postaw w obliczu ustroj贸w coraz bardziej oddalaj膮cych si臋 od idea艂贸w rz膮d贸w prawa, znalaz艂o si臋 wskazanie g艂osz膮ce: 鈥濶ie dawaj upustu swoim emocjom na fotelu przed komputerem, wyjd藕 na ulic臋, maszeruj鈥. To rada, za kt贸r膮 widoczna cz臋艣膰 Polak贸w pod膮偶a intuicyjnie od kilkunastu miesi臋cy. Podczas gdy rok 2016 przyni贸s艂 bezwzgl臋dn膮 blokad臋 prawnych mechanizm贸w kompromisu legislacyjnego (wys艂uchanie publiczne, debata parlamentarna i tak dalej) na niespotykan膮 dot膮d skal臋, sposobem wyra偶ania negatywnych emocji spo艂ecznych sta艂y si臋 oddolne ruchy, daj膮ce wyraz swoim pogl膮dom.
Uliczne marsze nie bior膮 si臋 jednak znik膮d 鈥 zawsze kto艣 alarmuje o potencjalnym zagro偶eniu, kto艣 nadaje koncyliacyjny lub pe艂en sprzeciwu ton postulatom demonstracji, a偶 w ko艅cu kto艣 zbiera polityczny kapita艂 maszeruj膮cych t艂um贸w i sprzeciwiaj膮cych si臋 aktywist贸w. Cho膰 do roli lidera polskiej ulicznej opozycji stara si臋 aspirowa膰 Mateusz Kijowski z armi膮 zwolennik贸w Komitetu Obrony Demokracji, dotychczas najwi臋ksz膮 mas臋 krytyczn膮 i wymierny skutek uda艂o si臋 osi膮gn膮膰 Og贸lnopolskiemu Strajkowi Kobiet z akcj膮 #CzarnyPoniedzia艂ek.
Zar贸wno spadaj膮ce akcje spo艂eczne KOD-u, jak i sukces OSK maj膮 swoje uzasadnienie w fundamentach strategii komunikacyjnych obu platform. Oto trzy lekcje o tym, jak skutecznie sia膰 ideowe ziarno, by m贸c chlubi膰 si臋 widokiem tysi臋cy os贸b wyprowadzonych na ulice polskich miast i miasteczek.
Lekcja 1: Sp艂aw partyjne zaplecza
W ostatnich latach coraz wi臋cej rozumiemy ze zmian struktur w艂adzy we wsp贸艂czesnych spo艂ecze艅stwach. W艣r贸d najbardziej o艣wieconych autor贸w znajdziemy Mois茅sa Na铆ma, autora 鈥濳o艅ca w艂adzy鈥, czy ameryka艅skich praktyk贸w budowania ruch贸w spo艂ecznych, Jeremy鈥檈go Heimansa i Henry鈥檈go Timmsa, promuj膮cych koncepcj臋 鈥瀗owej w艂adzy鈥 i 鈥瀞tarej w艂adzy鈥.
Badacze zwracaj膮 uwag臋 na rosn膮ce znaczenie specyficznego typu byt贸w politycznych 鈥 coraz wi臋kszy wp艂yw na nasz膮 rzeczywisto艣膰 zyskuj膮 rozproszone, oddolne ruchy, charakteryzuj膮ce si臋 zdecentralizowanym zarz膮dzaniem, otwarto艣ci膮, kreatywn膮 partycypacj膮 i sprzeciwem wobec wektora 鈥瀦 g贸ry w d贸艂鈥. Patrz膮c na wydarzenia ostatnich miesi臋cy, trudno odm贸wi膰 im racji 鈥 zu偶ytym truizmem b臋dzie przypomnienie, 偶e antyelitystyczny, oddolny g艂os doprowadzi艂 do wynik贸w referendum w sprawie Brexitu, w ameryka艅skich wyborach przyczyni艂 si臋 do rozwini臋cia 偶agli przez kampanie Sandersa i Trumpa, a poparcie establishmentu wedle wielu analiz okaza艂o si臋 poca艂unkiem 艣mierci dla Hillary Clinton.
Do tego samego poci膮gu ideowego wsiadaj膮 dziewczyny z Og贸lnopolskiego Strajku Kobiet. 殴r贸de艂 ich protestu jest wiele: prowokacyjne wezwanie do strajku Krystyny Jandy, wyznaczenie terminu strajku podczas manifestacji we Wroc艂awiu przez jego p贸藕niejsz膮 liderk臋 Mart臋 Lempart czy akcja Partii Razem pod hasztagiem #CzarnyProtest. Czy trudno艣ci z ustaleniem g艂贸wnego bod藕ca s膮 przeszkod膮 w koordynacji akcji? Wr臋cz przeciwnie 鈥撀爂warantuj膮 one faktycznie spo艂eczny, a nie polityczny charakter protestu. Organizatorki w swojej politycznej intuicji na tym nie poprzestaj膮 鈥 unikaj膮 centralizacji dzia艂a艅 i obieraj膮 form臋 zarz膮dzania deleguj膮c膮 wi臋kszo艣膰 zada艅 i decyzji dotycz膮cych formy strajku do lokalnych dzia艂aczek. Nie boj膮 si臋 narzuci膰 zasady 鈥炁糰dnych logotyp贸w!鈥, kt贸ra zabrania wykorzystywania w prote艣cie partyjnych flag, przypinek czy hase艂. Tym samym potwierdzaj膮, 偶e s膮 ruchem w nurcie 鈥瀗owej w艂adzy鈥 z szybk膮 organizacj膮, zjednoczeniem si臋 w jednej sprawie i atmosfer膮 radykalnego 鈥瀌o-it-yourself鈥.
Czy偶 nie kontrastuje to z duchem Komitetu Obrony Demokracji? Kijowski buduje sw贸j ruch na bazie kilku ogranych chwyt贸w z podr臋cznik贸w politycznego marketingu: puszcza cynk do lokalnych siedzib partii, podstawia oblepione partyjnym logotypem autobusy zwo偶膮ce manifestant贸w do stolicy, wymy艣la hasztag i wrzuca go w przekazie dnia do polityk贸w opozycyjnych partii. Spo艂eczno艣膰 KOD-u, natychmiast po powstaniu facebookowej grupy, witana jest ok艂adkow膮 stron膮 w 鈥濭azecie Wyborczej鈥, twarzami wydarze艅 zostaj膮 zawodowi politycy i ci臋偶ko jest nie wyczu膰 widma wisz膮cej wewn膮trz organizacji walki o w艂adz臋 i partyjnych przepychanek.
Lekcja 2: Z kim dzia艂a膰 w Internecie
Badanie politycznego pulsu Internetu jak zwykle sprawia problemy nawet progresywnym badaczom 鈥 dekad臋 temu zaskakiwali nas zamaskowani cz艂onkowie 鈥濧nonymous鈥 na ulicach ca艂ego 艣wiata, dzi艣 po ameryka艅skich wyborach komentator贸w rozgrzewa dyskusja o ch艂opcach alt-rightowcach.
Nie trzeba si臋ga膰 jednak w tak g艂臋bokie podziemia sieci, by dostrzec owoce otwartej filozofii my艣lenia o mobilizacji ruchu spo艂ecznego. To ona pozwoli艂a OSK na skuteczniejsze dotarcie do zainteresowanych protestem, co znalaz艂o odbicie zar贸wno w realnym, jak i internetowym zaanga偶owaniu. Po pierwsze i najwa偶niejsze, granice identyfikacji z protestem nie zosta艂y ograniczone przez ugruntowane linie podzia艂贸w politycznych. Inkluzywna forma strajku pozwoli艂a na odseparowanie udzia艂u w akcji od konieczno艣ci deklaracji partyjnej i akceptacji dla systemu politycznego w og贸le. Po drugie, pozwoli艂a na w艂膮czenie w bie偶膮c膮 dyskusj臋 polityczn膮 os贸b dotychczas niezaanga偶owanych w kwestie spo艂eczne.
Jako przyk艂ad niech pos艂u偶y tu obalenie przez #CzarnyPoniedzia艂ek聽mitu polskiej spo艂eczno艣ci twitterowej jako zamkni臋tego kr臋gu dziennikarzy i politycznych geek贸w. Koordynatorki social medi贸w w pozytywistycznej misji obra艂y sobie za cel wychwycenie nastroj贸w i prac臋 u podstaw z nastoletni膮 publiczno艣ci膮 portalu, korzystaj膮c膮 z niego g艂贸wnie w celu 艣ledzenia informacji o zagranicznych bohaterach kultury popularnej. Strategia bombardowania w popieraj膮ce protest licealistki gratulacyjnymi gifami, 艂膮czonymi z konkretn膮 wiedz膮, przynios艂a nadspodziewane efekty, pozwalaj膮ce uprawomocni膰 tez臋 o liberalno-lewicowej wra偶liwo艣ci m艂odych kobiet, wykluwaj膮cej si臋 w cieniu szeroko udokumentowanego skr臋tu m臋skiej m艂odzie偶y w stron臋 antysystemowej prawicy. Warto doda膰, 偶e owe niespodziewane efekty objawi艂y si臋 r贸wnie偶 poza przestrzeni膮 Internetu. Wystarczy wspomnie膰 inspiruj膮ce wyst膮pienia szesnastoletnich aktywistek聽czy zaanga偶owanie licealistek i licealist贸w, kt贸rzy t艂umnie pozowali przed szko艂ami, rami臋 w rami臋 z ubranymi na czarno nauczycielami.
Lekcja 3: Temat? Prosto i do celu
Finalnym, lecz by膰 mo偶e najwa偶niejszym komponentem powodzenia Og贸lnopolskiego Strajku Kobiet jest realno艣膰 i namacalno艣膰 istoty praw reprodukcyjnych dla szerokiej publiczno艣ci. Ruchy na rzecz obrony Trybuna艂u Konstytucyjnego czy wsparcia dla Lecha Wa艂臋sy w obliczu insynuacji IPN wymaga艂y zar贸wno szerokiej wiedzy, zwi膮zanej z ustrojem kraju, jak i umiej臋tno艣ci uto偶samienia si臋 z przedstawicielem ciesz膮cej si臋 coraz mniejsz膮 estym膮 politycznej elity. Wprost przeciwnie wygl膮da sytuacja w przypadku protest贸w w sprawach charakteryzuj膮cych si臋 wysokim 艂adunkiem emocjonalnym (poruszaj膮cym kwestie ci膮偶y, niepe艂nosprawno艣ci, wychowania). To tematy dotykaj膮ce codzienno艣ci polskich rodzin. Brak wra偶liwo艣ci w sprawach reprodukcyjnych z ka偶dym kolejnym krokiem PiS okazywa艂 si臋 tematem-samograjem, poruszaj膮cym kolejne fale spo艂ecznego oburzenia silniej ni偶 najbrutalniejszy atak na organizacje pozarz膮dowe czy prawne intrygi wok贸艂 Trybuna艂u Konstytucyjnego.
***
Po roku aktywistycznego 艣witu w Polsce trudno nie zauwa偶y膰, 偶e nie jeste艣my jedynym rozczarowanym instytucjami krajem, w kt贸rym ruchy uliczne zyskuj膮 na znaczeniu 鈥 ostatni miesi膮c przyni贸s艂 nam t艂umy m艂odzie偶y oprotestowuj膮ce wyniki wybor贸w w USA, milion obywateli Korei Po艂udniowej domagaj膮cych si臋 opuszczenia stanowiska przez prezydent Park czy inspirowany dzia艂aniami polskich aktywistek Mi臋dzynarodowy Strajk Kobiet. Czas poka偶e, czy dynamizm, b臋d膮cy g艂贸wn膮 si艂膮 tych ruch贸w, ostanie si臋 w procesach dalszej formalizacji, a p艂ynno艣膰 nie sprowadzi ich dziedzictwa do efektownych, ale kr贸tkotrwa艂ych dzia艂a艅.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij