Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Trammer: Pi臋kna katastrofa

Kolej jest zintegrowanym organizmem w kt贸rym likwidacja jednego po艂膮czenia wp艂ywa na kondycj臋 ca艂ego systemu. Likwidacja jednej czwartej po艂膮cze艅 zmniejszy艂a liczb臋 pasa偶er贸w o trzy czwarte.

foto: Tomek Kaczor


Gdy wytniemy jeden poci膮g z rozk艂adu, znikaj膮 nam nie tylko pasa偶erowie z tego jednego sk艂adu, ale tak偶e z poci膮g贸w, do kt贸rych mo偶na by艂o si臋 przesi膮艣膰 z tego zlikwidowanego ju偶 poci膮gu. Upadek kolei prowadzi do ruiny spo艂ecznej.
Z Karolem Trammerem, wydawc膮 pisma 鈥瀂 biegiem szyn鈥 rozmawia Mateusz Luft.
 
Wol臋 podr贸偶owa膰 kolej膮 ni偶 autobusem. Niestety, nie przypominam sobie, abym w ostatnim czasie dojecha艂 poci膮giem do mniejszej miejscowo艣ci.
Mi臋dzy innymi z tego powodu rozpocz膮艂em wydawanie mojego pisma. Gdy zaczyna艂em jedena艣cie lat temu, jednym z og贸lnych postulat贸w 鈥瀂BS鈥 by艂 protest przeciwko obecnej polityce reformowania kolei. Nie chcia艂em, aby wiele spraw pozosta艂o bez publicznej krytyki. W tamtym czasie w艂adze kolei wychodzi艂y z za艂o偶enia, 偶e nale偶y likwidowa膰 po艂膮czenia, aby ca艂a sie膰 by艂a bli偶sza rentowno艣ci. Uznawano, 偶e nale偶y wyci膮膰 cz臋艣膰 linii, aby porzuci膰 balast, kt贸ry rzekomo ci膮gnie finansowo w d贸艂 ca艂膮 sp贸艂k臋. Uznawano, 偶e kolej ograniczona do rentownych tras b臋dzie sprawniejsza. Dzi艣 wiemy, 偶e to by艂 b艂膮d.
 
Ale przecie偶 trudno si臋 z tymi za艂o偶eniami nie zgodzi膰. W ko艅cu kolej to wielkie zasoby taborowe do utrzymania, a o ka偶de szyny 鈥 nawet je艣li przeje偶d偶a nimi poci膮g trzy razy dziennie 鈥 trzeba regularnie dba膰. To wszystko musi kosztowa膰 fortun臋!
Tyle tylko, 偶e kolej dzia艂a na zupe艂nie innych zasadach. Jest zintegrowanym organizmem, w kt贸rym likwidacja jednego po艂膮czenia wp艂ywa na kondycj臋 ca艂ego systemu. Linia, kt贸ra kiedy艣 by艂a uznawana za rentown膮, dzi艣 ju偶 mo偶e nie by膰 tak traktowana, a wszystko przez to, 偶e kilka lat temu odci臋to dop艂ywaj膮c膮 do niej boczn膮 lini臋. Tym sposobem mo偶emy w ko艅cu zlikwidowa膰 ca艂膮 sie膰. Jednak je艣li poci膮gi na danej trasie je偶d偶膮 dwa razy na dob臋, to trudno si臋 dziwi膰, 偶e ludzie odwracaj膮 si臋 od kolei. Pasa偶er贸w na kolej przyci膮ga rozk艂ad g臋sty od poci膮g贸w 鈥 dok艂adnie tak, jak do sklep贸w przyci膮ga klient贸w du偶y wyb贸r.
 
Sk膮d wiadomo, 偶e to tak dzia艂a?
Przywo艂am tu przypadek Niemiec z lat osiemdziesi膮tych, gdy samoch贸d sta艂 si臋 czym艣 powszechnym. Kolej w tamtym czasie, aby wygra膰 konkurencj臋 z samochodem, musia艂a wysun膮膰 atrakcyjniejsz膮 ofert臋 przewozow膮. Niemcy wprowadzili poci膮gi je偶d偶膮ce regularnie co godzin臋 od czwartej do dwudziestej drugiej czy dwudziestej trzeciej. Dzi臋ki temu kolej sta艂a si臋 艣rodkiem lokomocji dost臋pnym na wyci膮gni臋cie r臋ki, co dla pasa偶er贸w nawet bez znajomo艣ci rozk艂adu jazdy oznacza艂o pewno艣膰, 偶e wkr贸tce po przyj艣ciu na stacj臋 poci膮g przyjedzie. Rozk艂ad jazdy dodatkowo rozszerzono o po艂膮czenia przyspieszone, kt贸re nie zatrzymywa艂y si臋 na ka偶dej stacji, ale z obszaru peryferyjnego szybko przerzuca艂y ludzi do centrum regionu i mog艂y konkurowa膰 z samochodem czasem jazdy, a pami臋tajmy, 偶e Niemcy ju偶 w latach osiemdziesi膮tych by艂y g艂臋boko spenetrowane przez autostrady.
 
Niestety w Polsce zatrzymali艣my si臋 na poprzednim etapie rozwoju kolei 鈥 na liniach regionalnych wci膮偶 mamy zbyt ma艂o poci膮g贸w, z kt贸rych zwykle wszystkie staj膮 na ka偶dej stacji. Z powodu d艂ugiego czasu przejazdu kolej nie jest atrakcyjniejsza od samochodu. Plani艣ci kolejowi w Polsce wci膮偶 uwa偶aj膮, 偶e pasa偶erowie dostosuj膮 sw贸j tryb 偶ycia do rozk艂adu jazdy poci膮g贸w i wpasuj膮 si臋 w narzucany przez kolej rytm 偶ycia. Wci膮偶 nie zauwa偶yli, 偶e 艣wiat si臋 zmieni艂 i ludzie ju偶 nie jad膮 wszyscy naraz na sz贸st膮 do fabryki, aby wr贸ci膰 poci膮giem tu偶 po czternastej.
 
Jest wi臋c przysz艂o艣膰 dla kolei?
Nie warto traci膰 nadziei. Sp贸jrzmy na to, co dzieje si臋 we W艂oszech, w Holandii, w Niemczech, w Austrii i Szwajcarii, gdzie liczba u偶ytkownik贸w kolei od 1990 roku do dzi艣 powa偶nie si臋 zwi臋kszy艂a. Likwidacja tego 艣rodka transportu nie jest og贸lno艣wiatowym trendem 鈥 wbrew temu, co przeczytamy w niejednym polskim podr臋czniku do geografii, 偶e rola kolei w transporcie zmniejsza si臋 i jest to tak samo naturalne jak to, 偶e kiedy艣 znikn臋艂y lampy naftowe, powozy konne czy telex.
 
Z tego wynika, 偶e mamy wreszcie do czynienia z konsekwentnie wprowadzan膮, d艂ugofalow膮 i narodow膮 strategi膮?
Raczej anty-strategi膮. Od lat dziewi臋膰dziesi膮tych do dzi艣 zlikwidowano jedn膮 czwart膮 sieci kolejowej. Sie膰 w roku 1990 mia艂a ponad 26聽tysi臋cy kilometr贸w, obecnie ma zaledwie 19聽tysi臋cy kilometr贸w. Ruch pasa偶erski jest utrzymywany na jeszcze mniejszej liczbie odcink贸w. Czym poskutkowa艂o wyci臋cie jednej czwartej sieci kolejowej? Spadkiem liczby pasa偶er贸w o oko艂o trzy czwarte! Gdy bowiem wytniemy jeden poci膮g z rozk艂adu, znikaj膮 nam nie tylko pasa偶erowie z tego jednego sk艂adu, ale tak偶e z poci膮g贸w, do kt贸rych mo偶na by艂o si臋 przesi膮艣膰 z tego zlikwidowanego ju偶 poci膮gu.
 
Przecie偶 to musi mie膰 konsekwencje dla ludzi z mniejszych miejscowo艣ci.
Profesor Zbigniew Taylor, kt贸ry bada艂 codzienn膮 ruchliwo艣膰 ludno艣ci wiejskiej, pokaza艂, 偶e ludzie z ma艂ych wsi 鈥 w obliczu zanikania transportu lokalnego 鈥 zmuszeni s膮 podr贸偶owa膰 autostopem do okolicznych miast nawet za podstawowymi sprawunkami. W innych badaniach przeprowadzonych w miejscowo艣ciach, kt贸re zosta艂y pozbawione po艂膮cze艅 kolejowych, pokaza艂 przyk艂ady ludzi, kt贸rzy zmuszeni byli zrezygnowa膰 z pracy z powodu utraty mo偶liwo艣ci dojazdu do wi臋kszego miasta.
 
Z jak膮 skuteczno艣ci膮 spotyka si臋 walka mieszka艅c贸w o przywr贸cenie skasowanego po艂膮czenia kolejowego?
Takie dzia艂ania bardzo cz臋sto przynosz膮 efekty. S膮 linie obj臋te quasi patronatem lokalnych organizacji pozarz膮dowych. Dzi臋ki temu w艂adze kolei boj膮 si臋 je zlikwidowa膰. Czasem wystarcza jeden urz臋dnik w Urz臋dzie Marsza艂kowskim, kt贸ry swoimi dzia艂aniami, popraw膮 oferty, lepsz膮 informacj膮 o rozk艂adzie potrafi wyra藕nie poprawi膰 wyniki frekwencyjne linii zagro偶onych likwidacj膮.
 
Jak to mo偶liwe?
Tylko i wy艂膮cznie dzi臋ki dostosowywaniu po艂膮cze艅 do potrzeb u偶ytkownik贸w! Na przyk艂ad wprowadzaj膮c poci膮gi doje偶d偶aj膮ce do miast ze szko艂ami na godzin臋聽7.30, a nie kilka minut po pierwszym dzwonku, co niejednokrotnie mia艂o miejsce. Tworz膮c nowe po艂膮czenia pokrywaj膮ce si臋 z kierunkami dojazd贸w do pracy.
 
Czy da si臋 przewidzie膰, jakie rozwi膮zania mog膮 sprawi膰, 偶e na danym po艂膮czeniu b臋dzie du偶o pasa偶er贸w?
Opr贸cz oparcia si臋 na konkretnej wiedzy na temat godzin pracy w urz臋dach, du偶ych zak艂adach czy godzin zaj臋膰 w szko艂ach, s膮 te偶 takie zasady 鈥 nazwijmy to 鈥 szarlata艅skie, kt贸re jednak o dziwo si臋 sprawdzaj膮. Na przyk艂ad m膮dra jest zasada, 偶e ostatni poci膮g jedzie pustawy po to, aby przedostatni by艂 pe艂ny. Pasa偶erowie chc膮 mie膰 bowiem poczucie bezpiecze艅stwa, 偶e je艣li z powod贸w losowych, jak nag艂e nadgodziny w pracy albo remanent, sp贸藕ni膮 si臋 na sw贸j sta艂y poci膮g 鈥 b臋d膮 jeszcze tego samego dnia mieli szans臋 wr贸ci膰 do domu.
 
S膮 jeszcze inne 鈥瀞zarlata艅skie鈥 zasady?
Im wi臋cej poci膮g贸w na linii, tym wi臋cej pasa偶er贸w w ka偶dym z poci膮g贸w. Albowiem im wi臋cej poci膮g贸w, tym wi臋ksze prawdopodobie艅stwo, 偶e pasa偶erowie wybior膮 kolej jako 艣rodek transportu, 偶e godziny kursowania b臋d膮 pasowa艂y do coraz bardziej r贸偶ni膮cych si臋 potrzeb pasa偶er贸w.
 
Karol Trammer (1985) jest tw贸rc膮 pisma 鈥瀂 biegiem szyn鈥, pracuje w Warszawie jako listonosz.
 
Ca艂y tekst wywiadu jest dost臋pny w 23. Numerze kwartalnika 鈥濳ontakt鈥. Numer dost臋pny jest w prenumeracie lub w salonach Empik.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij