Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Toni Morrison, "Dom"

Dom nie ma mo┼╝e rozmachu pulitzerowskiej Umi┼éowanej. Ale ma bardzo du┼╝o z ni─ů wsp├│lnego. Jest w tej powie┼Ťci ta sama atmosfera, ta sama poruszaj─ůca fraza. I to samo pytanie: jak by─ç wolnym?
Frank Money wraca z wojny do domu. Nie jest to powr├│t bohatera ÔÇô Korea to nie by┼éo co┼Ť, na co by┼é przygotowany. Nawet on, kt├│ry ┼éatwego dzieci┼ästwa nie mia┼é. Zamiast do rodzinnego Lotus, Frank trafia do szpitala psychiatrycznego. Dopiero bardzo lakoniczny list informuj─ůcy go o k┼éopotach siostry mobilizuje go do dzia┼éania. Jego podr├│┼╝ do Cee przez ca┼é─ů Ameryk─Ö jest pretekstem do obserwacji, kt├│re prowokuj─ů skojarzenia, z kt├│rych z kolei Toni Morrison zr─Öcznie plecie histori─Ö.
 
Po powrocie do kraju Money nie m├│g┼é w┼é─ůczy─ç si─Ö w nurt codzienno┼Ťci. Nie umia┼é u┼éo┼╝y─ç sobie ┼╝ycia z now─ů dziewczyn─ů, Lily. Nie umia┼é znale┼║─ç pracy. Kiedy na ubraniach ludzi wok├│┼é widzia┼é zbyt du┼╝o czerwieni, ┼Ťwiat zaczyna┼é mu si─Ö wymyka─ç spod kontroli. Kolory ucieka┼éy i zostawa┼éy tylko czer┼ä i biel. Te fragmenty Morrison wplata w chaotyczn─ů spowied┼║ Franka tak, ┼╝e ubytki koloru staj─ů si─Ö w niej symbolem szale┼ästwa. Szale┼ästwa prostych wybor├│w i prostych podzia┼é├│w, kt├│re s─ů tylko pozornie oczywiste.
 
Morrison pisze mocno symbolicznie. Fraza, jak─ů si─Ö pos┼éuguje, jest fraz─ů swoi┼Ťcie religijn─ů. Jest w niej metafizyczny za┼Ťpiew. Daje to wra┼╝enie powtarzalno┼Ťci i uniwersalno┼Ťci. Jakby za ka┼╝dym razem by┼éa to ta sama paraboliczna opowie┼Ť─ç. Morrison zreszt─ů d─ů┼╝y do tego, by zamaza─ç obraz ┼Ťwiata, tudzie┼╝ sprawi─ç, ┼╝eby sta┼é si─Ö on jeszcze bardziej umowny. I nawet je┼Ťli pojawiaj─ů si─Ö w tek┼Ťcie konkretne odno┼Ťniki historyczne, wra┼╝enie, ┼╝e to mog┼éo si─Ö wydarzy─ç przed chwil─ů, pozostaje. Ten efekt pot─Öguje te┼╝ opis postaci ÔÇô przez ubi├│r, zachowanie. Nie ma w nim ani s┼éowa o kolorze sk├│ry czy w┼éos├│w. Stanowi to wspania┼éy test dla percepcji ÔÇô bohaterowie staj─ů si─Ö znacznie bli┼╝si czytelnikowi. Nie ma wra┼╝enia, ┼╝e to s─ů ÔÇ×ich problemyÔÇŁ, problemy jakiej┼Ť mniejszo┼Ťci (cokolwiek to znaczy). To s─ů nasze problemy.
 
Gubienie czy te┼╝ odrzucanie postawy niewolnika, kogo┼Ť gorszego, jest motywem przewodnim ca┼éej tw├│rczo┼Ťci Toni Morrison. Tak jest te┼╝ tutaj ÔÇô w Domu zniewala niewiedza, zniewala wojna, zniewala w ko┼äcu p┼ée─ç w jej kulturowym gorsecie. Cee nie mo┼╝e by─ç wolna, dop├│ki nie stanie si─Ö kobiet─ů ÔÇô tak─ů, jak te kobiety, kt├│re ratuj─ů jej zdrowie. Pe┼én─ů, ┼Ťwiadom─ů, wyposa┼╝on─ů w odwieczn─ů kobiec─ů wiedz─Ö, umiej─ůc─ů walczy─ç o swoje. Frank nie b─Ödzie m─Ö┼╝czyzn─ů, dop├│ki nie upora si─Ö ze swoim demonem ÔÇô symbolem tego, co w nas z┼ée, mroczne, co sami przed sob─ů skrywamy. O czym nie chcemy pami─Öta─ç. Ale prawda musi czasem bole─ç, m├│wi autorka poprzez posta─ç Cee.
 
Jest w tej mini-powie┼Ťci jeszcze symboliczna posta─ç babki ÔÇô uosobienie samolubno┼Ťci, doprowadzaj─ůcej do mentalnego zwyrodnienia i za┼Ťlepiaj─ůcej nienawi┼Ťci. Babka to ub├│stwo, kt├│re upadla. Podobnie jak nielegalne ÔÇ×walki ps├│wÔÇŁ odbywaj─ůce si─Ö w opuszczonym domu. Walki, w kt├│rych syn i ojciec musz─ů wybra─ç: jeden musi zabi─ç drugiego, by prze┼╝y─ç i m├│c odej┼Ť─ç wolnym. Ale Morrison zdaje si─Ö m├│wi─ç ÔÇô nie mo┼╝na by─ç wolnym, je┼Ťli si─Ö nie przyzna samemu przed sob─ů do z┼éa. Nie mo┼╝na by─ç wolnym poprzez z┼éo. Jak Frank, kt├│ry nie b─Ödzie wolny, dop├│ki nie przyzna si─Ö sam przed sob─ů do tego, co w┼éa┼Ťciwie sta┼éo si─Ö z ma┼é─ů Koreank─ů.
 
Toni Morrison. Dom.┬áWydawnictwo ┼Üwiat Ksi─ů┼╝ki. 144 strony
 
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś