fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

To tylko teoria spiskowa

Transp┼éciowo┼Ť─ç nie jest chorob─ů i nie stanowi patologii, a terapie afirmatywne s─ů skuteczne i korzystne ÔÇô taki jest obecny stan wiedzy na ten temat. Jego odrzucanie na podstawie tendencyjnie dobranych bada┼ä i w┼éasnych uprzedze┼ä jest pseudonaukowym denializmem.
To tylko teoria spiskowa
ilustr.: Kasia Kubacha

Wrogo┼Ť─ç wobec os├│b transp┼éciowych, niebinarnych i r├│┼╝norodnych p┼éciowo nie jest niczym nowym. Przoduj─ů w niej ┼Ťrodowiska skrajnie prawicowe, dla kt├│rych straszenie ÔÇ×ideologi─ů LGBTÔÇŁ jest od dawna instrumentem mobilizacji politycznej elektoratu przez sianie tak zwanej moralnej paniki. Pojawiaj─ů si─Ö jednak te┼╝ g┼éosy ze strony pozornie umiarkowanej albo wr─Öcz apolitycznej czy nawet lewicowej. Wywo┼éuj─ů wra┼╝enie merytoryczno┼Ťci i wywa┼╝enia, rzekomo relacjonuj─ůc dowody naukowe. Nie u┼╝ywaj─ů konserwatywnego j─Özyka obrzydzenia odmienno┼Ťci─ů, a swoje ataki uzasadniaj─ů obawami o ÔÇ×dobro dzieciÔÇŁ, ochron─ů ÔÇ×praw kobietÔÇŁ czy trosk─ů o ÔÇ×dobrostan spo┼éecznyÔÇŁ. W rzeczywisto┼Ťci jednak promuj─ů takie same uprzedzenia, strach i wrogo┼Ť─ç wiod─ůce do spo┼éecznego wykluczenia, a nawet przemocy. A wszystko pod pozorem racjonalnej debaty publicznej, ochrony dzieci i kobiet oraz autorytetu nauki.

***

Na ko┼äcu artyku┼éu publikujemy sprostowanie nades┼éane przez ┼üukasza Sakowskiego

***

Tak czyni na przyk┼éad ┼üukasz Sakowski ÔÇö biolog i popularyzator nauki, autor poczytnego bloga To Tylko Teoria (TTT), kt├│ry niedawno na ┼éamach Klubu Jagiello┼äskiego zaproponowa┼é, aby jakichkolwiek interwencji zwi─ůzanych z tranzycj─ů zakaza─ç u nieletnich os├│b trans, a powa┼╝nie je ograniczy─ç u os├│b przed dwudziestym pi─ůtym rokiem ┼╝ycia. Jego artyku┼é, pe┼éen przypis├│w do ┼║r├│de┼é naukowych, sprawia wra┼╝enie solidnego merytorycznie stanowiska. Jednak nawet pobie┼╝na lektura rozwiewa t─Ö iluzj─Ö, ujawniaj─ůc ma┼éo wysublimowan─ů propagand─Ö anty-trans i szereg ÔÇö w najlepszym razie ÔÇö nie┼Ťcis┼éo┼Ťci oraz b┼é─Öd├│w, a w najgorszym ÔÇö celowych manipulacji i k┼éamstw.

Jeszcze jedna uwaga na pocz─ůtku: termin ÔÇ×transp┼éciowo┼Ť─çÔÇŁ mo┼╝e by─ç szerokim parasolem obejmuj─ůcym generalnie osoby niecisp┼éciowe, a wi─Öc tak┼╝e niebinarne i r├│┼╝norodne p┼éciowo, skupiamy si─Ö jednak w artykule na osobach d─ů┼╝─ůcych do medycznych interwencji afirmuj─ůcych p┼ée─ç, wi─Öc nie wszystkie kwestie tu poruszane dotycz─ů wszystkich populacji uj─Ötych pod parasolem transp┼éciowo┼Ťci jednakowo).

Dane bez kontekstu

Sakowski rozpoczyna sw├│j tekst od przywo┼éania rozmaitych przypadkowo dobranych statystyk, unikaj─ůc jednak osadzenia ich w jakimkolwiek szerszym kontek┼Ťcie. Przyk┼éadowo, czy podana przez niego liczba 40 tysi─Öcy dzieci w USA z diagnoz─ů dysforii p┼éciowej to du┼╝o, czy ma┼éo? Czy mamy tu do czynienia z niezrealizowan─ů potrzeb─ů zdrowotn─ů ÔÇö tylko cz─Ö┼Ť─ç pacjent├│w potrzebuj─ůcych pomocy j─ů otrzymuje ÔÇö czy wr─Öcz przeciwnie, jest to szokuj─ůco wielka liczba, ┼Ťwiadcz─ůca o modzie czy wr─Öcz celowej manipulacji ÔÇ×transaktywist├│wÔÇŁ?

Populacja dzieci w wieku 6-17 lat w USA to ponad 50 milion├│w. Wyliczenie prawdziwego odsetka os├│b niebinarnych i transp┼éciowych w populacji os├│b doros┼éych ÔÇö a ju┼╝ tym bardziej dzieci ÔÇö jest trudne, jednak w badaniach ankietowych (Behavioral Risk Factor Surveillance System, CDC, dane z lat 2014-2016) oko┼éo 0,4% respondent├│w identyfikuje si─Ö jako osoby trans i niebinarne. Jest to szacunek raczej zani┼╝ony: dane ankietowe zebrane w populacji ameryka┼äskich nastolatk├│w wskazuj─ů nawet na 1,8% populacji (Youth Risk Behavior Survey, CDC, dane z 2017). M├│wimy wi─Öc o dolnej granicy 200 tysi─Öcy, a g├│rnej granicy 900 tysi─Öcy os├│b. Dodajmy, ┼╝e przytoczone przez Sakowskiego 40 tysi─Öcy to liczba pacjent├│w zdiagnozowanych, a nie leczonych.

Deniali┼Ťci klimatyczni lubuj─ů si─Ö w wyliczaniu, ile CO2 rocznie emituj─ů wybuchy wulkan├│w, bez informacji, ┼╝e jest to oko┼éo 1/100 emisji antropogennych. Antyszczepionkowcy zawsze ch─Ötnie podaj─ů, ile os├│b po szczepieniu zmar┼éo na COVID, przemilczaj─ůc odsetek wyszczepienia w populacji. Tak samo Sakowski w┼éo┼╝y┼é sporo wysi┼éku w ukrycie manipulacji w podanych liczbach. Nie maj─ů nam one zarysowa─ç skali problemu, lecz na wst─Öpie nastraszy─ç czytelnika i osadzi─ç dalszy wyw├│d w alarmistycznym tonie: rozszala┼éej trans epidemii. Tymczasem podobne trendy obserwujemy w danych dotycz─ůcych odsetka os├│b identyfikuj─ůcych si─Ö jako homo- lub biseksualne. Wi─Öcej ÔÇö analogicznie wygl─ůda to w przypadku os├│b lewor─Öcznych! Na przestrzeni ostatniego stulecia liczba os├│b lewor─Öcznych ÔÇ×eksplodowa┼éaÔÇŁ o 600% ÔÇö na co w du┼╝ej mierze wp┼éyw mia┼éo zaprzestanie ostracyzowania os├│b lewor─Öcznych, patologizowania lewor─Öczno┼Ťci i zaniechanie pr├│b jej ÔÇ×wyleczeniaÔÇŁ.

W─Ösz─ůc spisek

Przygotowawszy sobie w ten spos├│b grunt, Sakowski si─Öga po chwyty z repertuaru guru medycyny alternatywnej w typie Jerzego Zi─Öby: pr├│buje dezawuowa─ç medycyn─Ö i instytucje profesjonalne poprzez insynuowanie z┼éych intencji, niejasnych spisk├│w czy szemranych interes├│w.

Odnosi si─Ö na przyk┼éad do ┼Üwiatowej Organizacji Profesjonalist├│w na rzecz Opieki Zdrowotnej Os├│b Transp┼éciowych (WPATH), czyli instytucji zajmuj─ůcej si─Ö przygotowywaniem wytycznych i standard├│w post─Öpowania w diagnostyce i terapii os├│b trans. Sakowski nazywa j─ů ÔÇ×stowarzyszeniem lekarzy, psycholog├│w i prawnik├│w zajmuj─ůcych si─Ö transaktywizmemÔÇŁ. Jest to podobnie absurdalne jak nazwanie Sekcji Chor├│b Naczyniowych M├│zgu Polskiego Towarzystwa Neurologicznego (przygotowuj─ůcej wytyczne post─Öpowania w udarze m├│zgu) ÔÇ×stowarzyszeniem aktywist├│w udarowychÔÇŁ. Nie jest to zreszt─ů pierwszy taki przypadek. Gdy Rada Upowszechniania Nauki Polskiej Akademii Nauk opublikowa┼éa stanowisko, w kt├│rym sprzeciwi┼éa si─Ö nieodpowiedzialnym i manipulacyjnym stanowiskom autora To Tylko Teorii, ten uzna┼é Rad─Ö za ÔÇ×bardzo lu┼║ny organ maj─ůcy bardzo ma┼éo wsp├│lnego z instytucjonalnym PAN-emÔÇŁ i stwierdzaj─ůc, ┼╝e jest on zinfiltrowany przez queerowych aktywist├│w.

ÔÇ×StraszneÔÇŁ efekty uboczne

Sakowski celowo unika te┼╝ precyzji w okre┼Ťleniu, jakie interwencje medyczne stosuje si─Ö w jakim wieku, straszy nieodwracalnymi efektami i dzia┼éaniami niepo┼╝─ůdanymi. Cz─Ö┼Ť─ç z nich, jak osteopenia, czyli obni┼╝enie g─Östo┼Ťci ko┼Ťci, jest potencjalnym dzia┼éaniem ubocznym bloker├│w dojrzewania, stosowanych te┼╝ powszechnie w przedwczesnym dojrzewaniu p┼éciowym. Blokery, kt├│rych dzia┼éanie jest w zasadzie ca┼ékowicie odwracalne, s┼éu┼╝─ů temu, by ÔÇ×kupi─çÔÇŁ dziecku i jego opiekunom czas do namys┼éu, nie skazuj─ůc m┼éodego pacjenta na potencjalnie traumatyzuj─ůce do┼Ťwiadczenie przej┼Ťcia dojrzewania w ciele, kt├│re na jego oczach zmienia─ç si─Ö b─Ödzie w spos├│b dramatycznie nasilaj─ůcy dysfori─Ö. Pozwala te┼╝ na ┼éatwiejsze osi─ůgni─Öcie po┼╝─ůdanych efekt├│w terapii hormonalnej w przysz┼éo┼Ťci, je┼Ťli ÔÇô i tylko je┼Ťli ÔÇô zostanie podj─Öta decyzja o jej rozpocz─Öciu. Powa┼╝niejsze dzia┼éania niepo┼╝─ůdane, na przyk┼éad nowotwory m├│zgu ÔÇö oponiaki, ┼éagodne nowotwory opon m├│zgowo-rdzeniowych, kt├│rych cz─Östo┼Ť─ç┬áwzrasta w populacji leczonych przez ponad dwa lata wysokimi dawkami octanu cyproteronu, blokera testosteronu stosowanego czasem w zast─Öpczej terapii hormonalnej u os├│b transkobiecych ÔÇö s─ů rzadkie i nie przewy┼╝szaj─ů ryzyka innych interwencji medycznych stosowanych rutynowo w r├│┼╝nych ga┼é─Öziach medycyny. W ko┼äcu tak straszne nieodwracalne efekty ÔÇ×silnych lek├│w hormonalnychÔÇŁ, czyli ludzkich estrogen├│w i testosteronu, jak zmiana sylwetki, dystrybucji tkanki t┼éuszczowej, wzrost piersi lub mutacja g┼éosu i wzrost ow┼éosienia na ciele ÔÇö to po prostu po┼╝─ůdane efekty terapii hormonalnej. Nietrudno zauwa┼╝y─ç wi─Öc, ┼╝e Sakowski albo stara si─Ö przestraszy─ç swoich czytelnik├│w, albo brakuje mu podstawowej wiedzy na temat stosowanych w leczeniu dysforii interwencji medycznych.

Dalej: w polskich warunkach interwencje chirurgiczne przed osi─ůgni─Öciem pe┼énoletno┼Ťci w zasadzie nie s─ů wykonywane. Operacje uzgodnienia p┼éci (wagino- lub falloplastyka) wymagaj─ů oficjalnej zmiany oznaczenia p┼éci w dokumentach, co jest do┼Ť─ç trudno wykonalne przed 18 rokiem ┼╝ycia; mastektomia za┼Ť mo┼╝e zosta─ç wykonana wcze┼Ťniej ÔÇö jednak mi─Ödzy 16 a 18 rokiem ┼╝ycia decyzj─Ö na temat wszelkich interwencji medycznych m┼éody pacjent podejmuje zgodnie z polskim prawem wsp├│lnie z opiekunem.

Co wi─Öcej, uzyskanie odpowiedniej opieki medycznej, zw┼éaszcza u transp┼éciowych dzieci, stanowi w Polsce spor─ů trudno┼Ť─ç. Problemem jest brak specjalist├│w, szczeg├│lnie przyjmuj─ůcych w ramach publicznego ubezpieczenia. Niekt├│rzy lekarze nie trzymaj─ů si─Ö standard├│w post─Öpowania wypracowanych przez ┼Ťwiatowe organizacje (na kt├│rych wzoruj─ů si─Ö wytyczne Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego) i niepotrzebnie op├│┼║niaj─ů interwencje. Oznacza to, ┼╝e opowie┼Ťci o straszliwym trans-lobby, kt├│re masowo zmusza dzieci do tranzycji na podstawie marnych przes┼éanek, mo┼╝na w┼éo┼╝y─ç mi─Ödzy bajki.

Stare dane poddane manipulacji

Repertuar pseudonaukowych manipulacji autora TTT sk┼éada si─Ö te┼╝ z wybi├│rczego czytania i nadinterpretacji literatury naukowej. Pierwszy z brzegu przyk┼éad: twierdzenie, ┼╝e ÔÇ×tylko od 2,5% do 20% wszystkich przypadk├│w zaburze┼ä identyfikacji p┼éciowej w dzieci┼ästwie i okresie dojrzewaniaÔÇŁ jest przejawem trwa┼éej transp┼éciowej identyfikacji, bazuje na przegl─ůdowej pracy podsumowuj─ůcej wcze┼Ťniejsze badania. Jednak wspomniane ÔÇ×zaburzeniaÔÇŁ s─ů w tych pierwotnych ┼║r├│d┼éach uj─Öte bardzo szeroko. W pracy Greena z 1987 roku (cz─Östo przywo┼éywanej w tym, jak i w innych przegl─ůdach, kt├│re Sakowski cytuje), s─ů to takie zachowania jak: zabawa lalkami, odgrywanie r├│l ┼╝e┼äskich w zabawie z r├│wie┼Ťnikami, zak┼éadanie dziewcz─Öcych ubra┼ä, preferowanie dziewcz─ůt jako kole┼╝anek i unikanie brutalnej (ang. rough and tumble) zabawy. Nijak ma si─Ö to do wsp├│┼éczesnej definicji transp┼éciowo┼Ťci i obecnych kryteri├│w diagnostycznych.

Nie spos├│b z tych danych w ┼╝aden spos├│b wyci─ůgn─ů─ç wniosk├│w na temat populacji os├│b z dysfori─ů ani os├│b leczonych. Podawanie wi─Öc tej pracy jako ÔÇ×dow├│dÔÇŁ na tez─Ö, ┼╝e ÔÇ×dysforia p┼éciowa mija z wiekiemÔÇŁ, jest typow─ů technik─ů manipulacji: autor podaje publikacje dowodz─ůce jednej tezy (ÔÇ×20% dzieci z niestandardow─ů ekspresj─ů p┼éci przyjmuje p├│┼║niej to┼╝samo┼Ť─ç transÔÇŁ) jako rzekomy dow├│d na tez─Ö inn─ů i to znacznie mocniejsz─ů.

Podobne zarzuty mo┼╝na wysun─ů─ç pod adresem pozosta┼éych cytowanych ┼║r├│de┼é. Cz─Östo s─ů to przegl─ůdy opieraj─ůce si─Ö na danych jeszcze starszych (przyk┼éadowo, wi─Ökszo┼Ť─ç prac cytowanych w przegl─ůdzie z 2016 roku to publikacje z lat 1960-80). ┼╗ongluj─ůc wt├│rnymi odniesieniami do tych samych pierwotnych bada┼ä, Sakowski pr├│buje stworzy─ç iluzj─Ö licznych dowod├│w naukowych pochodz─ůcych z wielu ┼║r├│de┼é.

Trzeba to jednak wyra┼║nie powiedzie─ç: te dobrane pod tez─Ö pojedyncze prace, nawet po wyeliminowaniu z nich bada┼ä sprzed kilku dekad, odzwierciedlaj─ů nie tyle po prostu ma┼éy wycinek literatury na temat dysforii p┼éciowej (wpisanie tej frazy w PubMed, wyszukiwark─Ö publikacji w dziedzinie nauk biomedycznych, daje, w momencie pisania tego tekstu, 1932 artyku┼éy ÔÇö i to wy┼é─ůcznie z ostatnich dziesi─Öciu lat), co wycinek celowo dobrany tak, by wprowadzi─ç czytelnika w b┼é─ůd.

Wisienk─ů na tym pseudonaukowym torcie jest fakt, ┼╝e tam, gdzie dowod├│w ÔÇö nawet niskiej jako┼Ťci lub tendencyjnie dobranych ÔÇö brakuje, Sakowski zwyczajnie je sobie zmy┼Ťla. Stawia kuriozaln─ů tez─Ö, ┼╝e tranzycja ÔÇ×u ka┼╝dego, kto zacz─ů┼é j─ů przed 25. r.┼╝., mo┼╝e zosta─ç podwa┼╝onaÔÇŁ, czy te┼╝ ┼╝e u takiej osoby decyzja o tranzycji ÔÇ×nie by┼éa podj─Öta w spos├│b zupe┼énie ┼ŤwiadomyÔÇŁ. Jako ÔÇ×dow├│dÔÇŁ podaje raport cytuj─ůcy prac─Ö przegl─ůdow─ů o badaniach podstawowych naÔÇŽ zwierz─Ötach. Tymczasem oryginalne ┼║r├│d┼éo zawiera jedynie sugesti─Ö, ┼╝e warto by┼éoby zbada─ç, czy subtelne zmiany w p├│┼║nych etapach rozwoju m├│zgu wywo┼éane podczas dojrzewania przez hormony p┼éciowe mo┼╝na w og├│le jednoznacznie przyporz─ůdkowa─ç jakim┼Ť efektom kognitywnym. Innymi s┼éowy: czy hormony p┼éciowe na tym etapie w og├│le wp┼éywaj─ů na zdolno┼Ťci poznawcze m├│zgu w jakikolwiek mierzalny spos├│b. A m├│wimy tu nadal o badaniach na zwierz─Ötach: zatem, chc─ůc odnie┼Ť─ç te dane do ludzi, nale┼╝a┼éoby wpierw udokumentowa─ç takie zmiany (i ich mechanizm) u zwierz─ůt do┼Ťwiadczalnych, a nast─Öpnie zestawi─ç z podobnymi zmianami (i ich mechanizmami) u ludzi. Tak zaawansowany poziom przeskakiwania od wynik├│w eksperyment├│w na zwierz─Ötach (czy wr─Öcz kulturach kom├│rkowych in vitro) wprost do og┼éaszania powa┼╝nych wniosk├│w klinicznych jest klasycznym przyk┼éadem pseudonauki na u┼╝ytek oszustw medycznych (ile razy s┼éyszeli┼Ťmy, ┼╝e co┼Ť ÔÇ×zabija 99% kom├│rek rakowychÔÇŁ?).

Co nauka m├│wi, tak naprawd─Ö?

Natomiast to, co Sakowski ca┼ékowicie pomija, to badania na tysi─ůcach pacjent├│w, gdzie zademonstrowana zosta┼éa skuteczno┼Ť─ç terapii afirmacyjnej. Badanie z 2022 pokazuje, ┼╝e w┼Ťr├│d dzieci identyfikuj─ůcych si─Ö jako transp┼éciowe, owa identyfikacja w ci─ůgu nast─Öpnych pi─Öciu lat jest trwa┼éa w 94% ÔÇö a jedynie 2,5% dzieci identyfikuje si─Ö po tym czasie jako cisp┼éciowe (pozosta┼éa grupa okre┼Ťla si─Ö jako niebinarne). Co wi─Öcej, najwi─Ökszy odsetek detranzycji obserwowano w┼Ťr├│d dzieci, kt├│re przesz┼éy jedynie tranzycj─Ö spo┼éeczn─ů, polegaj─ůc─ů na zmianie imienia i zewn─Ötrznej prezentacji, nie zastosowano u nich wi─Öc ┼╝adnych interwencji medycznych.

Liczne przegl─ůdy literatury naukowej (na przyk┼éad: JAMA Network Open, British Columbia Medical Journal, What We Know) pokazuj─ů jasne i jednoznaczne korzy┼Ťci z tranzycji ÔÇö wzrost jako┼Ťci ┼╝ycia i samooceny, satysfakcji ze zwi─ůzk├│w, spadek l─Öku, depresji i sk┼éonno┼Ťci samob├│jczych. Zwracaj─ů one tak┼╝e uwag─Ö na inne fakty: na efekty tranzycji wp┼éyw ma wsparcie spo┼éecze┼ästwa, otoczenia i rodziny czy ┼éatwo┼Ť─ç┬ádost─Öpu do wykwalifikowanych i kompetentnych specjalist├│w. ┼ü─ůcznie odsetek os├│b ┼╝a┼éuj─ůcych podj─Öcia interwencji afirmuj─ůcych p┼ée─ç wypada pomi─Ödzy 0,3 a 3,8%, co w ┼Ťwiecie medycyny jest wynikiem bezprecedensowo niskim. Dla por├│wnania: endoprotezoplastyki stawu kolanowego ┼╝a┼éuje do 20% pacjent├│w. Okazuje si─Ö, ┼╝e odsetek os├│b ┼╝a┼éuj─ůcych tranzycji jest wi─Ökszy w sytuacjach braku wsparcia otoczenia i przy dyskryminacji os├│b transp┼éciowych. Innymi s┼éowy, ┼╝a┼éowanie tranzycji wcale nie wi─ů┼╝e si─Ö koniecznie z powrotem do identyfikacji jako osoba cisp┼éciowa, ale mo┼╝e wi─ůza─ç tak┼╝e z cierpieniem, jakie wywo┼éuje prze┼Ťladowanie i wykluczenie spo┼éeczne.

Inne badania (dost─Öpne tutu) pokazuj─ů te┼╝, ┼╝e im wcze┼Ťniej podj─Öte zostan─ů interwencje afirmuj─ůce p┼ée─ç, tym lepsze ma to efekty dla zdrowia psychicznego. Interwencje takie jak stosowanie bloker├│w dojrzewania u adolescent├│w zmniejszaj─ů ryzyko my┼Ťli i tendencji samob├│jczych nie tylko w okresie dojrzewania, ale tak┼╝e p├│┼║niej, w doros┼éo┼Ťci.

Ignorowanie przez Sakowskiego obszernej, przyt┼éaczaj─ůcej literatury naukowej wskazuj─ůcej pozytywne skutki interwencji afirmuj─ůcych p┼ée─ç jest zniekszta┼écaniem obrazu aktualnego stanu wiedzy naukowej. To zaprzeczenie has┼éa jakim pos┼éuguje si─Ö TTT: ÔÇ×powiedz TAK nauceÔÇŁ i stanowi praktyk─Ö najzupe┼éniej analogiczn─ů do zachowa┼ä na przyk┼éad denialist├│w klimatycznych i ra┼╝─ůco niezgodna z etosem popularyzatora nauki.

Pod┼éo┼╝e pod przemoc

Ci─Ö┼╝ko stwierdzi─ç, na ile Sakowski cynicznie instrumentalizuje nauk─Ö w ideologicznych celach, a na ile sam wierzy w to, co pisze, i ulega rozmaitym b┼é─Ödom poznawczym. To w gruncie rzeczy rozr├│┼╝nienie bez znaczenia. Niezale┼╝nie od intencji, efekty aktywno┼Ťci TTT s─ů takie same. Tym bardziej, ┼╝e wszystkie te pseudonaukowe argumenty s┼éu┼╝─ů Sakowskiemu do podbudowywania teorii spiskowych promuj─ůcych nienawi┼Ť─ç i przemoc.

Wzorowym tego przyk┼éadem jest wielokrotne promowanie tezy, ┼╝e ÔÇ×w┼Ťr├│d ludzi chc─ůcych grzeba─ç w dzieci─Öcej p┼éciowo┼ŤciÔÇŁ b─Ödzie wiele ÔÇ×powi─ůza┼ä pedofilskichÔÇŁ. Jest to praktykowana od dekad teoria spiskowa w duchu paniki moralnej na temat rzekomej ÔÇ×seksualizacji dzieciÔÇŁ ÔÇö jako przysposabiania do seksualnego wykorzystywania nieletnich (ang. grooming) ÔÇö najpierw przez osoby LGBT, a potem przez ÔÇ×aktywist├│w LGBTÔÇŁ i na przyk┼éad osoby ucz─ůce wed┼éug standard├│w edukacji seksualnej WHO.

Konsekwencje rozpowszechniania propagandy anty-trans s─ů dramatyczne dla samych os├│b transp┼éciowych. W Stanach Zjednoczonych w coraz wi─Ökszej liczbie stan├│w uchwalane s─ů przepisy kryminalizuj─ůce interwencje afirmuj─ůce p┼ée─ç u nieletnich, a nawet pe┼énoletnich, ograniczaj─ůce dost─Öp do zwi─ůzanej z tranzycj─ů opieki zdrowotnej czy utrudniaj─ůce zmian─Ö oznaczenia p┼éci w dokumentach.

W stanie Oklahoma uchwalana jest w┼éa┼Ťnie ustawa, kt├│ra b─Ödzie nawet zmusza─ç osoby do 26 roku ┼╝ycia do detranzycji. W stanie Tennessee pocz─ůtkiem marca wprowadzono zakaz mi─Ödzy innymi ÔÇ×imitowania kobiet lub m─Ö┼╝czyznÔÇŁ podczas wyst─Öp├│w rozrywkowych, kt├│rych ┼Ťwiadkami mog─ů by─ç osoby nieletnie. Zakaz skierowany jest przeciwko wyst─Öpom drag queens, ale jego zapis jest tak og├│lny, ┼╝e przy odpowiednio szerokiej interpretacji kara grozi─ç mo┼╝e ka┼╝dej osobie transp┼éciowej.

To nie s─ů obawy pozbawione podstaw: podczas konserwatywnej konferencji CPAC, pochodz─ůcy z Tennessee komentator Daily Wire Michael Knowles wezwa┼é do ÔÇ×wyt─Öpienia transp┼éciowo┼ŤciÔÇŁ ÔÇö spotykaj─ůc si─Ö z gromkim aplauzem publiczno┼Ťci. Ju┼╝ w tej chwili rodziny z dzie─çmi trans masowo uciekaj─ů ze stan├│w takich jak Teksas, gdzie w┼éadze zacz─Ö┼éy klasyfikowa─ç wspieranie przez rodzic├│w terapii uzgodnienia p┼éci ich dzieci jako ÔÇ×zn─Öcanie si─Ö nad dzie─çmiÔÇŁ. Tego rodzaju przypadki zobowi─ůzani s─ů zg┼éasza─ç nawet s─ůsiedzi tych rodzin, co rodzinom ┼╝ydowskiego pochodzenia przywo┼éuje na my┼Ťl historie ucieczki ich rodzin z faszystowskich Niemiec.

Tymczasem 11 lutego w bia┼éy dzie┼ä w publicznym parku w angielskiej miejscowo┼Ťci Culcheth zad┼║gana zosta┼éa transp┼éciowa szesnastolatka, Brianna Ghey. Sol─ů na ┼Ťwie┼╝─ů ran─Ö jest fakt, ┼╝e jako nieletnia nie mog┼éa otrzyma─ç Gender Recognition Certificate ÔÇö dokumentu, kt├│ry pozwoli┼éby przynajmniej pochowa─ç j─ů pod jej wybranym imieniem. A to tylko ostatnia g┼éo┼Ťna historia. Osoby transp┼éciowe spotykaj─ů si─Ö z przemoc─ů ponad czterokrotnie cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ osoby cis.

Wszystko to buduje klimat zagro┼╝enia, w kt├│rym funkcjonuj─ů na co dzie┼ä osoby trans. Lawina z┼éych wiadomo┼Ťci budzi l─Ök, zabiera poczucie stabilno┼Ťci i bezpiecze┼ästwa. Oddala si─Ö wyczekiwany moment kiedy transp┼éciowo┼Ť─ç b─Ödzie traktowana w spo┼éecze┼ästwie po prostu jako fakt, nad kt├│rym trzeba przej┼Ť─ç do porz─ůdku dziennego, a same osoby transp┼éciowe b─Öd─ů mog┼éy normalnie funkcjonowa─ç. Utrata dost─Öpu do interwencji afirmuj─ůcych p┼ée─ç, kt├│re dla wielu os├│b trans s─ů absolutnie niezb─Ödne, mo┼╝e by─ç tragiczna w skutkach, co pokazuje niedawna historia Eden Knight, mieszkaj─ůcej w Stanach Saudyjki, kt├│ra ÔÇô wmanipulowana w powr├│t do rodzinnego kraju i zmuszona do detranzycji ÔÇô pope┼éni┼éa samob├│jstwo. Opr├│cz tego obawy dotycz─ů utraty podstawowych praw i normalnego dost─Öpu do przestrzeni publicznej oraz nara┼╝enia na bezpo┼Ťredni─ů fizyczn─ů przemoc ÔÇô wszystko to za samo tylko istnienie jako osoba trans.

Transp┼éciowo┼Ť─ç┬ánie odbiera cz┼éowiecze┼ästwa

Propaganda taka, jak ta rozsiewana przez Sakowskiego, stanowi ┼Ťwietne pod┼éo┼╝e dla dalszego rozkwitu tej przemocy, przyk┼éadaj─ůc si─Ö do tak zwanego stochastycznego terroryzmu: nie nawo┼éuj─ůc do akt├│w przemocy wprost, tworzy warunki zwi─Ökszaj─ůce prawdopodobie┼ästwo ich wyst─ůpienia. Dehumanizuje osoby transp┼éciowe, odbiera im podmiotowo┼Ť─ç i autonomi─Ö, maluje jako zaburzone, ale i gro┼║ne, czyhaj─ůce na wra┼╝liwe i podatne na wp┼éywy dzieci, by zrobi─ç im krzywd─Ö, kt├│ra b─Ödzie trwa┼éa i nieodwracalna. ÔÇ×Transaktywi┼ŤciÔÇŁ staj─ů si─Ö tu ewidentnymi z┼éoczy┼äcami, przed kt├│rymi nale┼╝y broni─ç siebie i dzieci, a ÔÇ×prawdziwaÔÇŁ transp┼éciowo┼Ť─ç opisywana jest jako marginalny problem dotycz─ůcy malutkiej garstki os├│b, dla kt├│rych tranzycja pozostaje ostatecznym rozwi─ůzaniem, gdy lata innych interwencji i pr├│b wyperswadowania im tego dziwnego zaburzenia nie przynios┼éy ┼╝adnego efektu.

To retoryka nie tylko krzywdz─ůca i dyskryminuj─ůca, ale wr─Öcz eliminacjonistyczna. Jej fundamentem jest za┼éo┼╝enie, ┼╝e najlepiej by by┼éo, gdyby os├│b transp┼éciowych zwyczajnie nie by┼éo ÔÇö nale┼╝y wi─Öc robi─ç, co tylko si─Ö da, by ich liczb─Ö ograniczy─ç. I cho─ç nie ma tu wprost nawo┼éywania do fizycznej przemocy, jest oczernianie, kt├│re tak─ů przemoc podpowiada. I na pewno s─ů postulaty, kt├│re maj─ů osoby trans wyeliminowa─ç ze spo┼éecze┼ästwa w spos├│b systemowy, bez brudzenia sobie r─ůk. Ju┼╝ w 1979 radykalna feministka maj─ůca na koncie publikacje uderzaj─ůce bardzo mocno w osoby transp┼éciowe, Janice Raymond, wy┼éo┼╝y┼éa to podej┼Ťcie w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×The Transsexual EmpireÔÇŁ nast─Öpuj─ůco: dost─Öp do tranzycji powinien by─ç mo┼╝liwie najtrudniejszy, obwarowany konieczno┼Ťci─ů wieloletniej obserwacji i kontroli lekarskiej i urz─Ödniczej, a ka┼╝dy krok powinien by─ç jak najbardziej upokarzaj─ůcy, by zniech─Öci─ç do tranzycji ka┼╝dego, kogo fizycznie da si─Ö zniech─Öci─ç. Jak pisze Raymond, ÔÇ×Problem transp┼éciowo┼Ťci najlepiej by┼éoby rozwi─ůza─ç, czyni─ůc j─ů rzecz─ů ca┼ékowicie moralnie nieakceptowaln─ůÔÇŁ (t┼éumaczenie w┼éasne).

Sakowski nie wyra┼╝a si─Ö a┼╝ tak wprost, ale proponowany przez niego model ÔÇ×opiekiÔÇŁ nad osobami transp┼éciowymi sprowadza si─Ö w┼éa┼Ťnie do tego i stanowi krok, a w┼éa┼Ťciwie du┼╝y skok, wstecz w stosunku nawet do tego niewielkiego post─Öpu, jaki si─Ö ju┼╝ dokona┼é w naszym kraju. Ca┼éy ten model oparty jest na za┼éo┼╝eniu, ┼╝e transp┼éciowo┼Ť─ç jest czym┼Ť niepo┼╝─ůdanym, a ka┼╝da osoba ostatecznie podejmuj─ůca decyzj─Ö o tranzycji stanowi w jakim┼Ť stopniu pora┼╝k─Ö spo┼éecze┼ästwa, w kt├│rym ┼╝yje.

Stoi to w kompletnej sprzeczno┼Ťci z obecnym podej┼Ťciem organizacji naukowych i lekarskich ÔÇö z konsensusem naukowym, jaki brzmi w o┼Ťwiadczeniach wspomnianego ju┼╝ WPATH, ale i WHO, Towarzystwa Endokrynologicznego, Ameryka┼äskiej Akademii Pediatrii, Ameryka┼äskiego Towarzystwa Psychologicznego czy wreszcie Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego. Transp┼éciowo┼Ť─ç nie jest chorob─ů, jest wariantem ludzkiej to┼╝samo┼Ťci p┼éciowej i nie stanowi patologii, a terapie afirmatywne s─ů skuteczne i korzystne ÔÇö taki jest obecny stan wiedzy na ten temat, kt├│rego odrzucanie na podstawie tendencyjnie dobranych bada┼ä i w┼éasnych uprzedze┼ä jest niczym wi─Öcej jak pseudonaukowym denializmem.

Przede wszystkim za┼Ť Sakowski kompletnie ignoruje g┼éosy samych os├│b transp┼éciowych. Nie poruszamy si─Ö tu ju┼╝ wy┼é─ůcznie na gruncie naukowym ÔÇö po prawdzie nigdy tego nie robili┼Ťmy, jakkolwiek Sakowski chcia┼éby udawa─ç, ┼╝e jest inaczej. W rozwa┼╝aniach, co zrobi─ç z ÔÇ×kwesti─ů transp┼éciowo┼ŤciÔÇŁ, nale┼╝y zastanowi─ç si─Ö nad aspektem spo┼éecznym, etycznym, humanitarnym. Wreszcie: warto dowiedzie─ç si─Ö, co sami zainteresowani maj─ů do powiedzenia. Wys┼éucha─ç ich historii. Potraktowa─ç ich jak ludzi.

By─ç mo┼╝e us┼éyszycie wtedy opowie┼Ť─ç o trudno┼Ťciach, o kt├│rych istnieniu nie mieli┼Ťcie poj─Öcia ÔÇö i ich przezwyci─Ö┼╝aniu. O walce z sob─ů i odnalezieniu siebie. O rozpocz─Öciu ┼╝ycia na nowo, gdy wydawa┼éo si─Ö, ┼╝e to ju┼╝ jego koniec. O wytrwa┼éo┼Ťci, o strachu i odwadze. I zobaczycie w osobie, z kt├│r─ů rozmawiacie, cz┼éowieka.

***

Podzi─Ökowania

Chcemy podzi─Ökowa─ç doktorowi Micha┼éowi Zabdyrowi-Jamrozowi za konsultacje i pomoc w doprowadzeniu tekstu do finalnego kszta┼étu, jak r├│wnie┼╝ grupie trans i niebinarnych znajomych i przyjaci├│┼é, kt├│rzy po┼Ťwi─Öcili sw├│j czas na przeczytanie tekstu i podzielenie si─Ö swoimi spostrze┼╝eniami.

***

Publikujemy sprostowanie nades┼éane przez ┼üukasza Sakowskiego:

Artyku┼é pt. ÔÇ×To tylko teoria spiskowaÔÇŁ przedstawia szereg k┼éamstw i manipulacji, zar├│wno na m├│j temat, jak i o transseksualizmie oraz zmianie p┼éci. Autorzy w spos├│b erystyczny pr├│buj─ů przypisa─ç mi ÔÇ×wrogo┼Ť─çÔÇŁ wobec transseksualist├│w, cho─ç jej nie odczuwam, a tak┼╝e powi─ůza─ç z ÔÇ×┼Ťrodowiskami skrajnie prawicowymiÔÇŁ, z kt├│rymi nic mnie nie ┼é─ůczy. Co wi─Öcej, moje teksty nazywaj─ů ÔÇ×atakamiÔÇŁ, cho─ç nigdy nie zawiera┼éy one rzeczywistych atak├│w na osoby transseksualne. By┼éy relacjami najnowszych bada┼ä oraz dzia┼éa┼ä instytucji medycznych lub analizami wynik├│w naukowych.

Okre┼Ťlanie moich tekst├│w popularnonaukowych ÔÇ×propagand─ů anty-transÔÇŁ to kolejny chwyt retoryczny, sugeruj─ůcy co┼Ť, co w rzeczywisto┼Ťci nie ma miejsca. Nie mniej manipuluj─ůce jest przyr├│wnywanie mnie do antyszczepionkowc├│w, Jerzego Zi─Öby czy denialist├│w klimatycznych, dla kt├│rych jestem zreszt─ů jednym z g┼é├│wnych polemist├│w i krytyk├│w w polskiej przestrzeni publicznej. Ci─ůg┼ée zarzucanie mi k┼éamstwa i zmy┼Ťlania, to dzia┼éanie w nurcie powtarzania oszczerstwa tyle razy, by w ko┼äcu w nie uwierzono. Wszystkie takie zabiegi s─ů znane od wiek├│w jako sposoby na oczernienie kogo┼Ť po to, aby nie musie─ç mierzy─ç si─Ö z meritum, a wzorzec ten dope┼éni┼é si─Ö i w artykule ÔÇ×To tylko teoria spiskowaÔÇŁ.

Artyku┼é ten zawiera r├│wnie┼╝ wiele b┼é─Öd├│w i przek┼éama┼ä merytorycznych. Na przyk┼éad taki, ┼╝e odsetek os├│b cofaj─ůcych zmian─Ö p┼éci jest niewielki. Autorzy cytuj─ůc pewne prace pomijaj─ů fakt, ┼╝e badania te s─ů bardzo kiepskiej metodologii. Zawieraj─ů ogromny b┼é─ůd prze┼╝ywalno┼Ťci (ang. survivor bias), gdy┼╝ nie uwzgl─Ödniaj─ů wi─Ökszo┼Ťci os├│b po detranzycji, a jedynie te, kt├│re cofn─Ö┼éy j─ů w spos├│b oficjalny, na drodze prawnej. Ignoruj─ů r├│wnie┼╝ r├│┼╝nice pokoleniowo-demograficzne ÔÇô niskie wska┼║niki detranzycji, i tak zani┼╝one wzgl─Ödem rzeczywistych, dotycz─ů g┼é├│wnie starszych pokole┼ä, kiedy nie by┼éo boomu na zmian─Ö p┼éci i niebinarno┼Ť─ç. Autorzy cytuj─ů te┼╝ badania obejmuj─ůce kilkuletnie okresy, podczas gdy proces tranzycji p┼éci jest ci─ůg┼éy, wieloletni i o jego efektach czy s┼éuszno┼Ťci wypowiada─ç si─Ö mo┼╝na po d┼éu┼╝szym czasie, ni┼╝ kilka lat. Szczeg├│lnie, ┼╝e ÔÇô jak pokazuj─ů wst─Öpne badania ÔÇô wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b dokonuje detranzycji po 4-8 latach od pe┼énego zako┼äczenia zmiany p┼éci. Wobec tego 5-letnie okresy badawcze, w dodatku liczone od zacz─Öcia, a nie zako┼äczenia tego procesu, kt├│re przytaczaj─ů autorzy, niewiele m├│wi─ů o stanie faktycznym. To tak, jakby badaj─ůc pi─Öcioletnie dziecko stwierdzi─ç, ┼╝e nigdy ju┼╝ nie uro┼Ťnie, bo min─Ö┼éo 5 lat, odk─ůd jest poddane jakiej┼Ť obserwacji.

Nieprawd─ů jest te┼╝, ┼╝e blokery dojrzewania nie s─ů szkodliwe dla zdrowia, a ich efekty s─ů odwracalne. Powoduj─ů one bowiem d┼éugotrwa┼é─ů osteoporoz─Ö lub osteopeni─Ö, uszkodzenia w─ůtroby, a tak┼╝e zmiany w ciele mo┼╝liwe do cofni─Öcia tylko drog─ů operacji chirurgicznych, na przyk┼éad wzrost gruczo┼é├│w piersiowych u ch┼éopc├│w, czy jab┼éka Adama u dziewcz─ůt. Co wi─Öcej, w┼Ťr├│d cz─Östych skutk├│w ubocznych tego typu lek├│w wyst─Öpuje depresja, kt├│ra nie tylko sama w sobie jest negatywna, ale te┼╝ popycha do dalszych krok├│w tranzycji p┼éciowej, sk─ůd wynika fakt, ┼╝e dzieci, kt├│rym zacz─Öto podawa─ç ┼Ťrodki farmakologiczne, rzadziej rezygnuj─ů ze zmiany p┼éci.

W artykule, kt├│ry sprostowuj─Ö, znajduje si─Ö znacznie wi─Öcej manipulacji, k┼éamstw i dezinformacji. Cz─Ö┼Ť─ç z nich odk┼éamanych jest w tym artykule, do reszty odnios─Ö si─Ö w osobnej polemice dla Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś