fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Testament Tadeusza Mazowieckiego

Z ksi膮偶ki wynika obraz cz艂owieka, kt贸ry pomimo g艂臋bokiej i cz臋sto bardzo krytycznej refleksji nad polsk膮, europejsk膮, czy 艣wiatow膮 rzeczywisto艣ci膮, nie poprzestawa艂 na jej krytyce, ale, na ile starczy艂o mu si艂 i mo偶liwo艣ci, stara艂 si臋 j膮 przekszta艂ca膰.


 
Tadeusz Mazowiecki nie pozostawi艂 po sobie autobiografii, wspomnie艅, czy nawet wywiadu rzeki. W przeciwie艅stwie do wielu postaci 偶ycia publicznego, 艣wiadomie nie skorzysta艂 z wygodnego prawa do podsumowania swego bogatego 偶ycia z perspektywy jego ostatniego etapu. Zmierzy艂 si臋 z nim w znacznie trudniejszy spos贸b. Opublikowa艂 鈥濺ok 1989 i lata nast臋pne鈥- ksi膮偶k臋, w kt贸rej zamie艣ci艂 obszerny przegl膮d swoich artyku艂贸w i (cz臋sto nie艂atwych) wywiad贸w, kt贸re przeprowadzono z nim przez ostatnie dwadzie艣cia cztery lata.

 
Dylematy szefa rz膮du
Ksi膮偶k臋 otwiera tekst sejmowego expos茅 wyg艂oszonego przez pierwszego niekomunistycznego premiera we wrze艣niu 1989 roku. Po艣r贸d paru cytat贸w, kt贸re jego zwolennicy i przeciwnicy przedyskutowali ju偶 setki razy znajdziemy mniej znane, a bardzo znamienne fragmenty, jak cho膰by ten o gospodarce: 鈥濵aj膮c na uwadze skuteczno艣膰 ekonomiczn膮 antyinflacyjnej operacji, rz膮d zrobi wszystko, co mo偶liwe, by by艂a ona jak najmniej dotkliwa. Nie mo偶na jednak obieca膰, 偶e b臋dzie ca艂kowicie nieodczuwalna. Odpowiedzialnie takiej oferty nie mo偶e z艂o偶y膰 nikt鈥. W ca艂o艣ci przem贸wienia uderza spokojny ton odpowiedzialno艣ci za pa艅stwo i troska o jego budow臋 ponad podzia艂ami politycznymi.
 
Nast臋pnie mo偶na przeczyta膰 dwa wywiady podsumowuj膮ce dzia艂alno艣膰 Mazowieckiego jako szefa rz膮du (udzielone Andrzejowi Urba艅skiemu i Teresie Tora艅skiej). Pr贸cz wspomnie艅 dotycz膮cych gor膮cych dni, w kt贸rych wykluwa艂a si臋 idea 鈥瀗aszego premiera鈥, kiedy w po艣piechu i niepewno艣ci tworzono pierwsze niekomunistyczny polski rz膮d po wojnie, znajduj膮 si臋 w nich tak偶e pytania o moralne dylematy zwi膮zane z trudnymi decyzjami lat 1989 i 1990. Urba艅skiemu Tadeusz Mazowiecki m贸wi m.in. 鈥濭dy zdecydowali艣my si臋 na wdro偶enie programu gospodarczego i coraz bardziej u艣wiadamiano mi jego konsekwencje, zacz臋艂o we mnie wzrasta膰 poczucie bardzo g艂臋bokiego dramatu(鈥) Kiedy m贸wiono mi, 偶e przy tych reformach musz膮 pada膰 zak艂ady, 偶e to takie dziwne, i偶 jeszcze nie padaj膮, sk贸ra mi cierp艂a na my艣l, co b臋dzie, gdy zaczn膮 pada, i jak rozwi膮偶emy problemy tych ludzi.鈥 W spokojny spos贸b t艂umaczy tak偶e przyczyny, dla kt贸rych jego rz膮d nie dokona艂 kategorycznej rozprawy z lud藕mi komunistycznego aparatu, t艂umacz膮c meandry z艂o偶onej sytuacji politycznej, w kt贸rej przysz艂o mu dzia艂a膰.
 
Niezgoda na 艣wiat
Bardzo interesuj膮co i wymownie brzmi膮 materia艂y dotycz膮ce misji Tadeusza Mazowieckiego w charakterze Specjalnego Sprawozdawcy Organizacji Narod贸w Zjednoczonych podczas wojny w by艂ej Jugos艂awii i jego rezygnacji z tej misji w prote艣cie przeciw brakowi reakcji ze strony spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej na zbrodni臋 w Srebrenicy. Sk艂adaj膮c dymisj臋, Mazowiecki pisa艂 do sekretarza generalnego ONZ tak- 鈥濩harakter mojego mandatu sprawia, i偶 m贸g艂bym dalej tylko opisywa膰 zbrodnie i naruszenia praw cz艂owieka. Ale obecny moment krytyczny jest momentem, w kt贸rym u艣wiadomi膰 sobie trzeba i natur臋 tych zbrodni, i odpowiedzialno艣膰 Europy, i spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej za w艂asn膮 bezradno艣膰. Walczyli艣my w Polsce z totalitarnym systemem, z nadziej膮 patrz膮c na Europ臋 przysz艂o艣ci. Jak mo偶na wierzy膰 w Europ臋 jutra tworzon膮 przez dzieci tych ludzi, kt贸rych dzi艣 si臋 opuszcza? (鈥) Nie mog臋 uczestniczy膰 pozornym tylko procesie obrony praw ludzkich.鈥
 
R贸wnie偶 wywiady na temat swojej misji, kt贸rych Mazowiecki udzieli艂 Dawidowi Warszawskiemu i Jerzemu Turowiczowi pe艂ne s膮 z艂o艣ci na zachodni 艣wiat, kt贸ry nawet w obliczu zbrodni dokonywanych tu偶 przy jego granicach, kieruje si臋 w艂asnym interesem porzucaj膮c warto艣ci. Krytykuje jego polityk臋 opart膮 na pozorowanych krokach i brak konsekwencji w d膮偶eniu do zako艅czenia tragicznych zdarze艅.
 
W innej rozmowie, zatytu艂owanej 鈥濸orozmawiajmy o b艂臋dach鈥, przeprowadzonej przez Ew臋 Milewicz w 1998 roku, Tadeusz Mazowiecki skar偶y si臋 na brak solidarno艣ci ze strony Europy Zachodniej wobec by艂ych kraj贸w sowieckich i zbyt ma艂ej pomocy, tak偶e finansowej, kt贸r膮 one udzieli艂y. Apeluje, aby 鈥濪a膰 Europie dusz臋鈥 i nie pozwoli膰, aby by艂a ona 鈥瀝ozszarpywana przez separatyzmy i zalewana przez powierzchown膮, codzienn膮 papk臋 telewizyjn膮鈥濃
 
Cz艂owiek odpowiedzialno艣ci
W ca艂ym zbiorze jest jeszcze wiele interesuj膮cych wywiad贸w, przem贸wie艅 i artyku艂贸w. Stanowi膮 one nie tylko zapis wa偶nej cz臋艣ci historii III Rzeczypospolitej, ale r贸wnie偶 rodzaj politycznego testamentu jej pierwszego premiera. Bowiem niezale偶nie od tematu, jakiego dotyczy konkretny rozdzia艂 ksi膮偶ki, mo偶na z niej odczyta膰 jedno uniwersalne przes艂anie. Przes艂anie odpowiedzialno艣ci za pa艅stwo, spo艂ecze艅stwo i Ko艣ci贸艂. Oraz niemodne dzi艣 przekonanie, 偶e 鈥瀙olityka nie mo偶e by膰 domen膮, w kt贸rej normy etyczne nie maj膮 zastosowania鈥.
 
Tadeusz Mazowiecki musia艂 podj膮膰 w 偶yciu wiele decyzji, kt贸re z punktu widzenia jego 艣wiatopogl膮du by艂y decyzjami dwuznacznymi. Opowiada艂 si臋 przeciwko koncepcji 鈥濿asz prezydent, nasz premier鈥, a jednak, kiedy zwyci臋偶y艂a, przyj膮艂 funkcj臋 szefa rz膮du. Pomimo 偶e by艂 zwolennikiem rozdzia艂u pa艅stwa od ko艣cio艂a, podj膮艂 decyzj臋 o wprowadzeniu religii do szk贸艂, rozumiej膮c zas艂ugi Ko艣cio艂a katolickiego w prze艂omie roku 1989. B臋d膮c 艣wiadomym konsekwencji spo艂ecznych, jakie nios艂y za sob膮 reformy gospodarcze podj膮艂 je, gdy偶 tak rozumia艂 daleko id膮cy interes pa艅stwa. Mimo swych niekwestionowanych zas艂ug, zawsze by艂 sk艂onny wys艂uchiwa膰 krytycznych opinii dotycz膮cych r贸偶nych cz臋艣ci swojego 偶yciorysu i podj膮膰 z nimi polemik臋, b膮d藕 po cz臋艣ci si臋 z nimi zgodzi膰.
 
鈥濲a mog臋 razem z wami ponarzeka膰, 偶e jest 藕le, ale przyszed艂em wam powiedzie膰, 偶e by艂o gorzej, a jest du偶o lepiej. 呕e takiej Polski, jak膮 dzi艣 mamy, czy macie, nie by艂o. Na tyle wolnej i rozwijaj膮cej si臋. Czy艅my j膮 troch臋 lepsz膮 i troch臋 g艂臋bsz膮, a nie poprzestawajmy na narzekaniu鈥- m贸wi艂 p贸艂 roku temu podczas organizowanego przez 鈥濳ontakt鈥 spotkania wok贸艂 opisywanej tutaj ksi膮偶ki. S膮dz臋, 偶e s膮 one jej najlepszym streszczeniem. Wynika z niej bowiem obraz cz艂owieka, kt贸ry pomimo g艂臋bokiej i cz臋sto bardzo krytycznej refleksji nad polsk膮, europejsk膮, czy 艣wiatow膮 rzeczywisto艣ci膮, nie poprzestawa艂 na jej krytyce, ale, na ile starczy艂o mu si艂 i mo偶liwo艣ci, stara艂 si臋 j膮 przekszta艂ca膰.
 
Dobrze by by艂o, gdyby ka偶dy, kto pisze dzi艣 krytyczne, b膮d藕 pochlebne opinie o zmar艂ym Panu Premierze zajrza艂 najpierw do tej ksi膮偶ki. Ze zwyk艂ej uczciwo艣ci wobec Niego.
 
Tadeusz Mazowiecki, Rok 1989 i lata nast臋pne, Pr贸szy艅ski i sp贸艂ka, 2013, 500 s.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij