Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Testament Tadeusza Mazowieckiego

Z ksi─ů┼╝ki wynika obraz cz┼éowieka, kt├│ry pomimo g┼é─Öbokiej i cz─Östo bardzo krytycznej refleksji nad polsk─ů, europejsk─ů, czy ┼Ťwiatow─ů rzeczywisto┼Ťci─ů, nie poprzestawa┼é na jej krytyce, ale, na ile starczy┼éo mu si┼é i mo┼╝liwo┼Ťci, stara┼é si─Ö j─ů przekszta┼éca─ç.


 
Tadeusz Mazowiecki nie pozostawi┼é po sobie autobiografii, wspomnie┼ä, czy nawet wywiadu rzeki. W przeciwie┼ästwie do wielu postaci ┼╝ycia publicznego, ┼Ťwiadomie nie skorzysta┼é z wygodnego prawa do podsumowania swego bogatego ┼╝ycia z perspektywy jego ostatniego etapu. Zmierzy┼é si─Ö z nim w znacznie trudniejszy spos├│b. Opublikowa┼é ÔÇ×Rok 1989 i lata nast─ÖpneÔÇŁ- ksi─ů┼╝k─Ö, w kt├│rej zamie┼Ťci┼é obszerny przegl─ůd swoich artyku┼é├│w i (cz─Östo nie┼éatwych) wywiad├│w, kt├│re przeprowadzono z nim przez ostatnie dwadzie┼Ťcia cztery lata.

 
Dylematy szefa rz─ůdu
Ksi─ů┼╝k─Ö otwiera tekst sejmowego expos├ę wyg┼éoszonego przez pierwszego niekomunistycznego premiera we wrze┼Ťniu 1989 roku. Po┼Ťr├│d paru cytat├│w, kt├│re jego zwolennicy i przeciwnicy przedyskutowali ju┼╝ setki razy znajdziemy mniej znane, a bardzo znamienne fragmenty, jak cho─çby ten o gospodarce: ÔÇ×Maj─ůc na uwadze skuteczno┼Ť─ç ekonomiczn─ů antyinflacyjnej operacji, rz─ůd zrobi wszystko, co mo┼╝liwe, by by┼éa ona jak najmniej dotkliwa. Nie mo┼╝na jednak obieca─ç, ┼╝e b─Ödzie ca┼ékowicie nieodczuwalna. Odpowiedzialnie takiej oferty nie mo┼╝e z┼éo┼╝y─ç niktÔÇŁ. W ca┼éo┼Ťci przem├│wienia uderza spokojny ton odpowiedzialno┼Ťci za pa┼ästwo i troska o jego budow─Ö ponad podzia┼éami politycznymi.
 
Nast─Öpnie mo┼╝na przeczyta─ç dwa wywiady podsumowuj─ůce dzia┼éalno┼Ť─ç Mazowieckiego jako szefa rz─ůdu (udzielone Andrzejowi Urba┼äskiemu i Teresie Tora┼äskiej). Pr├│cz wspomnie┼ä dotycz─ůcych gor─ůcych dni, w kt├│rych wykluwa┼éa si─Ö idea ÔÇ×naszego premieraÔÇŁ, kiedy w po┼Ťpiechu i niepewno┼Ťci tworzono pierwsze niekomunistyczny polski rz─ůd po wojnie, znajduj─ů si─Ö w nich tak┼╝e pytania o moralne dylematy zwi─ůzane z trudnymi decyzjami lat 1989 i 1990. Urba┼äskiemu Tadeusz Mazowiecki m├│wi m.in. ÔÇ×Gdy zdecydowali┼Ťmy si─Ö na wdro┼╝enie programu gospodarczego i coraz bardziej u┼Ťwiadamiano mi jego konsekwencje, zacz─Ö┼éo we mnie wzrasta─ç poczucie bardzo g┼é─Öbokiego dramatu(ÔÇŽ) Kiedy m├│wiono mi, ┼╝e przy tych reformach musz─ů pada─ç zak┼éady, ┼╝e to takie dziwne, i┼╝ jeszcze nie padaj─ů, sk├│ra mi cierp┼éa na my┼Ťl, co b─Ödzie, gdy zaczn─ů pada, i jak rozwi─ů┼╝emy problemy tych ludzi.ÔÇŁ W spokojny spos├│b t┼éumaczy tak┼╝e przyczyny, dla kt├│rych jego rz─ůd nie dokona┼é kategorycznej rozprawy z lud┼║mi komunistycznego aparatu, t┼éumacz─ůc meandry z┼éo┼╝onej sytuacji politycznej, w kt├│rej przysz┼éo mu dzia┼éa─ç.
 
Niezgoda na ┼Ťwiat
Bardzo interesuj─ůco i wymownie brzmi─ů materia┼éy dotycz─ůce misji Tadeusza Mazowieckiego w charakterze Specjalnego Sprawozdawcy Organizacji Narod├│w Zjednoczonych podczas wojny w by┼éej Jugos┼éawii i jego rezygnacji z tej misji w prote┼Ťcie przeciw brakowi reakcji ze strony spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej na zbrodni─Ö w Srebrenicy. Sk┼éadaj─ůc dymisj─Ö, Mazowiecki pisa┼é do sekretarza generalnego ONZ tak- ÔÇ×Charakter mojego mandatu sprawia, i┼╝ m├│g┼ébym dalej tylko opisywa─ç zbrodnie i naruszenia praw cz┼éowieka. Ale obecny moment krytyczny jest momentem, w kt├│rym u┼Ťwiadomi─ç sobie trzeba i natur─Ö tych zbrodni, i odpowiedzialno┼Ť─ç Europy, i spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej za w┼éasn─ů bezradno┼Ť─ç. Walczyli┼Ťmy w Polsce z totalitarnym systemem, z nadziej─ů patrz─ůc na Europ─Ö przysz┼éo┼Ťci. Jak mo┼╝na wierzy─ç w Europ─Ö jutra tworzon─ů przez dzieci tych ludzi, kt├│rych dzi┼Ť si─Ö opuszcza? (ÔÇŽ) Nie mog─Ö uczestniczy─ç pozornym tylko procesie obrony praw ludzkich.ÔÇŁ
 
R├│wnie┼╝ wywiady na temat swojej misji, kt├│rych Mazowiecki udzieli┼é Dawidowi Warszawskiemu i Jerzemu Turowiczowi pe┼éne s─ů z┼éo┼Ťci na zachodni ┼Ťwiat, kt├│ry nawet w obliczu zbrodni dokonywanych tu┼╝ przy jego granicach, kieruje si─Ö w┼éasnym interesem porzucaj─ůc warto┼Ťci. Krytykuje jego polityk─Ö opart─ů na pozorowanych krokach i brak konsekwencji w d─ů┼╝eniu do zako┼äczenia tragicznych zdarze┼ä.
 
W innej rozmowie, zatytu┼éowanej ÔÇ×Porozmawiajmy o b┼é─ÖdachÔÇŁ, przeprowadzonej przez Ew─Ö Milewicz w 1998 roku, Tadeusz Mazowiecki skar┼╝y si─Ö na brak solidarno┼Ťci ze strony Europy Zachodniej wobec by┼éych kraj├│w sowieckich i zbyt ma┼éej pomocy, tak┼╝e finansowej, kt├│r─ů one udzieli┼éy. Apeluje, aby ÔÇ×Da─ç Europie dusz─ÖÔÇŁ i nie pozwoli─ç, aby by┼éa ona ÔÇ×rozszarpywana przez separatyzmy i zalewana przez powierzchown─ů, codzienn─ů papk─Ö telewizyjn─ůÔÇŁÔÇŽ
 
Cz┼éowiek odpowiedzialno┼Ťci
W ca┼éym zbiorze jest jeszcze wiele interesuj─ůcych wywiad├│w, przem├│wie┼ä i artyku┼é├│w. Stanowi─ů one nie tylko zapis wa┼╝nej cz─Ö┼Ťci historii III Rzeczypospolitej, ale r├│wnie┼╝ rodzaj politycznego testamentu jej pierwszego premiera. Bowiem niezale┼╝nie od tematu, jakiego dotyczy konkretny rozdzia┼é ksi─ů┼╝ki, mo┼╝na z niej odczyta─ç jedno uniwersalne przes┼éanie. Przes┼éanie odpowiedzialno┼Ťci za pa┼ästwo, spo┼éecze┼ästwo i Ko┼Ťci├│┼é. Oraz niemodne dzi┼Ť przekonanie, ┼╝e ÔÇ×polityka nie mo┼╝e by─ç domen─ů, w kt├│rej normy etyczne nie maj─ů zastosowaniaÔÇŁ.
 
Tadeusz Mazowiecki musia┼é podj─ů─ç w ┼╝yciu wiele decyzji, kt├│re z punktu widzenia jego ┼Ťwiatopogl─ůdu by┼éy decyzjami dwuznacznymi. Opowiada┼é si─Ö przeciwko koncepcji ÔÇ×Wasz prezydent, nasz premierÔÇŁ, a jednak, kiedy zwyci─Ö┼╝y┼éa, przyj─ů┼é funkcj─Ö szefa rz─ůdu. Pomimo ┼╝e by┼é zwolennikiem rozdzia┼éu pa┼ästwa od ko┼Ťcio┼éa, podj─ů┼é decyzj─Ö o wprowadzeniu religii do szk├│┼é, rozumiej─ůc zas┼éugi Ko┼Ťcio┼éa katolickiego w prze┼éomie roku 1989. B─Öd─ůc ┼Ťwiadomym konsekwencji spo┼éecznych, jakie nios┼éy za sob─ů reformy gospodarcze podj─ů┼é je, gdy┼╝ tak rozumia┼é daleko id─ůcy interes pa┼ästwa. Mimo swych niekwestionowanych zas┼éug, zawsze by┼é sk┼éonny wys┼éuchiwa─ç krytycznych opinii dotycz─ůcych r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťci swojego ┼╝yciorysu i podj─ů─ç z nimi polemik─Ö, b─ůd┼║ po cz─Ö┼Ťci si─Ö z nimi zgodzi─ç.
 
ÔÇ×Ja mog─Ö razem z wami ponarzeka─ç, ┼╝e jest ┼║le, ale przyszed┼éem wam powiedzie─ç, ┼╝e by┼éo gorzej, a jest du┼╝o lepiej. ┼╗e takiej Polski, jak─ů dzi┼Ť mamy, czy macie, nie by┼éo. Na tyle wolnej i rozwijaj─ůcej si─Ö. Czy┼ämy j─ů troch─Ö lepsz─ů i troch─Ö g┼é─Öbsz─ů, a nie poprzestawajmy na narzekaniuÔÇŁ- m├│wi┼é p├│┼é roku temu podczas organizowanego przez ÔÇ×KontaktÔÇŁ spotkania wok├│┼é opisywanej tutaj ksi─ů┼╝ki. S─ůdz─Ö, ┼╝e s─ů one jej najlepszym streszczeniem. Wynika z niej bowiem obraz cz┼éowieka, kt├│ry pomimo g┼é─Öbokiej i cz─Östo bardzo krytycznej refleksji nad polsk─ů, europejsk─ů, czy ┼Ťwiatow─ů rzeczywisto┼Ťci─ů, nie poprzestawa┼é na jej krytyce, ale, na ile starczy┼éo mu si┼é i mo┼╝liwo┼Ťci, stara┼é si─Ö j─ů przekszta┼éca─ç.
 
Dobrze by by┼éo, gdyby ka┼╝dy, kto pisze dzi┼Ť krytyczne, b─ůd┼║ pochlebne opinie o zmar┼éym Panu Premierze zajrza┼é najpierw do tej ksi─ů┼╝ki. Ze zwyk┼éej uczciwo┼Ťci wobec Niego.
 
Tadeusz Mazowiecki, Rok 1989 i lata nast─Öpne, Pr├│szy┼äski i sp├│┼éka, 2013, 500 s.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś