Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Temkin: Filozof zawsze znajdzie prac─Ö

List otwarty w sprawie filozofii w Bia┼éymstoku to wyraz skrajnej desperacji i bezprecedensowo z┼éej sytuacji akademickiej humanistyki. Je┼Ťli Ministerstwo nie zareaguje zmian─ů prawa, w ci─ůgu najbli┼╝szych lat dojdzie do likwidacji filozofii na kolejnych uczelniach.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Trudno my┼Ťle─ç o skoku w innowacyjno┼Ť─ç, je┼Ťli jednocze┼Ťnie likwiduje si─Ö o┼Ťrodki odpowiedzialne za nauk─Ö my┼Ťlenia. Wydatki na humanistyk─Ö ÔÇô w tym r├│wnie┼╝ na filozofi─Ö ÔÇô to wydatki inwestycyjne, a nie konsumpcyjne. Traktowanie uniwersytetu jako przedsi─Öbiorstwa, kt├│re ma przynie┼Ť─ç zysk w kr├│tkoterminowej perspektywie, to pomieszanie poj─Ö─ç.
Z Aleksandrem Temkinem, inicjatorem listu otwartego do Minister Nauki i Szkolnictwa Wy┼╝szego w sprawie likwidacji studi├│w filozoficznych na Uniwersytecie w Bia┼éymstoku, rozmawia Mateusz Luft.
┬á 
Dlaczego likwidacja Wydzia┼éu Filozofii na Uniwersytecie w Bia┼éymstoku jest tak istotna?
Dlatego, ┼╝e to element szerszego procesu pauperyzacji humanistyki. Je┼Ťli Ministerstwo nie zacznie dzia┼éa─ç tak, by stworzy─ç warunki prawne zabezpieczaj─ůce istnienie wydzia┼é├│w humanistycznych, to sko┼äczy si─Ö to ich likwidacj─ů. Na tle innych wydzia┼é├│w filozoficznych w Polsce liczba student├│w w Bia┼éymstoku wcale nie wypada najgorzej. Na trzech latach studiowa┼éo razem sze┼Ť─çdziesi─ůt os├│b. To jest wynik, kt├│rym nie mo┼╝e si─Ö pochwali─ç wiele instytut├│w, nie tylko filozoficznych.
 ┬á
Ju┼╝ w czasie zbierania podpis├│w dowiedzia┼éem si─Ö, ┼╝e zosta┼éa tak┼╝e zlikwidowana filozofia w S┼éupsku. Je┼Ťli nic si─Ö nie zmieni, dojdzie do zamkni─Öcia wydzia┼é├│w filozofii w szeregu o┼Ťrodk├│w w ci─ůgu dw├│ch, trzech lat. W po┼é─ůczeniu z ci─Öciami wydatk├│w na infrastruktur─Ö edukacyjn─ů, zamykaniem szk├│┼é, zmniejszeniem nak┼éad├│w na olimpiady przedmiotowe itd., to prosta droga do kulturowego i cywilizacyjnego spustoszenia w skali niespotykanej od dawna.
┬á 
Sceptycy twierdz─ů jednak, ┼╝e uczelnie humanistyczne to fabryki bezrobotnych, a kierunki studi├│w nale┼╝y dostosowywa─ç do potrzeb rynkowych.
To zupe┼énie b┼é─Ödne my┼Ťlenie, gdy┼╝ to polski rynek pracy potrzebuje strukturalnych przemian. Polska gospodarka, oparta przede wszystkim na niskop┼éatnych us┼éugach, jest skrajnie nieinnowacyjna. Trudno my┼Ťle─ç o skoku w innowacyjno┼Ť─ç, czy o budowaniu tak g┼éo┼Ťno zachwalanej ÔÇ×gospodarki opartej na wiedzyÔÇŁ, je┼Ťli jednocze┼Ťnie likwiduje si─Ö o┼Ťrodki odpowiedzialne za nauk─Ö my┼Ťlenia. Wydatki na humanistyk─Ö ÔÇô w tym r├│wnie┼╝ na filozofi─Ö ÔÇô to wydatki inwestycyjne, a nie konsumpcyjne. Dobrze wiedz─ů o tym ekonomi┼Ťci. Jan Gmurczyk, ekspert Instytutu Obywatelskiego, w nawi─ůzaniu do naszego listu otwartego pisa┼é niedawno na ┼éamach ÔÇ×RzeczpospolitejÔÇŁ, ┼╝e traktowanie uniwersytetu jako przedsi─Öbiorstwa, kt├│re ma przynie┼Ť─ç zysk w kr├│tkoterminowej perspektywie, to pomieszanie poj─Ö─ç.
 ┬á
Doda─ç mo┼╝na, ┼╝e zaledwie 3% absolwent├│w filozofii rejestruje si─Ö w urz─Ödach bezrobotnych. Na tle innych fakultet├│w jest to najlepszy wynik. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e prawie nikt spo┼Ťr├│d absolwent├│w filozofii nie ma problem├│w ze znalezieniem pracy.
┬á 
List ma charakter og├│lny i m├│wi o kryzysie humanistyki, ale ko┼äczy si─Ö dwoma postulatami konkretnych rozwi─ůza┼ä.
W drodze konsultacji ze ┼Ťrodowiskiem akademickim pojawi┼é si─Ö postulat stworzenia warunk├│w prawnych zach─Öcaj─ůcych rektor├│w do wspomagania gorzej radz─ůcych sobie na rynku, a wa┼╝nych dla kultury polskiej, b─ůd┼║ prowadz─ůcych badania podstawowe wydzia┼é├│w ze ┼Ťrodk├│w wypracowanych przez wydzia┼éy lepiej funkcjonuj─ůce finansowo. Co, m├│wi─ůc pro┼Ťciej, oznacza cz─Ö┼Ťciow─ů redystrybucj─Ö ┼Ťrodk├│w mi─Ödzy wydzia┼éami.
Drugi postulat dotyczy zniesienia odp┼éatno┼Ťci za drugi kierunek studi├│w.
┬á 
Co postulowane przez Was zmiany oznaczaj─ů dla student├│w?
Dotychczas blisko 40% student├│w filozofii studiowa┼éo go jako drugi kierunek. Dlatego te┼╝ na przyk┼éad Wydzia┼é Filozofii na Uniwersytecie Warszawskim mocno ucierpia┼é na wprowadzeniu owej odp┼éatno┼Ťci. Podobnie jest na innych wydzia┼éach humanistycznych, na przyk┼éad socjologii. W tym momencie studiowanie drugiego kierunku kosztuje studenta 4 tys. z┼éotych rocznie. Ma┼éo kto mo┼╝e sobie pozwoli─ç na taki luksus. Mo┼╝liwo┼Ť─ç studiowania nie mo┼╝e by─ç przywilejem zarezerwowanym dla najbogatszych.
┬á 
Ju┼╝ po opublikowaniu listu dyskutowane by┼éo r├│wnie┼╝ poszerzenie listy postulat├│w o obowi─ůzkowe wprowadzenie filozofii do szk├│┼é, reform─Ö niedawno wprowadzonego systemu bolo┼äskiego, czy zwi─Ökszenie wydatk├│w na nauk─Ö do poziomu ┼Ťredniego w Europie zachodniej (czyli 1,2% PKB).
Tak. Cieszymy, ┼╝e dyskusja nabiera rozp─Ödu i ┼╝e pojawiaj─ů si─Ö nowe postulaty. Otwarta debata o stanie polskiej humanistyki jest niezb─Ödna, bo sprawa dotyczy nie tylko filozof├│w, nie tylko akademik├│w, ale przysz┼éo┼Ťci ca┼éej polskiej kultury, a co za tym idzie ÔÇô przysz┼éo┼Ťci spo┼éecze┼ästwa.
 ┬á
Przegl─ůdaj─ůc list─Ö nazwisk ┼éatwo zauwa┼╝y─ç, ┼╝e pod petycj─ů podpisa┼éy si─Ö osoby z bardzo r├│┼╝nych oboz├│w ┼Ťwiatopogl─ůdowych.
To prawda. Jednym z naszych cel├│w by┼éa reintegracja ┼Ťrodowiska humanistycznego, dotychczas bardzo ┼éatwo rozgrywanego na r├│┼╝nych liniach podzia┼éu: bran┼╝owych, politycznych. Wszystkie dotychczasowe listy otwarte mia┼éy charakter ┼Ťrodowiskowy – jednej grupie zawsze mo┼╝na by┼éo przeciwstawi─ç inn─ů, maj─ůc─ů dok┼éadnie przeciwne zdanie. Tym razem uda┼éo si─Ö te podzia┼éy przekroczy─ç.
┬á 
Odzew na akcj─Ö by┼é rewelacyjny. Na sto czterna┼Ťcie os├│b, do kt├│rych si─Ö zg┼éosili┼Ťmy, odm├│wi┼éo pi─Ö─ç. Dla mnie symbolem sukcesu tego pomys┼éu jest to, ┼╝e jednego dnia pod listem podpisa┼éa si─Ö Kinga Dunin i ojciec Jacek Salij OP. Z dum─ů mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e by┼é to najwi─Ökszy list otwarty po ÔÇÖ89 roku. Nie tylko bior─ůc pod uwag─Ö ilo┼Ť─ç wybitnych ludzi kultury i nauki (od Moniki Strzepki po Krzysztofa Pendereckiego), kt├│rzy si─Ö pod nim podpisali, ale tak┼╝e je┼Ťli chodzi o skal─Ö poparcia w┼Ťr├│d os├│b, kt├│re na co dzie┼ä kieruj─ů o┼Ťrodkami akademickimi. Tego wielkiego sukcesu nie przypisa┼ébym tw├│rcom inicjatywy. To raczej wyraz skrajnej desperacji i bezprecedensowo z┼éej sytuacji akademickiej humanistyki.
 ┬á
Czyli mamy do czynienia z rewolucj─ů?
Raczej z buntem zdesperowanych humanist├│w wypychanych poza uniwersytet.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś