Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Teatr i po┼╝─ůdanie

Histori─Ö aktorki mo┼╝na opisa─ç poprzez analiz─Ö stopniowego obna┼╝ania jej cia┼éa a┼╝ do wykszta┼écenia si─Ö w obr─Öbie ameryka┼äskiej burleski striptizu. I chocia┼╝ jest to nago┼Ť─ç pozorowana, przykryta cielistymi rajstopami i nasutnikami, skutecznie wt┼éacza kobiece cia┼éo w form─Ö biernego obiektu po┼╝─ůdania. Dopiero w latach sze┼Ť─çdziesi─ůtych, kiedy nagie cia┼éo staje si─Ö symbolem zrzucania spo┼éecznych masek, obna┼╝ona aktorka odzyskuje w┼éasn─ů podmiotowo┼Ť─ç.

Betty Q&Crew: Betty Q fot. Katarzyna Chmura-Cegie┼ékowska

Betty Q&Crew: Betty Q fot. Katarzyna Chmura-Cegie┼ékowska


 
Tekst pochodzi z 25. numeru kwartalnika „Kontakt” zatytu┼éowanego Post-turysta.┬á
Na scenie w jednym rz─Ödzie stoj─ů cztery m┼éode kobiety w jednakowych, bia┼éych koszulkach, majtkach i d┼╝insach opuszczonych do kostek. Rozlegaj─ů si─Ö pojedyncze brawa. Mo┼╝na bowiem odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e to koniec przedstawienia i aktorki uk┼éoni─ů si─Ö z gracj─ů i lekkim krokiem pobiegn─ů za kulisy. Stoj─ů jednak niewzruszone i nieobecnym wzrokiem patrz─ů przed siebie. Robi si─Ö wi─Öc niesamowicie cicho, czu─ç speszenie widz├│w, kt├│rzy nie wiedz─ů, jak powinni si─Ö teraz zachowa─ç. Na twarzach aktorek wida─ç skupienie, trudn─ů, wewn─Ötrzn─ů walk─Ö, kt├│rej sens pozostaje nieuchwytny. Nagle zaczynaj─ů si─Ö rozbiera─ç. Zwyczajnie, jak w ┼éazience przed prysznicem, zdejmuj─ů koszulki, majtki, spodnie. I zn├│w stoj─ů niewzruszone, lecz tym razem s─ů kompletnie nagie. Wydaje si─Ö, ┼╝e niezno┼Ťnie d┼éugo trwa ta konfrontacja z bezbronnym kobiecym cia┼éem ÔÇô zaprezentowanym w czterech wariantach, lecz zlewaj─ůcych si─Ö w jakie┼Ť ÔÇ×cia┼éo w og├│leÔÇŁ, na kt├│rym dokonuje si─Ö wzrokowa przemoc. Wreszcie gasn─ů ┼Ťwiat┼éa i aktorki w ciemno┼Ťciach ubieraj─ů si─Ö. Mo┼╝na bi─ç brawo.
W ten spos├│b ko┼äczy si─Ö przedstawienie ÔÇ×Sukienka z dziurk─ůÔÇŁ kobiecej grupy artystycznej Teraz Poli┼╝, osnute wok├│┼é przewrotnie rozumianej edukacji seksualnej, kt├│ra ma na celu uczenie kobiet technik sprzeda┼╝y w┼éasnego cia┼éa, czyli tego, jak wykorzysta─ç m─Ö┼╝czyzn─Ö i samej nie zosta─ç wykorzystan─ů. Spektakl pokazuje zatem relacje mi─Ödzy p┼éciami w kategorii gie┼édy seksualnej, na kt├│rej g┼é├│wnymi towarami s─ů z jednej strony kobiece cia┼éo, a z drugiej m─Öski status. W takim uk┼éadzie sukces spo┼éeczny kobiety zale┼╝y przede wszystkim od jej atrakcyjno┼Ťci fizycznej i umiej─Ötno┼Ťci wzbudzania po┼╝─ůdania, a jej cia┼éo podlega ca┼ékowitemu uprzedmiotowieniu.
Je┼Ťli zamykaj─ůca przedstawienie scena wywo┼éuje tak silny niepok├│j i dyskomfort, to dlatego, ┼╝e fizyczna obecno┼Ť─ç nagich, kobiecych cia┼é zast─Öpuje tu zdystansowany dyskurs o kobiecej nago┼Ťci, z kt├│rym mieli┼Ťmy do czynienia we wcze┼Ťniejszych fragmentach spektaklu. Widz jest zmuszony patrze─ç na cia┼éa pozbawione wszelkich wizualnych, ruchowych kod├│w, kt├│re nada┼éyby im bezpieczny status obiekt├│w po┼╝─ůdania, czyli cia┼é, na kt├│re mo┼╝emy patrze─ç bezkarnie. Jest to moment obna┼╝enia ÔÇô ale nie tyle aktorek, ile naszego sposobu definiowania kobiecej nago┼Ťci, zostaje ona bowiem wyj─Öta ze swojego ÔÇ×naturalnegoÔÇŁ kontekstu.
 

Pierwsze aktorki
Wykorzystanie teatru do refleksji nad kobiec─ů cielesno┼Ťci─ů jest nadzwyczaj skuteczne ze wzgl─Ödu na niewielki dystans ÔÇô w por├│wnaniu z fotografi─ů czy filmem ÔÇô dziel─ůcy cia┼éo aktorki i cia┼éo widza znajduj─ůce si─Ö w jednej przestrzeni. W przypadku ka┼╝dego przedstawienia, w kt├│rym kobieca nago┼Ť─ç w spos├│b jawny, ale i krytyczny, odsy┼éa do fundamentalnego dla naszej kultury wyobra┼╝enia kobiecego cia┼éa jako obiektu po┼╝─ůdania i szeroko rozumianego ÔÇ×towaruÔÇŁ, mo┼╝na m├│wi─ç o subwersji ÔÇô zaprzeczeniu pierwotnego znaczenia kulturowo nadawanego p┼éci. S─ů to bowiem momenty, w kt├│rych teatr zachodni niejako demontuje sam siebie, rozsadza swoj─ů histori─Ö, ods┼éaniaj─ůc wbudowane we w┼éasny model uto┼╝samienie aktorki z prostytutk─ů.
Przez ca┼ée wieki praktyka teatralna by┼éa zarezerwowana dla m─Ö┼╝czyzn. Aktorki pojawiaj─ů si─Ö na europejskich scenach w drugiej po┼éowie XVI┬áwieku. W Anglii za symboliczn─ů dat─Ö uznaje si─Ö rok 1661. Od samego pocz─ůtku profesja ta kojarzona jest z prostytucj─ů. Pierwsza aktorka w brytyjskim teatrze, Nell Gwyn, po kilku latach pracy wdaje si─Ö w romans z kr├│lem Karolem II, a jej przypadek inauguruje topos aktorki-kurtyzany oraz seksualnego Kopciuszka i zostaje (b┼é─Ödnie) uznany za reprezentatywny dla ca┼éej grupy zawodowej. Liczba aktorek wzrasta w XIX┬áwieku. Co jednak znamienne, feminizacji ulegaj─ů g┼é├│wnie teatry bulwarowe, w kt├│rych od aktorek wyst─Öpuj─ůcych w sugestywnych kostiumach oczekuje si─Ö przede wszystkim zgrabnych n├│┼╝ek.
W wiktoria┼äskiej Anglii aktorka z za┼éo┼╝enia jest nieprzyzwoita. Z jednej strony, jako niezale┼╝na kobieta, samodzielnie zarabiaj─ůca pieni─ůdze i dzia┼éaj─ůca w sferze publicznej, pozostaje spo┼éecznym monstrum, anty-kobiet─ů. Z drugiej za┼Ť, teatralne kostiumy, kt├│re eksponuj─ů jej figur─Ö w stopniu absolutnie niedopuszczalnym w codziennym ┼╝yciu, przekszta┼écaj─ů j─ů w ÔÇ×dost─Öpn─ůÔÇŁ hiper-kobiet─Ö.
Wystarczy powiedzie─ç, ┼╝e pierwszy brytyjski aktor (Henry Irving) uzyska┼é tytu┼é szlachecki w uznaniu artystycznych zas┼éug na pocz─ůtku lat osiemdziesi─ůtych XIX┬áwieku, a pierwsza aktorka (Genevi├Ęve Ward) ÔÇô dopiero w 1921┬ároku. Kobiety pozostaj─ů zamkni─Öte w aktorskim getcie, przywi─ůzane do praktyki teatralnej, kt├│ra wi─ů┼╝e si─Ö g┼é├│wnie z eksponowaniem cia┼éa. Nieliczne zarz─ůdzaj─ů samodzielnie teatrem lub wystawiaj─ů sztuki; liczne pisz─ů, ale ich dramatyczne pr├│by rzadko trafiaj─ů na scen─Ö, zw┼éaszcza je┼Ťli publikuj─ů pod w┼éasnym imieniem i nazwiskiem, a nie pod m─Öskim pseudonimem.
Persona, Tryptyk/Marylin fot. Katarzyna Paletko

Persona, Tryptyk/Marylin fot. Katarzyna Paletko


Cia┼éo na pokaz
Przez lata p┼éynnie przechodzono od por├│wnania aktorki do prostytutki, opartego na rzekomo zachodz─ůcej w obu przypadkach ÔÇ×sprzeda┼╝y cia┼éaÔÇŁ, do przekonania, ┼╝e aktorki po przedstawieniu po prostu kontynuuj─ů prac─Ö jako prostytutki. Ten krzywdz─ůcy stereotyp umacnia┼éo s─ůsiedztwo teatr├│w i dom├│w publicznych w dziewi─Ötnastowiecznych miastach, a nawet przenikanie si─Ö obu przestrzeni. W Anglii i w Stanach Zjednoczonych nieoficjalnym rewirem pracy prostytutek by┼éa najwy┼╝sza galeria w teatrze (paradyz, tzw. third tier).
W Polsce z kolei, prostytutki poszukiwa┼éy klient├│w w niezmiernie popularnych w drugiej po┼éowie XIX wieku warszawskich teatrzykach ogr├│dkowych. W latach siedemdziesi─ůtych najlepsze ÔÇ×ogr├│dkiÔÇŁ, cho─çby Tivoli, Alhambra, Eldorado, ulokowane by┼éy w pi─Öcioboku: Kr├│lewska ÔÇô Krakowskie Przedmie┼Ťcie ÔÇô Miodowa ÔÇô D┼éuga ÔÇô Ogr├│d Saski, ale z czasem przesuwa┼éy si─Ö wraz z warszawskim centrum w kierunku ulic Chmielnej, Marsza┼ékowskiej i Alej Jerozolimskich. Przy Chmielnej otwiera si─Ö w 1877 roku Belle-Vue, ÔÇ×ogr├│dekÔÇŁ dysponuj─ůcy lo┼╝ami, wy┼Ťcie┼éanymi fotelami i najwi─Öksz─ů widowni─ů spo┼Ťr├│d wszystkich letnich teatrzyk├│w, licz─ůc─ů a┼╝ 2100 miejsc! Nieraz dyrektorom ÔÇ×ogr├│dk├│wÔÇŁ przypinano ┼éatk─Ö alfonsa, kr─ů┼╝y┼éy plotki o organizowanych po przedstawieniach orgiach z udzia┼éem aktorek ÔÇô pod tym wzgl─Ödem szczeg├│lnie z┼é─ů pras─Ö mia┼é J├│zef Texel i jego teatrzyk Eldorado, w kt├│rym bywali g┼é├│wnie przyjezdni, bogaci ziemianie i tak zwana z┼éota m┼éodzie┼╝.
Zreszt─ů ogr├│dkowa publiczno┼Ť─ç domaga┼éa si─Ö, aby aktorki wyst─Öpowa┼éy w sukniach z g┼é─Öbokimi dekoltami i d┼éugim pionowym rozci─Öciem w sp├│dnicy, kt├│ry ods┼éania┼é nogi. Najwi─Öksze owacje wzbudza┼éy tak zwane ta┼äce ÔÇ×podkasaneÔÇŁ, w szczeg├│lno┼Ťci kankan. Najcz─Ö┼Ťciej to uroda i kusy str├│j aktorek w ogr├│dkach decydowa┼éy o ich popularno┼Ťci ÔÇô ┼Ťwietnie wykorzystywa┼éy t─Ö sytuacj─Ö ÔÇ×ogr├│dkowe primadonnyÔÇŁ, siostry Czapskie, kt├│re, umiej─Ötnie pokazuj─ůc kolana, podzieli┼éy warszawsk─ů publiczno┼Ť─ç na dwa zwalczaj─ůce si─Ö obozy: adorator├│w Czesi b─ůd┼║ J├│zi.
W krajach anglosaskich t┼éumy przychodzi┼éy do teatr├│w na burlesk─Ö. G┼é├│wnym wabikiem by┼éy aktorki, kt├│re zwykle gra┼éy role m─Öskie i w zwi─ůzku z tym ubrane by┼éy w cieliste rajstopy i kr├│tkie spodenki, a nie roz┼éo┼╝yste suknie. Burleska ÔÇô zar├│wno brytyjska, jak i wyros┼éa na jej gruncie odmiana ameryka┼äska ÔÇô to by─ç mo┼╝e najbardziej ambiwalentny gatunek teatralny tamtego okresu, wskazuj─ůcy na r├│wnie dwuznaczn─ů pozycj─Ö aktorki. Z jednej strony aktorki w burlesce uzurpowa┼éy sobie m─Ösk─ů pozycj─Ö (i m─Öski g┼éos), z drugiej poddawa┼éy w┼éasne cia┼éa hiperseksualizacji, w najwy┼╝szym stopniu eksponowa┼éy tak zwane kobiece kszta┼éty, kt├│re wed┼éug ├│wczesnych norm obyczajowych mia┼éy bezwzgl─Ödnie pozostawa─ç w ukryciu.
Ten subwersywny potencja┼é niemal zaniknie w wy┼éaniaj─ůcej si─Ö na prze┼éomie XIX i XX┬áwieku i cz─Östo zestawianej z burlesk─ů rewii, kt├│ra b─Ödzie ju┼╝ tylko erotyczno-estetycznym spektaklem zdyscyplinowanej kobieco┼Ťci, prezentacj─ů zestandaryzowanych i udekorowanych dziewcz─Öcych cia┼é, jak na przyk┼éad w nowojorskich spektaklach Flo Ziegfelda lub w wyst─Öpach polskiego zespo┼éu Koszutski Girls.
._Katarzyna_Paletko_17
Glamoryzacja kobiecego ciała
Histori─Ö aktorki ÔÇô zw┼éaszcza aktorki w teatrze rozrywkowym ÔÇô mo┼╝na opisa─ç poprzez analiz─Ö procesu wt┼éaczania kobiecego cia┼éa w form─Ö obiektu po┼╝─ůdania, inaczej glamoryzacji, oraz stopniowego obna┼╝ania tego cia┼éa a┼╝ do wykszta┼écenia si─Ö w obr─Öbie ameryka┼äskiej burleski striptizu w pocz─ůtkach XX wieku. Chocia┼╝ w dziewi─Ötnastowiecznym teatrze nie mog┼éo by─ç mowy o faktycznej nago┼Ťci, nagminnie pisano w kontek┼Ťcie burleski i pokrewnych jej przedstawie┼ä o ÔÇ×nagim teatrzeÔÇŁ b─ůd┼║ ÔÇ×nogo-teatrzeÔÇŁ, co dowodzi, jak centraln─ů pozycj─Ö zajmowa┼éo w nim cia┼éo aktorki zdefiniowane jako obiekt po┼╝─ůdania.
Nago┼Ť─ç w├│wczas symulowano za pomoc─ů odpowiednio skrojonych kostium├│w. W Stanach Zjednoczonych os┼éawione cieliste rajstopy znikaj─ů ze scen dopiero w drugiej dekadzie XX┬áwieku. W┼éa┼Ťciwie a┼╝ do pojawienia si─Ö awangardowych teatr├│w w latach sze┼Ť─çdziesi─ůtych, kiedy ca┼ékowicie obna┼╝one cia┼éo stanie si─Ö symbolem zrzucania spo┼éecznych masek, nale┼╝y m├│wi─ç raczej o kostiumie, iluzji i obietnicy nago┼Ťci.
W klasycznym striptizie ameryka┼äskim ÔÇô tym sprzed epoki klub├│w go-go, do kt├│rego odwo┼éuje si─Ö wsp├│┼éczesna, nowa burleska ÔÇô nieprzekraczaln─ů granic─ů pozostawa┼éy stringi, pod kt├│rymi zreszt─ů dziewczyny bardzo cz─Östo nosi┼éy jeszcze nylonowe be┼╝owe majtki, oraz tak zwane nasutniki. Paradoksalnie, to w┼éa┼Ťnie ├│w poz├│r nago┼Ťci lub te┼╝ jej fragmentaryczno┼Ť─ç, w czytelny dla widza spos├│b znakuj─ů cia┼éo aktorki/tancerki jako obiekt po┼╝─ůdania i wraz z makija┼╝em, precyzyjn─ů fryzur─ů, wystudiowanym gestem odpowiadaj─ů za glamoryzacj─Ö tego cia┼éa.
Marilyn ÔÇô kr├│lowa glamour
Pocz─ůwszy od XIX wieku w ramach rozmaitych widowisk popularnych rodzi si─Ö wi─Öc uciele┼Ťniaj─ůca opisane procesy figura chorus girl/showgirl, kt├│ra stanie si─Ö jednym z dominuj─ůcych nowoczesnych modeli kobieco┼Ťci, zw┼éaszcza w Stanach Zjednoczonych. Chorus girl musia┼éa by─ç przede wszystkim m┼éoda i atrakcyjna, zwykle wymagano od niej r├│wnie┼╝ talent├│w tanecznych i wokalnych, ale tak┼╝e ÔÇ×kobiecegoÔÇŁ wdzi─Öku i uroku. Jej praca nie ko┼äczy┼éa si─Ö bowiem wraz z zej┼Ťciem ze sceny. Mia┼éa r├│wnie┼╝ za zadanie zabawia─ç konwersacj─ů klient├│w teatralnego baru lub lokalu, w kt├│rym wyst─Öpowa┼éa, i sk┼éania─ç ich do wi─Ökszej konsumpcji. To w tym obszarze konstruowano ekranowy wizerunek Marilyn Monroe, ikony kina i symbolu seksu, nazywanej za ┼╝ycia ÔÇ×kr├│low─ů glamourÔÇŁ, kt├│rej gwiazda rozb┼éys┼éa dzi─Öki rozta┼äczonej i roz┼Ťpiewanej roli Lorelei w filmie ÔÇ×M─Ö┼╝czy┼║ni wol─ů blondynkiÔÇŁ. P├│┼║niej Marilyn wielokrotnie wciela┼éa si─Ö w postacie czaruj─ůcych, ale i na sw├│j spos├│b ambitnych dziewczyn powi─ůzanych ze ┼Ťwiatem rozrywki. Do┼Ť─ç przypomnie─ç Cherie z ÔÇ×Przystanku autobusowegoÔÇŁ, Elsie z ÔÇ×Ksi─Öcia i aktoreczkiÔÇŁ (notabene oryginalny tytu┼é brzmi ÔÇ×The Prince and the ShowgirlÔÇŁ) czy Sugar z ÔÇ×P├│┼é ┼╝artem, p├│┼é serioÔÇŁ. W ÔÇ×S┼éomianym wdowcuÔÇŁ, kt├│ry w gruncie rzeczy opowiada o m─Öskich fantazjach seksualnych, Marilyn zagra┼éa po prostu ÔÇ×dziewczyn─ÖÔÇŁ, the girl, bez imienia, nazwiska i skonkretyzowanej to┼╝samo┼Ťci.
Trudno powiedzie─ç, czy jakiekolwiek inne cia┼éo zosta┼éo tak radykalnie uprzedmiotowione, skomercjalizowane i zseksualizowane jak cia┼éo Marilyn Monroe, kt├│rej kusz─ůce zdj─Öcia zdobi─ů dzi┼Ť ÔÇô ponad 50 lat po jej ┼Ťmierci ÔÇô setki tysi─Öcy produkt├│w, ┼é─ůcznie z chusteczkami higienicznymi.
W znakomitym przedstawieniu ÔÇ×Persona. MarilynÔÇŁ Krystian Lupa bezlito┼Ťnie, nomen omen, obna┼╝y┼é te mechanizmy, zmuszaj─ůc widz├│w do konfrontacji z ich w┼éasnym, po┼╝─ůdliwym stosunkiem wobec Marilyn, kt├│r─ů, dos┼éownie, uciele┼Ťni┼éa Sandra Korzeniak. Aktorka niemal przez ca┼éy spektakl jest naga lub prawie naga, niekiedy ma na sobie d┼éugi, rozci─ůgni─Öty sweter, niekiedy ubrana jest tylko w zbyt ciasny stanik, ale nawet przez chwil─Ö nie ma na sobie majtek. Nie schodzi ze sceny przez ca┼éy czas trwania przedstawienia, stawiaj─ůc widza w niezr─Öcznej sytuacji podgl─ůdacza. Patrzymy na samotne, smutne, um─Öczone, zupe┼énie bezbronne cia┼éo, kt├│re nie powinno by─ç wystawiane na pokaz i kt├│rego nie powinni┼Ťmy ogl─ůda─ç.
Nie chodzi bynajmniej o to, ┼╝e to cia┼éo jest brzydkie. Przeciwnie, Sandra Korzeniak jest m┼éod─ů, atrakcyjn─ů aktork─ů, kt├│ra doskonale gra Marilyn. Chwilami wydaje si─Ö wr─Öcz, ┼╝e to sama MM pojawia si─Ö na scenie warszawskiego Teatru Dramatycznego. Za pomoc─ů r├│┼╝nych mechanizm├│w teatralnych Lupa wyrwa┼é cia┼éo Marilyn/Sandry z w┼éa┼Ťciwego mu kontekstu i nada┼é mu nowe znaczenia. Widz, przyzwyczajony do czerpania wzrokowej przyjemno┼Ťci z patrzenia na atrakcyjne cia┼éo Marilyn, zawsze perfekcyjnie przygotowane i wytresowane do bycia obiektem po┼╝─ůdania, nagle widzi je w formie niegotowej, niedostatecznie zdyscyplinowanej, ÔÇ×u┼éomnejÔÇŁ, w dodatku wrzucone w chaotyczn─ů, zaba┼éaganion─ů przestrze┼ä prozaicznego bar┼éogu, kt├│ry sceniczna Marilyn urz─ůdzi┼éa sobie w jednym z hollywoodzkich magazyn├│w.
Nowa burleska i zabawa w kobieco┼Ť─ç
Inny rodzaj artystycznej gry z kulturowym wyobra┼╝eniem kobiecego cia┼éa jako obiektu po┼╝─ůdania mo┼╝na dostrzec w nowej burlesce, kt├│ra z roku na rok zyskuje coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç r├│wnie┼╝ w Polsce, gdzie pr─Ö┼╝nie dzia┼éa mi─Ödzy innymi warszawski kolektyw Betty Q and Crew. Nowa burleska ÔÇô w przeciwie┼ästwie do ameryka┼äskiej wersji z pierwszej po┼éowy XX┬áwieku, do kt├│rej si─Ö odwo┼éuje ÔÇô jest nie tylko praktykowana g┼é├│wnie przez kobiety, ale przyci─ůga tak┼╝e na widowni─Ö przede wszystkim kobiec─ů publiczno┼Ť─ç. Wywrotowy charakter nowej burleski polega na jawnej, bezpruderyjnej i bezkompromisowej zabawie z kobieco┼Ťci─ů, kt├│ra, cho─ç sama w sobie jest rozumiana jako kostium, stanowi tak┼╝e ┼║r├│d┼éo autentycznej satysfakcji zar├│wno dla performerek, jak i dla kobiet na widowni.
Nowa burleska demaskuje sposoby urabiania cia┼éa w obiekt po┼╝─ůdania, poniewa┼╝ korzysta z nich w przesadny spos├│b, wyrastaj─ůc z campowej estetyki i queerowej wra┼╝liwo┼Ťci. Jest przyk┼éadem kulturowej partyzantki, kt├│ra polega na przechwytywaniu praktyk i znacze┼ä uchodz─ůcych za opresyjne i wstawianiu ich w ironiczny nawias. W nowej burlesce, podobnie jak w przedstawieniu Teraz Poli┼╝ czy ÔÇ×Personie. MarilynÔÇŁ, roznegli┼╝owane, kobiece cia┼éo umo┼╝liwia krytyczn─ů refleksj─Ö nad sprowadzaniem go do obiektu po┼╝─ůdania, kt├│ry zapewnia voyeurystyczn─ů przyjemno┼Ť─ç. Dzieje si─Ö to jednak nie przez przywr├│cenie cia┼éu niedoskona┼éo┼Ťci i podatno┼Ťci na zranienie, lecz poprzez swoiste uwypuklenie i ekspozycj─Ö statusu cia┼éa jako przedmiotu po┼╝─ůdania, co r├│wnie skutecznie demaskuje podstawowe za┼éo┼╝enia tradycyjnego paradygmatu p┼éci.
O nagim m─Ö┼╝czy┼║nie
A co z m─Ösk─ů nago┼Ťci─ů? Niew─ůtpliwie podlega ona znacznie silniejszej tabuizacji ni┼╝ nago┼Ť─ç kobieca i jest w du┼╝o mniejszym stopniu obecna w przestrzeni publicznej. Z tego powodu gest obna┼╝enia aktora w teatrze uchodzi niemal zawsze za gest przekroczenia. Do┼Ť─ç przypomnie─ç niezwyk┼éy rozg┼éos, kt├│ry towarzyszy┼é ÔÇ×HamletowiÔÇŁ w re┼╝yserii Krzysztofa Warlikowskiego. W├│wczas, w 1999 roku, po raz pierwszych na polskich scenach pojawi┼é si─Ö kompletnie nagi m─Ö┼╝czyzna (Jacek Poniedzia┼éek).
Wydaje si─Ö jednak, ┼╝e wsp├│┼éczesna kultura popularna zmierza do oswojenia m─Öskiego cia┼éa poprzez ÔÇô podobnie jak w przypadku kobiecego cia┼éa ÔÇô coraz cz─Östsze ukazywanie go jako uwodzicielskiego obiektu erotycznego. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e wskutek kulturowego usankcjonowania prawa kobiet do po┼╝─ůdania, dochodzi do promieniowania glamoryzacji na m─Öskie cia┼éo. Paradoksalnie zatem uzyskanie przez kobiety statusu podmiotu seksualnego prowadzi do uprzedmiotowienia m─Öskiego cia┼éa.
Zachodni model teatru co najmniej do lat sze┼Ť─çdziesi─ůtych XX┬áwieku wsp├│┼ékszta┼étowa┼é i utrwala┼é wyobra┼╝enie kobiecego cia┼éa jako biernego obiektu po┼╝─ůdania, zarazem ignoruj─ůc m─Ösk─ů nago┼Ť─ç. Z kolei wsp├│┼éczesny teatr operuje wieloma mechanizmami renegocjowania znacze┼ä przypisanych kobiecej nago┼Ťci i problematyzowania ÔÇô dotychczas niewidocznej ÔÇô nago┼Ťci m─Öskiej. R├│wnolegle kultura popularna z my┼Ťl─ů o kobiecej widowni zacz─Ö┼éa wykorzystywa─ç erotyczny potencja┼é m─Öskiego cia┼éa. Chocia┼╝ uprzedmiotowienie jakiegokolwiek cia┼éa mo┼╝e budzi─ç etyczne w─ůtpliwo┼Ťci, to zarazem glamoryzacja m─Öskiej nago┼Ťci prowadzi do wymienialno┼Ťci status├│w seksualnego podmiotu i obiektu, kt├│re przestaj─ů by─ç na sta┼ée przypisane do poszczeg├│lnych p┼éci.
 
Agata ┼üuksza jest┬ádoktorantk─ů w Zak┼éadzie Teatru i Widowisk Instytutu Kultury Polskiej UW, gdzie przygotowuje rozpraw─Ö o sposobach konstruowania kobieco┼Ťci w kulturze wsp├│┼éczesnej, ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem kategorii glamour. Publikuje mi─Ödzy innymi w ÔÇ×DialoguÔÇŁ i ÔÇ×DidaskaliachÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś