Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Ta┼äcz─ůcy w ciemno┼Ťciach. Mroki duszy Larsa von Triera

Znana jest umiej─Ötno┼Ť─ç Du┼äczyka do pozafilmowej inscenizacji, do bawienia si─Ö swoim wizerunkiem. Jaki jest Trier naprawd─Ö? Ksi─ů┼╝ka Nilsa Thorsena to intryguj─ůca propozycja wyj┼Ťcia poza wizerunek re┼╝ysera, jaki ukszta┼étowa┼é si─Ö w zbiorowej ┼Ťwiadomo┼Ťci.

materiały prasowe

materiały prasowe


Lars von Trier to oswojone enfant terrible europejskiego kina, artysta, kt├│rego tw├│rczo┼Ť─ç trudno jest odbiera─ç bez ┼Ťwiadomo┼Ťci jej uwik┼éa┼ä w kontrowersyjne dzia┼éania re┼╝ysera oraz w jego osobiste cierpienie. Na temat ekstrawagancji von Triera stworzono wiele anegdot i┬áplotek, kt├│re sk┼éadaj─ů si─Ö na szczeg├│ln─ů mitologi─Ö Du┼äczyka. Mitologia ta upo┼Ťledza odbi├│r jego dzie┼é oraz nie daje w┼éa┼Ťciwego obrazu re┼╝ysera. Von Triera cz─Östo okre┼Ťla si─Ö jako cynicznego manipulatora, wprowadzaj─ůcego widz├│w w najskrajniejsze do┼Ťwiadczenia bez pozostawienia im mo┼╝liwo┼Ťci emocjonalnego oczyszczenia.
Larsa von Triera mo┼╝na potraktowa─ç jako jedn─ů z wielu ofiar medialnej kreacji, modelowego artyst─Ö, kt├│rego tw├│rczo┼Ť─ç przefiltrowana zostaje przez jego prowokuj─ůce deklaracje, konfliktow─ů natur─Ö, ekscentryczne zachowania. Re┼╝yser rozpoznaje ten mechanizm i umie wykorzysta─ç si┼é─Ö p┼éyn─ůc─ů z autokreacji. Znana jest umiej─Ötno┼Ť─ç Du┼äczyka do pozafilmowej inscenizacji, do bawienia si─Ö swoim wizerunkiem. Jaki jest Trier naprawd─Ö? Ksi─ů┼╝ka Nilsa Thorsena to intryguj─ůca propozycja wyj┼Ťcia poza wizerunek re┼╝ysera, jaki ukszta┼étowa┼é si─Ö w zbiorowej ┼Ťwiadomo┼Ťci. Stanowi ona rezultat wielu spotka┼ä, rozm├│w z re┼╝yserem oraz osobami z jego najbli┼╝szego otoczenia. W procesie stopniowego ods┼éaniania si─Ö poruszane s─ů trudne w─ůtki z ┼╝ycia re┼╝ysera. W ich tle przegl─ůda si─Ö tw├│rczo┼Ť─ç Triera, tw├│rczo┼Ť─ç wybitnie osobista, s┼éu┼╝─ůca przepracowaniu osobistych traum oraz l─Ök├│w.
Do Trierowskiego uniwersum nie wkracza si─Ö bezkarnie. Nils Thorsen przez blisko rok zbli┼╝a┼é si─Ö do re┼╝ysera, nara┼╝aj─ůc si─Ö na jego ewentualne manipulacje oraz gr─Ö. Biografia daje mi─Ödzy innymi ┼Ťwiadectwo ich rozwijaj─ůcej si─Ö relacji oraz wgl─ůd w proces, jakiemu dobrowolnie poddaje si─Ö Trier. Poprzez jego wspomnienia, historie i opowie┼Ťci Thorsen┬ádochodzi do tego, co jest w Larsie Von Trierze najbardziej prawdziwe. Ksi─ů┼╝ka podsuwa wiele trop├│w, kt├│re mog─ů wzbogaci─ç analiz─Ö jego film├│w. Nie warto jednak da─ç si─Ö zwie┼Ť─ç biograficznemu podej┼Ťciu do jego tw├│rczo┼Ťci. Jest ona wystarczaj─ůca bogata oraz pe┼éna odniesie┼ä i bez tego. Nie potrzebuje si─Ö wspomaga─ç ubog─ů psychologizacj─ů, kt├│ra stanowi pr├│b─Ö zaw─Ö┼╝enia dzie┼é do kilku czynnik├│w z ┼╝ycia re┼╝ysera. Jak na swoje dzie┼éa zapatruje si─Ö w ksi─ů┼╝ce sam re┼╝yser? Trier wymijaj─ůco wypowiada si─Ö na temat filozofii swoich film├│w, ograniczaj─ůc si─Ö do stwierdzenia problem├│w, jakie one sygnalizuj─ů. Bez gwarancji, ┼╝e ich rozwi─ůzanie b─Ödzie proste. Przenosi odpowiedzialno┼Ť─ç na widz├│w.
Trier, jaki ujawnia si─Ö z zapisk├│w Thorsena, to przede wszystkim g┼é─Öboko z┼éamana istota ludzka, gn─Öbiona przez swoje l─Öki, uwi─Öziona w matni w┼éasnego umys┼éu. Jest to r├│wnie┼╝ przero┼Ťni─Öte dziecko, sk┼éonne do prowokacji oraz spragnione sta┼éej atencji. Wreszcie: ojciec, m─ů┼╝, przyjaciel. Thorsen┬áze zdziwieniem konstatuje rodzinne przywi─ůzanie Triera oraz jego ciep┼ée uczucia, tak g┼é─Öboko zakryte pod pozorami cynizmu i┬ánieprzyst─Öpno┼Ťci. W celu zrozumienia problem├│w re┼╝ysera podj─Öta zostaje trudna podr├│┼╝ w przesz┼éo┼Ť─ç, w atmosfer─Ö rodzinn─ů domu Triera, gdzie si─Ö wychowa┼é. W ┼║r├│d┼éo jego l─Ök├│w. Thorsen┬áokre┼Ťla Triera jako ÔÇ×dziecko 1968 rokuÔÇŁ, ofiar─Ö liberalnego wychowania, kt├│rego propagatork─ů by┼éa jego matka, Inger Host. Zgodnie z pogl─ůdami rodzic├│w Lars musia┼é sam poradzi─ç sobie z pozostawion─ů mu odpowiedzialno┼Ťci─ů za siebie tak jak doros┼éa osoba. Zosta┼éa mu udzielona pe┼éna, przera┼╝aj─ůca wolno┼Ť─ç.
Poza rzeczywisto┼Ťci─ů rodzinnego domu Trier musia┼é skonfrontowa─ç si─Ö z bardziej ortodoksyjn─ů pedagogik─ů szkoln─ů, surow─ů dyscyplin─ů oraz atmosfer─ů og├│lnego zastraszania. Konflikt dw├│ch ┼Ťwiat├│w oraz trauma wyniesiona z do┼Ťwiadcze┼ä w szkole wykszta┼éci┼éa w re┼╝yserze poczucie silnego buntu wobec autorytet├│w. Nieuleczona pozostaje jednak pierwotna uraza, na kt├│rej paso┼╝ytuj─ů fobie Triera. Re┼╝yser, poza kilkoma wyj─ůtkami, bardzo niech─Ötnie wchodzi w rozmow─Ö na ten temat. Otwiera si─Ö podczas jednej z nich: ÔÇ×S─ůdz─Ö, ┼╝e nabawi┼éem si─Ö moich l─Ök├│w, bo nie pozwolono mi by─ç dzieckiem. Do┼Ťwiadczy┼éem braku mi┼éo┼ŤciÔÇŁ. Zdarzaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ bardziej stanowcze wypowiedzi: ÔÇ×Mo┼╝na chyba powiedzie─ç, ┼╝e wszystkie filmy, kt├│re zrobi┼éem, zrobi┼éem dla matki. To bardzo dziwne. [ÔÇŽ] ostatnio coraz wi─Öcej my┼Ťl─Ö o tym, ┼╝e zawsze chodzi┼éo mi o sprowokowanie matki i jej pogl─ůd├│wÔÇŁ. Trudno wykaza─ç wiarygodno┼Ť─ç takich tez. Nils Thorsen kompletuje te i inne rozproszone wypowiedzi Triera na temat jego dzie┼é. Tworz─ů one intryguj─ůc─ů sum─Ö perspektyw na g┼é├│wne motywacje oraz cele artystycznej aktywno┼Ťci re┼╝ysera.
ÔÇ×Czy nazizm nie jest rodzajem pop-artu?ÔÇŁ ÔÇô pyta Trier. Biografia daje przegl─ůd inspiracji i┬ámotyw├│w, po jakie najcz─Ö┼Ťciej si─Öga┼é w swoich dzie┼éach. Jest tu miejsce zar├│wno na Augusta Strindberga, Davida Bowiego, jak i na Kaczora Donalda. ÔÇ×Kiedy kr─Öci┼éem Dogville, to jakby odtwarza┼éem miasteczko Kaczora DonaldaÔÇŁ ÔÇô z w┼éa┼Ťciw─ů sobie dezynwoltur─ů m├│wi Trier. Wyja┼Ťniona zostaje fascynacja re┼╝ysera nazistowsk─ů estetyk─ů, obecna zw┼éaszcza na pocz─ůtku jego rozwoju w filmie. Pierwsze dzie┼éa Triera, takie jak ÔÇ×Element zbrodniÔÇŁ albo ÔÇ×EuropaÔÇŁ, powstaj─ů pod wp┼éywem tego zainteresowania.
Von Trier ujawnia r├│wnie┼╝ swoje przemy┼Ťlenia na temat Hitlera, jeszcze zanim sta┼éy si─Ö one powodem jego wydalenia z festiwalu w Cannes w 2011 roku. Twierdzi, ┼╝e ka┼╝da osoba ma w sobie co┼Ť z Hitlera, ma┼éego dyktatora uwi─Özionego w pu┼éapce swoich ambicji. Przyznaje si─Ö, ┼╝e jako re┼╝yser obiera podobn─ů strategi─Ö, za wszelk─ů cen─Ö staraj─ůc si─Ö zaj─ů─ç najwa┼╝niejsz─ů pozycj─Ö w┼Ťr├│d re┼╝yser├│w. Nonszalancja Triera nie wsz─Ödzie jest w┼éa┼Ťciwie rozumiana. Czasem kosztuje go to wiele, czego przyk┼éadem jest wspomniana sytuacja w Cannes.
Wielbiciele dorobku┬áTriera doceni─ů wszystkie ciekawostki, jakie dotycz─ů procesu tw├│rczego re┼╝ysera, sytuacji z planu, relacji z gwiazdami pokroju Bj├Ârk albo Nicole Kidman. Cz─Ö┼Ť─ç ciekawostek od dawna funkcjonuje w obiegu, stopniowo odrywaj─ůc si─Ö od swojego ┼║r├│d┼éa. Cz─Ö┼Ť─ç pozostaje og├│lnie nieznana. Thorsen┬ápodejmuje pr├│b─Ö ich weryfikacji, ale Trier nie zawsze podaje jasne rozstrzygni─Öcia. Interesuj─ůce s─ů zw┼éaszcza relacje z ÔÇ×Idiot├│wÔÇŁ, gdzie re┼╝yser wprowadza rygorystyczn─ů dyscyplin─Ö podporz─ůdkowan─ů Dogmie. Obsesje Triera, jego potrzeba kontroli oraz ambicja umo┼╝liwiaj─ů mu stworzenie arcydzie┼é, ale nierzadko kosztuje to wiele emocji i┬áenergii wsp├│┼étw├│rc├│w.
Nilsowi Thorsenowi trudno zachowa─ç bezstronno┼Ť─ç wobec postaci takiego pokroju jak Lars von Trier. Dziennikarz udost─Öpnia w┼éasne przemy┼Ťlenia, kt├│re splataj─ů si─Ö z wypowiedziami samego re┼╝ysera oraz os├│b z jego otoczenia. Nie┼Ťwiadomie kieruje si─Ö zasadami, jakie wyznacza specyfika interakcji z Trierem: droczenie si─Ö i uszczypliwe komentowanie przemieszane s─ů tu z trosk─ů. Thorsen┬áma nadziej─Ö, ┼╝e podj─Öte przez niego przedsi─Öwzi─Öcie spe┼énia dla re┼╝ysera funkcj─Ö terapeutyczn─ů.
Biografi─Ö Triera mo┼╝na potraktowa─ç jako dokument dojrzewania re┼╝ysera do wy┼╝szej samo┼Ťwiadomo┼Ťci. W ostatnich rozmowach wypowiada si─Ö: ÔÇ×Zawsze uwa┼╝a┼éem, ┼╝e cudownie m├│c sobie odpu┼Ťci─ç. To co┼Ť fantastycznie ┼╝yciodajnego. Co┼Ť ca┼ékowicie sprzecznego z zachodnim my┼Ťleniem o sukcesie i z zachodni─ů dramaturgi─ů, gdzie wszystko musi by─ç tak napi─Öte i ca┼éy czas pod kontrol─ů [ÔÇŽ]ÔÇŁ. Jakie wnioski p┼éyn─ů z wyzna┼ä Larsa von Triera? Aktywn─ů rol─ů czytelnika jest samodzielne ustalenie odpowiadaj─ůcej mu wersji re┼╝ysera. Biografia Triera to pozycja k┼é─Öbi─ůca si─Ö od paradoks├│w podobnie jak jej bohater. To warto┼Ťciowa lektura dla ka┼╝dego, kogo interesuje ┼╝ycie i┬áwyobra┼║nia wielkiego re┼╝ysera.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś