Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

"Tak dla Jezusa, nie dla Ko┼Ťcio┼éa"

ilustr. Hanna Owsińska


ÔÇ×Forget the church, follow JesusÔÇŁ – g┼éosi napis na ok┼éadce Newsweeka, kt├│ra przedstawia Jezusa na jednej z wielkich ulic. Chocia┼╝ nosi koron─Ö cierniow─ů, wygl─ůda jak ch┼éopak z s─ůsiedztwa: jak kto┼Ť, kto kupuje w tym samym sklepie i ogl─ůda te same programy telewizyjne. Kto┼Ť, kogo dobrze znamy, bo jest taki sam jak my. Nie jest to tylko prowokacja – artyku┼é przedstawia pewien trend, kt├│ry coraz silniej zaznacza si─Ö w Stanach Zjednoczonych: odwr├│t od organizacji ko┼Ťcielnych, przy jednocze┼Ťnie g┼é─Öbokiej wierze. W ca┼éym ┼Ťwiecie zachodnim uczestnictwo w instytucjach religijnych maleje, a wraz z nim spada zaufanie do zorganizowanych religii. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele. Jedn─ů z nich, wspominan─ů w artykule Andrew Sullivana z Newsweeka, jest brak pomocnych i koherentnych odpowiedzi na kryzys finansowy i rosn─ůce nier├│wno┼Ťci spo┼éeczne. Wierni potrzebuj─ů nie tylko wsparcia w wierze, ale tak┼╝e nadziei na popraw─Ö swojego ziemskiego losu. Kiedy jednak porady o tym, jak ┼╝y─ç skromnie, s┼éysz─ů od duchowych przewodnik├│w, dla kt├│rych wi─ůzanie ko┼äca z ko┼äcem nie jest ┼╝adnym problemem, czuj─ů si─Ö oszukani. ┼üatwo orzec, ┼╝e sami wierni stali si─Ö konsumentami us┼éug religijnych i chc─ů, aby to religia dostosowa┼éa si─Ö do nich, a nie odwrotnie, staj─ůc si─Ö odpowiedzialnymi za kryzys chrze┼Ťcija┼ästwa. Jest w tym wiele prawdy, lecz problem le┼╝y tak┼╝e po stronie Ko┼Ťcio┼é├│w i ich odpowiedzi na sytuacj─Ö, w kt├│rej znalaz┼é si─Ö wsp├│┼éczesny cz┼éowiek.
 
Od ascezy do ewangelii dobrobytu
O tym, ┼╝e religia oraz moralne wymagania, jakie stawia wiernym, mo┼╝e wp┼éywa─ç na kszta┼ét spo┼éecze┼ästwa i gospodarki, przekona┼é nas Max Weber, opisuj─ůc przemo┼╝ny wp┼éyw etyki protestanckiej i p┼éyn─ůcej ze┼ä ascezy na rozw├│j kapitalizmu. By┼é to w├│wczas system funkcjonuj─ůcy w sytuacji wzgl─Ödnego niedostatku – rzadko przeplatany okresami dobrobytu. Asceza, akumulacja, racjonalizacja pracy oraz uczynienie z lenistwa oraz obnoszenia si─Ö bogactwem g┼é├│wnych wrog├│w zacnego ┼╝ycia, mog┼éy zapewni─ç stabilno┼Ť─ç. Problem w tym, ┼╝e nawet najbardziej religijnie umotywowane bogacenie si─Ö prowadzi do ze┼Ťwiecczenia. Bogac─ůce si─Ö i rozwijaj─ůce spo┼éecze┼ästwo powoli zast─Öpowa┼éo religijne uzasadnienia racjonaln─ů logik─ů. W epoce relatywnego dobrobytu, w erze kredytu i konsumpcji asceza i akumulacja wydaj─ů si─Ö zb─Ödne.
W nowym kapitalizmie religia sta┼éa si─Ö jedn─ů z wielu sfer ┼╝ycia, z kt├│rymi musi konkurowa─ç. Tak┼╝e dlatego trudno odnale┼║─ç si─Ö Ko┼Ťcio┼éom chrze┼Ťcija┼äskim w obecnym kryzysie: brakuje im sp├│jnej oceny obecnej sytuacji. Wydaje si─Ö, ┼╝e rol─Ö wspierania zwyk┼éych obywateli spe┼éniaj─ů coraz cz─Ö┼Ťciej rozmaite ruchy spo┼éeczne, dzi─Öki kt├│rym mo┼╝na wyrazi─ç swoje rozczarowanie, gniew i frustracj─Ö. Niekt├│rzy socjologowie religii upatruj─ů problemu w fakcie, ┼╝e na Zachodzie religia sta┼éa si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů rynku i wdro┼╝y┼éa w jego mechanizmy, co przejawia si─Ö mi─Ödzy innymi w istnieniu rynku religijnego, z┼éagodzeniem regu┼é w niekt├│rych Ko┼Ťcio┼éach czy zastosowaniem technik marketingowych w promocji warto┼Ťci religijnych.
 
Sp├│jrzmy na Ko┼Ťci├│┼é anglika┼äski i jego reakcje na ruch Occupy London. Przed katedr─ů ┼Üw. Paw┼éa w Londynie protestuj─ůcy wznie┼Ťli miasteczko namiotowe, co podzieli┼éo nie tylko w┼éadze katedry, ale tak┼╝e hierarch├│w Ko┼Ťcio┼éa w og├│le, spo┼Ťr├│d kt├│rych wielu podnios┼éo g┼éos, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é anglika┼äski sta┼é si─Ö zbyt ÔÇ×┼ŤrednioklasowyÔÇŁ i nie s┼éyszy g┼éosu potrzebuj─ůcych. Przymusowa likwidacja miasteczka pod katedr─ů (przy aprobacie w┼éadz ko┼Ťcielnych) uwa┼╝ana by┼éa przez licznych komentator├│w za b┼é─ůd instytucji, kt├│ra przed┼éo┼╝y┼éa komfort i relacje inwestorskie nad dialog z lud┼║mi. Chocia┼╝ niekt├│rzy przedstawiciele Ko┼Ťcio┼éa podj─Öli dialog, jak np. biskup Richard Chartres, usuni─Öcie protestuj─ůcych spod katedry dzi─Öki do┼Ť─ç brutalnej akcji policji odbi┼éo si─Ö na wizerunku Ko┼Ťcio┼éa w mediach.
Wspomnie─ç nale┼╝y te┼╝ ┼Üwiatowe Dni M┼éodzie┼╝y w Madrycie w lecie 2011. Wrogie nastawienie cz─Ö┼Ťci hiszpa┼äskiego spo┼éecze┼ästwa wynika┼éo z braku komunikacji mi─Ödzy instytucj─ů Ko┼Ťcio┼éa a spo┼éecze┼ästwem – propozycje oferowane przez Ko┼Ťci├│┼é katolicki nie znajduj─ů uzasadnienia w sytuacji kryzysu ekonomicznego (nie tylko w Hiszpanii) oraz dramatycznej sytuacji m┼éodych ludzi, bez szans na godziw─ů prac─Ö. Ko┼Ťci├│┼é katolicki, podobnie jak inne Ko┼Ťcio┼éy, okaza┼é si─Ö, wed┼éug wielu komentator├│w, w obliczu takiego kryzysu niemal┼╝e ca┼ékowicie bezradny.
 
Tradycyjne Ko┼Ťcio┼éy protestanckie w USA r├│wnie┼╝ nie znajduj─ů odpowiedzi na ÔÇ×greed talkÔÇŁ i spo┼éeczne resentymenty, co pokazywa─ç mo┼╝e brak stanowczych g┼éos├│w w sprawie ruchu Occupy Wall Street oraz akcji WeÔÇÖre the 99%. W tych Ko┼Ťcio┼éach samo bogactwo nie jest pot─Öpiane, natomiast podkre┼Ťlana jest konieczno┼Ť─ç dzielenia si─Ö z innymi. Wydaje si─Ö, ┼╝e wiele Ko┼Ťcio┼é├│w protestanckich oraz nowych ruch├│w religijnych powiela ten schemat ewangelii dobrobytu – nie pot─Öpia si─Ö w nim systemu jako takiego (dostrzega si─Ö bowiem szanse, jakie mo┼╝e oferowa─ç), lecz pr├│buje legitymizowa─ç okre┼Ťlone formy posiadania i zdobywania bogactwa. Ciekawym przyk┼éadem jest tu kazanie Johna Pipera, pastora Ko┼Ťcio┼éa baptyst├│w w Minneapolis, o znacz─ůcym tytule ÔÇ×LetÔÇÖs Be Rich Toward GodÔÇŁ. Piper (rzecz jasna opieraj─ůc si─Ö na cytatach z Biblii), m├│wi wprost: bogactwo i produktywno┼Ť─ç nie s─ů grzechem. ┼Üwiat potrzebuje produktywnych rolnik├│w i dobrze funkcjonuj─ůcych firm. Grzechem jest chciwo┼Ť─ç, ch─Ö─ç posiadania, uczynienie z posiadania rzeczy sensu ┼╝ycia, bezczynno┼Ť─ç i konsumpcja, kt├│ra nie przynosi po┼╝ytku. Przy odpowiedniej dyspozycji, we wsparciu modlitwy i pokorze, wierni mog─ů ustrzec si─Ö przed z┼éem, jakie niesie pieni─ůdz, a zamiast tego mog─ů wykorzysta─ç pieni─ůdze dla godnych cel├│w, np. wspieraj─ůc finansowo sw├│j Ko┼Ťci├│┼é.
Nie wszystkim wiernym takie pouczenia wystarczaj─ů, zw┼éaszcza, kiedy patrz─ů na stan swojego konta. Czuj─ů si─Ö oddaleni od Ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry nie wspiera ich, gdy protestuj─ů na ulicach, trac─ů prac─Ö lub gdy borykaj─ů si─Ö z problemami w domu. Skoro wi─Öc tradycyjne formy wsp├│lnot zawodz─ů, tysi─ůce wiernych (tak jak np. Jeff Bethke, kt├│rego film ÔÇ×Why I hate religion, but love JesusÔÇŁ na youtube ma od stycznia 2012 ponad 20 milion├│w wy┼Ťwietle┼ä) odrzucaj─ů organizacj─Ö na rzecz wsp├│lnoty w modlitwie i codziennego kierowania si─Ö Bo┼╝ymi przykazaniami. Tak wi─Öc sytuacja opisywana w artykule Sullivana to nie proces ucieczki od Ko┼Ťcio┼éa i odpowiedzialno┼Ťci, lecz wo┼éanie o duchowe wsparcie i religijne poszukiwanie sensu. Wydaje si─Ö, ┼╝e w Ko┼Ťcio┼éach chrze┼Ťcija┼äskich konieczna jest g┼é─Öbsza refleksja na ten temat, wyci─ůgni─Öcie r─Öki do wiernych rozczarowanych swoj─ů wsp├│lnot─ů oraz spojrzenie na nich nie jak na dysydent├│w, lecz poszukuj─ůcych wsparcia i Ewangelii w trudnych czasach.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś