Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Szklany sufit w Bia┼éym Domu

Niestety, wydaje si─Ö, ┼╝e to nie afery, ale p┼ée─ç jest najwi─Öksz─ů przeszkod─ů na drodze Clinton do sukcesu. Powszechne wyobra┼╝enia na temat cech typowo kobiecych rzadko kiedy pokrywaj─ů si─Ö z cechami, kt├│re przypisuje si─Ö przyw├│dcom.

Ilustr.: Zuzanna Wicha

ilustr.: Zuzanna Wicha


Kampania wyborcza w Stanach Zjednoczonych zosta┼éa ju┼╝ przez internaut├│w zaliczona do serii niefortunnych zdarze┼ä, kt├│re nawiedzi┼éy nas w roku 2016. Wyj─ůtkowo m─Öcz─ůca, wydoby┼éa na wierzch wszystkie brudy, skrywane dotychczas pod p┼éaszczykiem poprawno┼Ťci politycznej. Kandydaci dw├│ch najwi─Ökszych partii bij─ů rekordy w rankingach niepopularno┼Ťci. Wszelkie normy spo┼éeczne zosta┼éy na czas kampanii zawieszone. S┼éowa, kt├│re w minionych latach wywo┼éa┼éyby protesty i okrzyki zdumienia, w tym roku przechodz─ů bez echa w nat┼éoku bluzg├│w, jakie wydaje z siebie Donald Trump.
Mimo wszystko kampania jest fascynuj─ůca. Pierwszy raz w historii szans─Ö na zaj─Öcie fotela prezydenta ma kobieta. Aby ten moment by┼é mo┼╝liwy, Hillary Clinton od lat zmaga┼éa si─Ö ze stereotypami. Ka┼╝dego dnia, bez wzgl─Ödu na maj─ůtek czy pozycj─Ö spo┼éeczn─ů, w┬ámniejszym lub wi─Ökszym stopniu, z podobnymi uprzedzeniami mierzy si─Ö wi─Ökszo┼Ť─ç kobiet.
J─Ödza i samiec alfa
W 2008 roku Amerykanie wybrali pierwszego ciemnosk├│rego prezydenta. Kontrkandydatk─ů Baracka Obamy w prawyborach partii demokratycznej by┼éa w┼éa┼Ťnie Hillary Clinton. Wiadomym jest oczywi┼Ťcie, ┼╝e w wyborach prezydenckich liczy si─Ö nieco wi─Öcej czynnik├│w ni┼╝ jedynie p┼ée─ç i rasa. Warto zauwa┼╝y─ç jednak, ┼╝e w kraju, w kt├│rym jeszcze kilkadziesi─ůt lat temu panowa┼éa zinstytucjonalizowana segregacja rasowa, wyborcom ┼éatwiej pokona─ç by┼éo rasizm ni┼╝ seksizm. Mo┼╝liwe, ┼╝e Obama by┼é po prostu lepszym kandydatem ÔÇô┬áale mo┼╝liwe te┼╝, ┼╝e przeci─Ötnemu ameryka┼äskiemu wyborcy ┼éatwiej by┼éo uwierzy─ç, ┼╝e ÔÇ×nawetÔÇŁ czarnosk├│ry m─Ö┼╝czyzna jako prezydent sprawdzi si─Ö lepiej ni┼╝ kobieta.
Jako Sekretarz Stanu w gabinecie Obamy Hillary Clinton cieszy┼éa si─Ö du┼╝ym poparciem spo┼éecznym. W 2013 roku sonda┼╝e wskazywa┼éy j─ů jako najbardziej popularnego polityka w USA. Co si─Ö zmieni┼éo od tego czasu? Czy a┼╝ tak bardzo zaszkodzi┼éo jej ┼Ťledztwo FBI prowadzone w zwi─ůzku z wyciekiem tysi─Öcy jej s┼éu┼╝bowych maili? Niestety, wydaje si─Ö, ┼╝e to nie afery, ale p┼ée─ç jest najwi─Öksz─ů przeszkod─ů na drodze Hillary do sukcesu. Za ka┼╝dym razem, kiedy kandyduje ona na wy┼╝sze stanowisko, spotyka si─Ö ze spo┼éeczn─ů niech─Öci─ů. Kobieta d─ů┼╝─ůca do w┼éadzy to zjawisko wykraczaj─ůce poza norm─Ö. Powszechne wyobra┼╝enia na temat cech typowo kobiecych rzadko kiedy pokrywaj─ů si─Ö z cechami, kt├│re przypisuje si─Ö przyw├│dcom. Kandyduj─ůc na najwy┼╝sze pa┼ästwowe stanowisko, Clinton wysz┼éa poza stereotypow─ů rol─Ö s┼éabszej, ┼éagodniejszej od m─Ö┼╝czyzny istoty. Wzbudzi┼éo to fal─Ö uprzedze┼ä, kt├│re maj─ů wp┼éyw na jej szanse zostania wybran─ů.
Stereotypy dzia┼éaj─ů za to na korzy┼Ť─ç Donalda Trumpa. Jest on typowym bia┼éym, bogatym m─Ö┼╝czyzn─ů, kt├│ry uwa┼╝a si─Ö za zdolnego do rozwi─ůzania wszystkich problem├│w ┼Ťwiata g┼é├│wnie przy pomocy si┼éy fizycznej. Wszelkie zachowania, kt├│re dyskwalifikowa┼éyby ka┼╝dego innego polityka, dzia┼éaj─ů na jego korzy┼Ť─ç. Chce wyrzuca─ç muzu┼éman├│w z kraju? Hurra, walczy z┬áterroryzmem! Nazywa Meksykan├│w gwa┼écicielami? Tak, m├│wi to, co wszyscy my┼Ťlimy! M├│wi wprost o tym, jak molestuje kobiety? Hurra, prawdziwi m─Ö┼╝czy┼║ni tak w┼éa┼Ťnie m├│wi─ů o┬áswoich podbojach podczas ÔÇ×locker room talksÔÇŁ, kt├│re odbywaj─ů wszyscy ch┼éopcy w szatni po wuefie, niewybrednie ┼╝artuj─ůc i obra┼╝aj─ůc kobiety.
Wyczekiwane starcie
Nie mo┼╝na si─Ö zatem dziwi─ç, ┼╝e przy dw├│ch tak mocnych osobowo┼Ťciach, budz─ůcych wiele sprzecznych uczu─ç i spo┼éecznych kontrowersji, pierwsza debata prezydencka pobi┼éa rekordy ogl─ůdalno┼Ťci. Media budowa┼éy atmosfer─Ö wok├│┼é niej ju┼╝ na d┼éugo przed wybiciem pierwszej minuty. Trump dotychczas jak burza szed┼é przez debaty kandydat├│w partii republika┼äskiej. Zakrzykiwa┼é i┬áo┼Ťmiesza┼é swoich przeciwnik├│w, oskar┼╝a┼é ich o brak energii do bycia najwa┼╝niejsz─ů osob─ů w┬ápa┼ästwie. Strategia ta do tej pory go nie zawodzi┼éa. Clinton mia┼éa jednak za sob─ů d┼éug─ů histori─Ö s┼éownych pojedynk├│w z pragn─ůcymi j─ů zdominowa─ç m─Ö┼╝czyznami. A seksizm w┬átakim wyj─ůtkowym wydarzeniu, jakim jest debata telewizyjna, na og├│┼é szkodzi┼é nie jej, lecz jej przeciwnikom. Tak by┼éo na przyk┼éad w 2000 roku, gdy republikanin Rick Lazio w trakcie debaty kandydat├│w na senatora Nowego Jorku postanowi┼é podej┼Ť─ç do m├│wnicy, przy kt├│rej sta┼éa Clinton, tym samym naruszaj─ůc jej osobist─ů przestrze┼ä. Widownia ┼║le odebra┼éa postawnego m─Ö┼╝czyzn─Ö staraj─ůcego si─Ö swoim zachowaniem przyt┼éoczy─ç kobiet─Ö. Poparcie republikanina zacz─Ö┼éo topnie─ç, stereotypy p┼éciowe zagra┼éy na korzy┼Ť─ç Hillary. Paradoksalnie Clinton jest najbardziej lubiana w┼éa┼Ťnie wtedy, gdy znajduje si─Ö pod ostrza┼éem ze strony m─Ö┼╝czyzn. Silniej wpasowuje si─Ö wtedy w tradycyjny stereotyp s┼éabszej, wymagaj─ůcej ochrony kobiety i nie dra┼╝ni swoich potencjalnych wyborc├│w ÔÇ×m─Öskim zachowaniemÔÇŁ.
Pierwsza debata okaza┼éa si─Ö niemal┼╝e starciem Dawida z Goliatem. Trump, przekonany o┬áswojej przewadze, nie pofatygowa┼é si─Ö nawet przygotowa─ç do spotkania. Clinton natomiast opracowa┼éa wraz ze swoim sztabem strategi─Ö, kt├│ra pozwoli┼éa jej skutecznie uwypukli─ç wszystkie najs┼éabsze punkty kontrkandydata. Poczynaj─ůc od m├│wienia do Trumpa po imieniu (tajemnic─ů poliszynela jest fakt, i┼╝ Trump ma niewyt┼éumaczaln─ů awersj─Ö do bycia nazywanym Donald), przez atakowanie jego rzekomych sukces├│w ekonomicznych, na przypominaniu o seksistowskich komentarzach ko┼äcz─ůc. W t─Ö pu┼éapk─Ö pseudorepublikanin wpad┼é jak ┼Ťliwka w kompot, jeszcze w kilka dni po debacie nieudolnie broni─ůc jednej ze swoich wypowiedzi, w kt├│rej obra┼╝a┼é Miss Universe, wypominaj─ůc jej przybranie na wadze i latynoskie korzenie.
Odwaga kontra perfekcja
Debata uwypukli┼éa r├│wnie┼╝ g┼é─Öboko zakorzenione w kulturze r├│┼╝nice w postrzeganiu p┼éci. Maj─ů one wp┼éyw przede wszystkim na proces wychowania ÔÇô┬ábadania pokazuj─ů, jak r├│┼╝nicuje si─Ö przekaz edukacyjny w zale┼╝no┼Ťci od p┼éci. Ma┼éych ch┼éopc├│w uczy si─Ö, by byli zawsze odwa┼╝ni. Maj─ů pr├│bowa─ç wszystkiego, nie ba─ç si─Ö zabiera─ç g┼éosu i┬ápewno┼Ťci─ů siebie podbija─ç ┼Ťwiat. Dziewczynki natomiast od ma┼éego wiedz─ů, ┼╝e musz─ů by─ç perfekcyjne. Nie zg┼éosz─ů si─Ö do odpowiedzi w klasie, dop├│ki nie maj─ů stuprocentowej pewno┼Ťci, ┼╝e znaj─ů poprawne rozwi─ůzanie. Ostro┼╝nie podchodz─ů do ┼╝ycia, rozwa┼╝aj─ůc mo┼╝liwe konsekwencje swoich dzia┼éa┼ä. Dziewczynek nie zach─Öca si─Ö do podr├│┼╝y i czerpania z ┼╝ycia, lecz do bycia przyk┼éadn─ů, schludn─ů osob─ů. Tymi stereotypami i wynikaj─ůcymi z nich r├│┼╝nicami w wychowaniu mo┼╝na wyt┼éumaczy─ç, dlaczego Trump nie przygotowywa┼é si─Ö skrupulatnie do┬ádebaty. Postanowi┼é wzi─ů─ç byka za rogi i zagra─ç pewno┼Ťci─ů siebie. Taka strategia mo┼╝e przynosi─ç korzy┼Ťci w ┼╝yciu codziennym, niekoniecznie sprawdza si─Ö jednak w kampanii wyborczej. Pewno┼Ť─ç siebie i spontaniczno┼Ť─ç obr├│ci┼éy si─Ö przeciwko niemu. Przy pomocy dok┼éadnie zaplanowanej i prze─çwiczonej wiele razy strategii, po wielu dniach dokszta┼écania si─Ö, Clinton by┼éa w stanie pokona─ç Trumpa na ka┼╝dej p┼éaszczy┼║nie debaty.
Wszystkie trzy przedwyborcze debaty by┼éy trafn─ů, acz smutn─ů ilustracj─ů zjawiska, kt├│re od pewnego czasu nosi miano mansplainingu. Mansplaining (z po┼é─ůczenia s┼é├│w ÔÇ×manÔÇŁ┬áÔÇô m─Ö┼╝czyzna i ÔÇ×explainÔÇŁ┬áÔÇô t┼éumaczy─ç) to okre┼Ťlenie sytuacji, w kt├│rej m─Ö┼╝czyzna w┬áprotekcjonalny spos├│b przerywa wypowied┼║ kobiety, nie daje jej doj┼Ť─ç do g┼éosu lub t┼éumaczy oczywiste poj─Öcia. W czasie pierwszej debaty Trump przerwa┼é kontrkandydatce a┼╝ 51 razy. Ona jemu zaledwie 17. Moderator Lester Holt ukr├│ci┼é wypowiedzi Clinton 70 razy, a┬áTrumpa upomnia┼é tylko 47, cho─ç nie mo┼╝na powiedzie─ç, by to ona, cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ Trump, ┼éama┼éa regu┼éy debaty. Mo┼╝na oczywi┼Ťcie twierdzi─ç, ┼╝e wcale nie obrazuje to seksizmu i ┼╝e Trump zawsze przekrzykuje swoich rozm├│wc├│w, niezale┼╝nie od ich p┼éci. Jednak skala tego typu zachowa┼ä w trakcie serii debat prezydenckich m├│wi sama za siebie. Przerywanie kobietom jest zjawiskiem na tyle powszechnym, ┼╝e┬ádoczeka┼éo si─Ö w┼éasnego s┼éowa, nie warto wi─Öc mydli─ç ludziom oczu i pr├│bowa─ç wyja┼Ťni─ç je jedynie wrodzonym grubia┼ästwem Trumpa.
Niekt├│rzy twierdz─ů, ┼╝e debaty by┼éy nie tylko ilustracj─ů mansplainingu, lecz r├│wnie┼╝ wszystkich innych sytuacji, w kt├│rych kobieta musi wsp├│┼épracowa─ç z m─Ö┼╝czyzn─ů na teoretycznie r├│wnej pozycji. Podw├│jne standardy nie pozwalaj─ů kobiecie stanowczo i kr├│tko wypowiedzie─ç swojego zdania. Kiedy m─Ö┼╝czyzna powie ÔÇ×to k┼éamstwoÔÇŁ, kobieta musi powiedzie─ç: ÔÇ×Przepraszam, ┼╝e┬ási─Ö o┼Ťmielam, ale chcia┼éabym zauwa┼╝y─ç, ┼╝e ta wypowied┼║ mo┼╝e zawiera─ç nieprawdziwe fragmenty. Oczywi┼Ťcie, mog─Ö si─Ö myli─ç, ale prosi┼éabym o sprawdzenie tegoÔÇŁ. I nie powie tego wcale nie dlatego, ┼╝e jest gadu┼é─ů i nie potrafi klarownie u┼éo┼╝y─ç swojej wypowiedzi. Badania psychologiczne wskazuj─ů, ┼╝e┬ákobieta w pozycji w┼éadzy, wyra┼╝aj─ůca swoje zdanie jasno, szybko i bez zb─Ödnego komentarza, nara┼╝ona jest cz─Ö┼Ťciej na bycie postrzegan─ů jako ÔÇ×wrednaÔÇŁ, ÔÇ×panosz─ůca si─ÖÔÇŁ. ÔÇ×Zimna sukaÔÇŁ, kt├│ra si─Ö rz─ůdzi. Clinton nie mog┼éa po prostu pozwoli─ç sobie na zachowanie podobne do Trumpa. Musia┼éa utrzyma─ç sympati─Ö i poparcie wyborc├│w, a w tym celu kobieta musi u┼Ťmiecha─ç si─Ö ┼éadnie i grzecznie odzywa─ç.
Siła spokoju
Hillary nie mog┼éa wi─Öc przerywa─ç Donaldowi. Czy wyborcy zaakceptowaliby, gdyby podnios┼éa g┼éos lub energicznie gestykulowa┼éa? Ot├│┼╝ nie. Kobiety z natury maj─ů g┼éosy wy┼╝sze od m─Öskich, kt├│re brzmi─ů mniej przyjemnie dla ucha przeci─Ötnego s┼éuchacza. Kiedy kobieta m├│wi szybko i┬ápodniesionym tonem, odbierana jest cz─Östo jako osoba rozhisteryzowana, daj─ůca si─Ö ponie┼Ť─ç emocjom. Obszerna i energiczna gestykulacja r├│wnie┼╝ nie przystoi kobiecie. Nauczeni jeste┼Ťmy ceni─ç m─Ösk─ů ┼╝ywio┼éowo┼Ť─ç i kobiec─ů pow┼Ťci─ůgliwo┼Ť─ç. Dlatego te┼╝ ┼éatwo by┼éo Trumpowi oskar┼╝y─ç Clinton o brak odpowiedniego temperamentu i wytrzyma┼éo┼Ťci. By┼é to jednak ostatni gw├│┼║d┼║ do jego trumny w trakcie pierwszej debaty. Wi─Ökszo┼Ť─ç, maj─ůc do wyboru wybuchowy charakter Trumpa lub nawet najmniej energiczn─ů, ma┼éo ciekaw─ů osobowo┼Ť─ç, wybra┼éaby jednak to drugie.
Dopiero przy okazji trzeciej debaty Clinton pokaza┼éa swoje prawdziwe, niest┼éamszone na┬ápotrzeby kampanii oblicze. Autentycznie i z pasj─ů broni┼éa stanowiska odno┼Ťnie aborcji. G┼éo┼Ťno i stanowczo zarzuca┼éa Trumpowi brak zaufania do s┼éu┼╝b publicznych USA w┬ákontek┼Ťcie ┼Ťledztwa prowadzonego przeciwko Hillary przez FBI. Spotka┼éo si─Ö to z aprobat─ů publiczno┼Ťci, lecz z wyra┼║n─ů dezaprobat─ů Trumpa. Niewiele my┼Ťl─ůc, rzuci┼é wi─Öc komentarz, w┬ákt├│rym nazwa┼é Clinton ÔÇ×wstr─Ötn─ů kobiet─ůÔÇŁ. Tak wyra┼║nie seksistowska odzywka by┼éa tylko wod─ů na m┼éyn dla jego krytyk├│w. Trumpowi ostatecznie pu┼Ťci┼éy nerwy, a wieniec laurowy w debacie zn├│w pow─Ödrowa┼é do kontrkandydatki.
No women no kraj
Kiedy 8 listopada Amerykanie p├│jd─ů g┼éosowa─ç, nie b─Öd─ů wybiera─ç tylko kolejnego prezydenta. B─Öd─ů musieli zdecydowa─ç, czy chc─ů stabilnej sytuacji wewn─Ötrznej i mi─Ödzynarodowej oraz dalszego post─Öpu ┼Ťwiatopogl─ůdowego czy ÔÇ×Wspania┼éej AmerykiÔÇŁ, w kt├│rej w┼éadz─Ö sprawuje ksenofob-mizogin. Niekt├│rym wydaje si─Ö, ┼╝e prywatne zachowanie Trumpa w stosunku do kobiet nie ma znaczenia i nie b─Ödzie mia┼éo wp┼éywu na polityk─Ö pa┼ästwa. Wed┼éug Analissy Merelli, dziennikarki ÔÇ×QuartzÔÇŁ, takie nastawienie jest b┼é─Ödem. Por├│wnuje ona Trumpa do Berlusconiego, kt├│rego wieloletnia w┼éadza we W┼éoszech legitymizowa┼éa seksistowskie, przedmiotowe traktowanie kobiet, doprowadzaj─ůc do sytuacji, w kt├│rej W┼éochy sytuuj─ů si─Ö na ostatnim w┼Ťr├│d kraj├│w zachodnich miejscu w rankingach r├│wno┼Ťci p┼éciowej.
Je┼Ťli Hillary Clinton zostanie prezydentk─ů, czeka j─ů nie lada wyzwanie. Nie b─Ödzie bowiem oceniana tymi samymi kryteriami, jakimi wszyscy poprzedni prezydenci USA. Wszelkie jej zachowania i decyzje b─Öd─ů skrupulatnie odnotowywane i uog├│lniane na wszystkie kobiety, a ogromn─ů rol─Ö gra─ç b─Öd─ů seksistowskie stereotypy om├│wione ju┼╝ wy┼╝ej. Istnieje ryzyko, ┼╝e po raz przebitym szklanym suficie opinia publiczna uzna wszelkie nier├│wno┼Ťci p┼éciowe za nieby┼ée. Mo┼╝liwe, ┼╝e potem przez wiele lat przyjdzie czeka─ç Ameryce na kolejn─ů prezydentk─Ö. Warto jednak zaryzykowa─ç.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś