Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

System ochrony zdrowia, czyli polityczny granat bez zawleczki

S┼éaba dost─Öpno┼Ť─ç i wysokie wydatki prywatne to najwa┼╝niejsze z perspektywy pacjent├│w wyzwania ochrony zdrowia w Polsce. Niestety, podniesienie nak┼éad├│w nie przyniesie oczekiwanych skutk├│w bez r├│wnoleg┼éej reformy.

nowa konfederacja
┼üukasz Paw┼éowski w swoim artykule trafnie identyfikuje dwa kluczowe mankamenty systemu ochrony zdrowia w Polsce widziane z perspektywy zwyczajnego pacjenta. Pierwszym jest s┼éaba dost─Öpno┼Ť─ç opieki teoretycznie gwarantowanej przez system publiczny. Najbardziej znanym przejawem tego problemu s─ů kolejki: nie tylko do specjalist├│w, ale tak┼╝e na badania diagnostyczne, zabiegi planowe czy fizjoterapi─Ö. Nie zacz─Ö┼éy si─Ö one oczywi┼Ťcie podczas rz─ůd├│w obecnej koalicji, kt├│ra dopisuje nast─Öpny rozdzia┼é kolejkowej sagi. Kolejne ekipy na Miodowej ci─Ö┼╝ko zapracowa┼éy na popularne memy o kosmonautach ciesz─ůcych si─Ö, ┼╝e na odleg┼éej planecie ka┼╝dy rok to siedem lat na Ziemi, dzi─Öki czemu udzia┼é w gwiezdnej misji skr├│ci im oczekiwanie na wizyt─Ö u endokrynologa. Dla polityk├│w zdrowotnych nie powinien to by─ç jednak pow├│d do ┼Ťmiechu: niedost─Öpno┼Ť─ç to nie li tylko formalna uci─ů┼╝liwo┼Ť─ç; z raportu Komisji Europejskiej wynika, ┼╝e plasujemy si─Ö na pi─ůtym miejscu w UE pod wzgl─Ödem niezaspokojonych potrzeb medycznych. Co gorsza, zjawisko to dotyka przede wszystkim os├│b ubo┼╝szych i gorzej wykszta┼éconych.
Rozwarstwienie spo┼éeczne w zdrowiu jest faktem, kt├│ry s┼éusznie punktuje Paw┼éowski, gdy zauwa┼╝a, ┼╝e bez wzmocnienia systemu publicznego b─Ödzie si─Ö ono pog┼é─Öbia─ç. Przecenia przy tym opiek─Ö w systemie komercyjnym jako realn─ů alternatyw─Ö dla bogatszych. W obecnych warunkach mo┼╝e to by─ç rozwi─ůzanie dla wzgl─Ödnie zdrowych os├│b w wieku produkcyjnym, od czasu do czasu potrzebuj─ůcych zwolnienia lekarskiego z powodu grypy, ale raczej nie dla pacjent├│w z bardziej z┼éo┼╝onymi problemami, kt├│rzy wymagaj─ů kosztownej opieki wysokospecjalistycznej, oferowanej cz─Östo wy┼é─ůcznie przez system publiczny (czyli ┼Ťwiadczenia finansowane ze ┼Ťrodk├│w publicznych, niezale┼╝nie od struktury w┼éa┼Ťcicielskiej podmiotu leczniczego). W tym sensie ucieczka z tego systemu jest pewnym mira┼╝em ÔÇ×m┼éodych wykszta┼éconych, z wielkich miastÔÇŁ, co w pewnym sensie dodaje wagi argumentom Paw┼éowskiego.
Rujnuj─ůce wydatki
Drugim problemem, na kt├│ry kieruje nasz─ů uwag─Ö, jest relatywnie wysoki na tle Unii Europejskiej udzia┼é wydatk├│w prywatnych w wydatkach na leczenie, si─Ögaj─ůcy niemal┼╝e jednej trzeciej wydatk├│w ca┼ékowitych, publicznych i prywatnych. Warto przy tym zauwa┼╝y─ç, ┼╝e za taki stan rzeczy odpowiadaj─ů przede wszystkim wydatki bezpo┼Ťrednie pacjent├│w, raczej ni┼╝ op┼éaty za dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne. To w┼éa┼Ťnie w tej kategorii ÔÇô pieni─Ödzy wyk┼éadanych na opiek─Ö medyczn─ů ÔÇ×z w┼éasnej kieszeniÔÇŁ, przekraczamy europejsk─ů ┼Ťredni─ů, z wynikiem 23 procent w stosunku do 15 procent (dane z roku 2015). Istotn─ů rol─Ö odgrywaj─ů tu wydatki na leki, kt├│re w naszym kraju osi─ůgaj─ů poziom toksycznego wsp├│┼ép┼éacenia. W praktyce oznacza to, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç pacjent├│w rezygnuje z zakupu medykament├│w lub ÔÇ×samowolnieÔÇŁ zmniejsza ich dawkowanie. Wraz z W─Ögrami i Estoni─ů znajdujemy si─Ö te┼╝ w nielicznej grupie pa┼ästw UE z wysokim jak na ten rejon ┼Ťwiata poziomem ÔÇ×rujnuj─ůcych wydatk├│w na zdrowieÔÇŁ, czyli sytuacji, gdy potrzeby zdrowotne zaspokajane s─ů kosztem innych, podstawowych potrzeb, niebezpiecznie uszczuplaj─ůc pul─Ö zasob├│w finansowych niezb─Ödnych do utrzymania rodziny. W Polsce w 2014 roku z rujnuj─ůcymi wydatkami na zdrowie, przekraczaj─ůcymi 40 procent ca┼ékowitych wydatk├│w gospodarstwa domowego na ┼╝ywno┼Ť─ç, mieszkanie, pr─ůd, wod─Ö itp., boryka┼éo si─Ö ponad 8 procent populacji!
Jako recept─Ö na lepszy i r├│wniejszy dost─Öp do opieki medycznej wskazuje Paw┼éowski wzrost nak┼éad├│w na publiczn─ů ochron─Ö zdrowia. To istotna, ale jednak tylko jedna strona trudnego r├│wnania. Upatrywanie ratunku w prostym dosypaniu ┼Ťrodk├│w do ÔÇ×tego, co jestÔÇŁ, wydaje si─Ö nadmiernym optymizmem. Oczywi┼Ťcie, utrzymuj─ůcy si─Ö latami niski poziom nak┼éad├│w na system publiczny stanowi jedno z najwa┼╝niejszych ┼║r├│de┼é wskazanych problem├│w; na szcz─Ö┼Ťcie te┼╝ nikt ju┼╝ oficjalnie nie kwestionuje potrzeby ich podniesienia. B┼é─Ödem by┼éoby jednak nie zauwa┼╝y─ç, ┼╝e dramatyczne niedofinansowanie jest co prawda poka┼║nym, ale nie jedynym sup┼éem w w─Ö┼║le gordyjskim zwanym polsk─ů ochron─ů zdrowia. Przypomina ona rozstrojon─ů orkiestr─Ö, w kt├│rej r├│┼╝ne elementy systemu dzia┼éaj─ů osobno, bez koordynacji i realnej wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ťci r├│┼╝nych ÔÇ×pi─Öter opiekiÔÇŁ za ca┼éy proces leczenia pacjenta.
Przywo┼éajmy cho─çby kilka przyk┼éad├│w. Podstawowa opieka zdrowotna (czyli lekarze pierwszego kontaktu), mia┼éa z za┼éo┼╝enia stanowi─ç podstaw─Ö ca┼éego systemu, zaopatruj─ůc wi─Ökszo┼Ť─ç potrzeb zdrowotnych. Ze wzgl─Ödu na brak odpowiednich rozwi─ůza┼ä systemowych odgrywa jednak zbyt ma┼é─ů rol─Ö, cho─çby w opiece nad pacjentami z chorobami przewlek┼éymi, co stanowi zreszt─ů jedn─ů z przyczyn wspomnianych na wst─Öpie kolejek do specjalist├│w. Do tego nasz system jest ÔÇ×szpitalocentrycznyÔÇŁ ÔÇô stosunkowo du┼╝o skromnych zasob├│w kierowane jest na z zasady dro┼╝sze leczenie szpitalne, a niewiele na ta┼äsze leczenie ambulatoryjne. Brakuje systemu monitorowania skuteczno┼Ťci leczenia i bezpiecze┼ästwa pacjent├│w, kt├│ry by┼éby powi─ůzany z instrumentami motywuj─ůcymi do poprawy jako┼Ťci opieki medycznej. Na to wszystko nak┼éada si─Ö post─Öpuj─ůca zapa┼Ť─ç kadrowa ÔÇô plac├│wki ochrony zdrowia ostro konkuruj─ů o personel, lekarzy specjalist├│w brakuje we wszystkich dziedzinach medycyny, nie lepiej przedstawia si─Ö sytuacja w przypadku piel─Ögniarek i po┼éo┼╝nych. A na horyzoncie wida─ç ju┼╝ kolejny kryzys, zwi─ůzany z brakiem systemu opieki d┼éugoterminowej, co przy obecnych trendach demograficznych i tempie starzenia si─Ö naszego spo┼éecze┼ästwa jest przepisem na katastrof─Ö spo┼éeczn─ů.
Potrzeba głębszej reformy
To w┼éa┼Ťnie te inne, niekoniecznie finansowe z natury wyzwania i trudno┼Ťci wydaj─ů si─Ö blokowa─ç reform─Ö publicznej s┼éu┼╝by zdrowia, a w┼Ťr├│d decydent├│w budz─ů zastrze┼╝enia wobec postulat├│w wzrostu ponoszonych na ni─ů nak┼éad├│w. Aby bowiem dodatkowe ┼Ťrodki prze┼éo┼╝y┼éy si─Ö na rzeczywiste efekty, a nie stanowi┼éy po prostu kr├│tkoterminowej kropl├│wki dla nierokuj─ůcego ju┼╝ systemu, potrzebna jest sukcesywna, ale g┼é─Öboka przebudowa jego architektury. To za┼Ť z┼éo┼╝one zadanie rozpisane na dekady, a wi─Öc ma┼éo atrakcyjne dla polityk├│w operuj─ůcych perspektyw─ů kadencji parlamentu. Tym bardziej ┼╝e nawet ostro┼╝ne, ewolucyjne zmiany gro┼╝─ů naruszeniem kruchego status quo i ujawnieniem lub wywo┼éaniem konflikt├│w pomi─Ödzy r├│┼╝nymi grupami interes├│w w sektorze. Przy niskiej ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecznej co do zasad dzia┼éania ochrony zdrowia bardzo ┼éatwo wywo┼éa─ç ÔÇ×panik─Ö moraln─ůÔÇŁ, gro┼╝─ůc─ů reformatorom kosztami politycznymi. Niezainteresowany zdrowiem odbiorca medi├│w na prawd─Ö b─Ödzie mia┼é k┼éopot z ocen─ů, czy zamkni─Öcie szpitala w mie┼Ťcie X to uderzenie w bezpiecze┼ästwo zdrowotne lokalnej spo┼éeczno┼Ťci, czy racjonalny ruch, kt├│ry pozwoli lepiej wydatkowa─ç ograniczone ┼Ťrodki.
Kalkulacja polityczna podpowiada wi─Öc, by przyj─ů─ç p┼éytki, reaktywny model polityki zdrowotnej, polegaj─ůcy na zarz─ůdzaniu kr├│tk─ů ko┼édr─ů w odpowiedzi na zg┼éaszane potrzeby, bez naruszania ÔÇ×trzewiÔÇŁ systemu. G┼é─Öbsza reforma jest zadaniem na tyle z┼éo┼╝onym i obarczonym tak wysokim ryzykiem politycznym, ┼╝e kolejne ekipy wol─ů omija─ç ten problem szerokim ┼éukiem, jak granat bez zawleczki w nadziei, ┼╝e wybuchnie innym razem. Dobrze, ┼╝e w granicach mo┼╝liwo┼Ťci le┼╝y prowadzenie program├│w pilota┼╝owych, takich jak ÔÇ×KOS Zawa┼éÔÇŁ, integruj─ůcy kardiologi─Ö interwencyjn─ů z rehabilitacj─ů kardiologiczn─ů, kt├│rym warto sekundowa─ç, by z czasem sta┼éy si─Ö zarzewiem zmiany w sposobie finansowania opieki medycznej.
W tym ┼Ťwietle nieco inaczej jawi si─Ö opisywana przez Paw┼éowskiego druga fala prywatyzacji. Rzeczywi┼Ťcie, za pieni─ůdze z transfer├│w socjalnych obywatele zacz─Öli kupowa─ç komercyjnie us┼éugi, kt├│re teoretycznie powinno dostarczy─ç im pa┼ästwo, w tym tak┼╝e ┼Ťwiadczenia zdrowotne. Niemniej jednak to nie ÔÇ×indywidualne transfery got├│wkoweÔÇŁ spowodowa┼éy atrofi─Ö us┼éug publicznych, one raczej w spos├│b kulawy i wyj─ůtkowo nieefektywny wype┼éniaj─ů braki powsta┼ée w wyniku wieloletnich zaniedba┼ä w tym obszarze. Obserwowany trend jest nie tyle przemy┼Ťlanym planem prywatyzacji opieki medycznej, co raczej efektem ubocznym p┼éytkiej, ÔÇ×dryfuj─ůcejÔÇŁ polityki zdrowotnej. Zarazem stanowi on alarmuj─ůcy sygna┼é s┼éabo┼Ťci instytucji publicznych, kt├│re nie potrafi─ů wypracowa─ç i przedstawi─ç opinii publicznej przekonuj─ůcego planu reformy ochrony zdrowia ani zdoby─ç kredytu zaufania, niezb─Ödnego do tego, by wprowadzi─ç j─ů w ┼╝ycie.

***

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to projekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale ┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do podj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i┬áNowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do dyskusji a┬ápi─Ö─ç powsta┼éych w┬ájej ramach tekst├│w publikujemy naraz na wszystkich pi─Öciu portalach.

Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz─ůdzany przez Fundacj─Ö dla Polski.

fundusz

***

Ochrona zdrowia pod rz─ůdami PiS-u. Druga fala prywatyzacji i jej skutki

Trzecia fala samorz─ůdno┼Ťci zamiast drugiej fali prywatyzacji

Pieni─ůdze to nie wszystko

Jako┼Ť─ç, dost─Öpno┼Ť─ç i ewaluacja ÔÇô to droga do lepszej ochrony zdrowia

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś