Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Superbohater dnia codziennego

Tak rodzi si臋 superbohaterstwo: grupa ludzi, kt贸rzy bior膮 sprawy w swoje r臋ce i nie godz膮 si臋 na to, 偶eby odpowiedzialno艣膰 za zmienianie ich najbli偶szego otoczenia zrzuca膰 wy艂膮cznie na nieudolnych polityk贸w.

fot.: Antoni Sturzbecher


Tak rodzi si臋 superbohaterstwo: grupa ludzi, kt贸rzy bior膮 sprawy w swoje r臋ce i nie godz膮 si臋 na to, 偶eby odpowiedzialno艣膰 za zmienianie ich najbli偶szego otoczenia zrzuca膰 wy艂膮cznie na nieudolnych polityk贸w.
Z Jakubem Weso艂owskim rozmawia Mateusz Luft
 
Czy trzeba by膰 superbohaterem, 偶eby na du偶膮 skal臋 animowa膰 偶ycie kulturalne?
Pewnie tak, ale to jest ten rodzaj superbohaterstwa, kt贸re mo偶e odnale藕膰 w sobie ka偶dy. Wystarczy chcie膰.
 
Jak to si臋 sta艂o, 偶e postanowi艂e艣 zosta膰 takim superbohaterem?
D艂ugo rozmawia艂em z moimi znajomymi o tym, 偶e chcemy co艣 wsp贸lnie zrobi膰. Nie bardzo jeszcze wiedzieli艣my, czym by to 鈥瀋o艣鈥 mia艂o by膰, ale ros艂a w nas ch臋膰 dzia艂ania w naszym mie艣cie. Bo jedno by艂o pewne od samego pocz膮tku: to musi by膰 w Bytomiu.
 
Patriotyzm lokalny?
Mo偶esz to tak nazywa膰, je艣li chcesz. Ja po prostu czuj臋 do tego miasta sentyment. R贸wnie偶 dlatego, 偶e mia艂em szcz臋艣cie studiowa膰 w innej cz臋艣ci kraju, dzi臋ki czemu uda艂o mi si臋 nabra膰 dystansu. Spojrze膰 na Bytom 艣wie偶ym okiem.
 
I co zobaczy艂e艣?
Ludzi, kt贸rzy doceniaj膮 to, co robisz, dopiero wtedy, gdy zobacz膮, 偶e inni si臋 tym interesuj膮. Kt贸rzy u艣wiadamiaj膮 sobie swoje sukcesy dopiero wtedy, gdy media og贸lnopolskie zwr贸c膮 na nie uwag臋. Tak by艂o jeszcze kilka lat temu. Z drugiej strony, jest w bytomianach co艣 takiego, 偶e bior膮 sprawy w swoje r臋ce. Ka偶dy w miar臋 swoich mo偶liwo艣ci pr贸buje odczarowywa膰 kiepski wizerunek naszego miasta.
 
Nie przesadzajmy z tym z艂ym wizerunkiem!
Wyobra藕 sobie, 偶e ostatnio znana jurorka popularnego talent show zdziwi艂a si臋, 偶e uczestnik pochodz膮cy z Bytomia jest czysty鈥
 
A kogo si臋 spodziewa艂a?
Nie wiem. G贸rnika, kt贸ry przyjedzie prosto z kopalni i b臋dzie 艣piewa艂? Niestety, tego typu wypowiedzi wzmacniaj膮 krzywdz膮ce stereotypy. W efekcie, gdy media chc膮 pokaza膰 na 艢l膮sku bezrobocie lub bied臋, to od razu jad膮 do Bytomia. Cho膰 oczywi艣cie takie nieszcz臋艣cia zdarzaj膮 si臋 wsz臋dzie.
 
Jaki w takim razie jest Bytom?
Na pocz膮tku lat 90. w Bytomiu mieszka艂o ponad dwie艣cie tysi臋cy ludzi. W tej chwili jest ich oko艂o stu trzydziestu tysi臋cy. Spora cz臋艣膰 uciek艂a kr贸tko po transformacji, to znaczy po zamkni臋ciu przemys艂u wydobywczego i ci臋偶kiego. Zreszt膮 co ja b臋d臋 opowiada艂, Bytom nie jest jedynym miastem, kt贸re ma z tym problem. Niestety, przykro to m贸wi膰, ale nie bardzo jest tu do czego wraca膰. Ci, kt贸rym uda艂o si臋 wydosta膰 na studia, urz膮dzaj膮 si臋 gdzie艣 indziej.
 
Ty wr贸ci艂e艣. Ma艂o tego, postanowi艂e艣 zorganizowa膰 Mi臋dzygalaktyczny Zlot Superbohater贸w. Sk膮d ten pomys艂?
Nie zrobi艂em tego sam. Razem z Mariuszem Ka艂amag膮 doszli艣my do wniosku, 偶e chcemy zrobi膰 co艣 na przek贸r rzeczywisto艣ci. Organizacja Zlotu to praca i zaanga偶owanie kilkudziesi臋ciu os贸b. Sami, we dw贸ch, niewiele by艣my zdzia艂ali.
 
A jak na to zaklinanie rzeczywisto艣ci patrz膮 wasi s膮siedzi?
Pocz膮tkowo mieszka艅cy Bytomia podchodzili do pomys艂u Mi臋dzygalaktycznego Zlotu Superbohater贸w z dystansem. Do zmiany nastroj贸w dosz艂o bodaj偶e przy trzeciej edycji. Dzi艣, nie licz膮c kilku skrajnych g艂os贸w na 鈥瀗ie鈥, spotykamy si臋 z bardzo pozytywnym odzewem ze strony bytomian. I powoli udaje nam si臋 prze艂ama膰 stereotyp miasta, w kt贸rym rzekomo nic si臋 nie dzieje, powielany czasem przez samych mieszka艅c贸w.
 
Ile os贸b bra艂o udzia艂 w pierwszym Zlocie, sze艣膰 lat temu?
Trzydziestu znajomych. Mo偶e ze dw贸ch os贸b nie zna艂em wcze艣niej. I tak szli艣my przez miasto z orkiestr膮 g贸rnicz膮. Przypuszczam, 偶e to nam bardzo pomog艂o. Orkiestra g贸rnicza na galowo to znany widok, ale trzydziestu 艣mia艂k贸w w strojach superbohater贸w? Czy to aby nie parada r贸wno艣ci?
 
Czy co艣 si臋 po tym przemarszu zmieni艂o?
Teraz wiem, 偶e zawsze najtrudniejsza jest pierwsza edycja. Z ka偶d膮 nast臋pn膮 by艂o lepiej. Z ka偶dym rokiem bytomianie coraz aktywniej w艂膮czaj膮 si臋 w Zlot Superbohater贸w.
 
Sami tworz膮 stroje swoich superbohater贸w.
To te偶, ale najwa偶niejsze jest to, 偶e trzeba si臋 takim superbohaterem sta膰. My nie ograniczamy si臋 do chodzenia w superbohaterskich strojach. Co roku staramy si臋 ulepsza膰 nie zawsze sprzyjaj膮c膮 nam rzeczywisto艣膰. Jak powiedzia艂 jeden z uczestnik贸w tegorocznego Zlotu: 鈥濻uperbohatera trzeba mie膰 w g艂owie, ale przede wszystkim w sercu鈥.
 
Co ulepszyli艣cie w zesz艂ym roku?
Postanowili艣my wyczy艣ci膰 dworzec w Bytomiu. Do ostatniej chwili nie wiedzieli艣my, z jakim odzewem spotka si臋 nasza propozycja. Jeszcze pi臋膰 minut przed po艂udniem byli艣my tam tylko w tr贸jk臋, ale ju偶 po kwadransie stawi艂o si臋 ponad siedemdziesi膮t os贸b. Wyobra偶asz sobie? Ludzie po艣wi臋cili sw贸j wolny czas, aby posprz膮ta膰 dworzec kolejowy w swoim mie艣cie. Poprzynosili 艣rodki czysto艣ci, miot艂y, mopy, uda艂o si臋 za艂atwi膰 wod臋. Niesamowita sprawa!
 
Jacy to byli ludzie?
W r贸偶nym wieku. Tak偶e starsi, kt贸rzy pami臋tali Bytom jeszcze z czas贸w 艣wietno艣ci 鈥 gdy miasto by艂o nieformaln膮 stolic膮 kulturaln膮 艢l膮ska. W艣r贸d nich tak偶e pewna pani, kt贸ra powiedzia艂a, 偶e nie ma ju偶 do艣膰 si艂, by w艂膮czy膰 si臋 w sprz膮tanie, ale 偶e przynios艂a p艂yn do zmywania, bo chocia偶 w ten spos贸b mo偶e pom贸c. Takich ludzi by艂o wi臋cej. W艂a艣nie tak rodzi si臋 superbohaterstwo: du偶a grupa ludzi, kt贸rzy bior膮 sprawy w swoje r臋ce i nie godz膮 si臋 na to, 偶eby odpowiedzialno艣膰 za zmienianie ich najbli偶szego otoczenia zrzuca膰 wy艂膮cznie na nieudolnych polityk贸w lub radnych.
 
A ilu by艂o was ostatnio?
W tym roku w samym przemarszu superbohater贸w przez Bytom uczestniczy艂o prawie osiemset os贸b z ca艂ej Polski. Ponadto odbywa艂y si臋 spektakle, wyst臋py, koncerty, wystawy i warsztaty. Ludzie przychodzili, m贸wili, 偶e czekaj膮 na Zlot przez ca艂y rok. Ca艂e rodziny szyj膮 stroje i uczestnicz膮 w zlotowych wydarzeniach. Licz膮c wszystkie dni festiwalu, wzi臋艂o w nim udzia艂 kilka tysi臋cy os贸b. Mimo to niekt贸rzy w Bytomiu wci膮偶 uwa偶aj膮 nas za odszczepie艅c贸w i g艂upawk臋鈥
 
To s艂owa przewodnicz膮cej Rady Miejskiej.
Formu艂a Zlotu jest oczywi艣cie pewn膮 form膮 偶artu. Zlot ma jednak na powa偶nie zach臋ci膰 ludzi do my艣lenia o tym, jakie zmiany mog膮 wprowadzi膰 w swoim otoczeniu. I nie chodzi tu o 偶aden wielki czyn. Za pomoc膮 naszych akcji pokazujemy, co mo偶na zrobi膰, aby cho膰 przez chwil臋 da膰 co艣 z siebie innym. S艂ysza艂em taki dialog ma艂ego ch艂opca z dziennikark膮. 鈥濲akim jeste艣 superbohaterem?鈥 鈥 zapyta艂a. A on na to, 偶e wczoraj pom贸g艂 mamie, posprz膮ta艂 sw贸j pok贸j, a dzisiaj przyszed艂 na Zlot. I to jest w艂a艣nie to! Ma艂e dzia艂ania na co dzie艅, o kt贸re coraz trudniej w otaczaj膮cej nas, drapie偶nej rzeczywisto艣ci. Wa偶ne, 偶eby zacz膮膰 od swojego najbli偶szego otoczenia, a z czasem nasze zaanga偶owanie zacznie przynosi膰 nadspodziewany efekt. Pozytywne dzia艂ania przyci膮gaj膮 si臋 wzajemnie.
 
Organizujecie co艣, co z zewn膮trz mo偶e wydawa膰 si臋 niezrozumia艂e. Co艣 kolorowego, co niekoniecznie mie艣ci si臋 w takim lub innym kodzie kulturowym. Ani to wielkie spotkanie o charakterze religijnym, ani parada g贸rnicza鈥
Negatywne opinie na temat naszej dzia艂alno艣ci zdarzaj膮 si臋 do艣膰 rzadko. Ci, kt贸rzy nas atakuj膮, to g艂贸wnie osoby nale偶膮ce do 鈥瀔lasy politycznej鈥. A przecie偶 nasza dzia艂alno艣膰 jest apolityczna! Walczymy ze stereotypem dotycz膮cym naszego miasta, promuj膮c pozytywne postawy i radosne sp臋dzanie czasu. Zach臋camy do przetwarzania 艣mieci, namawiamy do oddawania krwi, zbieramy potencjalnych dawc贸w szpiku, szukamy ch臋tnych do adopcji bezdomnych ps贸w. Co roku zapraszamy organizacje pozarz膮dowe do aktywnego w艂膮czenia si臋 w Zlot i zaprezentowania na nim swojej dzia艂alno艣ci.
 
Czy wasze akcje przynios艂y jaki艣 wymierny efekt?
Wspomniany dworzec kolejowy w Bytomiu by艂 w op艂akanym stanie. Ale wystarczy艂o, 偶e mieszka艅cy go umyli, a w艂a艣ciciel wreszcie postanowi艂 przeprowadzi膰 chocia偶 cz臋艣ciowy remont. Wcze艣niej przez lata opowiada艂 tylko w gazetach o tym, jak bardzo chce go wyremontowa膰鈥 To by艂a prawdziwa farsa! Nasy艂ali na nas policj臋, grozili wynajmuj膮cym powierzchni臋 dworca sklepikarzom karami finansowymi, je艣li ci zdecyduj膮 si臋 udost臋pni膰 nam wod臋 i pr膮d. Nie chcieli艣my 艣ci膮ga膰 im na g艂ow臋 k艂opot贸w, wi臋c poradzili艣my sobie sami. Tu偶 przed nasz膮 akcj膮 PKP sprowadzi艂o profesjonalny sprz臋t do mycia pod艂贸g. Szybko jednak okaza艂o si臋, 偶e jest on przestarza艂y i kompletnie bezu偶yteczny. Za to w dniu sprz膮tania w kasach, w kt贸rych na co dzie艅 nikt nie pracuje, ca艂y czas kto艣 si臋 kr臋ci艂 i bacznie nas obserwowa艂. A przecie偶 gdyby w艂adze kolei nam pomog艂y, ich wizerunek bardzo by na tym zyska艂!
 
Wr贸膰my do Mi臋dzygalaktycznego Zlotu Superbohater贸w. W jego zapowiedziach wyst臋puj膮 celebryci z Polski i zagranicy. W jednym z film贸w pojawia si臋 sam profesor Philip Zimbardo!
W 2013 roku profesor Zimbardo przyjecha艂 do Katowic, aby promowa膰 swoj膮 ksi膮偶k臋. Znali艣my go jedynie ze s艂ynnego eksperymentu wi臋ziennego. Wybrali艣my si臋 przypadkiem na otwarty wyk艂ad, kt贸ry mia艂 wyg艂osi膰. I co si臋 okaza艂o? Profesor opowiada艂 o swoich dokonaniach z przesz艂o艣ci, o tym, jak przez lata zajmowa艂 si臋 mroczn膮 stron膮 natury ludzkiej, i o tym, jak postanowi艂 zaj膮膰 si臋 jej stron膮 ja艣niejsz膮. Tak zrodzi艂 si臋 w jego g艂owie pomys艂 na akcj臋 鈥濨ohater dnia codziennego鈥. Wtedy dotar艂o do nas, 偶e to samo od pi臋ciu lat pr贸bujemy robi膰 w Bytomiu! Zostali艣my wi臋c po wyk艂adzie, gdy profesor podpisywa艂 swoje ksi膮偶ki, i opowiedzieli艣my mu pokr贸tce o Zlocie Superbohater贸w. Profesor wys艂ucha艂 nas i bez wahania zgodzi艂 si臋 wyst膮pi膰 przed kamer膮.
 
Na Zlot zapraszaj膮 r贸wnie偶 inne znane twarze. By膰 mo偶e ka偶da z nich chcia艂aby by膰 twarz膮 superbohatera?
Co艣 w tym jest. Gdy Zlot z edycji na edycj臋 r贸s艂 w si艂臋, nie wiedzieli艣my, czy za rok nie przyjedzie na przyk艂ad dwudziestu Batman贸w, pi臋tnastu Spiderman贸w i trzydziestu Superman贸w. Okazuje si臋 jednak, 偶e filmowi i komiksowi superbohaterowie s膮 na Zlocie w mniejszo艣ci. Ludzie bawi膮 si臋 w wymy艣lanie swoich postaci, sami przygotowuj膮 str贸j, sami kreuj膮 sw贸j superbohaterski wizerunek. Przygotowania trwaj膮 wiele tygodni. Bardzo nas cieszy to zaanga偶owanie i ogromna, pozytywna energia uczestnik贸w.
 
W ramach zlotu odbywaj膮 si臋 r贸wnie偶 koncerty.
Przez te wszystkie lata uda艂o nam si臋 zorganizowa膰 ponad sze艣膰dziesi膮t. Poszukujemy inspiracji w艣r贸d zespo艂贸w znajduj膮cych si臋 poza g艂贸wnym nurtem muzycznym. Od tego zacz膮艂 si臋 nasz Festiwal Dziwnie Fajne. Prezentujemy na nim muzyk臋 i przedsi臋wzi臋cia okre艣lane czasem jako 鈥瀌ziwne鈥, nie dla wszystkich zrozumia艂e, ale naszym zdaniem interesuj膮ce i warto艣ciowe. Dzia艂amy w nietypowy spos贸b, by zwr贸ci膰 uwag臋 na co艣 bardzo wa偶nego. Organizowane przez nas wydarzenia buduj膮 now膮 to偶samo艣膰 i dum臋 mieszka艅c贸w Bytomia z ich miasta.
 
Dlatego zale偶y wam na utrwaleniu swojej dzia艂alno艣ci poprzez nazwanie jednego z bytomskich rond Mi臋dzygalaktycznym Rondem Superbohater贸w?
Wszystko dlatego, 偶e coraz cz臋艣ciej s艂yszymy okre艣lenie: 鈥濨ytom 鈥 miasto superbohater贸w鈥. To efekt naszej sze艣cioletniej pracy. Nikomu niczego nie narzucamy. Chcesz 鈥 przychodzisz, uczestniczysz, zabierasz ze sob膮 rodzin臋 i znajomych. Nie chcesz 鈥 nie przychodzisz. Proste. Mimo to spotykamy si臋 u naszych krytyk贸w, kt贸rych we w艂adzach lokalnych nie brakuje, z przekonaniem o w艂asnej nieomylno艣ci i uzurpacj膮 prawa do animacji 偶ycia w mie艣cie. Pomys艂 na Mi臋dzygalaktyczne Rondo Superbohater贸w powsta艂 po to, aby uprzedzi膰 nazewnicze zakusy polityk贸w. Mamy ostatnio w Polsce dziwn膮 mod臋 na podnios艂e nazywanie obiekt贸w drogowych, co ko艅czy si臋 dwoma lub trzema nazwiskami patron贸w obowi膮zuj膮cymi w ca艂ym kraju. Przedostatni prezydent Polski ma ju偶 tyle rond, plac贸w, skwer贸w i ulic swojego imienia, 偶e powoli staje si臋 to nudne i przyt艂aczaj膮ce. A Mi臋dzygalaktyczne Rondo Superbohater贸w by艂oby jedyne w swoim rodzaju.
 
Superbohater kojarzy si臋 z kim艣 co najmniej mocno wysportowanym, skacz膮cym po 艣cianach, lataj膮cym ponad g艂owami zwyk艂ych ludzi. A ty鈥
Zgoda, moje warunki fizyczne wydaj膮 si臋 przeczy膰 wyobra偶eniom o superbohaterach. Tyle tylko, 偶e naszym zdaniem superbohaterem dnia codziennego mo偶e zosta膰 ka偶dy. Wystarczy widzie膰 co艣 wi臋cej ni偶 tylko czubek w艂asnego nosa. Na przyk艂ad 偶y膰 ekologicznie, segregowa膰 i przetwarza膰 艣mieci, odkry膰 w sobie recyklingowe moce. W ramach Kiermaszu Tw贸rczej Reanimacji Odpad贸w pokazujemy, w jaki spos贸b przetwarza膰 odpady, by cz臋艣膰 z nich w og贸le nie l膮dowa艂a na 艣mietniku. Na jednych warsztatach wyprodukowali艣my dwie艣cie portfeli z karton贸w po mleku i sokach. To znaczy, 偶e dwie艣cie karton贸w nie trafi艂o na 艣mietnik, a dwie艣cie os贸b u偶ywa wykonanych przez siebie portfeli. Jeden z takich portfeli s艂u偶y mi do dzi艣.
 
Zapytam jeszcze raz: czy to, co robisz, to jest patriotyzm w艂a艣nie?
My艣l膮c o g贸rnolotnych ideach, cz臋sto zapominamy o swoim otoczeniu. Dla mnie patriotyzm to dbanie o sw贸j mikro艣wiat, o przestrze艅 wsp贸ln膮 鈥 osiedle, dzielnic臋, miasto. To dzia艂anie na rzecz ich ulepszenia i na rzecz uwra偶liwienia na najprostsze potrzeby ich mieszka艅c贸w. Podniesienie papierka z ulicy wydaje si臋 g艂upstwem, jednak je艣li papierek podniesie sto os贸b, nasze otoczenie b臋dzie wygl膮da艂o zupe艂nie inaczej. Niech ka偶dy zacznie od siebie i przestanie zrzuca膰 win臋 za z艂y stan rzeczy na innych. My艣l臋, 偶e to przek艂ada si臋 r贸wnie偶 na postrzeganie problem贸w spo艂ecznych w szerszej perspektywie oraz budowanie 艣wiadomego i odpowiedzialnego spo艂ecze艅stwa.
 
Jakub Weso艂owski jest kulturoznawc膮 i animatorem. Wsp贸艂organizator Mi臋dzygalaktycznego Zlotu Superbohater贸w i Kiermaszu Tw贸rczej Reanimacji Odpad贸w w Bytomiu. Dzia艂a w ramach kolektywu BytoMy. W Krakowie wsp贸艂organizuje Fanaberie Ferformance, Wodn膮 Mas臋 Krytyczn膮, dzia艂ania w ramach Kolektywu Modraszek oraz akcj臋 Chciwo艣膰 Miasta.
 
Je艣li nie chc膮 Pa艅stwo przegapi膰 kolejnych wyda艅 naszego tygodnika, zach臋camy do zapisania si臋 do naszego newslettera.

 
Magazyn 鈥濳ontakt鈥 to nie tylko internetowy tygodnik, ale tak偶e papierowy kwartalnik. Zach臋camy do lektury. Mo偶na go naby膰 m.in. w  prenumeracie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij